Jaarstukken 2022 (23.46).pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2022
Datum vaststelling B&W:
30 mei 2023
Datum besluitvorming Raad:
27 juni 2023
Inhoudsopgave Jaarverslag ......................................................................................................................... 3 Leeswijzer ....................................................................................................................... 4 Inleiding .......................................................................................................................... 5 Financiële resultaten ......................................................................................................... 8 Programma's ..................................................................................................................... 11 1 Economische Ontwikkeling ............................................................................................. 12 2 Welzijn ........................................................................................................................ 23 3 Gebiedsontwikkeling ..................................................................................................... 47 4 Duurzaamheid .............................................................................................................. 62 5 Bestuur en Veiligheid ....................................................................................................
69 6 Overhead en algemene dekkingsmiddelen ........................................................................ 77 Paragrafen ........................................................................................................................ 83 Lokale Heffingen.............................................................................................................. 84 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing .......................................................................... 88 Onderhoud Kapitaalgoederen ............................................................................................ 95 Financiering .................................................................................................................. 101 Bedrijfsvoering .............................................................................................................. 106 Verbonden Partijen ........................................................................................................ 114 Grondbeleid .................................................................................................................. 130 COVID-19 ..................................................................................................................... 135 Taakvelden - Beleidsindicatoren ......................................................................................
137 Jaarrekening .................................................................................................................... 138 Baten en lasten en toelichting ......................................................................................... 139 Balans en toelichting ...................................................................................................... 146 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen ........................................................ 173 Taakvelden - Realisatie .................................................................................................. 175 Bijlagen .......................................................................................................................... 177 SISA-Bijlage ................................................................................................................. 178 Kerngegevens ............................................................................................................... 183 Sustainable Development Goals (SDG) ............................................................................. 184
Jaarverslag
3
Leeswijzer Voor u liggen de Jaarstukken 2022. Deze bestaan uit zowel het jaarverslag (programma’s en paragrafen), de jaarrekening (balans en toelichting) en een aantal verplicht voorgeschreven bijlagen. Door deze drie onderdelen te combineren in de Jaarstukken 2022 is er samenhang in de verantwoording aan de raad en kan tevens volstaan worden met een aantal logische verwijzingen om dubbele overzichten te voorkomen. De verantwoording volgt de opzet van de begroting, waardoor de verschillende P&C-documenten goed te vergelijken zijn. Inleiding In de inleiding benoemen we op hoofdlijnen de belangrijkste ontwikkelingen in 2022. Financiële resultaten We gaan hier kort in op het jaarrekeningsaldo van 2022. Een verdere toelichting staat bij de afzonderlijke programma's. Programma's Bij alle programma’s geven we als eerste een algemene duiding van hetgeen we in het afgelopen jaar hebben bereikt. Vervolgens geven we, conform de indeling van de begroting, een nadere verdieping hiervan door per thema de realisatie van de beoogde doelen en resultaten weer te geven. Elk programma sluiten we af met de financiële verantwoording. Hoewel de raad autoriseert op programmaniveau, hebben we in voorliggende jaarstukken per programma de financiële resultaten op taakveld-niveau weergegeven. De belangrijkste afwijkingen (> € 50K) zijn daarbij apart toegelicht.
4
Inleiding Voor u ligt de jaarrekening van 2022 van de gemeente Rheden. Het afgelopen jaar was een jaar vol uitdagingen en kansen, waarbij wij ons als gemeente hebben ingezet voor het welzijn van onze inwoners en het behoud van ons mooie leefgebied. Het jaar 2022 was onder andere het jaar van de verkiezingen, het aantreden van een nieuw gemeentebestuur en de oplevering van het coalitieakkoord “Groener, Socialer en Dichterbij”. GroenLinks, D66, PvdA, GPR/B en ChristenUnie vormen met elkaar de nieuwe coalitie voor de periode 2022-2026. Daarnaast hebben maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de oorlog in Oekraïne, prijsstijgingen en de energiecrisis, toeslagenaffaire, de stikstofproblematiek, krapte op de arbeidsmarkt en de laatste coronamaatregelen veel gevraagd van onze samenleving en van onze organisatie. De organisatie laat zien veerkrachtig en betrokken te zijn om de inwoners maximaal te ondersteunen. In dit verslag geven wij u inzicht in de ontwikkelingen en resultaten van onze inspanningen op verschillende gebieden. Wij hebben ons in 2022 ingezet voor een leefbare en duurzame toekomst voor Rheden en haar inwoners: van de aanpak van de woningnood tot de verduurzaming van onze gemeente en de bescherming van natuur en landschap. Dit hebben gedaan binnen onze kaders en met aandacht voor een versterking van onze financiële huishouding.
Wij nodigen u uit om samen met ons terug te blikken op het afgelopen jaar met een doorkijk naar wat de toekomst ons brengt. Woningen en verduurzaming We hebben als gemeente in 2022 verschillende maatregelen getroffen om de natuur te beschermen en de bebouwde omgeving te vergroenen en te verduurzamen. Met het besluit tot de realisatie van woningen in het IJsseldistrict, komen in de toekomst meer woningen beschikbaar. Met de woningbouwcorporaties zijn afspraken gemaakt over verduurzamingsmaatregelen. Ook hebben wij sterk ingezet op de energietransitie o.a. door stimulering van de isolatie van woningen en het gebruik van zonnecollectoren en warmtepompen. In 2022 is het gemeentehuis nagenoeg volledig circulaire gesloopt. Bovendien hebben we gewerkt aan verduurzaming van de openbare verlichting. Inmiddels 71 % van alle lichtmasten en armaturen in de gemeente Rheden voorzien van led-verlichting. Om mee te denken over de klimaatopgave, is een grootschalig Burgerberaad opgezet. Veel inwoners hebben daarin meegedacht over verschillende klimaatvraagstukken. De opbrengst daarvan wordt uitgewerkt in 2023 in het Duurzaamheidsprogramma. Met het Watertakenplan Olburgen hebben we een flinke stap gezet in het aanpassen van onze omgeving voor de vervolgen van hittestress en wateroverlast.
We werken nauw samen met de regio, provincie, Rijk en andere partners om op grote schaal energie op te wekken en de energie-infrastructuur te verbeteren en uit te breiden. Dit is echter een langdurig en complex traject. Hierbij is natuur en landschap leidend in plaats van lijdend en moeten we op zoek naar combinaties van meervoudig ruimtegebruik. We zetten daarbij in op natuurinclusieve landbouw. In 2022 is de economische visie vastgesteld door de raad. Hiermee is de aanzet gegeven om de komende jaren te werken aan een robuuste lokale economie waarbij circulariteit een belangrijke rol speelt. Verbeteren van onze leefomgeving Met projecten zoals het Rivierklimaatpark, Masterplan Veluwezoom en Veluwe op 1 versterken we de natuur en verminderen we de drukte in recreatiegebieden. Het minimaliseren van schadelijke stikstofdeposities door uitstoot van verkeer en bedrijfsactiviteiten is hierbij essentieel.
5
In 2022 maakten we een essentiële stap op het gebied van biodiversiteit door het vaststellen van het biodiversiteitsbeleid. Planten, insecten en dieren zijn van groot belang voor de gezondheid van onze leefomgeving. Het biodiversiteitsbeleid is gericht op het ontstaan van meer groene gebieden met voedsel en bescherming voor dieren. Een gezonde en betrokken samenleving Iedereen moet mee kunnen doen in Rheden. De sociale basis is versterkt, in samenwerking met onze partner Incluzio, waardoor effectiever maatwerk geboden kon worden. Sinds 2022 is er een sociale kaart beschikbaar voor inwoners en organisaties in de vorm van de website www.wegwijsinrheden.nl en een gids. Daarnaast hebben we ingezet op wensen en ideeën van de inwoners zelf, door middel van de Ik buurt mee cheques. Onze inwoners kregen te maken met de energiecrisis. We hebben de energietoeslag uitgekeerd. Ook is er extra ondersteuning geboden aan verenigingen. Deze aanpak past in ons sociale beleid waarbij een brede ondersteuning geboden wordt via onder meer de Gelrepas. In de wijk Stenfert in Dieren zijn we gestart met een integrale wijkaanpak, waarbij de wijk actief meedenkt over wat voor hen belangrijk is. De oorlog in Oekraïne zorgde voor een enorme stroom vluchtelingen. Tegelijk met de oorlog in Oekraïne nam ook de vluchtelingenstroom uit andere landen met ongeveer 50% toe.
Voor al deze vluchtelingen werd een beroep gedaan op de burgemeesters om opvangplekken te realiseren. In de gemeente Rheden is in juni 2022 en in december 2022 gedurende enkele weken crisisnoodopvang voor in totaal 230 vluchtelingen gerealiseerd op een locatie in De Steeg en in Dieren. Daarnaast is er voor vluchtelingen uit Oekraïne sinds april 2022 een toenemend aantal langdurig beschikbare opvangplekken gerealiseerd in Velp. In totaal bood Rheden daar in 2022 61 opvangplekken voor Oekraïners. In 2022 hebben we meer dan 600 inwoners actief geholpen om meer te gaan bewegen. Hierdoor zijn inwoners vitaler en doen ze sociale contacten op. Met name het activiteitenaanbod in het Biljoenbad en de inspanningen van de beweegcoaches spelen hierbij een belangrijke rol. Tot slot hebben we op het gebied van regionale samenwerking een enorme inpuls gegeven aan de samenwerking binnen de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen. Daarnaast hebben we met 26 gemeenteraden de Verstedelijkingsstrategie vastgesteld. Ook is met alle maatschappelijke partners een integraal veiligheidsplan opgesteld dat eind 2022 aan de raad is voorgelegd. Financieel resultaat en perspectief De financiële huishouding van de gemeente Rheden staat al enkele jaren onder druk; het is daarom een positief signaal dat de jaarrekening een gunstig resultaat laat zien.
Wij hebben ons ingezet om zorg te dragen voor de financiële stabiliteit en weerbaarheid met oog op het behoud van onze dienstverlening aan de inwoners van Rheden. Daarnaast hebben wij geïnvesteerd in belangrijke zaken zoals duurzaamheid en het verbeteren van de leefbaarheid van onze gemeente. Desondanks werpen de brede (financiële) ontwikkelingen van het afgelopen jaar, met name de loon- en prijsontwikkeling (inflatie) en de verandering van de gemeentelijke financieringssystematiek in 2026, hun schaduw vooruit op de komende jaren. Het kabinet heeft met de Najaarsnota 2022 aangegeven dat voor de prijsontwikkeling 2022 eenmalig een extra bijstelling plaatsvindt met het accres van 2023. We zien dat deze eenmalige bijstelling onvoldoende zal zijn om de loon- en prijsontwikkeling voor de komende jaren structureel te dekken. Pas met het uitkomen van de meicirculaire 2023 wordt duidelijk in welke mate het Rijk de loon- en prijsontwikkeling gaat compenseren. Ook de gevolgen van de wijziging van de financieringssystematiek krijgt dan meer duidelijkheid. Met dit gegeven en risico acht het college het verstandig om het positief resultaat van afgerond 2,6 miljoen euro grotendeels te te reserveren
6
voor latere besluitvorming. Hiermee creëren we ruimte en tijd om met de financiële onzekerheden om te gaan die in de toekomst op ons afkomen.
7
Financiële resultaten De jaarrekening 2022 sluit met een overschot van afgerond € 2.691.000. In de Winterrapportage 2022 was er een voordelig saldo verwacht van € 1.378.000. In deze jaarrekening vindt de toelichting op afwijkingen plaats ten opzichte van de begroting na wijziging ofwel de stand van de Winterrapportage 2022. Op dat moment heeft de raad de begroting namelijk voor het laatst gewijzigd vastgesteld. Rekening
Primi- Gewijzig- Rekening tieve de begrobegroting ting
Saldo
(Bedragen x € 1.000) 2021
2022
2022
2022
2022
Lasten
132.181
124.819
135.781
138.495
-2.714
Baten
134.623
126.296
136.372
142.451
6.079
2.442
1.477
591
3.956
3.365
Toevoeging
855
306
4.396
6.007
-1.611
Onttrekking
1.459
463
5.183
4.742
-441
Resultaat
3.045
1.634
1.378
2.691
1.313
Saldo van baten en lasten Reserves
In het voordelig rekeningsaldo van € 2.691.000 is - conform het raadsbesluit d.d. 9-11-2021 bij vaststelling van de begroting 2022 - een storting van € 1.634.000 in de algemene reserve verwerkt. Deze storting is verwerkt in de zomerrapportage 2022.
Afwijking per programma Programma 1. Economische ontwikkeling 2. Welzijn
Bedrag (x € 1.000) 743 -1.083
3. Gebiedsontwikkeling
-170
4. Duurzaamheid
145
5. Bestuur en Veiligheid
456
6. Overhead en algemene dekkingsmiddelen
1.222
Totaal hoger voordelig resultaat 2022
1.313
Ten opzichte van de stand van de winterrapportage is er, per saldo, sprake van een positieve afwijking van € 1,3 miljoen. De grootste afwijkingen zijn afgerond de volgende:
Grootste posten In onderstaande tabel genoemde voor- en nadelen betreffen de omschrijvingen van de taakvelden uit de programma's. Voor een nadere toelichting op deze en overige afwijkingen wordt verwezen naar de betreffende programma’s bij onderdeel 'Wat heeft het gekost' bij tabellen 'Belangrijkste afwijkingen'.
8
Post
Bedrag (x € 1.000)
Verwijzing nadere toelichting (zie "Wat heeft het gekost?", tabel 'Belangrijkste afwijkingen'):
Voordelen: Begeleide participatie
533 Programma 1, taakveld 6.4
Samenkracht en burgerparticipatie
834 Programma 2, taakveld 6.1
Beheer ov-gebouwen en gronden
293 Programma 3, taakveld 0.3
Openbaar vervoer
200 Programma 3, taakveld 2.5
Ruimtelijke ordening
1.036 Programma 3, taakveld 8.1
Afval
219 Programma 4, taakveld 7.3
Bestuur
320 Programma 5, taakveld 0.1
Rente
235 Programma 6, taakveld 0.5
OZB
Programma 6, taakveld 231 0.61/62
Algemene uitkering Overige baten en lasten totaal voordelen
1.663 Programma 6, taakveld 0.7 867 Programma 6, taakveld 0.8 6.431
Nadelen: Inkomensregelingen
-999 Programma 2, taakveld 6.3
Maatwerkdienstverlening (18-)
-859 Programma 2, taakveld 6.72
Mutaties reserves leefomgeving
-1.311 Programma 3, taakveld 0.10
Wonen en bouwen
-324 Programma 3, taakveld 8.3
Overhead
-1.577 Programma 6, taakveld 0.4
totaal nadelen
-5.070
Saldo overige afwijkingen, per saldo nadeel
-48
Totaal verklaard hoger voordelig resultaat
1.313
COVID-19 Voor de effecten van COVID-19 geldt dat deze, evenals in 2020 en 2021, diverse programma's raken. Bij de verschillende programma's worden de afwijkingen benoemd. Een totale doorkijk van de financiële effecten geven we in de paragraaf COVID-19.
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico's op te vangen. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en het risicoprofiel. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in de weerstandsratio. Ten opzichte van de laatste herziening (begroting 2023) is het risicoprofiel gestegen met in totaal € 0,8 miljoen en de weerstandscapaciteit is afgenomen met € 2 miljoen. Als gevolg van deze mutaties daalt de weerstandsratio van 2,2 (stand begroting 2023) naar 1,7 en krijgt daarmee de 9
kwalificatie ‘ruim voldoende’. Van belang blijft dat we de komende jaren rekeningoverschotten creëren om onze algemene reserve (en daarmee de weerstandscapaciteit) te kunnen verhogen.
Bestemming rekeningresultaat Het rekeningresultaat 2022 bedraagt afgerond € 2.691.000 voordelig. Hiervan heeft € 302.000 betrekking op taakveld afvalverwerking (zie toelichting bij paragraaf lokale heffingen). Vanuit het principe van maximaal 100% kostendekkendheid dienen deze middelen hiervoor beschikbaar te blijven en we stellen daarom voor om dit bedrag te reserveren in een nieuwe reserve afvalverwerking. Daarnaast stellen we voor om het restant ad € 2.389.000 voorlopig te reserveren in een aparte reserve in afwachting van nadere besluitvorming. Op dit moment zijn er namelijk nog teveel onzekerheden met betrekking tot de ontwikkeling van het financiële meerjarig perspectief om een definitieve keuze te maken. Na het verschijnen van de meicirculaire gemeentefonds, en het in beeld brengen van de financiële gevolgen, verwachten we meer duidelijkheid te kunnen geven over het financiële perspectief. Potentiële posten resultaatbestemming We stellen voor om de resultaatbestemming uit te stellen, maar vinden het belangrijk om transparant te zijn en nemen u wel graag mee in de posten die bij de definitieve besluitvorming in aanmerking komen voor de resultaatbestemming. Hiervoor hebben we de volgende criteria gehanteerd: ✓ ✓ ✓
✓
Bedragen onder de 25 duizend worden niet meegenomen; Er worden geen middelen gereserveerd voor in de toekomst te verwachten tegenvallers; Incidenteel project- / of programmabudget dat in de toekomst naar verwachting alsnog zal worden uitgegeven wordt wel via resultaatbestemming bestemd (zgn. “overheveling”, m.u.v. bedragen onder de 25 duizend); Doelfinanciering en daaraan gerelateerde cofinanciering wordt wel bestemd.
De volgende posten staan op de voorlopige lijst van resultaatbestemming. • • • • • • • • •
Implementatie Wet open overheid Middelen in algemene uitkering voor energietoeslag 2023 Erfgoed Inburgering Samenkracht en burgerparticipatie Weerstandsvermogen Biodiversiteitsplan Schuldhulpverlening Klimaatactie
Deze posten zijn niet vrijblijvend, vragen inzicht in de effecten en derhalve besluitvorming. Een concreet voorstel voor bestemming van het resultaat zullen we naar verwachting in september 2023 aan de Raad voorleggen. Onze verwachting is dat er dan meer zekerheid is over de Rijksbijdrage.
10
Programma's
11
1 Economische Ontwikkeling
Wat hebben we bereikt? De Nederlandse economie draaide in het eerste helft van 2022 op volle toeren. Na de zomer van 2022 liet de Nederlandse economie een daling zien. De economische teruggang werd veroorzaakt door de hoge inflatie (o.a. door voedselprijzen en de energieprijzen) en de instabiliteit in de wereld (bijvoorbeeld de oorlog in Oekraïne). In 2022 staat de arbeidsmarkt in het teken van een krapte. Veel werkgevers in vrijwel alle sectoren hebben te kampen met moeilijk vervulbare vacatures en personeelstekorten. Ondanks de coronacrisis en de voortdurend veranderende economische omstandigheden, bleef het ook voor de lokale ondernemers moeilijk om openstaande vacatures te vervullen. Voor de lokale ondernemers was het jaar 2022 een jaar waar gelukkig weer meer kon. De coronapandemie heeft ook heel veel gevraagd van de ondernemers. In 2022 is uitvoering gegeven aan een specifieke subsidieregeling voor de BIZ verenigingen (Frisse Start na Corona). Begin 2022 is de Routekaart Circulaire EConomie vastgesteld. De ambitie is om de Rhedense economie verder te verduurzamen en meer te richten op circulariteit. Met ondernemers zetten wij stappen om het klimaat te ontzien bij de bedrijfsactiviteiten. Door bijvoorbeeld afval te zien als grondstof maken we met elkaar de omslag naar een circulaire economie.
In november 2022 is de nieuwe economische visie uitvoeringsprogramma voor de gemeente Rheden vastgesteld. De nieuwe economische visie gaat uit van de brede welvaart. Onze inzet is een duurzame en robuuste lokale economie. Onze gemeentelijke dienstverlening aan ondernemers wordt op een proactieve wijze ingevuld. In 2022 is er intensiever contact geweest met de ondernemers en het onderwijs, zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau. Dit heeft o.a. geleid tot een ondernemersmarkt in Rheden (samen met de ORDS georganiseerd) en daarnaast een specifieke ontwikkelingsprogramma voor scholieren/studenten. In 2022 zien we positieve ontwikkelingen op de bedrijventerreinen. Naast kwalitatieve verbeteringen zien we ook de vestiging van nieuwe bedrijven. Deze ontwikkeling is met name aan de kanaalzone in Dieren en Spankeren. De werkgelegenheid laat in 2022 een groei zien (0,9%, bron PWE 2022 Gelderland). Wij verantwoorden dit programma op werk en re-integratie, economische ontwikkeling en onderwijs.
12
Welke doelen zijn gerealiseerd? Tabel: gerealiseerde doelen Werk & re-integratie Nr. 1 (B) 1 (R) 2 (B) 2 (R)
3 (B) 3 (R)
4 (B) 4 (R)
Doel Doel 1: Wij streven naar een duurzame uitstroom uit de bijstand, met maximaal 900 bijstandsuitkeringen in 2023. Door inzet van team Werk, Participatie en Inburgering is het aantal bijstandsuitkeringen (incl. IOAW, IOAZ, BBZ) gedaald naar 888 eind 2022. Doel 2: Wij stellen uitkeringsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt in staat om mee te doen naar vermogen. In 2022 is een aanpak tot sociale activering opgesteld, specifiek voor de doelgroep met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Wegens verplichting tot aanbesteden kon er nog niet gestart worden met de opdracht. Team Werk, participatie en inburgering is in 2022 onverminderd doorgegaan met het stimuleren om mee te doen naar vermogen. Deze groep participeert op een zeer diverse manier: leerwerkplek, taalstage, vrijwilligerswerk, Doorslag, etc. Doel 3: In 2022 neemt 75% van de inburgeraars deel aan activiteiten gericht op arbeidsparticipatie aan de samenleving en/of aan de arbeidsmarkt. Er zijn in 2022 activiteiten georganiseerd voor inburgeraars om deel te nemen aan de samenleving (o.a. inburgeringscursus, taalcursussen, vrijwilligerswerk). De monitoring van de deelname heeft echter vertraging opgelopen als gevolg van het inrichten van de uitvoering van de Wet inburgering.
Hiernaast heeft Rijksinstituut: Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) administratiefouten gemaakt waardoor instroom van inburgeraars traag op gang kwam en tot eind maart 2022 is stilgelegd. Hierdoor startten nieuwe inburgeraars later met hun inburgeringsroute waar arbeidsparticipatie een onderdeel van is. Doel 4: Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de mogelijkheid geven om te groeien. De samenwerking met de onderwijsinstelling versterken. Er is oog voor de ontwikkeling van iedereen met een afstand tot de arbeidsmarkt. We zetten instrumenten in voor degenen die (nog) niet in staat zijn om te werken of te participeren naar vermogen. Om hen te ondersteunen in het voortraject richting participatie middels zijn er o.a. cursussen, psychologische trajecten, ondersteuning bij of na verslaving en taallessen. In 2022 zijn nog geen specifieke trajecten geweest om de samenwerking met de onderwijsinstelling te versterken.
Tabel: gerealiseerde doelen Economie Nr. 1 (B) 1 (R)
2 (B)
2 (R)
Doel Doel 1: De ambitie is om het economische klimaat aantrekkelijk te houden voor de inwoners van de gemeente Rheden. In 2022 is samen met lokale partners gewerkt aan de nieuwe economische visie voor de gemeente Rheden (november 2022 vastgesteld). Met deze visie is een belangrijk vertrekpunt vastgelegd. Het heeft als doel het behouden van een aantrekkelijk economisch klimaat op gemeentelijk niveau. Brede welvaartsaspecten zijn daarbij het uitgangspunt. Doel 2: We intensiveren het gestructureerde contact met het georganiseerde bedrijfsleven en onderwijs en met individuele ondernemers. Economische ontwikkeling wordt gestimuleerd. 2022 stond in het teken van het herstellen van de contacten met de ondernemers. Dit i.v.m. de coronapandemie. Zowel op bestuurlijk als ambtelijk niveau zijn de nodige contacten geweest met zowel het bedrijfsleven als het onderwijs. 13
Tabel: gerealiseerde doelen Onderwijs Nr. 1 (B) 1 (R)
2 (B)
2 (R)
3 (B) 3 (R) 4 (B)
4 (R)
5 (B) 5 (R) 6 (B) 6 (R) 7 (B) 7 (R)
Doel Doel 1: Een daling van het aantal laaggeletterden van 5% in 2030. Het taalhuis helpt laaggeletterde inwoners met passend educatieaanbod. Dit draagt bij aan het vergroten van de geletterdheid van inwoners. In 2022 is het rapport van de impactmeting volwasseneneducatie uitgebracht. Deelnemers uit onze gemeente geven aan meer zelfredzaam te zijn, meer mee te doen aan de arbeidsmarkt en de basisvaardigheden beter te beheersen. Doel 2: In 2022 neemt het aantal peuters dat gebruik maakt van de peuterregeling toe met 10%. We bieden 100% van de peuters met (een risico op) een onderwijsachterstand Voorschoolse Educatie (VVE) aan. In 2022 is het aantal peuters dat gebruik maakt van de peuterregeling met 10% toegenomen. Landelijk wordt het aantal peuters met een risico op een onderwijsachterstand in Rheden op 14% geschat. In de praktijk neemt 17% deel. We nemen daarom aan dat we de doelgroep bereiken. Doel 3: Geen kind langer dan 3 maanden thuis; we zetten in op het terugdringen van het aantal thuiszitters van 36 (RBL, 2019) naar 18 in 2023. Schooljaar 2021/2022 zijn er 17 Rhedense thuiszitters (RBL, 2022). Hiermee zitten we op schema om het doel te bereiken. Doel 4: Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2036 draagt bij aan de toegankelijkheid van onderwijs voor alle kinderen, de realisatie van passende onderwijshuisvesting en verankering van schoolgebouwen in de wijk.
In 2022 is het beleidskader Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2022-2036 vastgesteld. Met dit IHP trekken we gezamenlijk op met de schoolbesturen in het realiseren van een veilige en gezonde omgeving waarbinnen kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. In 2023 wordt met het IHP uitvoeringsprogramma een start gemaakt met de realisatie van toekomstige, duurzame voorzieningen die het opvang- en onderwijsaanbod verrijken en een ankerpunt zijn in de wijk. Doel 5: Circulaire inrichting van het nieuwe gemeentehuis. In 2022 zijn de voorbereidingen voor de aanbesteding van de inrichting inclusief circulariteit verricht. Doel 6: Uitvoeren routekaart Circulaire Economie. Het budget voor de uitvoering is in november toegekend. Doel 7: Actieve deelname aan regionale samenwerking. De vergaderingen van de werkgroep 'Grondstoffen en ketens' zijn bijgewoond. De werkgroep heeft een studie laten uitvoeren naar de prioritaire grondstofstromen waarop moet worden ingezet.
Welke resultaten zijn in 2022 gerealiseerd? Tabel: resultaten Werk & re-integratie Nr. Resultaat Doel 1: Wij streven naar een duurzame uitstroom uit de bijstand, met maximaal 900 bijstandsuitkeringen in 2023. 1 (B) We zorgen, samen met de regio, voor een betere aansluiting tussen de inwoners in ons bestand en de branches op de arbeidsmarkt die krapte kennen. 1 (R) Team Werk Rheden werkt continu om de vacatures op de arbeidsmarkt te vervullen. Inwoners uit ons bestand blijken echter grotendeels (nog) niet op korte 14
2 (B) 2 (R)
3 (B) 3 (R)
4 (B) 4 (R)
termijn in staat om te werken. Bij deze cliënten ligt eerst de focus op het aanleren van (basis)vaardigheden of het wegnemen van blokkades. Degenen die wel kunnen werken, worden in samenwerking met Werkgeversservicepunt (WSP) bemiddeld naar een passende plek, waarbij oog is voor de branches met krapte. Regionaal zijn specifiek de Branche Ontwikkel Arrangementen ingezet om de mismatch tussen vraag een aanbod te verkleinen. In 2022 hebben deze trajecten nog geen versnelling in uitstroom opgeleverd. Team directe bemiddeling bemiddelt, in samenwerking met het WSP en onze eigen werkgeversdienstverlening, 85 kansrijke mensen naar een baan in 2022. In 2022 zijn 108 mensen uit de uitkering uitgestroomd wegens werk. Daarnaast hebben 54 mensen parttime werk gevonden (nog deels in de uitkering). De bemiddeling naar een baan is zowel door Team Bemiddeling, als door de overige consulenten, uitgevoerd. Team Bemiddeling en het Werkgeversservicepunt (WSP) zijn bij minstens 67 plaatsingen betrokken geweest. De registratie in het systeem geeft geen volledig uitsluitsel over het totale aantal waarbij Team Bemiddeling betrokken is geweest. Het afgelopen jaar is een start gemaakt om nauwer samen te werken met het WSP, niet vanuit cijfermatige targets, maar vanuit samenwerkingsdoelen en een gezamenlijk doel om mensen duurzaam werk te bieden.
In 2022 stromen er 25 cliënten vanuit Doorslag 1 (fietsmontage) door of uit naar regulier werk. In 2022 zijn er 14 inwoners doorgestroomd/uitgestroomd, van wie 5 naar werk of scholing/leerwerktraject. Het jaar is gestart met 8 deelnemers, o.a. doordat er wegens corona minder werkplekken beschikbaar waren. Daarnaast blijft Doorslag te maken houden met een doelgroep die meer aandacht vraagt en niet altijd gericht is op uitstroom. Hierdoor is ook de invulling en doelstelling verschoven: van een project met als doel uitstroom, naar een instrument met als doel 'meedoen naar vermogen', en ontwikkelen (van vaardigheden) waar mogelijk. Eind 2022 stonden er 9 deelnemers op de lijst. In 2022 stromen er 25 cliënten vanuit Doorslag 2 (kledingherstel- en reparatie) door of uit naar regulier werk. Er zijn 9 cliënten doorgestroomd/uitgestroomd in 2022, van wie 4 naar (parttime) werk of scholing/leerwerktraject. Het jaar is gestart met slechts 9 deelnemers, o.a. doordat er wegens corona minder werkplekken beschikbaar waren. Daarnaast blijft Doorslag te maken houden met een zwakker wordende doelgroep. Hierdoor is ook de invulling en doelstelling verschoven: van een project met als doel uitstroom, naar een instrument met als doel 'meedoen naar vermogen', en ontwikkelen (van vaardigheden) waar mogelijk. Eind 2022 stonden er 24 deelnemers op de lijst.
Doel 2: Wij stellen uitkeringsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt in staat om mee te doen naar vermogen. 1 (B) In 2022 stellen wij een uitvoeringsplan op om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt te activeren om mee te doen naar vermogen. 1 (R) Het plan van aanpak 'Sociale activering' is opgesteld. Binnen dit plan wordt aansluiting gezocht met de sociale basis. In Q2 wordt de te publiceren opdracht aangekondigd, waarna kan worden overgegaan tot een passende aanbesteding indien meerdere partijen geïnteresseerd zijn. 2 (B) In 2022 zetten wij 100 bijstandsgerechtigden in naar vermogen via bijvoorbeeld Sociale ruimte, de Magneet en Activerend werk. 2 (R) Ruim 110 bijstandsgerechtigden hebben in 2022 meegedaan naar vermogen. Dit omvat diverse type plekken (vrijwilliger, (taal)stage, activeringstraject, leerwerktraject, etc.) en diverse locaties (Doorslag, Sociale ruimte, Magneet, 2Switch, Humanitas, Vitesse Werkt). De Magneet is in 2022 gesloten, wegens te weinig bijstandsgerechtigden die hier aan de slag konden. De doorontwikkeling van de Magneet is meegenomen in de opdracht Sociale activering. 15
Doel 3: In 2022 neemt 75% van de inburgeraars deel aan activiteiten gericht op participatie aan de samenleving en/of aan de arbeidsmarkt 1 (B) In 2022 brengen wij voor elke inburgeraar in beeld waar hij/zij participeert via vrijwilligerswerk, werkervaringsplek, stage o.i.d. 1 (R) Wegens de onverwachte hoge implementatie- en uitvoeringsdruk die de nieuwe Wet Inburgering met zich meebracht, hebben we moeten prioriteren. Het is daardoor niet gelukt de registratie en monitoring volledig te organiseren. In de In de nieuwe wet is participatie onderdeel van het ingekochte inburgeringstraject. Echter, wegens een traag op gang komende instroom van statushouders onder deze nieuwe wet (landelijke trend), begint de participatie van deze groep pas in 2023. Doel 4: Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de mogelijkheid geven om te groeien. De samenwerking met de onderwijsinstelling versterken. 1 (B)
1 (R)
We bieden plaatsen in het beheer van de openbare ruimte voor 12 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, waarvan 6 garantiebanen bij Buurtbeheer. We bieden hiermee inwoners met inkomensondersteuning de mogelijkheid om te groeien, wat leidt tot duurzame uitstroom en het verbeteren van hun toekomstperspectief. We begeleiden gemiddeld 10 studenten/leerlingen in hun stage en/of afstudeeropdrachten binnen het beheer van de openbare ruimte. Bij Team Buurtbeheer hebben 19 inwoners deelgenomen/gewerkt in diverse constructies (oa. werkervaringsplekken, beschut werk, behoud van uitkering). Van deze 19 mensen hadden 6 mensen een garantiebaan, wat een onderdeel is van de basisbezetting van Buurtbeheer. Er zijn in 2022 geen stages of afstudeeropdrachten geweest.
Tabel: resultaten Economie Nr. Resultaat Doel 1: De ambitie is om het economische klimaat aantrekkelijk te houden voor de inwoners van de gemeente Rheden. 1 (B) Het aantal banen in de gemeente laten stijgen met 1,3% t.o.v. 2020 (18050: bron: PWE Gelderland 2020) in 2022. 1 (R) Het aantal banen is gestegen met 0,7% (bron: PWE Gelderland 2022) 2 (B) De ambitie is het aantal bedrijven te laten stijgen met 3,5% t.o.v. 2020 (3810: bron: PWE Gelderland 2020). 2 (R) Het aantal bedrijven is gestegen met 5,9% (4180, bron: PWE 2022) 3 (B) In 2022 ligt er een actuele economische beleidsvisie; opgesteld in samenwerking met het bedrijfsleven e.a. 3 (R) In november 2022 is de nieuwe economische visie en uitvoeringsprogramma vastgesteld door de gemeenteraad. 4 (B) Er ligt een gedragen herinrichtingsplan voor een aantrekkelijker winkelgebied Velp (Hoofdstraat) dat zorgt voor aantrekkende middenstand. 4 (R) De planning is dat in 2023 een start wordt gemaakt met het plan van aanpak. In 2024 zal het herinrichtingsplan worden opgesteld. De uitvoering zal na 2024 plaatsvinden. 5 (B) Wij gaan samen met BIZ verenigingen de huidige detailhandelsstructuurvisie van de gemeente Rheden updaten. 5 (R) De actualisatie van de detailhandelsstructuurvisie zal in 2023 starten. In 2022 is ingezet op het scherp krijgen van het plan van aanpak.
Tijdens de dorpsgesprekken in het kader van de omgevingsvisie zal ook inwoners en ondernemers gevraagd worden naar hun beleving en verbeterpunten voor de winkelgebieden.
16
6 (B)
6 (R)
7 (B)
7 (R) 8 (B) 8 (R)
9 (B)
9 (R) 10 (B)
10 (R)
We gaan samen met ondernemers gericht kijken naar knelpunten op bedrijventerreinen en in winkelgebieden met als doel deze gezamenlijk met de ondernemers op te lossen. Met het bestuur van Stichting Bedrijventerrein is een analyse gemaakt van de knelpunten op bedrijventerrein De Beemd. In de reguliere overleggen met het bestuur van de BIZ-verenigingen is regelmatig gesproken over de knelpunten in de winkelgebieden. Tijdens de dorpsgesprekken (vanaf maart 2023) in het kader van de omgevingsvisie, worden ook inwoners en ondernemers gevraagd naar hun beleving en verbeterpunten voor de winkelgebieden. Lokaal bedrijventerrein is schaars in de gemeente Rheden. Daarom gaan we onderzoeken in hoeverre het gebied Kanaal II uitbreiding ontwikkeld kan worden tot een lokaal bedrijventerrein. Dit vraagstuk is doorgeschoven naar 2023 i.v.m. het traject van de omgevingsvisie. Het behouden van 750 (excl. Airbnb) overnachtingsplekken en stimuleren van een toename van het aantal slaapplaatsen met 5%. Het aantal overnachtingsplekken zijn nog steeds actueel. Het aantal van 750 betreft alleen de pensions, B&B's en hotels. Campingplaatsen en aanlegplaatsen voor passanten zitten hier nog niet bij. De uitwerking van het Masterplan Veluwezoom (spreiding bezoekers Nationaal Park Veluwezoom) zorgt voor stabiliteit in bedrijvigheid en arbeidsplaatsen in het nationaal park.
Het Masterplan is in 2022 door de raad vastgesteld en wordt in 2023 verder uitgewerkt. De uitwerking van het Masterplan Veluwezoom (spreiding bezoekers Nationaal Park Veluwezoom) zorgt voor stabiliteit in bedrijvigheid en arbeidsplaatsen in het nationaal park. Het masterplan wordt in 2023 verder uitgewerkt en er zal aandacht voor zijn. De verkeersmaatregelen worden nu in kaart gebracht waardoor het duidelijker wordt hoe de toe- en doorstroming van bezoekers gaat lopen. Daarmee wordt het effect op de bedrijvigheid en arbeidsplaatsen duidelijk.
Doel 2: We intensiveren het gestructureerde contact met het georganiseerde bedrijfsleven en onderwijs en met individuele ondernemers. Economische ontwikkeling wordt gestimuleerd. 1 (B) Contactmomenten d.m.v. bedrijfsbezoeken stijgen van 20 naar 30 in 2022. 1 (R) In 2022 zijn er 34 bedrijfsbezoeken afgelegd. 2 (B) De lokale Triple Helix voert gezamenlijk minimaal 3 projecten uit, bijvoorbeeld VeluwezOOm Got Talent, kennismaking met ondernemerschap in het basisonderwijs en het stimuleren van living labs. 2 (R) De volgende projecten zijn uitgevoerd. • VeluwezOOOm got talent! • Enquête Leefbaarheid Laag Soeren • Ondernemersmarkt Rheden • Day for Change (duurzaam ondernemen en omgaan met geld) 3 (B) Minimaal 1 basisschool (groep 7 en 8) gaat in 2022 een aantal lessen krijgen om bekendheid met ondernemerschap te bevorderen bij de leerlingen. 3 (R) Activiteit heeft niet plaatsgevonden i.v.m. ontbreken van capaciteit. In het najaar 2023 zal de actie alsnog worden uitgevoerd. 4 (B) 4.Wij gaan samen met het onderwijs het bedrijfsleven enthousiasmeren om stageplaatsen beschikbaar te stellen voor het VMBO en het MBO. 4 (R) In de lokale triple helix samenwerking is er continue aandacht voor voldoende stageplaatsen. Tijdens de reguliere overleggen met het bedrijfsleven wordt het onderwerp 'stageplaatsen' regelmatig besproken.
Tijdens de bedrijfsbezoeken is het onderwerp ook een vast onderdeel van de agenda.
17
5 (B)
5 (R) 6 (B)
6 (R) 7 (B)
7 (R)
8 (B) 8 (R)
In het kader van het thema inclusie samenleving (onderdeel van de nieuwe economische visie) zal dit structureel aandacht krijgen en het belang van o.a. voldoende stageplaatsen intensiever onder de aandacht worden gebracht. We faciliteren activiteiten, waaronder evenementen, op basis van ons evenementenbeleid, afhankelijk van de ontwikkelingen rondom Covid19. We kijken hierbij ook naar een verantwoord gebruik van de natuur. De evenementen zijn weer op gang gekomen in 2022. Bij het verlenen van vergunning wordt altijd gekeken naar het effect op de natuur. Het toeristisch-recreatieve aanbod voor bezoekers en inwoners is vergroot en wordt beter gepromoot door samenwerking met en tussen toeristisch platform, Veluwezoom-gemeenten, TVAN e.a. Diverse initiatieven zijn gestart, waaronder belevingsgebied Veluwezoom en de uitrol van een wandelnetwerk. Minimaal 1 keer per kwartaal vindt er een ontbijtsessie plaats met het onderwijs en bedrijfsleven waarbij de stand van zaken wordt besproken van de lopende projecten/ onderwerpen. In 2022 zijn er 2 ontbijtsessies en meerdere avondsessies gehouden. Het onderwijs, de ondernemers en de gemeente werken aan een nieuw inhoudelijk programma voor de lokale Triple Helix. Tijdens het ondernemerscafé 2022 zal de Rhedense ondernemer van het jaar worden bekendgemaakt. Het ondernemerscafé 2022 heeft niet plaatsgevonden i.v.m.
de onzekerheid die er was rondom corona.
Tabel: resultaten Onderwijs Nr. Resultaat Doel 1: Wij streven naar een daling van het aantal laaggeletterden van 5% in 2030. 1 (B) In 2022 bereiken we minimaal 120 laaggeletterde inwoners met educatieaanbod. 1 (R) Het taalhuis helpt laaggeletterde inwoners met passend educatieaanbod; via formeel, non formeel of informeel aanbod. In 2022 hebben 113 inwoners bereikt. 37 inwoners gebruik gemaakt van het formele aanbod van Rijn IJssel, 55 inwoners via non formeel aanbod van de Bibliotheek en Incluzio, en 21 inwoners van de Taalcafés van Vluchtelingenwerk. Door corona zijn niet alle cursussen door gegaan. Doel 2: In 2022 neemt het aantal peuters dat gebruik maakt van de peuterregeling toe met 10%. We bieden 100% van de peuters met (een risico op) een onderwijsachterstand Voorschoolse Educatie (VVE) aan. 1 (B) 1. In 2022 worden alle peuters met een indicatie doorgeleid naar een VVE locatie. Geïndiceerde peuters die alsnog niet door hun ouders worden ingeschreven op een VVE-locatie worden gevolgd en door VGGM aangespoord om alsnog deel te nemen aan VVE. 1 (R) Het bereik van peuters met een vve-indicatie is verhoogd van 73% (2021) naar 79% (2022). Redenen voor non-bereik zijn bijvoorbeeld het staan op een wachtlijst, al deelnemen aan kinderdagopvang, of principieel geen gebruik willen maken van kinderopvang.
De redenen voor non-bereik monitoren we via de Peutermonitor, en bij kinderopvang zelf; bijvoorbeeld door te vragen of meer ouders moeite hebben met het betalen van de eigen inkomensafhankelijke bijdrage. Doel 3: Wij dringen het aantal thuiszitters terug van 36 (RBL, 2019) naar 18 in 2023. 1 (B) In 2022 weten alle partijen (samenwerkingsverbanden, leerplicht, gemeente, scholen, VGGM) door middel van een vastgesteld model op welke wijze zij
18
1 (R)
(dreigend) thuiszitten kunnen signaleren en welke stappen er moeten worden gezet om thuiszitten te voorkomen. Het blijkt uit evaluatie dat het in de praktijk niet naar voldoening werkt. Daarom wordt met partners gewerkt aan een verbeterde werkwijze. Het aantal thuiszitters is gedaald naar 17.
Doel 4: Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2036 draagt bij aan de toegankelijkheid van onderwijs voor alle kinderen, de realisatie van passende onderwijshuisvesting en verankering van schoolgebouwen in de wijk. 1 (B) In 2022 stellen wij een uitvoeringsprogramma Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2036 op. Hierin staan afspraken over o.a. de volgorde en de planning van de aanpak, het kwaliteitsniveau, verduurzaming van onderwijshuisvesting en benodigde financiering. 1 (R) In 2022 is het beleidskader Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2022-2036 vastgesteld. In het IHP uitvoeringsprogramma dat in 2023 wordt opgesteld wordt het beleidskader uitgewerkt in afspraken over o.a. verduurzaming, de planning van de aanpak en de benodigde financiering. Doel 5: Circulaire inrichting van het nieuwe gemeentehuis 1 (B) Het kantoormeubilair is circulair ingekocht. 1 (R) Bij de aanbesteding is circulariteit meegenomen. Doel 6: Uitvoeren routekaart Circulaire Economie 1 (B) Door het College is een keuze gemaakt uit de projecten uit de Routekaart die in 2022 zullen worden opgepakt. 1 (R) Het budget is in november 2022 (bij de vaststelling van de economische visie) vrijgegeven. De uitvoering volgt.
Doel 7: Actieve deelname aan regionale samenwerking 1 (B) De Groene Metropoolregio kent binnen de ambitie "Circulaire regio" een viertal speerpunten (Circulaire bouw en infrastructuur, Circulaire economie: grondstoffen en ketens, Water en klimaatadaptatie, Transitie naar duurzame energie). Voor het speerpunt Grondstoffen en ketens wordt ambtelijke capaciteit ingezet voor de werkgroep. De belangen van het Rhedense bedrijfsleven worden ingebracht in de werkgroep. 1 (R) Door de werkgroep is een onderzoek uitgevoerd naar de noodzakelijke prioritering. In eerste instantie wordt de focus gelegd bij de circulaire verwerking van de reststromen luiers/incontinentiemateriaal, zonnepanelen en ongevaarlijk ziekenhuisafval.
Welke context speelde er? Werk en re-integratie Binnen de Participatiewet hebben is een van de doelen uitstroom naar werk. Daarnaast hebben we ons meer gericht op degenen die een grotere afstand tot de arbeidsmarkt hebben, of zelfs degenen van wie we niet verwachten dat de arbeidsmarkt in zicht is of komt. Hierbij is er verbinding gebracht bij de sociale basis en is beogen we mensen te stimuleren en begeleiden naar participatie op hun niveau.
19
Om uitvoering te geven aan het doel om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt mee te laten doen naar vermogen, is een Activeringsplan opgesteld voor de doelgroep zorg en empowerment. Samen met Incluzio is ingezet op duurzame participatie van deze doelgroep. Vanuit de Modulair Gemeenschappelijke Regeling (MGR) zijn er ontwikkelingen die invloed hebben op de uitgaven van het Werkgeversservicepunt (WSP), het Werkgeverschap SW medewerkers (WGSW), de inburgering en onderwijszaken. Met name op de WgSw zien we een stijging van de lasten als gevolg van een verhoging CAO en de herverdeling van de arbeidsjaren. Dit speelt met name op het gebied van de WGSW.
Economische ontwikkeling Begin 2022 is de Routekaart Circulaire EConomie vastgesteld. De ambitie is om de Rhedense economie verder te verduurzamen en meer te richten op circulariteit. Met ondernemers zetten wij stappen om het klimaat te ontzien bij de bedrijfsactiviteiten. Door bijvoorbeeld afval te zien als grondstof maken we met elkaar de omslag naar een circulaire economie. In november 2022 is de nieuwe economische visie en een uitvoeringsprogramma voor de gemeente Rheden vastgesteld. De nieuwe economische visie gaat uit van de brede welvaart.
Onderwijs In 2022 was het lerarentekort ook voelbaar binnen de gemeente Rheden. Dit is een landelijke trend. De komende jaren dreigt het lerarentekort in alle lagen van het onderwijs op te lopen. Vergrijzing en een verminderde aantrekkelijkheid van het beroep zijn belangrijke factoren. Het tekort geldt voor zowel docenten als voor bestuurders. In het VO zijn de tekorten geconcentreerd bij bepaalde vakken zoals informatica, natuurkunde en Duits. De verder digitalisering maakt dat ook de Rhedense onderwijsinstellingen gedwongen worden na te denken over hoe zij hun leerprocessen inrichten in de fysieke en digitale leeromgeving. Meer dan vroeger is de vraag hoe de instellingen kunnen investeren in geschikte klaslokalen en fysieke ruimtes. De veranderende leeromgeving vraagt om meer flexibiliteit.Ook wordt nadrukkelijker gekeken naar welke opleidingen wel levensvatbaar zijn en welke niet. Het Leven Lang Ontwikkelen (LLO) is ook bij de Rhedense onderwijsinstellingen een belangrijke ontwikkeling. Binnen de Rhedense Triple Helix samenwerking wordt bekeken op welke wijze invulling gegeven kan worden aan het Leven Lang ontwikkelen. In 2022 is het Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting (IHP) door de gemeenteraad vastgesteld en is gestart met het uitvoeringsprogramma onderwijshuisvesting 2022-2036.
Wat is de bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG)? Taakveld(en) • 3.1 Economische ontwikkeling • 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen • 3.4 Economische promotie • 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken • 6.4 Begeleide participatie
Bijdrage aan SDG* • 4-1, 4-2, 4-4, 4-5, 4-6, 4-7, 4-A • 8-3, 8-4, 8-5, 8-6, 8-8, 8-9 • 9-1 • 10-1, 10-2, 10-3 • 12-6 • 17-17 • 18-1, 18-2, 18-3, 18-4, 18-6 * Sustainable Development Goals, zie bijlage 8 voor een nadere toelichting
20
Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma 1, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Module Gemeenschappelijke Regeling sociaal domein centraal Gelderland (MGR) •
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM)
In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisatie.
Wat heeft het gekost? Programma 1. Economische ontwikkeling Rekening
Primi- Gewijzigtieve de begrobegroting ting
Rekening
Saldo
(Bedragen x € 1.000) 2021
2022
2022
2022
2022
3.1 Economische ontwikkeling
232
356
361
309
52
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
25
9
9
9
0
3.4 Economische promotie
190
328
330
287
42
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2.425
2.486
2.595
3.103
-507
6.4 Begeleide participatie
9.197
9.292
9.906
9.211
695
12.069
12.471
13.201
12.919
282
107
101
101
102
1
6
9
9
11
2
3.4 Economische promotie
240
330
330
469
139
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
958
940
940
1.435
494
1.447
178
337
175
-162
2.757
1.558
1.717
2.191
474
-9.311
-10.913
-11.484
-10.728
757
Lasten
subtotaal Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
6.4 Begeleide participatie subtotaal Saldo van baten en lasten Reserves Toevoeging
0
Onttrekking Resultaat
-9.311
0
306
292
-14
-10.913
-11.178
-10.436
743
Belangrijkste afwijkingen Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2022 is het financieel effect van de mutaties in de jaarstukken 2022 per saldo € 0,7 mln voordelig. De belangrijkste mutaties kunnen als volgt worden toegelicht.
21
1. Economische Ontwikkeling Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000 saldo baten en lasten)
Bedrag in € 1.000
Inc. / Struct.
53
I
3.1 Economische ontwikkeling
De stelpost uit het Coalitieakkoord 2018-2022 voor de herstructurering van winkelgebieden (€ 50 k) is niet ingezet in 2022. Door krapte op de arbeidsmarkt en de na-effecten van Corona is het ook dit jaar niet gelukt om met het project te starten. In het kader van Covid-19 steunmaatregelen is er € 14 k besteed. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
2
I
181
I
Geen nadere toelichting vereist. 3.4 Economische promotie
In 2022 is de ontvangen toeristenbelasting en forensenbelasting meer dan begroot. Voor de toeristenbelasting gaat het om € 108 k extra als gevolg van een aanzienlijk hoger aantal overnachtingen. Voor de forensenbelasting gaat het om € 30 k extra. Daarnaast is er minder besteed aan evenementen (€ 27 k). 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-13
I
De overschrijding is samengesteld uit lagere personeelskosten (€ 22 k) en per saldo hogere overige kosten (€ 34 k). Geen verdere toelichting vereist. 6.4 Begeleide participatie
533
I
Het resultaat op dit taakveld kent als belangrijkste oorzaken: •
Lagere kosten voor MGR-module WgSW (+/+ € 104 k)
•
Overschot op budget Beschut Werk door lagere instroom en (€ 145 k) dat ingezet wordt voor Activerend Werk (zie Programma 2, taakveld 6.71) waardoor resultaat Beschut Werk nihil is
•
Lagere lasten voor re-integratie (€ 57 k) door de inzet van incidentele ESF subsidie.
•
Lagere lasten voor inburgering (€ 441 k), onder andere door laat toegekende algemene middelen uit het Rijk die niet meer besteed zijn (€ 117 k) en de dekking van kosten inburgering door specifiek uitkeringen (€ 152 k)
•
Hogere personeelskosten (-/- € 70 k) met name door extra inzet op inburgering
In het kader van Covid-19 steunmaatregelen is € 113 k besteed. 0.10 Mutaties reserves
-14
I
De overschrijding bestaat uit een lagere onttrekking reserve COVID-19 dan begroot (-/- € 14 k). Totaal
743
22
2 Welzijn
Wat hebben we bereikt? Onze samenleving heeft in 2022 op verschillende manieren voor veel uitdagingen gestaan. Van corona tot energiearmoede, van oorlog in de Oekraïne tot stijgende inflatie en stijgende energieprijzen. Dit heeft grote impact gehad op onze inwoners. Samen met onze partners hebben wij ons ingezet om onze inwoners te ondersteunen. Dit heeft onder meer geleid tot ondersteunende maatregelen voor inwoners en studenten die te kampen hebben met energiearmoede. Ook met scholen is veelvuldig contact geweest over o.a. ontbijt op school waar uw Raad via een motie aandacht voor heeft gevraagd. Na de coronapandemie is het verenigingsleven weer op gang gekomen en konden wij elkaar weer ontmoeten. De effecten van de lockdowns zijn nog steeds voelbaar en kunnen zich de komende periode nog openbaren (psychische en fysieke effecten). In 2022 is uw Raad op verschillende momenten geïnformeerd via raadsorientatieavonden en raadinformatiebrieven over onderwerpen als o.a. energiearmoede, jeugdzorg aanbieders, Wmo maatwerk en jeugdzorg, minima en schuldhulpverlening en de woon-zorgvisie. Ook bent u eind 2022 betrokken geweest bij de startnotitie over het koersdocument sociaal domein. Samen met uw gemeenteraad hebben we de uitgangspunten en de richting van dit koersdocument bepaald. Er is in 2022 een nauwe verbinding geweest met andere beleidsonderdelen.
Voorbeelden zijn onder andere: de woon-zorgvisie (zorg-wonen-ruimte), de omgevingsvisie (sociaal-ruimte), hitte, droogte en watertekort (gezondheid-klimaatadaptatie) en integrale wijkaanpak Stenfert (sociaalleefomgeving).
Welke doelen zijn gerealiseerd? Tabel: gerealiseerde doelen Algemene voorzieningen Nr. 1 (B) 1 (R)
2 (B)
Doel Doel 1: Wij versterken en verbreden de samenredzaamheid. Samen met al onze vrijwilligersorganisatie en met ondersteuning van Incluzio versterken en verbreden wij de samenredzaamheid. In het eerste half jaar van 2022 heeft dit onderdeel onder druk gestaan als gevolg van de corona lockdowns waardoor verschillende organisaties gesloten waren. Doel 2: Wij stellen (kwetsbare) senioren in staat om zo lang mogelijk op een prettige manier thuis te blijven wonen en mee te doen in de samenleving.
23
2 (R) 3 (B) 3 (R)
Stichting Stoer levert hieraan een belangrijke bijdrage. Als gevolg van corona zijn er minder mogelijkheden geweest om huisbezoeken af te leggen. Doel 3: Vrijwilligerswerk en mantelzorg groeit niemand boven het hoofd Incluzio en de organisatie Mvt (Mantelzorg en vrijwillige Thuiszorg) zetten zich in om dit vrijwilligers en mantelzorgers te ondersteunen.
Tabel: gerealiseerde doelen Wmo maatwerkvoorzieningen Nr. 1 (B)
1 (R) 2 (B) 2 (R) 3 (B) 3 (R)
Doel Doel 1: (Collectieve) oplossingen van en voor inwoners zijn toegankelijk en waar mogelijk is de verbinding met lichte ondersteuning en/of maatwerkoplossingen te leggen. Samen met Incluzio hebben we collectieve oplossingen van en voor onze inwoners ondersteund en waar nodig maatwerkoplossingen ingezet. Doel 2: Het aantal inwoners met een Wmo-indicatie dagbesteding en/of ambulante begeleiding neemt af met 20%. Het aantal inwoners met een Wmo-indicatie dagbesteding en/of ambulante begeleiding is met 42,6% afgenomen (ultimo 2022 t.o.v. ultimo 2019). Doel 3: Mensen met een psychische kwetsbaarheid kunnen zelfstandig in de wijk wonen (sociale inclusie). In samenwerking met onze partners, waaronder Vivare (huisvesting), hebben we inwoners met een psychische kwetsbaarheid ondersteund.
Tabel: gerealiseerde doelen Jeugd Nr. 1 (B)
1 (R)
2 (B)
2 (R)
3 (B)
3 (R)
4 (B) 4 (R)
Doel Doel 1: Het merendeel van de vragen omtrent opvoeden en opgroeien wordt opgevangen binnen de sociale basis. Het jeugdzorg gebruik neemt af en is in 2023 niet meer dan 1,5% hoger dan het landelijk gemiddelde (jeugdzorg gebruik Rheden 14,7%; Nederland 12,3% in 2019, bron CBS); Op basis van de meest recente landelijke gegevens is het verschil tussen het jeugdzorg gebruik in Rheden en het landelijk gemiddelde +1,7%. In 2019 was dit verschil nog 2,4%. Doel 2: Meer kinderen kunnen thuis blijven wonen. Het jeugdhulpgebruik met verblijf neemt af en is in 2023 gelijk of lager dan het landelijk gemiddelde (jeugdhulp met verblijf: Rheden 1,6%; Nederland: 1.3% in 2019, bron CBS). Op basis van de meest recente landelijke gegevens is het verschil tussen het jeugdzorg gebruik met verblijf in Rheden en het landelijk gemiddelde +0.2%. In 2019 was dit verschil nog 0.3%. Doel 3: Meer kinderen die niet meer thuis kunnen blijven wonen, wonen wel zo thuis mogelijk (pleeggezin, gezinshuizen). Het aantal jeugdigen met pleegzorg/ gezinshuiszorg is in 2023 relatief toegenomen ten op zichtte van het totaal aantal kinderen met jeugdhulp met verblijf in vergelijking met 2020. Het aantal jeugdigen met pleegzorg/gezinshuiszorg ten opzichte van het totaal aantal kinderen met jeugdhulp met verblijf is toegenomen naar 54% in 2022 t.o.v. van 46% in 2020.
Doel 4: Het aantal doorverwijzingen naar maatwerkvoorzieningen jeugdhulp door huisartsen is in 2022 met 20% verminderd t.o.v. 2019. Het aantal doorverwijzingen naar maatwerkvoorzieningen jeugdhulp is in 2022 met 51% verminderd t.o.v. 2019.
24
Tabel: gerealiseerde doelen Armoedebestrijding en financiële hulpverlening Nr. 1 (B) 1 (R)
2 (B)
2 (R)
3 (B) 3 (R)
4 (B) 4 (R)
5 (B) 5 (R)
Doel Doel 1: Alle inwoners zijn in staat zelf (met hulp) hun financiële situatie op orde te houden door stabiele inkomsten en overzicht op de administratie. Om dit doel te bereiken zetten wij in op educatie (gericht op omgaan met geld), en reken en digitale vaardigheden. Daarnaast werken wij samen met de thuisadministratie, schuldhulp maatje, de formulierenhulp en de sociale raadslieden. Dit om inwoners in staat te stellen hun financiële situatie op orde te houden. Doel 2: De gemiddelde schuld van inwoners die schuldentrajecten starten, daalt van ca. €43.000 in 2019, naar €40.000 in 2022 en uiteindelijk naar €38.000 in 2024, doordat we er eerder bij zijn. In 2022 is een gemiddelde schuld bij de start van een schuldtraject €44.998,-. Hierbij zijn per schuldtraject gemiddeld 13 schuldeisers betrokken. Er zijn een aantal inwoners met een hogere schuld, denk hierbij bijvoorbeeld aan een ex-ondernemer. Een klein aantal inwoners met een hoge schuld trekken het gemiddelde omhoog. Doel 3: In 2024 is het gebruik van het Kindpakket gestegen van 78% in 2019 naar 85% in 2024. In 2022 zijn we overgegaan een andere leverancier m.b.t. de gegevens over de omvang van de doelgroep die een andere systematiek aanhoudt. Hierdoor kunnen we voor 2022 geen percentage aangeven dat te vergelijken is met het percentage uit 2019.
Wel kunnen we aangeven dat het gebruik van het Kindpakket sinds 2019 is afgenomen, als gevolg van corona, waardoor Stichting Leergeld minder contact met gezinnen heeft gehad wat tot minder aanvragen heeft geleid. Doel 4: Onze hulpverlening leidt tot succesvolle uitstroom uit formele schuldhulptrajecten. Van de gestarte schuldregelingen (in 2019) is nu, binnen drie jaar, 73% succesvol uitgestroomd. 19 schuldregelingen lopen nog. We verwachten daarmee uit te komen op een succesvolle uitstroom van 94%. Doel 5: Inwoners zijn bekend met alle ondersteuningsmogelijkheden en beoordelen deze met een 7 in 2024. In 2021 is een nulmeting uitgevoerd. Inwoners beoordeelden de ondersteuningsmogelijkheden met gemiddeld een 8, de maatschappelijke partners beoordeelden de ondersteuningsmogelijkheden met gemiddeld een 6,7. Wij herhalen het onderzoek in 2024.
Tabel: gerealiseerde doelen Volksgezondheid Nr. 1 (B) 1 (R) 2 (B) 2 (R) 3 (B)
3 (R)
Doel Doel 1: Het percentage kinderen dat in 2025 zijn/haar gezondheid als (heel) goed ervaart, is minimaal gelijk aan 2017 (97%). Deze cijfers volgen in 2026 (rapportage GGD). Doel 2: Het percentage jongeren dat in 2025 zijn/haar gezondheid als (heel) goed ervaart, is minimaal gelijk aan 2018 (98%). Deze cijfers volgen in 2026 (rapportage GGD). Doel 3: Het percentage volwassenen en ouderen dat in 2024 zijn/haar gezondheid als (heel) goed ervaart, is minimaal gelijk aan 2016 (77% - volwassenen en 69% ouderen). Deze cijfers volgen in 2026 (rapportage GGD).
25
Tabel: gerealiseerde doelen Sport & bewegen Nr. 1 (B) 1 (R)
Doel Doel 1: We stimuleren de deelname aan sport & bewegen. Sport in Rheden heeft een belangrijke uitvoerende rol bij sport&bewegen. Zij organiseren in samenwerking met partners voor specifieke doelgroepen passende programma’s. Denk aan sportprogramma’s op basisscholen en voortgezet onderwijs, het begeleiden van senioren naar een geschikte beweegactiviteit via de beweegcoach of het helpen van inwoners met een beperking om te kunnen sporten. Naast uitvoerende taken hebben we een verbindende rol: we stimuleren bijvoorbeeld samenwerking tussen verenigingen onderling (begeleiding Open Club trajecten) en werken samen met zorgpartners om mensen in beweging te brengen en houden. Ook subsidiëren we sport stimulerende activiteiten en evenementen van lokale clubs en aanbieders.
Tabel: gerealiseerde doelen Cultuur Nr. 1 (B) 1 (R)
Doel Doel 1: De actieve cultuurparticipatie is in 2026 op hetzelfde niveau als de nulmeting in 2018: 26% actief en 36% enigszins actief. In 2021 is er een 2-meting cultuur uitgevoerd over cultuur in 2020. Er wordt 1 keer per drie jaar een meting uitgevoerd. Op basis van deze meting blijkt dat in 2020 37% van de inwoners cultureel actief is en 41% enigszins cultureel actief. In 2022 is geen meting gedaan.
Tabel: gerealiseerde doelen Erfgoed Nr. 1 (B)
1 (R)
Doel Ons hoofddoel is het in goede staat doorgeven van het cultuurhistorisch erfgoed aan volgende generaties (behouden). Daarnaast zetten wij erfgoed in voor het behalen van de gemeente brede doelen op het gebied van toerisme & recreatie (beleven), klimaat en het sociale domein (benutten). In 2022 is geïnvesteerd in advisering en subsidies aan ca. 150 eigenaren om het Rhedense erfgoed te behouden. Er is een toetsings- en uitvoeringskader vastgesteld waarmee de regeldruk voor eigenaren en gemeente is verminderd. Er is extra geïnvesteerd in (kennis over) de verduurzaming van monumenten en er is een bijdrage geleverd aan klimaatadaptatie op landgoederen. Op de landgoederen werken mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt via de Landgoedcoöperatie Veluwezoom. Met de vijf andere Veluwezoom-gemeenten is een Cultuur- en Erfgoedpact afgesloten dat is gericht op meer informatie over de landgoederenzone. Daarmee wordt tevens beoogd een bijdrage te leveren aan de noodzakelijk verspreiding van bezoekers.