Gemeente Rheden Gewaarmerkte jaarstukken 2025 (incl. was getekende controleverklaring)
Tekst van het document
De solvabiliteitsratio wordt berekend door het totale eigen vermogen te 79 delen door het totaal van de passiva. De norm voor de solvabiliteitsratio is minimaal 20%. De structurele exploitatieruimte dient om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een percentage van 0% betekent een sluitende begroting, een positief percentage wil zeggen dat er begrotingsruimte is. Feitelijk biedt het financieel meerjarig perspectief bij de begroting een betere indicatie. Het kengetal grondexploitatie kan een grote invloed op de financiële positie van een gemeente hebben (zowel positief als negatief). Dit kengetal geeft een indicatie van het relatieve belang van de grondexploitatie. Het percentage is de waarde van bouwgronden in relatie tot de totale baten exclusief de reserves. De jaarlijkse actualisatie van de grondexploitatie geeft overigens een concreter beeld van het verwachte verloop van grondexploitaties. De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen kan worden gerelateerd aan de totale woonlasten.
De woonlasten worden bepaald aan de hand van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ- waarde. Overigens zegt dit percentage niets over de feitelijke onbenutte belastingcapaciteit, dat is immers een politieke keuze. Beoordeling van de kengetallen Net zoals bij de bepaling van de weerstandscapaciteit gelden er ook voor deze kengetallen geen harde voorgeschreven normen. Door de Provincie Gelderland is wel een indeling in drie categorieën opgegeven als richtinggevend voor de beoordeling. Aan de categorieën wordt in principe geen kwalificatie gegeven, omdat normering in eerste instantie door de gemeente zelf dient plaats te vinden. Wel kan er worden gesteld dat categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Eén afzonderlijk kengetal zegt niet alles, de kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. In onderstaande tabellen is een en ander weergegeven.
Categorie A | Categorie C (meest Handreiking beoordeling | (minst risicovol) | Categorie B | risicovol) Netto schuldquote | < 90 % | 90 - 130 % | > 130 % Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | < 90 % | 90 - 130 % | > 130 % Solvabiliteitsratio | > 50 % | 20 - 50 % | < 20 % Structurele exploitatieruimte | BEGR en MJB > 0 % | BEGR of MJB > 0 % | BEGR én MJB < 0 % Grondexploitatie | < 20 % | 20 - 35 % | > 35 % Belastingcapaciteit | < 95 % | 95 - 105 % | > 105 % Conclusie Drie van de zes kengetallen laten een score zien die thuishoort bij categorie A (minst risicovol). De netto schuldquotes zijn gedaald t.o.v. de jaarrekening 2024 en zijn lager dan 90% en belanden daarmee in categorie A. Dit geldt ook voor kengetal 'grondexploitatie'. De solvabiliteitsratio is verbeterd ten opzichte van de jaarrekening 2024 en komt uit op 16%, maar is nog onder de streefwaarde van 20% en blijft daarmee in categorie C. Om de solvabiliteitsratio te verbeteren, is het zaak om ons vreemd vermogen te verminderen en onze algemene reserve op te hogen. Op die manier zorgen we voor een betere verhouding tussen ons eigen en vreemd vermogen en daarmee voor een verbetering van onze financiële positie. De structurele exploitatieruimte blijft ongewijzigd in categorie B door de geraamde begrotingstekorten in jaarschijf 2028 en 2029.
Ook de score voor belastingcapaciteit zit in categorie B als gevolg van de gestegen belastingtarieven. 80 81 Onderhoud Kapitaalgoederen Inleiding De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor het beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte bestaat uit een aantal kapitaalgoederen (wegen, riolering, groen, openbare verlichting, speelvoorzieningen en gebouwen) die onderhouden moeten worden. In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in het beleidskader en de financiële consequenties van het onderhoud van kapitaalgoederen in de openbare ruimte. Het onderhouden van kapitaalgoederen legt een grote claim op de begroting. Transparantie ten aanzien van de uitvoering en risico’s is derhalve van groot belang. Het onderhoud van de diverse vakgroepen zal de komende jaren zoveel mogelijk in samenhang met de diverse projecten worden uitgevoerd in integrale projecten. Wettelijke eisen en informatievoorziening In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn de bepalingen opgenomen waaraan de verslaglegging inzake het onderhoud kapitaalgoederen moet voldoen. In de ‘financiële verordening gemeente Rheden’ zijn eveneens bepalingen opgenomen. Ter informatie zijn hieronder de bepalingen van de BBV en de ‘financiële verordening gemeente Rheden’ opgenomen die de inhoud van de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen bepalen.
In de uitwerking van deze paragraaf zijn deze bepalingen als uitgangspunt gehanteerd. Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Artikel 12 De paragraaf betreffende het onderhoud van kapitaalgoederen bevat tenminste de volgende kapitaalgoederen: • Riolering en Water; • Wegen; • Openbare Verlichting; • Gebouwen; • Groen. Van de kapitaalgoederen, bedoeld in het eerste lid, wordt aangegeven: • Het beleidskader; • De uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties; • De vertaling van de financiële consequenties in de begroting. Financiële verordening gemeente Rheden Artikel 18, lid 1 Het college biedt tenminste eens in de raadsperiode van vier jaar de diverse nota’s voor het onderhoud van de openbare ruimte aan. Deze nota’s geven het kader weer voor de inrichting van het onderhoud en het beoogde onderhoudsniveau voor het openbaar groen, riolering, wegen, kunstwerken/straatmeubilair en onderhoud gebouwen en eveneens de normkostensystematiek en het meerjarig budgettair beslag. De raad stelt de nota’s vast. Indien een ruimere periode wordt gehanteerd dan vier jaar dan zal het college de raad informeren.
Artikel 18, lid 2 Bij de begroting en het jaarverslag doet het college in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen verslag over: Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 03-07-2026 • | de beschikbare nota's en de beleidsuitgangspunten betreffende het onderhoud van de kapitaalgoederen; • | de hieruit voortvloeiende financiële consequenties; • | de vertaling van de financiële consequenties in de begroting. Openbare Ruimte In december 2022 heeft de Raad het Watertakenplan WTPO Olburgen 2023-2027 vastgesteld. Het watertakenplan 2023 t/m 2027 is samen met de partners gemeente Bronkhorst, Doesburg en Rheden en het Waterschap Rijn en IJssel opgesteld. In het Watertakenplan hebben gemeenten en het Waterschap een gezamenlijke visie opgesteld en uitgewerkt voor de riolering en zuivering: Het WTPO Olburgen 2023-2027 beschrijft het beleid en planning voor de periode 2023 t/m 2027. De drie gemeente en het Waterschap werken samen om hun inspanning op elkaar af te stemmen, van elkaar te leren gezamenlijke projecten te ondernemen. Zodoende kunnen we effectiever en efficiënter werken. De taken die binnen een integrale planning op elkaar afgestemd worden zijn: rioleringswerkzaamheden, weg- en groenonderhoud, openbare verlichting, verkeersveiligheid, woningbouwplannen en het aanbrengen van voorzieningen voor mindervaliden en slechtzienden.
De werkzaamheden voortkomend uit het WTPO Olburgen 2023 | -2027 en woningbouwplannen zijn leidend en worden afgestemd op de Integrale Wijkaanpak. | Het betreft hier werken waar een wettelijke termijn aan gesteld is, waar politiek een duidelijke prioriteit ligt of waar veiligheidsaspecten mee gemoeid zijn. Integrale uitvoering betekent per definitie dat bepaalde werkzaamheden vervroegd of vertraagd worden uitgevoerd ten opzichte van de optimale technische en financiële planning van de afzonderlijke disciplines. Op termijn (cyclische onderhoudsperiode) nivell | eert echter dit verschil. Een integrale planning (“werk met werk maken”) heeft uit financieel en maatschappelijk oogpunt de voorkeur. In 2025 is de Nota Kapitaalgoederen 2026 | -2029 door de raad van de gemeente Rheden vastgesteld. In de nota is de financiële doorrekening voor de kosten van vervanging en onderhoud uitgewerkt. Hierbij is gekeken naar de huidige situatie, de komende 4 jaar en | een doorkijk naar de komende 60 jaar. Op 6 januari 2026 zijn ook de onderliggende beheerplannen riolering, groen, wegen en spelen vastgesteld door het College. Hieronder wordt per onderwerp ingegaan op kerncijfers, het beleidskader en ontwikkelingen.
Riolering en water Kerncijfers: | Begroting | Rekening Vrijverval | 244.200 m1 | 246.022 m1 Infiltratieriool | 22.547 m1 | 23.190 m1 Persleiding | 36.471 m1 | 36.303 m1 82 Kaders Uw raad heeft in december 2022 het Watertakenplan WTPO Olburgen 2023-2027 vastgesteld. In dit Watertakenplan is het meerjarenplan en de financiële onderbouwing vastgesteld. In 2025 zijn er verschillende maatregelen uit het Watertakenplan Olburgen 2023-2027 uitgevoerd.En zijn er verschillende integrale investeringsprojecten in voorbereiding gegaan, zie ook programma Leefomgeving: inrichting en beheer openbare ruimte. Financiële consequenties In onderstaand overzicht is een vergelijking gemaakt tussen de begrote en werkelijke kosten en baten die verband houden met riolering.
Post | Begroting 2025 | Werkelijk 2025 | Verschil Baten Baten rioolheffing | 5.754.207 | 4.931.678 | -822.529 Kwijtschelding rioolheffing | -180.000 | -126.517 | 53.483 Per saldo inkomsten | 5.574.207 | 4.805.161 | -769.046 Lasten: Rente | 1.293.658 | 753.639 | 540.019 Afschrijving | 1.149.393 | 935.915 | 213.478 Totaal rente en afschrijving | 2.443.051 | 1.689.554 | 753.497 exploitatie werkzaamheden | 2.932.936 | 2.889.692 | 43.244 Totaal lasten | 5.375.987 | 4.579.246 | 796.741 Btw compensatie | -507.525 | -467.261 | 40.264 Overig Per saldo mutatie | -309.305 | -241.346 | 67.959 Wegen Kerncijfers Asfalt | 1.135.092 m² Elementen | 1.288.245 m² Beton | 88.044 m² Overig | 44.261 m² Kaders In 2020 is de nieuwe Beheernota Openbare Ruimte en de actualiteitenrapportage vastgesteld. Hierin zijn de ambitieniveaus vastgesteld, de budgetten en de wettelijke kaders | opgenomen. Aansluitend is in 2021 het integraal beheerplan openbare ruimte vastgesteld, met daaronder het beheerplan wegen, groen en spelen | . Op basis van inspecties, genoemd totaaloverzicht en de landelijke | CROW-norm wordt per jaar een jaarprogramma vastgesteld en uitgevoerd. 83 De gemeente wil een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte realiseren binnen haar kernen. In dit kader is het begrip Integraal Beheer Openbare Ruimte van belang.
Dit betekent dat zowel de technische kwaliteit als de belevingskwaliteit van wegen, straatverlichting, groen en speelvoorzieningen op elkaar zijn afgestemd. In 2025 is er conform jaarplanning, klein en groot onderhoud gepleegd aan de wegen in de gemeente Rheden, o.a. de Valkenbergweg, de Schietbergseweg in Rheden en de Hoofdstraat in De Steeg zijn gerealiseerd. En zijn er verschillende integrale investeringsprojecten gerealiseerd, zie ook programma Leefomgeving: inrichting en beheer openbare ruimte. Verloop reserve Beheerplan onderhoud wegen Saldo 1-1-2025 | 2.751.290 Toevoeging 2025 | 279.000 Saldo 31-12-2025 | 3.030.290 Openbare Verlichting Kerncijfers: | Begroting | Rekening Lichtmasten | 7.352 | 7.044 Armaturen | 7.469 | 7.351 Lichtbronnen | 7.469 | 7.472 Kaders In 2025 zijn weer verder stappen gezet in de i | mplementatie van het in 2021 vastgestelde beleidsplan openbare verlichting. Hierbij gaan we voor een duurzamer beheer van onze OVL en gaan we door met het verdere verlaging van het energieverbruik van de OVL. • In 2025 is circa 83 % van de gemeente Rheden in duurzame energiebesparende verlichting ten opzichte van 79 % in 2024.
Tevens gaan we verder met de uitrol naar 100% duurzame verlichting wat we uiterlijk in 2031 gerealiseerd willen hebben; • Er is in 2025 klein en groot onderhoud conform jaarplanning (klachtenonderhoud maakt hier deel van uit, uitvoering door aannemer) uitgevoerd; • We hebben in 2025 uitvoering, zover van toepassing, gegeven aan de integrale investeringsprojecten zoals aangeven bij water en riolering. Risico’s Door het uitvoeren van de grootschalige vervanging zijn de risico’s teruggebracht naar het geringe niveau van een defecte lamp. Wel zien we meer en meer dat het (verouderde) net van Liander storingen veroorzaakt waardoor het lijkt alsof de verlichting stuk is maar de oorzaak in het net moet worden gezocht. 84 Ontwikkelingen De armaturen en masten die worden vervangen zijn vanaf 2021 100% circulair. Verloop reserve vervanging straatverlichting Saldo 1-1-2025 | 0 Onttrekking 2025 | 0 Saldo 31-12-2025 | 0 Groen en spelen Kerncijfers: | Begroting | Rekening Kerncijfers beplanting en gazons | 159 ha | 169 ha Bomen | 14.572 st | 14.485 st Speelplaatsen/speeltoestellen | 102 st / 498 st | 102 st / 522 st In 2020 is de nieuwe Beheernota Openbare Ruimte en de actualiteitenrapportage vastgesteld. Hierin zijn de ambitieniveaus vastgesteld, de budgetten en de wettelijke kaders opgenomen.
Aansluitend is in 2021 het integraal beheerplan openbare ruimte vastgesteld, met daaronder het beheerplan wegen, groen en spelen. De gemeente wil een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte realiseren binnen haar kernen. In dit kader is het begrip Integraal Beheer Openbare Ruimte van belang. Dit betekent dat zowel de technische kwaliteit als de belevingskwaliteit van wegen, straatverlichting, groen en speelvoorzieningen op elkaar zijn afgestemd. • In 2025 is er uitvoering geven aan het speelbeleid Buiten spelen en sporten in Rheden 2022- 2026. • In 2025 is er uitvoering gegeven aan de integrale projecten vanuit met name het Watertakenplan Olburgen 2023-2027, zie ook programma Leefomgeving: inrichting en beheer openbare ruimte. • In 2025 is op basis van inspecties en meerjaren-onderhoudsplanning het jaarprogramma groen en spelen uitgevoerd. Spelen Voor het budget spelen is een reserve ingesteld. Verloop reserve Spelen Saldo 1-1-2025 | 398.365 Onttrekking 2025 | 0 Saldo 31-12-2025 | 398.365 Groenonderhoud Voor het groenonderhoud is geen voorziening of reserve ingesteld. Groenonderhoud wordt verantwoord binnen de exploitatie. Exploitatie 2025 | Begroot 2025 | Werkelijk 2025 | Verschil 2025 Onderhoud groen | 1.156.494 | 1.123.145 | 33.349 85 Bewoners en projecten Bewoners worden betrokken in de voorbereiding van (groene) uitvoeringsplannen.
Bewoners kunnen hun verantwoordelijkheid nemen om een bijdrage te leveren aan de leefbaarheid in de straat door een stuk groen, afvalbak of bank te adopteren. Deze manier van werken leidt nog steeds tot betrokken en enthousiaste bewoners. Daarbij is er de mogelijkheid om met de Ik Buurt Mee vouchers een extra bijdrage te leveren aan de leefbaarheid. Kerncijfers: | 31-12-2024 | 31-12-2025 Groenadopties | 31.500 m2 | 34.806 m2 Afvalbak adoptie | 196 st | 201 st Adoptie plantsoenbanken | 50 st | 60 st Gebouwen In 2025 zijn de projecten Gemeentehuis en verduurzaming Theothorne helemaal afgerond en gaan over in beheer in de vastgoedportefeuille. Voor het maatschappelijk vastgoed wat al in beheer is, is besloten het te onderhouden op elementscore 5 (slecht) en 6 (z | eer) slecht. Op dit niveau is ook in 2025 het onderhoud uitgevoerd. Financiën: bekostiging onderhoud Het planmatig onderhoud verloopt via de voorziening onderhoud gebouwen en is conform begroting geboekt in 2025. Het preventief en correctief onderhoud verloopt via de exploitatie. Begroot | Gerealiseerd Preventief onderhoud | 0 | 27.647 Planmatig onderhoud | 416.927 | 416.927 Correctief onderhoud | 0 | 270.107 In 2025 is er een geactualiseerd MJOB opgesteld en vastgesteld door de raad. We hebben, met de bezuinigingsopgave in beeld, ons terughoudend opgesteld in het uitvoeren van al het onderhoud.
Het planmatig onderhoud loopt via de voorzieningen en de onttrekking hiervoor is conform begroting gerealiseerd. 86 87 Financiering Treasury is het besturen en beheersen, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Meer concreet gaat het om financiering van het beleid tegen zo gunstig mogelijke voorwaarden, het te allen tijde zorgen voor voldoende liquide middelen, waarbij een tijdelijk overschot tegen een zo hoog mogelijk rendement wordt belegd en het daarbij afdekken van met name rente- en kredietrisico’s. De financieringsparagraaf bevat volgens het BBV de beleidsvoornemens voor het risicobeheer van de financieringsportefeuille. We geven daarom in deze paragraaf een samenvatting van het (verwachte) risicoprofiel van de gemeente. De financieringsparagraaf gaat daarnaast in op de eisen die de Wet Fido stelt. Dat wil zeggen dat de uitvoering van de financieringsfunctie uitsluitend de publieke taak dient, dat het beheer prudent is en dat aan de kasgeldlimiet en de renterisiconorm is voldaan. Tenslotte besteden we in deze paragraaf ook aandacht aan de financieringspositie. Risicobeheer treasuryfunctie In deze paragraaf geven we een analyse van de risicoaspecten die verbonden zijn aan de uitvoering van de treasuryfunctie. We onderscheiden daarbij renterisico’s en kredietrisico’s.
Voor het renterisico, wordt door middel van een normering een goede spreiding van renteaanpassingen binnen de leningenportefeuille bevorderd. Het doel hiervan is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten welke consequenties kunnen hebben voor de financiële positie. Aldus bevordert de Wet Fido een solide financieringswijze bij openbare lichamen. Kredietrisico’s worden beperkt door de eisen die de Wet Fido stelt aan tegenpartijen en producten op de geld- en kapitaalmarkten. Tegenpartijen dienen over een minimale kredietwaardigheid te beschikken in de A-categorie. Tevens dienen financiële producten de garantie te bevatten dat aan het einde van de looptijd de hoofdsom nog intact is. Renterisico vlottende schuld (kasgeldlimiet) Dit instrument dient om de omvang van de kortlopende financieringsmiddelen te kunnen bewaken. De kasgeldlimiet is een percentage van de omzet van de gemeente dat de ruimte voor korte financiering aangeeft. De limiet heeft betrekking op leningen met een looptijd van maximaal 1 jaar (vlottende schuld) en bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal van de lasten (exclusief stortingen in reserves). Wanneer de vlottende schuld dit percentage van 8,5% overschrijdt moet een deel van de vlottende schuld worden omgezet naar vaste (langlopende) schuld. Daarnaast kan een overschrijding leiden tot een strenger toezichtregime.
Op basis van de primitieve begroting 2025 (€ 175.420.000) bedraagt de kasgeldlimiet van de gemeente Rheden € 14.910.700. In 2025 is er in februari en maart gebruik gemaakt van een kasgeldlening van € 3.000.000. Dus is er een totaal aan kasgeldleningen geweest van € 6.000.000. Deze kasgeldleningen zijn in maart 2025 afgelost. Berekening (bedragen x € 1.000) 2025 1. Toegestane kasgeldlimiet (8.5% * 175.420) 14.911 2. Vlottende schuld - opgenomen gelden korter dan 1 jaar 0 - schuld in rekening courant 0 3. Vlottende middelen Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 03-07-2026 - contanten in kas | 18 - tegoeden in rekening courant | 440 4. Toets kasgeldlimiet Totaal netto-vlottende schuld (2-3) | -458 Toegestane kasgeldlimiet | 14.911 Ruimte (+)/overschrijding (-) kasgeldlimiet (4 - 3) | 15.369 Bovenstaande berekening van de kasgeldlimiet is gebaseerd op balansdatum 31 | -12-2025. Renterisico vaste schuld (renterisiconorm) De renterisiconorm heeft betrekking op leningen met een looptijd vanaf 1 jaar (vaste schuld). Het doel hiervan is om tot een zodanige opbouw van de leningportefeuille te komen, dat het renterisico in een bepaald jaar als gevolg van renteaanpassingen en herfinanciering van leningen wordt beperkt. Indien een leningportefeuille gelijkmatig is opgebouwd, zal ook het renterisico over de vaste schuld in de tijd gelijkmatig zijn gespreid.
Ongewenste financiële gevolgen van rentewijzigingen worden hierdoor beperkt. De norm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Berekening (bedragen x.€ 1.000) | 2025 1 | Renteherzieningen (herfinanciering) | 0 2 | Aflossingen | 1.500 3 | Renterisico (1 + 2) | 1.500 4a Begrotingstotaal (primitief 2025) | 175.420 4b Percentage conform ministeriële regeling | 20% 4 | Renterisiconorm (4a x 4b) | 35.084 5 | Ruimte (+)/overschrijding (-) renterisiconorm (4 - 3) | 33.584 Conclusie: er is ruim voldaan aan de renterisiconorm. In 2025 hebben er geen (her)financieringen van langlopende leningen plaats gevonden. Eind 2024 is er een langlopende lening afgesloten waarop € 1,5 miljoen per jaar voor een periode van tien jaar wordt afgelost. Kredietrisico’s Kredietrisico’s kunnen zich op twee manieren manifesteren. Ten eerste is er het risico dat de gemeente loopt over verstrekte leningen en beleggingen. Ten tweede is er sprake van indirecte kredietrisico’s bij verstrekte gemeentegaranties (ook wel borgstellingen genoemd). Kredietrisico op leningen en beleggingen De gemeente Rheden heeft uit hoofde van haar publieke taak leningen verstrekt en in deelnemingen geïnvesteerd. In het hierna volgende overzicht zijn de uitgezette gelden vermeld.
Kredietrisico op verstrekte gelden aan derden Uitzettingen | 2025 | % Uit hoofde van publieke taak: 1. | Deelnemingen | 608.767 | 12,0 88 89 2. Overige leningen 4.664.166 88,0 Totaal 5.272.933 100,0 Ad 1. Onderstaand de specificatie van de deelnemingen. Omschrijving Deelnemingen Aandelen BNG 424.207 Aandelen Alliander 184.560 Totaal 608.767 Genoemde deelnemingen worden uit hoofde van de uitvoering van de publieke taak aangehouden. Over het aandelenbezit wordt koersrisico gelopen maar dit risico is minimaal. De aandelen zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs. Deze waardering is (doorgaans) lager dan wanneer de waarde bepaald zou worden door vraag en aanbod op de beurs. Ad 2. De overige leningen betreffen verstrekte leningen aan SVN (Startersleningen, Duurzaamheidsleningen, Blijversleningen, Stimuleringsleningen, Verzilverleningen en Duurzaam Leven leningen) en een obligatie- en achtergestelde lening aan Alliander. Kredietrisico ten aanzien van gemeentegaranties (borgstellingen) De gemeente Rheden kan jegens geldgevers borg staan voor de betaling van rente en aflossing op langlopende geldleningen die door organisaties, instellingen of verenigingen zijn aangetrokken die activiteiten verzorgen welke in het verlengde liggen van de gemeentelijke publieke taak. Ultimo 2025 staat de gemeente garant voor een bedrag van € 445.308.
Waarborgfonds sociale woningbouw (wsw) De gemeente Rheden neemt deel in het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) en staat in dit kader, door middel van een achtervangovereenkomst, garant voor € 221,9 miljoen aan leningen die zijn verstrekt aan woningcorporaties. Het garant staan door middel van achtervangovereenkomst houdt in dat in eerste instantie het WSW wordt aangesproken indien de geldnemer niet aan zijn verplichtingen voldoet. Pas als het risicovermogen van het WSW onder een bepaald minimum komt, worden de deelnemende gemeenten verplicht om een renteloze lening te verstrekken. De gemeente loopt dus eigenlijk alleen een renterisico. Gezien de vermogenspositie van het WSW, de goede controle en toetsing door dit fonds en de spreiding van het risico over de deelnemende gemeenten is dit als een laag risico te kwalificeren. Beleid inzake financiering en financieringspositie Solvabiliteit Een oordeel over de vermogenspositie kan worden gevormd met behulp van de solvabiliteitsratio. Solvabiliteit is de mate waarin een instelling in staat is om aan haar korte en lange termijn- verplichtingen te voldoen.
Deze maatstaf wordt bepaald door de verhouding tussen het eigen vermogen (reserves) en het totale vermogen (eigen- en vreemd vermogen) Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 03-07-2026 Omschrijving (bedragen x € | Boekwaarde per | Boekwaarde per 1.000) | 1 januari 2025 | 31 december 2025 Eigen vermogen | 29.201 | 33.798 Totaal vermogen | 215.161 | 206.057 Ratio (ev/tv) | 14% | 16% De solvabiliteitsratio is toegenomen vergeleken met het voorgaande jaar. Nadere duiding is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing (Kengetallen). Financiering activa Bij voorkeur worden de investeringen in de voorraad kapitaalgoederen gefinancierd met eigen middelen (interne financiering). Ten opzichte van de externe financiering worden hiermee de renterisico’s en de rentelasten beperkt. Dit uitgangspunt is in ons treasury statuut opgenomen. Financieringsstructuur Een evenwicht in de financieringsstructuur leidt tot een beperking van de renterisico’s. Investeringen in duurzame kapitaalgoederen worden hierbij afgedekt met langlopende financieringsmiddelen, waardoor de gemeentelijke exploitatie minder gevoelig wordt voor rentebewegingen. Het onderstaande overzicht geeft inzicht in de ontwikkeling van de financieringsstructuur in 2025.
(bedragen x € 1.000) | Aanvang | Mutaties | Ultimo 2025 | 2025 | 2025 Vaste activa Immateriële activa | 566 | -6 | 560 Materiële vaste activa | 162.694 | -6.143 | 156.551 Financiële vaste activa | 5.172 | 101 | 5.273 Totaal vaste activa | 168.432 | -6.048 | 162.384 Eigen vermogen Algemene reserves | 14.433 | 6.491 | 20.924 Bestemmingsreserves | 7.667 | -380 | 7.287 Gerealiseerd resultaat | 7.101 | -1.514 | 5.587 Totaal eigen vermogen | 29.202 | 4.597 | 33.798 Voorzieningen | 8.849 | 2.488 | 11.337 Langlopende schulden | 115.858 | -1.500 | 114.358 Totaal financiering | 153.909 | 5.585 | 159.494 Financieringssaldo | -14.523 | 11.633 | -2.890 (- = tekort) Eind 2025 was het financieringssaldo | -/- € 2.890.000. In 2025 zijn er geen nieuwe langlopende leningen afgesloten. 90 91 Rentemethodiek Rentebeleid en renteresultaat In 2025 zijn er geen langlopende leningen geherfinancierd. Ontwikkelingen in 2025: Schatkistbankieren Alle decentrale overheden zijn verplicht deel te nemen aan schatkistbankieren. Dit houdt in dat alle liquide middelen boven een bepaalde drempelbedrag aangehouden moeten worden bij het ministerie van Financiën. Wanneer decentrale overheden hun tegoeden aanhouden in de Nederlandse schatkist, daalt de financieringsvraag van de Nederlandse staat op de financiële markten. Schatkistbankieren draagt hierdoor bij aan de verlaging van de overheidsschuld.
Vanaf 1 juli 2021 is het drempelbedrag voor gemeenten gewijzigd tot 2% van het begrotingstotaal. Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 03-07-2026 92 Bedrijfsvoering Wat hebben we bereikt? In 2025 is binnen de bedrijfsvoering voortgebouwd op de ingezette ontwikkellijnen: professionalisering, digitalisering, financiële beheersing en ondersteunende dienstverlening. Belangrijke mijlpaal was de verdere uitwerking van de omvorming van De Connectie naar een centrumregeling, inclusief validatie van het kostprijsmodel, voorbereiding van besluitvorming en aanscherping van prestatieafspraken rond ICT, HR, facilitair en financiën. Dit proces is bestuurlijk vastgesteld in het college en teruggekoppeld via iBabs. Ook in 2025 stond het versterken van de financiële functie centraal: betere prognoses, strakkere inzet van interne controle, actualisering van kaders en verbetering van tijdigheid en kwaliteit van gegevens in begroting, bestuursrapportage en jaarstukken. D e Eerste Bestuursrapportage 2025 gaf scherper inzicht in afwijkingen en risico’s, waarmee sneller bijgestuurd is. De organisatie heeft verder gewerkt aan digitale betrouwbaarheid en efficiency, waaronder stevige stappen in informatiebeveiliging, archiefbeheer en de implementatie van Wooprocessen.
In samenhang hiermee is gewerkt aan modernisering van werkprocessen, zaakgericht werken en verdere uniformering van gegevenskwaliteit. Daarnaast is gewerkt aan duurzame inzetbaarheid, vermindering van externe inhuur, doorontwikkeling van leiderschap en versterking van werkprocessen rond verzuim en personele planning. De ingezette lijn richting beheersbare arbeidskosten en professionele bedrijfsvoering structureel wordt voortgezet. Tot slot zijn randvoorwaarden in de bedrijfsvoering versterkt voor grote programma’s zoals digitalisering, vastgoedontwikkeling, regionale samenwerking en omgevingsbeleid. Hierdoor kan de organisatie beter en wendbaarder inspelen op bestuurlijke en maatschappelijke opgaven. Goed werkgever- en werknemerschap Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel Voortgang Goed werkgever- en werknemerschap. (Dorus Klomberg) We werken hard aan verschillende projecten om onze organisatie verder te ontwikkelen en een goede en plezierige werkgever te zijn. Voor zowel de huidige als nieuwe medewerkers. Zo is het project gestart om onze medewerkers digifit te houden, digitaliseren we ons huidige HRM-systeem, zetten we in op innovatieve manieren om de arbeidsmarkt te benaderen en is onze onboarding voor nieuwe medewerkers weer goed opgepakt. We blijven met elkaar het goede gesprek voeren over thema's als werkdruk, eigenaarschap en rollen.
Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 03-07-2026 93 Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat Voortgang Behorend bij Doel: Goed werkgever- en werknemerschap. (Dorus Klomberg) Ons personeel is duurzaam inzetbaar en wordt optimaal ingezet voor de maatschappelijke opgaven. We hebben beleid op het vlak van duurzame inzetbaarheid geïmplementeerd, gericht op alle generaties. Dit betekent dat managers via het Goede Gesprek en ontwikkeltrajecten collega’s op weg helpen met het uitrollen van scholingsplannen en ontwikkelpaden. Er wordt actief gestuurd op interne doorstroom van collega’s, zodat we de enthousiaste collega’s perspectief bieden. Daarnaast hebben we in 2025 specifiek aandacht besteed aan de oudere groep collega's. Met maatwerkafspraken zijn collega’s eerder met pensioen gegaan of juist langer in dienst blijven. Minder uitval door verzuim en minder uitgaven voor ziektenvervanging In januari 2026 is er aan de Raad een presentatie verzorgd over de ‘stand van de organisatie. In de presentatie werd toegelicht dat de ambtelijke organisatie onder druk staat, onder andere door hoge werkdruk, krapte op de arbeidsmarkt en complexe opgaven. Het verzuimpercentage was helaas licht gestegen naar 8,5 procent. Daarom is gericht ingezet op verzuimpreventie en -begeleiding.
In het sociaal medisch overleg dat elke afdeling heeft met de bedrijfsgeneeskundige dienst wordt planmatig gewerkt aan het terugdringen van het verzuim. Verder is een werkgroep verzuim ingericht voor het opstellen van algemene verbeterplannen. Aan de andere kant wordt kritisch naar tijdelijke ziektevervanging gekeken waardoor hier in beperkte mate voor gekozen wordt. Daarnaast hebben we een aantal gerichte themaweken georganiseerd en leerprogramma's uitgezet op het vlak van vitaliteit en verzuimpreventie. Een voorbeeld hiervan is aandacht voor vrouwengezondheid. Tot slot is er een risico-inventarisatie (RI&E) uitgevoerd en op basis hiervan is een plan van aanpak opgesteld. We richten ons op basis van de analyse op veiligheid op de gemeentelijke werkplaatsen. Taken en bezetting zijn in balans In 2025 zien we een kloof tussen benodigde en beschikbare capaciteit door verzuim en vacatures. Er is gericht ingezet op het versterken van zittende capaciteit, teamontwikkeling en het verminderen van inzet van externen. Het doel om minder tijdelijk in te lenen heeft onder tot gevolg dat er minder is gekozen voor ziektevervanging. Interne en regionale samenwerking vanuit toegevoegde waarde Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel Voortgang Interne en regionale samenwerking.
(Dorus Klomberg) Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 03-07-2026 94 Rheden levert zowel bestuurlijk als ambtelijk belangrijke bijdragen aan de regionale samenwerking. Daarnaast is een traject gestart gericht op de toekomstgerichtheid van de samenwerking met (dienstverlening aan) buurgemeenten Rozendaal, Doesburg en met Arnhem en Renkum (De Connectie). Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat Voortgang Behorend bij Doel: Interne en regionale samenwerking. (Dorus Klomberg) Visie op partnerships In onze partnerships hebben wij ons in 2025 met name gericht op regionale samenwerking (VGGM, GMR ed.), samenwerking met buurgemeenten (o.a. vanuit bestuurskracht) en triple-helix samenwerking (met ondernemers en onderwijspartners). Perceptie van partners over dienstverlening De vruchtbare samenwerkingen waarin wij participeren getuigen van wederzijdse tevredenheid over de samenwerking. Wij doen geen expliciet onderzoek naar de beleving van de samenwerking. de gewenste uit te besteden bedrijfsvoeringstaken worden efficient en effectief ingekocht aan de hand van de 5 k's: kosten, kwaliteit, kwetsbaarheid, kansen en klant 2025 heeft in het teken gestaan van de omvorming van de Connectie en (de voorbereiding van) de invlechting in de gemeentelijke organisatie van Arnhem.
De centrumregeling maakt het mogelijk sneller te acteren op snelle maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. Ook kan er beter worden gestuurd op de kwaliteit, efficiency en kosten van de dienstverlening. In 2025 is de geplande ombuiging niet gehaald en zijn er meer uitgaven gedaan voor maat- en meerwerk dan begroot. Stevig en betrouwbaar fundament Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel Voortgang Stevig en betrouwbaar fundament voor stuur- en verantwoordingsinformatie (Dorus Klomberg) Met het vijfde vliegwiel van een slanke en wendbare organisatie heeft in 2025 het college in de programmabegroting 2025 de doelstelling van transparante en kwalitatieve sturing een meerjarige prominente plek gegeven. ‘Een stevig en betrouwbaar fundament’ is een randvoorwaarde om hier invulling aan te geven. Vooral het programma Versterken financiële functie, Digitaal Rheden en Expeditie Rheden dragen meerjarig bij aan stevig en betrouwbaar fundament. Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 03-07-2026 95 Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat Voortgang Behorend bij Doel: Stevig en betrouwbaar fundament voor stuur- en verantwoordingsinformatie (Dorus Klomberg) Solide en schoon rekenschema Vanaf 2026 werken we met een nieuw rekeningschema. In 2025 hebben we dit voorbereid en geïmplementeerd.
Het nieuwe rekeningschema, dat compacter is en beter afgestemd op de IV3 vereisten, geeft een stevige basis om de begroting 2027 en de jaarrekening 2026 (in 2027) beter en transparanter op te stellen. We hebben tevens de Btw-labeling gecorrigeerd waarmee het risico op naheffingen van de belastingdienst wordt beperkt. Hierover bent u geïnformeerd met de raadsinformatiebrief van 9 december 2025. Het realiseren van een stevig fundament voor de digitale transformaties De digitale transformatie is nooit af. Het ontwikkelen van de informatievoorziening is een continue activiteit. De opdracht van het programma digitaal Rheden liep tot eind 2025. Hierin is een aantal resultaten gehaald die zich richten op de digitale dienstverlening: In 2025 zijn alle door de VNG aangegeven producten en diensten digitaal toegankelijk gemaakt via de website; In 2025 is voor alle (ongeveer 540) producten en diensten een betrouwbaarheidsanalyse voor digitale toegang uitgevoerd op de WDO-vereisten; Op 16 december 2025 heeft de Raad een aanwijzingsbesluit digitale kanalen vastgesteld, waardoor de eerste 238 digitaal toegankelijke kanalen zijn bevestigd. De intern gewenste en extern noodzakelijk IT transformaties worden geadopteerd door de gemeente Rheden Via een onderzoek van de Hogeschool Arnhem-Nijmegen is het bewustzijn vergroot van de noodzaak en meerwaarde van een nieuwe website.
Achter deze nieuwe ‘digitale voordeur’ is er echter sprake van een kwetsbaar informatielandschap. De basis is gelegd om toe te werken naar een informatielandschap onder architectuur zodat de gemeente, eigenaar blijft van haar data en ethisch en zorgvuldig omgaat met gegevens van inwoners en betrouwbare tijdige stuurinformatie kan leveren. Hiervoor is in 2025 een start gemaakt met het ‘digitaliseren’ van het sociaal domein en het WOO-proces. Vastgoedportefeuille Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel Voortgang Inkrimpen van de vastgoedportefeuille (Dorus Klomberg) De voorbereidingen voor het inkrimpen (doel 2026) zijn in gang gezet. Hieruit blijkt dat voor de potentieel af te stoten objecten een bredere afweging nodig is alvorens daadwerkelijk af te stoten. De boogde objecten voor verkoop zijn verbonden aan gebiedsontwikkeling, (cultureel) maatschappelijke waarden of andere waarden. Het deel van de vastgoedportefeuille wat in aanmerking komt voor afstoten is daardoor beperkt. Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 03-07-2026 96 Onderhoud beperken: planmatig tot onderhoudsniveau 5 of 6 en preventief huidige niveau 's bestendigen (Dorus Klomberg) In 2025 is een actueel MJOB 2025- 2028 vastgesteld. Hierin is het onderhoud aan ons vastgoed planmatig vastgesteld op onderhoudsniveau 5 en 6 voor de komende jaren.
In de realisatie is het uitvoeren van planmatig onderhoud achtergebleven ten opzichte van de planning doordat er nog niet voorzien is in grote onderhoudscontracten mede door verloop in de bezetting van de organisatie. Continueren verduurzaming/ver- nieuwbouwen scholen (Dorus Klomberg) Meer kinderen krijgen onderwijs in gezonde, moderne en passende schoolgebouwen en kindcentra door het gefaseerd verduurzamen en vernieuwen van het vastgoed. De focus ligt op het verbeteren van de technische en functionele kwaliteit van de gebouwen. Waar nodig worden schoolgebouwen uitgebreid om te voorzien in de capaciteitsbehoefte. De ingrepen in de huisvesting en de inrichting van de buitenruimte dragen bij aan een toekomstbestendige, duurzame en gezonde leeromgeving voor alle leerlingen én aan een kwalitatieve verbetering van de directe leefomgeving. SBO 't Sterrenbos, Dieren Verduurzaming + technische en functionele upgrade van het schoolgebouw (voormalig Leerrijk) Basisschool De Kameleon, Velp Uitbreiding met 2 klaslokalen voor voldoende ruimte voor alle leerlingen en de Taalklas. Afgerond in 2025 Basisschool De Arnhorst, Velp Verduurzaming, technische en functionele verbetering, uitbreiding met 2 klaslokalen. Kindcentrum Robin, Dieren Voorbereiding en selectie consortium (ontwerp en uitvoering) voor vervangende nieuwbouw.
Integrale samenwerking intern en met omgeving voor aansluiting met IWA (integrale wijkaanpak Stenfert) voor het realiseren van een veilige en betekenisvolle buitenruimte voor het kindcentrum en de omgeving. Dependance Daalhuizen, Velp Voorbereiding vervangende nieuwbouw en uitbreiding met 2 klaslokalen. Roncallischool en Prins Bernhardschool, Velp Locatieonderzoek voor vervangende nieuwbouw van de scholen. Interne beheersing vastgoedmanagement is op orde (Dorus Klomberg) De interne beheersing is beter op orde gekomen. De voorwaarden zijn gecreëerd om in 2026 daadwerkelijk conform Rhedens Vastgoedkader te werken met een integrale kostprijs en het eenduidig in rekening brengen van servicekosten. De informatievoorziening rond gebouwen en installaties vergt nog verbetering. Dit is een randvoorwaarde om grotere onderhoudscontracten aan te gaan. Afronden project Gemeentehuis (Dorus Klomberg) Het project nieuwbouw gemeentehuis is afgerond. Ons nieuwe gemeentehuis echt in gebruik als huis van de gemeente. Naast een prettige werkplek kunnen inwoners er terecht en ontmoeten maatschappelijke partners elkaar. Met de ingebruikname is het project tot een afronding gekomen. Met een raadsinformatiebrief van 16 juni 2025 bent u geïnformeerd over de financiële eindverantwoording.
Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 03-07-2026 Personeel & Organisatie Organisatie Gemeente Rheden werkt als organisatie aan goede dienstverlening. In 2025 is gewerkt aan een nieuwe visie op dienstverlening en uitvoeringsprogramma. Onze organisatie beweegt mee met een wereld die sneller verandert dan ooit. Wij groeien verder naar een toekomstbehendige organisatie: wendbaar, opgavegericht en professioneel. We werken vanuit heldere doelen en vanuit vertrouwen in elkaar. Onze kernwaarden vormen daarbij ons kompas: oprecht nieuwsgierig, experimenteren, persoonlijk leiderschap en samenwerken. We bouwen aan betere dienstverlening, meer werkplezier, duidelijke richting en een organisatie die klaar staat voor onze inwoners en medewerkers. In 2025 is gewerkt aan een organisatievisie met specifiek aandacht voor strategie, structuur en cultuur. Hiermee is een basis gelegd voor een toekomstbehendige en wendbare organisatie, zoals dit in vliegwiel 5 is beschreven. Personeelskosten 2025 In de cijfers van 2025 zien we effecten terug van de maatregelen die in 2024 zijn genomen om de personeelskosten en uitgaven externe inhuur terug te dringen. | Financieel is er, inclusief de ombuiging en de vrijval vanuit HR21, een positief resultaat. De kos | ten zijn beheerst door anders te organiseren en terughoudend te zijn met vervanging van ziek of vertrokken personeel.
Hierdoor is er in 2025 spanning ontstaan tussen taken, formatie en bezetting. De beschikbare formatie is meer bezet. De formatie is iets gegroeid door nieuwe taken. Belangrijkste groei is te verklaren uit de overgang per 1 juli 2025 van de managementassistenten en bodes van De Connectie naar de gemeente Rheden. Dit omvat 10 fte die in onderstaande tabel is verwerkt. We zien een voorzichtig resultaat van de invoering van strategisch personeelsbeleid in verschillende teams. | Dit moet in 2026 meer bestendigen, waardoor taken en formatie meer in balans komen binnen de financiële kaders. De externe inhuur zonder tijdelijke programma’s is gedaald. H | et ziekteverzuim is toegenomen. De inhuur bij langdurige ziekte is afgenomen. Formatie | Bezetting | Inhuur | Inhuur zonder totaal | programma Migratie & Integratie en overige projecten 31/12/2024 | 392,37 fte | 374,37 fte | 77,41 fte | 40,20 fte 31/12/2025 | 401,79 fte | 394,18 fte | 87,81 fte | 36,29 fte In onderstaande tabel worden de salariskosten per programma | weergegeven. Het resultaat voor de drie programma’s wordt gecorrigeerd met diverse generieke posten opgenomen onder “overige budgetten”.
Tabel: Formatie en bezetting in euro's per programma (bedragen x € 1.000) Programma | Begroot | Realisatie | Realisatie | Totaal vast | tijdelijk | resultaat Samenleving | 16.344 | 12.552 | 2.128 | 1.665 Leefomgeving | 13.667 | 12.645 | 909 | 113 Bestuur & Organisatie | 10.482 | 9.533 | 1.417 | -469 Overige budgetten: 97 diverse overige | -505 | 0 | 0 | -505 salarisposten stelpost ziekteverzuim | 74 | 0 | 0 | 74 stelpost salarissen | -1.219 | 0 | 0 | -1.219 (ombuiging) budget HR21 | 1.014 | 0 | 0 | 1.014 Totaal (voordelig) | 39.857 | 34.729 | 4.454 | 674 resultaat: * inclusief bijdrage van projecten Interne beheersing In deze subparagraaf wordt het onderwerp financiële rechtmatigheid behandeld en wordt een toelichting gegeven op de rechtmatigheidsverantwoording van het College van Burgemeester en Wethouders. De rechtmatigheidsverantwoording zelf is opgenomen als aparte paragraaf in de jaarrekening 2025. Achtergrond Met ingang van de Jaarstukken 2023 moet het College van Burgemeester en Wethouders een rechtmatigheidsverantwoording opstellen en in de paragraaf Bedrijfsvoering ingaan op het onderwerp rechtmatigheid. Dit is het derde jaar dat het College van Burgemeester en Wethouders de rechtmatigheidsverantwoording heeft opgesteld. In deze periode zijn de spelregels meermaals herzien.
Een zeer relevante ontwikkeling is dat de conclusie over het handelen op basis van de bruto – in plaats van de netto financiële rechtmatigheid moet worden bepaald, hierdoor wordt het standpunt over wat de raad acceptabel acht minder zwaar gewogen. Doorontwikkeling moet de komende jaren niet alleen op gemeentelijk, maar zeker ook op landelijk niveau nog plaatsvinden. Naast doorontwikkeling van de rechtmatigheidsverantwoording is er binnen onze gemeente ook sprake van doorontwikkeling op het gebied van de begroting en het versterken van de financiële functie. Ontwikkelingen die nauw met elkaar samenhangen. In dit licht is het extra belangrijk om de dialoog over de financiële rechtmatigheid tussen college en raad gaande te houden. Daarmee blijft het doel van de invoering van de rechtmatigheid – om de bestuurlijke dialoog te bevorderen – van belang. Bruto versus netto onrechtmatigheid Op het gebied van de begrotingsrechtmatigheid wordt onderscheid gemaakt tussen bruto en netto onrechtmatigheid. Alle significante afwijkingen, groter dan de rapportagegrens, zijn bruto onrechtmatig. Vervolgens is getoetst in hoeverre deze afwijking past binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad, we noemen dit acceptabele overschrijdingen. Wat acceptabel is valt terug te lezen in de financiële verordening.
De afwijkingen die niet passen binnen de afspraken met de raad noemen we de netto onrechtmatigheid. De netto onrechtmatigheid is gelijk aan de bruto onrechtmatigheid, minus de “acceptabele” afwijkingen. Dit onderscheid heeft geen invloed meer op het oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording en is uitsluitend relevant om inzicht te geven in de wijze waarop de bruto onrechtmatigheid is opgebouwd. Kredieten 98 Eén van de uitkomsten van het programma versterken financiële functie (VFF) is dat de presentatie van de kredietentabel in de jaarrekening gewijzigd is. In de jaarrekening is de kredietentabel in een compacte vorm opgenomen. Deze presentatie vormt een samenvatting van de investeringskredieten zoals opgenomen in de door de raad vastgestelde meerjareninvesteringsbegroting (MJIB). De compacte presentatie is uitsluitend bedoeld om de leesbaarheid van de jaarrekening te bevorderen. Voor de beoordeling van de begrotingsrechtmatigheid is aangesloten bij het autorisatieniveau van de raad. Omdat de raad de investeringskredieten op het detailniveau van de MJIB heeft vastgesteld, zijn de kredieten voor de rechtmatigheidsbeoordeling op ditzelfde detailniveau beoordeeld. Hiervoor is gebruik gemaakt van de volledige kredietentabel, waarin de afzonderlijke door de raad geautoriseerde investeringskredieten zijn opgenomen.
Deze tabel sluit aan op de compacte kredietentabel in de jaarrekening. Verantwoordingsgrens De verantwoordingsgrens is vastgesteld op 2% van het lastentotaal en bedraagt € 3.812 duizend. Wanneer de totale bruto onrechtmatigheid boven de verantwoordingsgrens uitkomt, moet worden geconcludeerd dat er sprake is van niet financieel rechtmatig handelen. De bevindingen in de rechtmatigheidsverantwoording Het college concludeert dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. Het totaal aan bruto financiële rechtmatigheidsfouten bedraagt € 11.691 duizend (6,13%). Netto resteert € 4.711 duizend (2.47%) In onderstaande tabel is een cumulatief overzicht opgenomen van geconstateerde rechtmatigheidsfouten over 2025. Onder de tabel leest u een nadere toelichting aan de hand van de verschillende criteriums die voor de rechtmatigheidsverantwoording van toepassing zijn. Daarnaast zijn de constateerde fouten boven de rapporteringsgrens van € 75.000 benoemd. Tot slot zijn de belangrijkste maatregelen opgenomen. Uitkomsten Rechtmatigheidsverantwoording (bedragen x€1000) | Bruto | Bruto | Netto | Netto A.
| Begrotingscriterium 1 | Overschrijding exploitatiebudgetten taakvelden begroot versus werkelijk Overschrijding lasten | € 9.898 | € 2.918 Onderschrijding baten | € 1.208 | € 1.208 Totaal | € 11.106 | € 4.126 2 | Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) | € 0 | € 0 3 | Niet geautoriseerde reserve mutaties | € 0 | € 0 4 Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten | € 0 | € 0 Subtotaal A. Begrotingsonrechtmatigheden | € 11.106 | €4.126 B. | Voorwaardencriterium 1 | Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed | € 585 | € 585 2 | Overige uitkomsten Verbijzonderde Interne Controles | € 0 | € 0 C. | Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium | € 0 | € 0 D. | Totaal rechtmatigheidsfouten | € 11.691 | € 4.711 Uitgedrukt in percentage t.o.v. lasten excl. mut | 6.13% | 2,47% 99 100 A. Toelichting bevindingen begrotingscriterium Het begrotingscriterium gaat over de vraag: zijn alle gerealiseerde baten en lasten in overeenstemming met de door de raad vastgestelde programmabegroting inclusief alle goedgekeurde begrotingswijzigingen? Hierbij geldt als uitgangspunt dat: • Alle overschrijdingen van lasten en onderschrijdingen van baten (m.a.w. negatieve financiële effecten) ten opzichte van de vastgestelde begroting onrechtmatig zijn; • Alle onderschrijdingen van lasten en overschrijdingen van baten (m.a.w.
positieve financiële effecten) ten opzichte van de begroting onrechtmatig zijn wanneer deze niet zijn toegelicht in het eerstvolgende P&C document. De over- en onderschrijdingen van lasten en baten worden toegelicht in het onderdeel ‘Wat heeft het gekost?’ per programma. Het belangrijkste instrument om over- en onderschrijdingen van lasten en baten tijdig bij de raad te melden, deze door de raad te laten autoriseren, en daarmee begrotingsonrechtmatigheid te voorkomen; is de bestuursrapportage. Deze moet een zo goed mogelijke prognose vormen van de verwachte eindstanden van lasten en baten, om zo vroegtijdig afwijkingen te signaleren en een goede voorspelling te kunnen geven voor het jaarrekeningresultaat. Het college stelt zich als doel om de kwaliteit van de financiële beheersing in de brede zin en de bestuursrapportages specifiek op dit punt te verbeteren. Dit vraagt een investering in de financiële functie, waarvoor voor 2024 t/m 2027 middelen beschikbaar zijn gesteld. Het project Versterken Financiële Functie is hiervoor ingericht en vormt het kader waarbinnen deze versterking wordt gerealiseerd. De raad stelt de begroting vast op themaniveau. In de jaarstukken zijn de kosten ook op themaniveau verantwoord. De controle op de begroting is ook op themaniveau gedaan. In onderstaande tabel worden uitsluitend de begrotingsoverschrijdingen toegelicht.
De bruto overschrijdingen zijn eerst beoordeeld aan de hand van de door de raad vastgestelde acceptatiecriteria. De opgenomen netto overschrijdingen betreffen daarmee de overschrijdingen die na deze beoordeling resteren. In onderstaande tabellen zijn de overschrijdingen van de exploitatiebudgetten opgenomen. Per begrotingsafwijking is een toelichting gegeven. De bruto overschrijdingen zijn beoordeeld aan de hand van de door de raad vastgestelde acceptatiecriteria. De netto overschrijdingen die na deze beoordeling resteren, worden hieronder toegelicht (cumulatief bruto € 11.691 duizend; netto € 4.711 duizend). Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 03-07-2026 Overschrijdingen lasten (thema’s): Lasten (Bedragen x € 1.000) | o.b.v. afspraken in fin. Verord. | Toelichting overschrijding 1. Samenleving | 115.114 | 116.618 | subtotaal | 1.674 | 351 Financiële bestaanszekerheid | 34.655 | 35.820 | Overschrijding, wordt | 1.166 | 2.301 | 0 | De lasten voor de gecompenseerd door hogere | Loonkostensubsidie baten (art 13. Lid 4 a). Per | (1.205k) en de lasten saldo voordeel op het budget. | voor de toeslagenaffaire (1.671k) waren niet begroot. Daar tegenover stonden extra baten vanuit de BUIG waarmee deze deels zijn opgevangen.
Vitaal en gezond | 7.815 | 8.324 | Overschrijding, wordt deels | 509 | 157 | 351 | Voor het Biljoenbad zijn gecompenseerd door hogere | de lasten hoger dan baten (art 13. Lid 4 a). Per | verwacht. Deze komen saldo nadeel op het budget. | deels voort uit de werkzaamheden die de extra baten hebben gegenereerd. De overschrijding op de lasten bestaat met name uit een onjuiste inschatting bij de begroting voor de lasten voor onderhoud en de onderhoudsvoorziening. 2. Leefomgeving | 31.640 | 33.156 | subtotaal | 1.790 | 927 Biodiversiteit, erfgoed en landschap | 124 | 259 | Overschrijding, wordt deels | 135 | 11 | 124 | Kosten tweejarig gecompenseerd door hogere | project Warme Jassen, baten (art 13. Lid 4 a). Per | i.s.m. 16 overheden. saldo nadeel op het budget. | Rheden is penvoerder. Dekking gebeurt gedurende het project door de 16 overheden gezamenlijk. Mobiliteit en infra | 6.283 | 6.932 | Overschrijding, wordt deels | 649 | 267 | 382 | De extra lasten voor het gecompenseerd door hogere | machinaal vegen baten (art 13. Lid 4 a). Per | (233k), de extra saldo nadeel op het budget. | uitgaven aan de veerbazen (40k) en de extra lasten voor het onderhoud van de straatverlichting (252k) vormen de belangrijkste afwijkingen.
Vernieuwing omgevingsbeleid | 2.692 | 3.020 | Overschrijding, wordt deels | 328 | 231 | 97 | Betreft vooral nadelige gecompenseerd door hogere | bijstelling ad 246K baten (art 13. Lid 4 a). Per | m.b.t. verwacht saldo nadeel op het budget. | resultaat grondexploitatie IJssel District. Zie nadere duiding in paragraaf grondbeleid. Volkshuisvesting | 2.945 | 3.623 | Overschrijding, wordt deels | 678 | 354 | 324 | Hogere lasten ad 678K gecompenseerd door hogere | wordt veroorzaakt door baten (art 13. Lid 4 a). Per | hogere interne saldo nadeel op het budget. | doorbelastingen van personeelskosten. 3. Bestuur en organisatie | 34.391 | 40.824 | subtotaal | 6.433 | 4.794 | 1.639 101 Lasten (Bedragen x € 1.000) | o.b.v. afspraken in fin. Verord. | Toelichting overschrijding Dienstverleningsagenda | 29.921 | 36.088 | Overschrijding, wordt deels | 6.166 | 4.601 | 1.566 | Het opnemen van een gecompenseerd door hogere | grotere verplichting baten (art 13. Lid 4 a). Per | voor het pensioen voor saldo nadeel op het budget. | het bestuur (1.850k), het niet behalen van de taakstelling op de lasten voor De Connectie (600k), een lagere opbrengst van de interne rente dan begroot (1.250k) en de nabetaling van de btw voortkomend uit het boekenonderzoek (1.950k).
Dit wordt bij de baten gecompenseerd met een hogere algemene uitkering (3.800k) en meer opbrengsten van de OZB voor niet- woningen (850k). Integrale veiligheid | 4.470 | 4.736 | Overschrijding, wordt deels | 267 | 193 | 73 | Wordt hoofdzakelijk gecompenseerd door hogere | veroorzaakt door een baten (art 13. Lid 4 a). Per | hogere doorbelasting saldo nadeel op het budget. | van personele lasten a 221K Totaal lasten (excl. mut reserves) | 181.145 | 190.599 | 9.898 | 2.918 Onderschrijding baten (taakvelden): Baten (Bedragen x € 1.000) | o.b.v. afspraken in fin. Verord. | Toelichting onderschrijding 1. Samenleving | 43.413 | 52.088 | subtotaal | 0 Financiële bestaanszekerheid | 17.948 | 20.250 | Overschrijding baten | 0 Sociale basis | 22.704 | 28.921 | Overschrijding baten | 0 Vitaal en gezond | 2.760 | 2.918 | Overschrijding baten | 0 2. Leefomgeving | 17.730 | 17.391 | subtotaal | 1.208 Biodiversiteit, erfgoed en landschap | 0 | 11 | Overschrijding baten | 0 Economische ontwikkeling | 716 | 722 | Overschrijding baten | 0 Inrichting en beheer openbare ruimte | 15.808 | 14.600 | Onderschrijding baten | 1.208 | Grotendeels veroorzaakt door nadeel realisatie opbrengsten t.o.v. Begroting van 774K. Oorzaak: te hoge raming van de opbrengsten rioolheffing. Bovendien wordt Rioolheffing geïnd op basis van waterverbruik.
Als gevolg van hogere prijzen voor gas zijn mensen korter gaan douchen. Ook de weersomstandigheden in het voorjaar en de zomer zijn bepalend voor het waterverbruik. Mobiliteit en infra | 460 | 727 | Overschrijding baten | 0 Vernieuwing omgevingsbeleid | 239 | 470 | Overschrijding baten | 0 Volkshuisvesting | 507 | 861 | Overschrijding baten | 0 102 Baten (Bedragen x € 1.000) | o.b.v. afspraken in fin. Verord. | Toelichting onderschrijding 3. Bestuur en organisatie | 120.923 125.717 subtotaal | 0 Dienstverleningsagenda | 120.897 125.497 Overschrijding baten | 0 Integrale veiligheid | 26 | 219 Overschrijding baten | 0 Totaal baten (excl. mut reserves) | 182.065 195.195 Totaal onderschrijding baten 1.208 Er is geen sprake van een netto onrechtmatigheid op de onderdelen: • | Overschrijding investeringsbudgetten (2, € 0 duizend) • | Niet geautoriseerde reserve mutaties (3, € 0 duizend) • | Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten (4, € 0 duizend). B. Toelichting bevindingen voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium gaat over de vraag: zijn de financiële handelingen verricht volgens de daarvoor geldende wet- en regelgeving? De controle hiervoor richt zich op meerdere onderdelen, zoals inkoop en aanbesteding, sociaal domein en subsidies. Er zijn een aantal inkopen ten onrechte niet (Europees) aanbesteed.
Deze hebben betrekking op onderhoudswerkzaamheden aan vastgoed, ICT-diensten, de inkoop van PMD-zakken, leaseovereenkomsten en de inhuur van personeel. De onrechtmatigheden zijn deels veroorzaakt door capaciteitsgebrek, waardoor aanbestedingstrajecten niet tijdig zijn uitgevoerd of contracten niet tijdig zijn herzien. Voor het onderhoud van vastgoed zijn inmiddels maatregelen getroffen en wordt in 2026 gewerkt aan een structurele oplossing, zodat de rechtmatigheid vanaf 2027 wordt geborgd. De onrechtmatigheid rondom de inkoop van PMD- zakken betreft een aflopende situatie. Fouten in het kader van de naleving van de Europese Aanbestedingsregels van cumulatief € 585 duizend is als volgt opgebouwd: 1. | Onrechtmatige inkoop onderhoud vastgoed | € 229 duizend 2. | Onrechtmatige inkoop ICT-diensten | € 113 duizend 3. | Onrechtmatige inkoop PMD zakken | € 97 duizend 4. | Onrechtmatige inkoop leaseovereenkomsten | € 85 duizend 5. | Onrechtmatige inhuur personeel | € 61 duizend C.
Toelichting misbruik-en oneigenlijk gebruik -criterium Het misbruik- en oneigenlijk gebruik (M&O) -criterium gaat over de vraag: is er sprake van opzettelijk onjuiste of onvolledige informatieverstrekking om een financieel voordeel te behalen (misbruik) of van toekenning van financieel voordeel volgens de letter, maar tegen de bedoeling van de geldende wet- en regelgeving (oneigenlijk gebruik)? 103 104 M&O ziet toe op veel verschillende beleidsterreinen. Het M&O beleid is geïntegreerd binnen de processen, er is nog geen overkoepelend M&O-beleid opgesteld. Voor zover getoetst kon worden aan M&O-beleid op deelterreinen, zijn er geen bevindingen gedaan die de rapportagegrens overschrijden. Het college stelt zich als doel om in de komende jaren een overkoepelend M&O-beleid te formuleren dat als toetsingskader kan dienen voor de rechtmatigheidsverantwoording. Beheersingsmaatregelen Wat ons betreft is de rechtmatigheidsverantwoording een goede ontwikkeling die naadloos aansluit op onze visie op control. Een visie waarbij we uitgaan van lerend vermogen en systematisch verbeteren van de (interne) beheersing. Wij hechten belang aan een goede interne beheersing en zijn deze aan het verbeteren. Het is echter ook belangrijk om realistisch te zijn.
In een periode waarin we scherper aan de wind moeten zeilen en ons financieel perspectief om aandacht en capaciteit vraagt, willen wij door het stellen van prioriteiten ook in 2026 verbeteringen realiseren. We blijven sturen op de koers die we vorig jaar zijn ingezet met als belangrijke prioriteiten het beheersen van arbeidskosten (inhuur) en het versterken van de financiële functie, waarbij budgetbeheer startend bij het ‘zero- based’ opbouwen van de begroting in 2026 een belangrijk speerpunt zal zijn. De uitkomsten van de rechtmatigheidsverantwoording 2025 houdt ons een goede spiegel voor op zowel de stappen die we gemaakt hebben als de stappen die we nog te zetten hebben. Risicomanagement Risicomanagement richt zich op het identificeren, beoordelen en beheersen van risico’s. We hebben in 2024 de nota risicomanagement opgesteld. Deze nota is een beschrijving van de huidige werkwijze, en geeft daarmee een overkoepelend beeld van wet- en regelgeving op het gebied van risicomanagement binnen de gemeente Rheden. De raad heeft deze nota op 17 december 2024 vastgesteld. We hebben daarmee een kader voor het identificeren, beoordelen, en beheersen van risico’s en de communicatie daarover die de realisatie van gemeentelijke doelen kunnen beïnvloeden.
In de programmabegroting is per (bestuurlijk) doel opgenomen welke risico's het bereiken van dit doel in de weg staan, in deze jaarstukken legt het College hier verantwoording op af. Daarnaast is een nadere toelichting van de grootste financiële risico's opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Het risicoprofiel in deze paragraaf bestaat voornamelijk uit risico's die naar hun aard lastig, of zelfs niet, te beheersen zijn terwijl risicomanagement verder reikt dan dat en ook betrekking heeft op niet-financiële risico's. Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 03-07-2026 105 Verbonden Partijen Het doel van deze paragraaf is de Raad inzicht te verschaffen in beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente Rheden in private en publiekrechtelijke organisaties. In de Financiële verordening is vastgelegd dat in de programmabegroting van elk van de verbonden partijen wordt weergegeven: het openbaar belang, het eigen vermogen, de solvabiliteit, het financieel resultaat en het financieel belang alsmede de aanwezige financiële risico’s en de zeggenschap van de gemeente. Verder dient in elk geval te worden ingegaan op nieuwe verbonden partijen, het beëindigen van bestaande verbonden partijen, het wijzigen van bestaande verbonden partijen en eventuele problemen bij bestaande verbonden partijen.