Gemeente Rheden, gewaarmerkte jaarrekening 2024 inclusief getekende controleverklaring

Net als bij de voorzieningen is ook hier sprake van een werkachterstand in de verwerking van de aanvragen, waardoor de realisatie in 2024 relatief laag is (+-5). Met het inlopen van de werkvoorraad verwachten wij over 2025 een realistisch beeld met mogelijk tijdelijk hogere kosten in 2025 door het wegwerken van wachtlijsten. • Lagere lasten voor Coördinatie thuiszorg / Mantelzorg / Vrijwilligerswerk (+/+ 224K). • Lagere lasten voor PGB wmo 2015 (+/+ 147K) • Lagere personeelslasten op dit taakveld (+227K). Deze kosten worden verantwoord in de paragraaf bedrijfsvoering: personeel en organisatie. De lagere baten zijn te verklaren doordat we in 2024 vanuit de centrumgemeente Arnhem middelen hebben ontvangen voor het voorbereiden van de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. Omdat de wettelijke door decentralisatie van beschermd wonen naar beschermd thuis is uitgesteld, hebben we niet alle middelen nodig gehad. deze middelen zijn overgeheveld naar 2025. De baten vallen daarom niet in 2024 en zijn dus lager dan begroot. 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

-2.283

S

De overschrijding van 2.283K bestaat uit verschillende onderdelen jeugdhulp: • Binnen verblijf zien we dat we in 2024 te maken hebben gehad met een paar kinderen die van de zwaarste vormen van verblijf gebruik hebben gemaakt en daar ook langer verbleven dan het jaar ervoor. ( +- 1,1 M). De zwaarste vormen van verblijf zijn door de zwaarte duur met een overschrijding tot gevolg.

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

28

•

•

Bij de hoog-specialistische jeugd-ggz zien we een toename in de intensiteit van zorg. Dat gecombineerd met hogere tarieven, leidt tot hogere uitgaven. Ondanks dat het aantal kinderen in zorg is afgenomen. ( +- 0,65 M) Bij landelijk ingekochte zorg gaat het om zeer schaarse vormen van zorg, die maar op enkele plekken in het land geboden worden. Ten opzichte van voorgaande jaren is hier meer gebruik van gemaakt. ( +- 0,34M).

Samenvattend zien we dat de uitgaven voor de zorg gestegen zijn door meer inzet van hoog-specialistische zorg gecombineerd met beleidsinhoudelijke (kleinere groepen) en prijstechnische (tariefaanpassing) ontwikkelingen. 6.82 Geëscaleerde zorg 18-

-10

S

6.505

I/S

Geen nadere toelichting vereist. Totaal

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma Samenleving, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Modulair Gemeentelijke Regeling Sociaal Domein regio Centraal Gelderland (MGR); • Veiligheids- Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM); • Vervoersorganisatie regio Arnhem Nijmegen (DRAN); • Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen; • Stichting Veilig Thuis. In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.

Wat heeft het gekost? Programma 1. Samenleving Rekening

Primi- Gewijzig- Rekening Afwijking tieve de begro- (realisatie) begroting ting

(Bedragen x € 1.000) Lasten

2023

2024

2024

2024

2024

94.876

89.273

107.226

102.415

4.811

Baten

31.529

22.931

35.574

37.606

2.031

Saldo van baten en lasten

-63.347

-66.342

-71.652

-64.809

6.843

Toevoeging

83

425

1.565

1.565

0

Onttrekking

2.378

161

5.918

5.919

1

Resultaat

-61.051

-66.605

-67.298

-60.455

6.844

Reserves

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

29

Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000) 0.10 Mutaties reserves

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

1

I/S

1

I/S

Geen nadere toelichting vereist. Totaal

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

30

2. Leefomgeving

Wat hebben we bereikt? Per 1-1-2024 is de nieuwe omgevingswet van kracht geworden. De invoering hiervan bij de gemeente Rheden is succesvol verlopen. In 2024 is hard doorgewerkt aan de implementatie van deze nieuwe wet terwijl de winkel ook gewoon open is gebleven. Belangrijke mijlpaal was de opname van de 'bruidsschat' in het nieuwe omgevingsplan en de vaststelling van de Koers voor de omwgevingsvisie (deze geeft richting aan de in 2025 vast te stellen omgevingsvisie). De wijkvernieuwing Stenfert is in volle vaart doorgegaan waarbij er vooral veel contact is geweest met de inwoners van Stenfert. De wijkagenda en de ontwikkelvisie is opgesteld met groot draagvlak. Eind 2025 is begonnen met de start bouw van het IJsseldistrict, een belangrijke mijlpaal die uiteindelijk ruim 800 nieuwe woningen in onze gemeente moet opleveren. De afsluiting van de wegen naar de Posbank in de weekenden en de maanden juli en augustus was een grote stap in het realiseren van het masterplan veluwezoom. Deze afsluiting is zonder noemenswaardige problemen verlopen. Deelgebied 5 (dr. Schaepmanstraat) van de wijkvernieuwing Velp-Zuid is afgerond. 38 nieuwe woningen zijn hiermee gerealiseerd.

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

31

Energie- en warmtetransitie Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel

Voortgang

De bebouwde omgeving in Rheden is in 2040 aardgasvrij. (Paul Hofman) In 2024 is ingezet op een wijkgerichte aanpak in meerdere wijken. Binnen het Wijkuitvoeringsplan Dieren-West hebben we samen met de inwoners gewerkt aan de volgende fase op weg naar een aardgasvrij Dieren-West. Voor dit uitvoeringsplan hebben we, als een van de weinige gemeenten, met succes goedkeuring gekregen voor planfinanciering. Daarnaast is in heel Rheden sterk ingezet op samenwerking tussen de vele initiatieven, met een focus op kennisuitwisseling, onderlinge afstemming en ondersteuning. Landelijke ontwikkelingen en netcongestie hebben in 2024 echter een remmende werking gehad. In 2040 is Rheden een CO2-neutrale gemeente. (Paul Hofman) In 2024 is, naast de inzet voor een aardgasvrije gemeente, ook sterk ingezet op energiebesparing, woningisolatie en andere manieren om bij te dragen aan het klimaat. We ontwikkelden een breed pakket aan subsidies, ondersteuning en financieringsmogelijkheden, toegankelijk voor alle inwoners en ondernemers, ongeacht inkomen of woonstatus. Daarbij is speciale aandacht besteed aan inwoners die worstelen met energiearmoede. Inwoners en bedrijven zijn zicht bewust van- en dragen bij aan de klimaatopgave. (Paul Hofman) In 2024 is ingezet op een wijkgerichte aanpak in meerdere wijken.

Binnen het Wijkuitvoeringsplan Dieren-West hebben we samen met de inwoners gewerkt aan de volgende fase op weg naar een aardgasvrij Dieren-West. Voor dit uitvoeringsplan hebben we, als een van de weinige gemeenten, met succes goedkeuring gekregen voor planfinanciering. Daarnaast is in heel Rheden sterk ingezet op samenwerking tussen de vele initiatieven, met een focus op kennisuitwisseling, onderlinge afstemming en ondersteuning. Landelijke ontwikkelingen en netcongestie hebben in 2024 echter een remmende werking gehad. In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op. (Paul Hofman) In 2024 is een toename zichtbaar in de duurzame opwek, met name door de stijging van het aantal zonnepanelen op daken. Daarnaast zijn diverse lopende initiatieven verkend of onderzocht, zoals het warmtenet in Laag-Soeren, het regionale project ‘Warmte uit de IJssel’ (waarbij Rijkswaterstaat uiteindelijk voor andere gemeenten heeft gekozen), het solarparkproject en het regiodeel De Beemd.

Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat

Voortgang

Behorend bij Doel: De bebouwde omgeving in Rheden is in 2040 aardgasvrij. (Paul Hofman) We starten we in een 2e wijk met een wijkgerichte aanpak en selecteren alvast een wijk voor 2025

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

32

Naast het Wijkuitvoeringsplan in Dieren-West werken we in Stenfert en Ellecom aan een wijkgerichte aanpak of dragen we daaraan bij. De selectie van een derde wijk voor 2025 is uitgesteld in afwachting van de vaststelling van de energievisie in 2025, waarin de volgorde van de wijken wordt bepaald. In Dieren-West openen we een energiewinkel/pop-up-store De Energiewinkel opende begin 2024 haar deuren. Wekelijks bezoeken inwoners uit heel Rheden de winkel voor tips over energiebesparing en woningisolatie. Daarnaast krijgen zij ondersteuning bij het toetsen van plannen en het vinden van de juiste subsidies en financieringsmogelijkheden. We doen een verkenning naar concrete ontzorging voor inwoners in Dieren-West Deze verkenning is gaande, wordt in de loop van 2025 afgerond en maakt daarmee deel uit van het vervolg van het wijkuitvoeringsplan. Inwoners worden ondersteunt bij energiebesparende maatregelen Het ondersteuningsaanbod is in 2024 uitgegroeid tot een breed palet voor zowel eigenaren als huurders. Dit omvat voorlichting, energiecoaching, buurtklusbedrijven, energiescans en isolatiesubsidies. Behorend bij Doel: In 2040 is Rheden een CO2-neutrale gemeente. (Paul Hofman) We ontwikkelen een volledig operationeel dashboard De eerste versie van het Dashboard Energietransitie is gelanceerd en openbaar toegankelijk voor alle inwoners.

De energietransitie wordt geborgd in de uitvoering van de omgevingswet De ontwikkeling van de energietransitie is geborgd binnen de Omgevingswet. Op deze manier zijn we in staat om energiebeleid integraal te verankeren in ruimtelijke plannen, met aandacht voor participatie van inwoners en ondernemers De verbinding met stakeholders is structureel geborgd We hebben structureel periodiek overleg met alle belangrijke stakeholders en daarnaast hebben we via de daarvoor ingerichte netwerktafel periodiek overleg met (alle) klimaat initiatieven. We starten een nieuwe duurzaamheidslening of een andere mogelijk voorziening De nieuwe Duurzaam Leven Lening is eind december goedgekeurd door de raad en begin 2025 van start gegaan. De lening is er voor huurders, eigenaren en instellingen. Behorend bij Doel: Inwoners en bedrijven zijn zicht bewust van- en dragen bij aan de klimaatopgave. (Paul Hofman) Het klimaatplatform “Wat is jouw Rheden” wordt doorontwikkeld Het platform heeft een grote metamorfose ondergaan en is doorontwikkeld tot een platform voor en door duurzame initiatieven en inwoners in Rheden. We maken een plan voor de vergroting van bewustwording en kennis onder LO,VO en MBO leerlingen Dit plan is niet uitgevoerd vanwege het besluit om geen extra middelen meer beschikbaar te stellen voor de duurzaamheidsagenda. We zetten volop in op activering en bewustwording

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

33

In 2024 hebben we sterk ingezet op activering en bewustwording door inwoners en ondernemers directer te betrekken bij de energietransitie. We onderhouden regelmatig contact met initiatieven, ondersteunen deze actief en bieden een platform via het duurzaamheidsfestival en de netwerktafel. Met onze doelgroepaanpak hebben we specifieke groepen op een manier aangesproken die daarbij past. We werken aan goed functionerende energieloketten voor inwoners en bedrijven In 2024 hebben we het energieloket in eigen beheer genomen. Sinds 1 oktober 2024 kunnen inwoners rechtstreeks contact met ons opnemen via mail, webformulier of telefoon, waardoor ze beter en gerichter worden geholpen. Onze telefonische helpdesk is tijdens kantooruren bereikbaar. Sinds het duurzaamheidsfestival is het aantal contactmomenten sterk toegenomen. Voor ondernemers zijn we gestart met het intensiveren van de bestaande loketten, wat in 2025 merkbaar effect zal hebben. Behorend bij Doel: In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op. (Paul Hofman) In 2030 is op grote daken in Rheden minimaal 25,5 MW aan vermogen opgesteld Op enkele grote daken zijn in 2024 zonnepanelen geplaatst. Door netcongestie bleef de groei echter beperkt. Daarnaast verschuift de focus van zonnepanelen naar PVT en heatpipes. We blijven al het potentieel benutten, maar mogelijk op een andere manier dan uitsluitend met PV.

We zetten maximaal op zon-op-dak Wij blijven de komende jaren vol inzetten op duurzame opwek. Het accent verschuift daarbij van zonnepanelen naar PVT en heatpipes. Nog steeds gaan we al het potentieel benutten, maar mogelijk op een andere manier dan uitsluitend voor PV. We zetten in op kansen voor collectieve warmte In 2024 zijn verschillende verkenningen uitgevoerd naar de mogelijkheden voor collectieve warmte, waaronder het warmtenet in Laag-Soeren, de kansen voor collectieve warmte in Stenfert en het project ‘Warmte uit de IJssel’. Gezien de houdbaarheid van het toekomstige energiesysteem wordt collectieve warmte zonder volledige afhankelijkheid van elektrificatie steeds vaker als uitgangspunt genomen. In het Soerense Beekdal onderzoeken we of een groot (15ha+) Zonneveld gerealiseerd kan worden In de gebiedsvisie is een zonneveld opgenomen als een van de mogelijke doelen. Daarom wordt er geen afzonderlijk onderzoek naar gedaan, maar maakt het deel uit van de integrale afweging. In 2025 is er minimaal 7 hectare aan zonnevelden in Rheden (op land en water) gerealiseerd Eind 2024 heeft de provincie besloten om zonneveld A348 in de markt te zetten. Daarmee groeit het totale aantal hectare zonnevelden in Rheden in 2025 naar ongeveer vijf hectare. Door netcongestie en ruimtelijke beperkingen is verdere uitbreiding op dit moment niet haalbaar.

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

34

Vernieuwing omgevingsbeleid Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel

Voortgang

In 2024 werken we met de Omgevingswet. (Paul Hofman) In 2024 heeft de dienstverlening -van de afdeling Leefomgeving waar deze wetswijziging op van toepassing is- geen stagnatie ervaren door de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De behandeling van initiatieven, plannen en aanvragen heeft onverminderd doorgang kunnen vinden. Hierbij is in een enkel geval is gezocht naar een meer maatwerkoplossing (TAM-IMRO). Dat er geen stagnatie geeft plaatsgevonden, betekent geenszins dat we ook klaar zijn met de implementatie van deze wetgeving. We blijven werken aan 'het werken in de geest van - en met de Omgevingswet'. Op basis van opgedane ervaringen (evaluatie), actualiteit en voortschrijdende wetskennis (als ook jurisprudentie) wordt er dagelijks gewerkt aan een verdere uitrol en optimalisatie van onder meer (werk)afspraken, processen en kennis. Het wordt steeds meer een gezamenlijke opgave van de organisatie als geheel en minder van het programmateam alleen. In 2025 hebben wij een Omgevingsvisie. (Paul Hofman) We hebben in 2024 een Koers voor de omgevingsvisie (oorspronkelijke titel: omgevingsagenda) aan de raad aangeboden voor vaststelling. Daarna hebben met de raad een aantal gesprekken gevoerd over de inhoud van de omgevingsvisie.

Dit alles ter voorbereiding van het maken van de omgevingsvisie zelf die gepland staat voor 2025 Wij versnellen gewenste ruimtelijke ontwikkelingen door prioritering. (Paul Hofman) Prioritering is gemaakt. Er zijn meerdere gronden aangekocht voor woningbouw. Kijkende naar prognoses is er nu voor gekozen om niet actief naar nieuwe locaties te kijken, maar vooral te focussen op de lopende projecten om deze te realiseren ondanks alle uitdagingen die er zijn. Manier van werken aanpassen ten aanzien van kostendekkend zijn loopt door in 2025, maar zijn al goede stappen in gemaakt. Wij maken een gebiedsvisie voor het Soerens Beekdal. (Paul Hofman) We zijn samen met de vertegenwoordigers van alle gebiedspartijen gestart met de voorbereidingen voor de integrale gebiedsvisie. Dit is begeleid door de Groene Metropool Regio. We zijn een aantal keer bij elkaar gekomen om gezamenlijk te bepalen hoe we het proces willen invullen, de sfeer was open en constructief. De uitkomsten daarvan zullen terecht komen in een door iedereen gedragen Plan van Aanpak. Er is al gestart met de opdrachten voor het in beeld brengen van de geschiedenis van het gebied en de inwoners en de (landschaps)kwaliteiten en voor het inventariseren van de toekomstperspectieven van de boeren in het gebied. De gebiedsvisie Soerens Beekdal is een van de drie gebiedsplannen in de Veluwezoom.

Een ander gebiedsplan is de Zuidflank Veluwezoom waarin we met de gemeenten Arnhem, Rozendaal, Renkum, de Waterschappen Vallei en Veluwe en Rijn en IJssel en gebiedspartijen werken aan inzicht krijgen in het watersysteem in combinatie met de cultuurhistorische aspecten van het water. Dit als basis voor een integraal gebiedsplan waarin ook opgaven voor natuur, verstedelijking en recreatie uitgewerkt gaan worden.

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

35

Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat

Voortgang

Behorend bij Doel: In 2024 werken we met de Omgevingswet. (Paul Hofman) Wij voldoen aan alle 19 eisen en 8 adviezen van de VNG Alle 19 eisen en 8 adviezen zijn in min of meerdere maten opgepakt en in werking. De punten worden continue geoptimaliseerd en verdienen in sommige gevallen verbetering en extra aandacht. Onze systemen zijn gekoppeld aan de landelijke voorziening Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en initiatiefnemers kunnen vragenbomen doorlopen Alle aansluitingen met het DSO zijn gerealiseerd om de taken te kunnen uitvoeren die voor ons als bevoegd gezag worden verwacht. Het betreft hier het technisch mogelijk maken van het ontvangen van verzoeken uit het DSO en het wijziging van het omgevingsplan en de omgevingsvisie, het mogelijk maken van programma’s en het aanpassen van de toepasbare regels binnen het DSO loket. Behorend bij Doel: In 2025 hebben wij een Omgevingsvisie. (Paul Hofman) Vaststellen omgevingsagenda met integrale doelen en hoofdopgaven De omgevingsagenda is de Koers voor de omgevingsvisie gaan heten (om aan te sluiten bij de terminologie van de kadernota 2024 en het koersdocument van het sociaal domein). Ontwerp omgevingsvisie vaststellen door college en ter informatie naar de raad Volgens planning zal het ontwerp van de omgevingsvisie (eind) 2025 aan de raad ter vaststelling worden aangeboden.

Ter voorbereiding hebben we in 2024 inhoudelijke gesprekken met de raad gevoerd over: bouwstenen, integraal denken, het detailniveau van de visie en mogelijke uitwerking in sleutelprojecten Haveland en de integrale wijkaanpak in programma’s onder de Omgevingswet. Behorend bij Doel: Wij versnellen gewenste ruimtelijke ontwikkelingen door prioritering. (Paul Hofman) Versnelling woningbouw (projecten) De projecten gebiedsontwikkeling zijn geprioriteerd. Door prioritering en het focussen op grotere kansrijke woningbouwprojecten worden deze sneller uitgevoerd.

Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?

(x € 1.000,-) R 2023

PB 2024

GB 2024

R 2024

Saldo

Lasten 8.1 Ruimtelijke ordening

2.579

2.348

2.678

2.460

217

8.2 Grondexpl. (nietbedr.terreinen)

6.671

33

35

356

-321

9.250

2.381

2.713

2.817

-104

Subtotaal

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

36

Baten 8.1 Ruimtelijke ordening

52

10

10

0

-10

3.770

129

129

35

-94

Subtotaal

3.822

139

139

35

-104

Saldo van baten en lasten

-5.428

-2.242

-2.573

-2.781

-208

8.2 Grondexpl. (nietbedr.terreinen)

Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000) 8.1 Ruimtelijke ordening

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

207

I

Er is minder (238K) doorbelast aan personele lasten dan begroot en hierdoor is er een voordelig resultaat. Daar tegenover staat dat er binnen omgevingswet en bestemmingsplannen gesaldeerd een nadelig resultaat is van 31K. 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

-415

I

Op basis van de geactualiseerde grondexploitatie IJssel District is het resultaat bijgesteld van -/- € 2.952.000 naar -/- € 3.350.000, waardoor er een (niet geraamde) storting van 246K in de voorziening verliesgevende complexen is verwerkt. Op dit taakveld was vanuit de grondexploitatie gerekend met een opbrengst van 129K waardoor er een nadeel is van 375K. Daarnaast is er een nadeel van 35K i.v.m. afwikkeling bommenregeling over het jaar 2023. Overige afwijking ad -/- 6K. Totaal

-360

I

Volkshuisvesting Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel

Voortgang

Terugdringen woningtekort. (Gea Hofstede) In 2024 hebben we gewerkt aan het uitvoeren van het in 2023 vastgestelde beleid. Helaas kost het veel tijd voor nieuwe projecten om gerealiseerd te worden. Er worden nog te weinig woningen toegevoegd om de ambitie van minimaal 810 woningen t/m 2030 te realiseren. Met het kernteam woningbouwversnelling wordt hard gewerkt aan het verminderen van belemmeringen. Betaalbare, levensloopgeschikte en circulaire woningen. (Gea Hofstede) Met het aantal betaalbare woningen, de doorstroming van senioren en bevorderen van circulaire woningbouw liggen we op koers. Het aantal toegevoegde levensloopgeschikte woningen blijft nog achter. Veerkrachtige, duurzame wijken en dorpen zonder tweedeling. (Gea Hofstede) Wijkaanpak Stenfert en meer opwerk van zonne-energie loopt volgens planning. De betere woningmix komt langzaam terecht in de plannen. Bij het verduurzamen van de sociale huurvoorraad moeten we van heel ver komen. Vivare zet stappen om deze achterstand in de lopen.

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

37

Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat

Voortgang

Behorend bij Doel: Terugdringen woningtekort. (Gea Hofstede) Verbetering gemeentelijke aanpak woningbouw Uitvoering plan van aanpak is opgepakt. Kernteam woningbouwversnelling is gestart. Zij werken aan procesaanpak projecten, wegnemen of ondervangen belemmeringen en het verhalen van kosten via overeenkomsten met ontwikkelende partijen. Toename aantal reguliere woningen In 2024 zijn er netto 22 woningen toegevoegd. + 48 door nieuwbouw + 5 door splitsen en transformatie - 31 gesloopt en samengevoegd Dit zijn te weinig woningen om de ambitie van minimaal 810 woningen van 2023 t/m 2030 te realiseren. Meer flexwoningen/Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO)/bijzondere woonvormen In 2024 is hard gewerkt aan plannen voor 200 flexwoningen op Haveland. Wij werken er naar toe dat deze in 2026 opgeleverd worden, maar we zijn afhankelijk van de ontwikkelaar. Aan initiatiefnemers is meegegeven om te onderzoeken of vernieuwende woonvormen mogelijk zijn, zoals geclusterd wonen voor ouderen. Dit wordt langzaam maar zeker zichtbaar in de zachte plannen. Behorend bij Doel: Betaalbare, levensloopgeschikte en circulaire woningen. (Gea Hofstede) Voldoende betaalbare woningen Op de meest recente planningslijst is van de plannen waarbij de prijzen bekend zijn ruim 70% betaalbaar (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop). Ruim 30% is sociale huur.

Meer levensloopgeschikte woningen Omdat de nieuwbouw achter blijft, blijft ook het aantal toegevoegde levensloopgeschikte woningen in de nieuwbouw achter. In de bestaande voorraad zijn 181 woningen levensloopgeschikt gemaakt met aanpassingen vanuit de wmo. Daarnaast maken we met Vivare afspraken hoe het aantal levensloopgeschikte woningen in de bestaande sociale huurvoorraad kan toenemen. Meer doorstroming op de woningmarkt In 2024 is de focus van de wooncoach verschoven naar stimuleren van bewustwording van ouderen om na te denken over hun toekomst. Er is info gemaakt voor websites, een folder en voorbereidingen voor bijeenkomsten. Daarnaast heeft de wooncoach 88 hulpvragen opgepakt in 2024 waarvan in totaal 13 tot een verhuizing hebben geleid. Stimuleren circulaire woningbouw Bij nieuwe initiatieven wordt aandacht gevraagd voor circulair en conceptueel bouwen. Ook is er een regionaal plan van aanpak gemaakt voor meer circulaire en conceptuele bouw, waar we bij aanhaken.

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

38

Behorend bij Doel: Veerkrachtige, duurzame wijken en dorpen zonder tweedeling. (Gea Hofstede) Integrale wijkvisie Stenfert Dieren Eind 2023 hebben we samen met Vivare opdracht gegeven aan bureau Inbo om een ruimtelijke agenda en een ontwikkelvisie op te stellen. Daarin staat advies over welke ingrepen we kunnen doen vanuit de aantrekkelijke woonwijk, de openbare ruimte en de duurzame wijk om andere principes zoals kansen voor iedereen en een samenredzame wijk te versterken. Dit is in november 2024 afgerond. Met het plan van aanpak ontwikkelvisie gaan we in 2025 kaders vaststellen om via deelgebieden de wijk in te gaan en de plannen verder uit te werken. Betere woningmix in minder veerkrachtige wijken Er is een ontwikkelvisie gemaakt voor Stenfert, waar een betere woningmix onderdeel van uitmaakt. Ook stimuleren we het toevoegen van sociale huurwoningen in meer veerkrachtige wijken, zoals in het nieuwe IJssel District, Imboslaan en Admiraal Helfrichlaan. Met het toevoegen van sociale huurwoningen in meer veerkrachtige wijken is het ook mogelijk om in onze minder veerkrachtige wijken (Dieren Stenfert, Rheden West en Velp Zuid) de sociale huurvoorraad te laten afnemen. Een uitruil is dan aan de orde. Meer opwekken duurzame energie Het aantal woningen met zonnepanelen is toegenomen naar 22%. Laatste gegevens uit de woningmarktmonitor zijn nog niet bekend.

Besparen op energiegebruik Meer dan 100 woningen zijn geïsoleerd vanuit de SPUK isolatie subsidie. Vivare zet stappen om hun woningvoorraad te verduurzamen. In 2024 zijn er 96 woningen met een EFG label verduurzaamd, waardoor deze woningen minimaal label D hebben gekregen.

Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?

(x € 1.000,-) R 2023

PB 2024

GB 2024

R 2024

Saldo

Lasten 8.3 Wonen en bouwen

2.788

2.715

2.877

3.327

-450

2.788

2.715

2.877

3.327

-450

751

507

507

492

-15

Subtotaal

751

507

507

492

-15

Saldo van baten en lasten

-2.037

-2.208

-2.370

-2.835

-465

Subtotaal Baten 8.3 Wonen en bouwen

Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000) 8.3 Wonen en bouwen

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

-465

I

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

39

Er zijn meer personeelskosten doorbelast (506K). De overig posten binnen taakveld hebben een voordelig resultaat van 41K. Totaal

-465

I

Economische ontwikkeling Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel

Voortgang

Het aantrekkelijk houden van het vestigingsklimaat voor ondernemers door ruimte te bieden om mee te bewegen met nieuwe ontwikkelingen. (Ronald Ter Hoeven) In 2024 is het volgende o.a. bereikt : - economische activiteiten en werkgelegenheid is in het Masterplan Haveland is geborgd - Regionaal Programma Werklocaties proces succesvol afgerond - Advisering voor ruimtelijke plannen (bijvoorbeeld voor locatie voormalig apotheek Rheden) - Meer aandacht gevestigd voor lokaal inlopen door intensievere samenwerking met het georganiseerde bedrijfsleven - Samen met het bedrijfsleven is gewerkt aan de vorming van een economische adviesraad - Ondernemersmarkt in Rheden is uitgevoerd - Kenniscampus Arnhem Velp ambitiedocument is gerealiseerd - Bedrijven Investeringszone Rheden voor het centrum is succesvol verlengd - Samenwerking met het Werkgevers servicepunt is geïntensiveerd - Thema inclusie is onder de aandacht gebracht van de werkgevers. We stimuleren de verduurzaming van bedrijven. (Ronald Ter Hoeven) In 2024 is het bestaande aanbod voor ondernemers, zoals het Expertisecentrum Energie, ingezet voor de advisering van bedrijven. Daarnaast zijn de kansen voor de Regiodeal Beemd verder verkend. De aanpak van de energietransitie is in 2024 verder uitgewerkt. Dit heeft eind 2024 geleid tot de oprichting van een nieuwe werkgroep, samen met ondernemers: Rhedens Ondernemers CO2 Neutraal (ROCN).

Deze werkgroep gaat een scala aan activiteiten organiseren om bedrijven te bereiken en te stimuleren om na te denken over én mee te doen aan de energietransitie. De daadwerkelijke acties starten in 2025. Wij streven naar een positieve werkgelegenheidsontwikkeling. (Ronald Ter Hoeven) De definitieve cijfers zijn nog niet bekend, de verwachting is dat de werkgelegenheid zich positief heeft ontwikkeld. Stijging van het aantal overnachtingen in de gemeente Rheden. (Ronald Ter Hoeven) Het aantal overnachtingen is gestegen met 4,63%.

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

40

Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat

Voortgang

Behorend bij Doel: Het aantrekkelijk houden van het vestigingsklimaat voor ondernemers door ruimte te bieden om mee te bewegen met nieuwe ontwikkelingen. (Ronald Ter Hoeven) In 2024 ligt er een gedragen herinrichtingsplan voor een aantrekkelijker winkelgebied Velp (Hoofdstraat) dat zorgt voor aantrekkelijk gebied Het proces om te komen tot een herinrichtingsplan is in 2024 gestart. Eind 2025 dient er een gedragen herinrichtingsplan te liggen. De ambitie is het aantal bedrijven, passend bij de gemeente Rheden, te laten stijgen De cijfers vanuit de provincie Gelderland van 2024 zijn nog niet bekend. De verwachting is dat deze in lijn is met het Gelderse gemiddelde. Het aantal leegstaande panden op werklocaties (bedrijventerreinen en winkelgebieden) is gedaald met 2% De leegstandscijfers zijn in 2024 licht toegenomen. Met name de winkelgebieden in Velp en Dieren laten een toen name zien. In 2024 vinden er minimaal 3 projecten plaats binnen de Triple Helix VeluwezOOOm- samenwerking - uitgevoerde wijkonderzoek naar leefbaarheid door studenten van Hall Larenstein - mede organiseren van de ondernemersmarkt in Rheden. - scholieren hebben meegedacht over de herinrichting Hoofdstraat Velp. Behorend bij Doel: We stimuleren de verduurzaming van bedrijven.

(Ronald Ter Hoeven) EPBD4 is structureel opgenomen in Vergunningsverlening, toezicht en handhaving (VTH)-uitvoeringsprogramma Leefomgeving 2024 Stimuleringsmogelijkheden via VTH voor circulaire bedrijfsvoering voor gemeente helder en vertaald naar activiteiten Er was geen capaciteit voor de uitvoering. Meer opwekken van duurzame energie Ook in 2024 hebben we ingezet op het vergroten van de duurzame opwek van energie, waar dat mogelijk is. Netcongestie en landelijke wetgeving vormen daarbij een beperkende factor, maar werken tegelijkertijd als stimulans voor het ontwikkelen van creatieve oplossingen op het gebied van opwek en slimme energiesystemen. Behorend bij Doel: Wij streven naar een positieve werkgelegenheidsontwikkeling. (Ronald Ter Hoeven) Het aantal banen in de gemeente te laten stijgen met het Gelderse gemiddelde (bron: PWE Gelderland 2023) De definitieve cijfers van 2024 zijn nog niet bekend. De verwachting is dat de werkgelegenheid in 2024 in de lijn ligt van het Gelderse gemiddelde. In 2024 wordt verder ingezet op het vergroten van bewustwording rondom inclusiviteit en de rol van de werkgevers besproken Inclusie is een vast agendapunt met het georganiseerde bedrijfsleven. Behorend bij Doel: Stijging van het aantal overnachtingen in de gemeente Rheden. (Ronald Ter Hoeven) Het aantal overnachtingen is gestegen ten opzichte van 2022

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

41

Het aantal overnachtingen is ten opzichte van 2023 met 4,63% gestegen. Minder verkeersbewegingen door stimulering meerdaags verblijf Dit hangt samen met het aantal overnachtingen over 2024. De impact van meer verblijfsgasten ten opzichte van minder verkeersbewegingen is een feit, maar is niet te controleren.

Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?

(x € 1.000,-) R 2023

PB 2024

GB 2024

R 2024

Saldo

Lasten 3.1 Economische ontwikkeling

419

445

456

328

128

7

9

9

8

1

325

404

407

301

107

Subtotaal

751

859

872

636

236

3.1 Economische ontwikkeling

102

101

101

100

-1

9

9

9

10

1

533

483

533

551

18

Subtotaal

644

593

643

660

17

Saldo van baten en lasten

-107

-265

-230

24

254

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

127

I

3.3 Bedr.loket en bedr.regelingen 3.4 Economische promotie

Baten

3.3 Bedr.loket en bedr.regelingen 3.4 Economische promotie

Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000) 3.1 Economische ontwikkeling

Bedrag stelpost coalitie (50K) is niet aangewend (project Hoofdstraat wordt in 2025 uitgevoerd). Het incidentele budget voor routekaart circulaire economie is nauwelijks uitgegeven (50K) omdat voorgesorteerd is op de bezuinigingen. Oorzaak: De structurele formatie voor economie die destijds nog aanwezig was (1ft), is vanaf het najaar 2023 niet meer ingevuld. Dit betekende dat in 2024 een forse herprioritering van werkzaamheden heeft plaatsgevonden. Gevolg van het niet invullen van de formatie was dat activiteiten, o.a. op het gebied van de routekaart circulaire economie niet uitgevoerd konden worden. Ondernemerscafé heeft in 2024 niet plaatsgevonden en de geplande kosten voor een lokale brede welvaartsmonitor hebben in 2024 niet plaatsgevonden. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

2

I

125

I

254

I

Geen nadere toelichting vereist. 3.4 Economische promotie In 2024 zijn er minder evenementen georganiseerd. Totaal

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

42

Circulaire economie Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel

Voortgang

Gemeente Rheden geeft het goede voorbeeld op het gebied van circulair inkopen. (Dorus Klomberg) De interne organisatie is geïnformeerd over het belang van circulair inkopen Ondernemers zijn zich bewust van de kansen op het gebied van circulaire economie. (Ronald Ter Hoeven) Het begrip circulariteit en de kansen die hierbij behoren zijn onder de aandacht gebracht van alle ondernemersverenigingen. We streven naar een maximaal scheidingspercentage. (Ronald Ter Hoeven) Aan de nieuwe inzamelaar wordt gevraagd hier met voorstellen voor te komen.

Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat

Voortgang

Behorend bij Doel: Gemeente Rheden geeft het goede voorbeeld op het gebied van circulair inkopen. (Dorus Klomberg) De interne organisatie is geïnformeerd over de noodzaak van (lokaal) circulair inkopen De interne organisatie is geïnformeerd Behorend bij Doel: Ondernemers zijn zich bewust van de kansen op het gebied van circulaire economie. (Ronald Ter Hoeven) Het begrip circulariteit en de kansen die hierbij behoren zijn onder de aandacht gebracht van alle ondernemersverenigingen Het begrip circulariteit en de kansen die hierbij behoren zijn onder de aandacht gebracht van alle ondernemersverenigingen. Behorend bij Doel: We streven naar een maximaal scheidingspercentage. (Ronald Ter Hoeven) Inzichtelijk is gemaakt met welke maatregelen het scheidingspercentage verhoogd kan worden Inzichtelijk is gemaakt met welke maatregelen het scheidingspercentage verhoogd kan worden, dit wordt door de aanstaande nieuwe inzamelaar opgepakt.

Biodiversiteit, erfgoed en landschap Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel

Voortgang

We werken aan het behouden en verbeteren van de biodiversiteit in de gemeente Rheden. (Paul Hofman)

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

43

We hebben structureel kansen kunnen verzilveren in gemeentelijke projecten en bij vergunningverlening of bestemmingsplanwijzigingen. Bewustzijn over onze biodiversiteit is regelmatig uitgedragen, door actief in te zetten op communicatie en aanwezigheid buiten. Hierbij werken we prettig en intensief samen met de werkgroep VerNatuurZamen (voorheen werkgroep Biodiversiteit Nectarkroeg) en het Energietransitieteam. We hebben gewerkt aan het in beeld brengen van basisinformatie om te kunnen ontdekken welke waardevolle structuren en waarnemingen waardevol zijn als opmaat naar de ‘Basiskwaliteit Natuur' en verslaglegging vanuit de Gedragscode Beheer. Werkzaamheden voor het totstandkomen van het Soortmanagementplan zijn voorgezet. Het maaibeheer is volgens Kleurkeur uitgevoerd op beheervlakken ‘bloemrijke gazons’ en een bermeninventarisatie is uitgevoerd om deze ook biodiverser te kunnen laten worden. Het beheer van het Rozendaalse Veld is gericht op bescherming en versterking van de natuurwaarde. (Paul Hofman) We hebben maatregelen genomen ten behoeve van het open houden van heide en stuifzand, mede door inzet vrijwilligers. Ook hebben wij op de heide een heidebloemenmengsel ingezaaid t.b.v. bestuivende insecten en zijn watervangers klimaatrobuust gemaakt. Op Landgoed Beekhuizen zijn paden hersteld. Het beschermen, versterken en verbinden van het Rhedens landschap.

(Paul Hofman) In alle projecten, ontwikkelingen en vergunningaanvragen in 2024 is input en advies gegeven over behoud, versterken en verbinden van het (cultuurhistorisch) landschap. Voorbeelden zijn de robuuste groenstructuur in het Masterplan Haveland die het gebied met het landschap verbindt, het inrichtingsplan voor de buitenruimte in de herontwikkeling van Rhederhof, advies voor herplant van bomenlanen die passen bij het cultuurhistorische landschap, advies bij functieveranderingen in het landschap. Het erfgoed is in goede staat. (Paul Hofman) We hebben 60 eigenaren ondersteund bij het instandhouden of verduurzamen van hun erfgoed door middel van de subsidieregeling voor gemeentelijke monumenten en binnen het Actieprogramma Kwaliteitsimpuls Landgoederen Rheden (AKLR). Daarnaast worden vragen en aanvragen van eigenaren tijdig behandeld. We zetten erfgoed in voor het behalen van gemeentebrede doelen. (Paul Hofman) De erfgoedadviseurs, archeoloog en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit worden goed betrokken bij ruimtelijke ontwikkelingen en aanpassingen aan erfgoedlocaties, waardoor de erfgoedwaarden kunnen worden geborgd en versterkt. Daarnaast wordt aansluiting gezocht bij initiatieven in de gemeente en de regio op het gebied van toerisme. We ontsluiten erfgoedinformatie voor iedereen.

(Paul Hofman) De erfgoeddatabase is gevuld met basisinformatie, die verder aangevuld dient te worden. De gebiedsgenese en gebiedsatlas zijn vertraagd en worden vanaf 2025 in fases gerealiseerd. De Velpse goudschat is ontsloten middels een hologramvitrine. De archeologische waardenkaart is gering vertraagd en wordt in 2025 opgeleverd.

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

44

Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat

Voortgang

Behorend bij Doel: We werken aan het behouden en verbeteren van de biodiversiteit in de gemeente Rheden. (Paul Hofman) We ondersteunen initiatieven vanuit de samenleving We zijn gestart met pilots ‘Schoolplein Groen, Doen’ en ‘Groen bedrijventerrein’. Er is een schetskaart en netwerk van inwoners om het gemeentegrensoverschrijdende bijenlint aan te kunnen leggen. Op wijkniveau is gewerkt met programma Steenbreek, het aanleggen van nectarkroegen en het realiseren van vleermuisvoorzieningen in ons vastgoed. We beheren zo natuurvriendelijk mogelijk, en geven hierin het goede voorbeeld Het maaibeheer volgens Kleurkeur is voortgezet op de bloemrijke gazons. Voorbereidingen voor Kleurkeur ten bate van bloemrijke bermen zijn getroffen. Bewustwording. We gaan de zichtbaarheid, bekendheid en het maatschappelijk bewustzijn over biodiversiteit vergroten We communiceren actiever over het biodiversiteitsplan. We presenteerden het interactief tijdens de Koningsdagmarkt Velp, Bonte Schaapfestival, de buurtsafari, Eco-event Ellecom, Open Monumentendag en het Duurzaamheidsfestival. De Duurzame Kalender voor 2025 is ontwikkeld en we geven invulling aan Watisjouwrheden.nl.

We stimuleren dat in ruimtelijke ontwikkelingen een bijdrage geleverd wordt aan de biodiversiteit Biodiversiteit wordt opgenomen in onze eigen ruimtelijke ontwikkelingen, zoals in de stationsbuurt Dieren, Haveland, Stenfert en de groene omgeving van het gemeentehuis. Bij beoordeling van vergunningaanvragen wordt telkens de biodiversiteitsparagraaf toegevoegd. Behorend bij Doel: Het beheer van het Rozendaalse Veld is gericht op bescherming en versterking van de natuurwaarde. (Paul Hofman) Revitalisering Beekhuizense bossen De revitalisering van dit bosvak is conform planning gerealiseerd. Behorend bij Doel: Het beschermen, versterken en verbinden van het Rhedens landschap. (Paul Hofman) Wij stellen een landschapsuitvoeringsprogramma op Vanuit de samenwerking in de gebiedvisie Soerens Beekdal en de Zuidflank Veluwezoom zullen we een uitvoeringsprogramma op gaan stellen. Toename realisatie landschapsprojecten van derden Met onze investering voor landschap in de gebiedsprocessen van de Veluwezoom (Soerens Beekdal en Zuidflank Veluwezoom) hebben we cofinanciering gekregen vanuit de Provincie Gelderland en de Groene Metropool Regio. Hierdoor waren we in staat om het initiatief vanuit de gebiedspartijen voor het maken van een gebiedsplan te concretiseren. Behorend bij Doel: Het erfgoed is in goede staat.

(Paul Hofman) Alle vergunning- en subsidieaanvragen worden binnen de gestelde termijn afgehandeld en bij de uitvoering worden eigenaren deskundig begeleid

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

45

We hebben ruim 160 vergunningaanvragen behandeld (beoordeling archeologie en cultuurhistorie) en 60 subsidieaanvragen gehonoreerd. We borgen de instandhouding en verduurzaming van erfgoed via de Omgevingsvisie en via subsidies voor eigenaren Erfgoed wordt integraal meegenomen in de stukken die tot onze Omgevingsvisie moeten leiden. In totaal hebben 60 eigenaren gebruikt gemaakt van onze subsidieregeling (monumenten en landgoederen). We reiken jaarlijks een Erfgoedprijs uit In verband met te weinig capaciteit is het opzetten van een jaarlijks uit te reiken prijs niet gerealiseerd. Behorend bij Doel: We zetten erfgoed in voor het behalen van gemeentebrede doelen. (Paul Hofman) We brengen het cultuurhistorische groen in de dorpen in beeld Intern is een start gemaakt met een analyse van het cultuurhistorische groen en de groene structuur in de dorpen. Dit wordt voortgezet bij het beschrijven van de kernkwaliteiten in de omgevingsvisie. We adviseren 40 monumenteneigenaren over de verduurzaming van hun pand Het project is in 2021 van start gegaan (met een looptijd van 3 jaar) en eigenaren die via dit traject willen verduurzamen hebben zich vooral in de beginperiode gemeld. Dit jaar zijn 10 DuMo-adviezen behandeld. We bereiken echter veel meer mensen doordat onze werkwijze is aangepast.

Het doel van het project is tussentijds bijgestuurd waardoor verduurzamingsadvies integraal onderdeel is geworden van onze monumentenadvisering. Cruciaal onderdeel hiervan is het door ons vervaardigde en landelijk zeer gewaardeerde detailboek waarmee eigenaren, architecten en adviseurs alle handvatten voor verduurzamen met inachtneming van de erfgoedwaarden in handen hebben. Deze enorme reikwijdte alleen al maakt dit project zeer succesvol. We ondersteunen de initiatiefgroep in Ellecom bij het gebiedsgerichte project Maatwerk voor Monumenten Ellecom over de verduurzaming van historische panden in een historische omgeving Op basis van gebouwtypen zijn 5 werkgroepen opgericht bestaande uit eigenaren van historische panden. Kennisdeling is gestart en eigenaren hebben in kaart gebracht welke verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd zijn en waar de behoefte ligt. Er zijn twee ervaren projectleiders met kennis en ervaring op het gebied van energietransitie in historische gebouwen aangesteld die de groepen begeleiden en adviseren. Het project loopt tot eind 2025 en voorziet in meerdere kennisbijeenkomsten. Jaarlijks wordt minimaal één cultuurhistorische analyse opgesteld als onderlegger voor een integrale wijkaanpak Voor Haveland Rheden is een cultuurhistorische analyse opgesteld en deze is verwerkt in het Masterplan Haveland.

We voeren samen met de vijf andere Veluwezoomgemeenten het Cultuur- en Erfgoedpact Veluwezoom vol Verhalen uit Afgerond. Er zijn nu in totaal twee belevingsobjecten gerealiseerd: in het Sterrenbos (Hof te Dieren) en op Rhederoord. Behorend bij Doel: We ontsluiten erfgoedinformatie voor iedereen. (Paul Hofman) Een integrale gebiedsatlas (inclusief gebiedsgenese) die door iedereen eenvoudig kan worden geraadpleegd

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

46

De gebiedsgenese is eind 2023 vertraagd door capaciteitsproblemen. Dit product duurde langer dan voorzien om te maken. De genese wordt in 2024 afgerond. De gebiedsatlas wordt in fases vanaf 2024 ontsloten. Samen met Stichting Rheden op de Kaart ontsluiten we 1.000 Points of Interests via een vernieuwde website Aan de website is hard gewerkt. In Q1 van 2025 wordt de website opgeleverd en wordt deze door de redacties van Rheden op de Kaart gevuld. Vanuit de erfgoeddatabase worden ca. 1500 erfgoedlocaties geupload (Q1_2025). Planning is om in Q3 van 2025 live te gaan. Implementatie digitale erfgoedinformatie in omgevingsplan Erfgoed staat nog niet op de planning om opgenomen te worden in het definitieve Omgevingsplan. De voorbereiding is gestart en de planning is om in 2025 verder inhoudelijk voor te bereiden. We actualiseren de archeologische waardenkaart Er is gestart met de analyse voor het actualiseren van de archeologische waardenkaart. In 2025 wordt deze opgeleverd. Subsidie verwerven voor het ontsluiten van een archeologische vindplaats Betreft project in samenwerking met Rhedelijk Cultureel. De benodigde cofinanciering kon niet worden gevonden. De hologramvitrine met de Velpse goudschat is wel gerealiseerd en staat inmiddels in het nieuwe gemeentehuis.

Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?

(x € 1.000,-) R 2023

PB 2024

GB 2024

R 2024

Saldo

Lasten 5.5 Cultureel erfgoed

556

245

245

213

32

556

245

245

213

32

37

45

45

37

-8

Subtotaal

37

45

45

37

-8

Saldo van baten en lasten

-518

-199

-199

-176

23

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

23

I

23

I

Subtotaal Baten 5.5 Cultureel erfgoed

Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000) 5.5 Cultureel erfgoed Geen nadere toelichting vereist. Totaal

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

47

Inrichting en beheer openbare ruimte Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel

Voortgang

De openbare ruimte is duurzaam, heel en veilig ingericht, waarin de verschillende thema's zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit worden verwerkt. (Dorus Klomberg) Een aantal integrale projecten vanuit het Watertakenplan Olburgen lopen vertraging op. Deze projecten lichten we bij de resultaten nader toe. Dit wordt veroorzaakt door: • De lopende en nieuwe projecten vanuit RO, zoals het Masterplan Veluwezoom, het IJsseldistrict, Pinkelseweg vragen meer capaciteit dan verwacht. • De buitenruimte van het nieuwe gemeentehuis vroeg extra aandacht. • De uitvoering van enkele projecten lopen vertraging op vanwege nieuwe stikstofregels en netcongestie. Vanaf eind 2024 is er 1 fte projectleider civiel als tijdelijk beheermaatregel vanwege de financiële tekorten niet ingevuld. Hiermee kunnen we invulling geven aan het ombuigingsvoorstel uit de Kadernota om een jaarschijf uit de planning te halen (zie Nota Kapitaalgoederen). In het beheer en inrichting van de openbare ruimte geven we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of inwoners met inkomensondersteuning de mogelijkheid om werkervaring op te doen. (Dorus Klomberg) In 2024 hebben mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in het beheer en inrichting van de openbare ruimte de mogelijkheid gekregen om werkervaring op te doen.

In de herinrichtingsprojecten is er SROI toegepast en bij team Buurtbeheer hebben inwoners deelgenomen/gewerkt in diverse constructies (o.a. Garantiebanen, werkervaringsplekken, beschut werk, behoud van uitkering). Wateroverlast, hitte en droogte(stress) in de fysieke leefomgeving wordt beperkt en voorkomen. (Dorus Klomberg) Maatregelen om ‘Wateroverlast, hitte en droogte(stress)’ te voorkomen, zijn zoveel mogelijk meegenomen in alle integrale (rioolvervangings) projecten. In het kader van hittestressmaatregelen zijn er 55 bomen gepland in Velp Zuid. De aanplant van de bomen zorgt ervoor dat we in de toekomst een hogere score op de 3-30-300 regel realiseren. Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten. Daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte. (Dorus Klomberg) In 2024 hebben we verschillende speelplaatsen heringericht. Ook hebben we een buurtspeelplaats gerealiseerd (grotere speelplek met volop uitdagingen voor 4-12 jaar) en zijn we gestart met het participatietraject en voorbereidingen voor nog een aantal buurtspeelplaatsen (realisatie 2025). Naast inrichting van fysieke speelplaatsen zijn we gestart met wijksport- en spelactiviteiten in Velp om buitenspelen te stimuleren. In 2026 ontvangen we nieuwe cijfers (GGD) over de mate waarin kinderen buiten spelen.

Bewoners participeren in onze (her)inrichtingsprojecten en beheer van de openbare ruimte. (Dorus Klomberg)

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

48

Ook in 2024 hebben inwoners geparticipeerd in het beheer en de herinrichtingsprojecten in de openbare ruimte. Er zijn verschillende "Ik buurt mee" initiatieven gestart om de buurt mooier, groener en veiliger te maken (inrichting). Op deze manier zijn inwoners betrokken bij de inrichting en beheer van de openbare ruimte. De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na. Op het gebied van duurzaamheid wil zij verder stappen zetten, door te investeren in energiebesparende LED-armaturen met dimmodules. (Dorus Klomberg) Voor 2024 hebben we onze doelstelling voor dit jaar behaald en zijn er verdere stappen gezet door te investeren in energiebesparende LED-armaturen met dimmodules. Daarmee zitten we op de planning naar 100% duurzame energie in 2031. De openbare ruimte is duurzame, schone, hele en veilige onderhouden. (Dorus Klomberg) Wij hebben de openbare ruimte in 2024 beheerd conform de in december 2021 door de Raad vastgesteld integraal beheerplan met onderliggende beheerplannen. De functionaliteit van de riolering en daarmee de volksgezondheid is geborgd in het kader van goed, toekomstbestendig stedelijk waterbeheer. (Dorus Klomberg) In 2024 is de functionaliteit van de riolering en daarmee de volksgezondheid geborgd binnen het vastgestelde Watertakenplan Olburgen 2023-2027

Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat

Voortgang

Behorend bij Doel: De openbare ruimte is duurzaam, heel en veilig ingericht, waarin de verschillende thema's zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit worden verwerkt. (Dorus Klomberg) Bij de herinrichting en vervanging binnen de openbare ruimte vindt een integrale afweging plaats van de verschillende belangen van o.a. water en riolering (WTPO), wegen, groen, spelen, verkeersveiligheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietr Om een integrale aanpak te realiseren worden de betrokken disciplines (Water en riolering, Wegen, Groen, Spelen, Verkeer en Klimaatadaptatie) vanaf het begin van het project bij de voorbereiding betrokken. Zo worden de planningen, wensen en onderhoudsbehoeften op elkaar afgestemd. Tevens wordt gekeken naar de meldingen, die van de bewoners zijn binnengekomen. Waar mogelijk worden ook deze in het project meegenomen. Hierdoor kunnen mensen en middelen effectiever en efficiënter ingezet worden en worden meekoppelkansen optimaal benut. 2 x per jaar wordt de Raad geïnformeerd over de voortgang van de grote civiele projecten (> €500.000,-) In 2024 worden we o.a. de volgende projecten uitgevoerd: De Laakweg, Oranjeweg Rheden, Godard van Reedelaan De Steeg en de Oranjebuurt in Dieren In 2024 is de Raad 2x per jaar geïnformeerd over de voortgang van de grote civiele projecten (> €500.000,-) In 2024 is de Raad o.a.

geïnformeerd over de volgende projecten welke zijn uitgevoerd: De Laakweg, Harderwijkerweg, Oranjeweg Rheden en de Oranjebuurt in Dieren. We vervangen/herinrichten de openbare ruimte als object aan het einde is van zijn levensduur is, of er sprake is van gewijzigde inrichting en/of functie

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

49

In 2024 zijn er verschillende projecten vanuit het Watertakenplan Olburgen gerealiseerd. Een aantal projecten is vertraagd waar de riolering in slechte staat verkeert. Het gaat hierbij om o.a. De Zuider Parallelweg in Velp, Het Vogelplantsoen in Dieren, Cluster Meester Cort v d Lindenstraat en Thorbeckestraat in Dieren. Daar waar de veiligheid in het geding is, wordt noodzakelijk onderhoud uitgevoerd. Behorend bij Doel: In het beheer en inrichting van de openbare ruimte geven we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of inwoners met inkomensondersteuning de mogelijkheid om werkervaring op te doen. (Dorus Klomberg) Bij de werkzaamheden in de openbare ruimte leiden we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of inwoners met inkomensondersteuning op naar werk, door ze een plek te bieden waar zij in een veilige omgeving werkervaring op kunnen doen In 2024 zijn hebben we met 6 Garantiebanen bijgedragen aan het te behalen quotum in de Wet banenafspraak. Ook zijn er 6 beschutte werkplekken en 3 werkervaringsplekken ingevuld. In verschillende herinrichtingsprojecten is SROI toegepast. We hebben 4 studenten/leerlingen begeleid in hun stage en/of afstudeeropdrachten binnen het beheer en inrichting van de openbare ruimte. Behorend bij Doel: Wateroverlast, hitte en droogte(stress) in de fysieke leefomgeving wordt beperkt en voorkomen.

(Dorus Klomberg) Wateroverlast: waar overlast door hevige regenval is nemen we maatregelen in de openbare ruimte In 2024 zijn er een aantal projecten gerealiseerd waarbij maatregelen zijn genomen om wateroverlast door hevige regenval in de openbare ruimte te voorkomen. Voorbeelden hiervan zijn o.a. de Oranjeweg en Laakweg in Rheden en de Oranjebuurt in Dieren. Hitte en droogte: in de (integrale) projecten openbare ruimte vormen we gemiddeld 10% verharding om naar groen, ten opzichte van de bestaande situatie Daar waar mogelijk wordt verharding vervangen door groen, door de beperkte openbare ruimte is het met name in de oudere (bestaande) wijken niet altijd haalbaar om 10% te vergroenen. In 2024 zijn o.a. de volgende projecten gerealiseerd: 1. De Laakweg in Rheden zijn heel veel m2 grijs omgevormd naar groen en mooie bijdrage biodiversiteit Er zijn parkeervakken vergroend door grasbetontegels toe te passen, waterafvoer is verlaagd, een watergeul is hiervoor aangelegd en er zijn nieuwe lichtmasten geplaatst. 2. De Oranjeweg in Rheden, hier is meer vergroening aangebracht voor de biodiversiteit in deze omgeving. Heel veel hemelwater is afgekoppeld en zijn er nieuwe wadi’s aangelegd. 3. De Oranjebuurt in Dieren (toevoeging in de vorm van beplanting en bomen) Totaal vergroening 4032 m2 (bestaand uit 4032 m2 tegelpad niet meer toegepast).

Behorend bij Doel: Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten. Daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte. (Dorus Klomberg) Kinderen en jongeren stimuleren om buiten te spelen

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

50

In 2024 hebben we de wekelijkse Wijksport- en spelactiviteiten uitgebreid: van Velp naar de hele gemeente. Zie ook www.sportinrheden.nl/wijksport. Het concept Loose Parts Play hebben wij nog niet toegepast. De focus heeft in 2024 gelegen op het uitbreiden van de wijksportactiviteiten. Een volgende stap is om ook nieuwe concepten zoals Loose Parts uit te proberen. Van de 10 te realiseren buurtspeelplaatsen zijn er inmiddels 4 gerealiseerd en in 2024 richten we 3 buurtspeelplaatsen: Burg. Brandtplein (Velp), Speenkruidstraat (Rheden) en Koning Willem Alexanderplein (Velp) Van de 10 te realiseren buurtspeelplaatsen zijn er inmiddels 5 gerealiseerd. De realisatie van de 3 plaatsen in 2024 duurt langer dan gepland. Reden hiervoor is dat het participatietraject bij het Koning Willem Alexanderplein (Velp) meer tijd in beslag. Met de buurtspeelplaats Burg. Brandtplein (Velp) starten we in 2025 (start participatietraject). De locatie Speenkruidstraat Rheden hebben we on-hold gezet, omdat we in Rheden reeds een buurtspeelplaats (Koningsland) en Natuurspeelplaats (Zuidflank) hebben gerealiseerd. We overwegen (in samenhang met andere locaties in de gemeente) of de locatie Speenkruidstraat nog steeds waardevol is. Behorend bij Doel: Bewoners participeren in onze (her)inrichtingsprojecten en beheer van de openbare ruimte.

(Dorus Klomberg) In 2024 hebben we 3 initiatieven voor een klimaatbestendige inrichting van de leefomgeving ondersteund In 2024 is er een initiatief geweest vanuit bewoners/ondernemers in de Groenestraat in Rheden geweest. Dit initiatief ligt voor verdere uitwerking en draagvlak bij de initiatiefnemers. ‘Wateroverlast, hitte en droogte(stress)’ wordt meegenomen in alle integrale (rioolvervangings) projecten, in overleg (participatie) met onze inwoners. Inwoners zijn betrokken bij het onderhoud van de woon en leefomgeving door in de vorm van opruimen van zwerfafval en de adoptie van groen, afvalbakken en plantsoenbanken De groenadoptie is in 2024 uitgebreid van 31.800 m2 naar circa 32.500 m2; In 2024 is 48% van het totale areaal (200 afvalbakken/dispenser/hondenbak) geadopteerd. In 2025- houden we dit in stand en waar mogelijk breiden we uit. In 2024 is 10% van het totale areaal (50 plantsoenbanken/picknick set) geadopteerd. In 2025 houden we dit in stand en waar mogelijk breiden we uit. Van de "Ik Buurt Mee" bewonersinitiatieven worden er 30% gerealiseerd binnen groen, spelen en wegmeubilair Van de "Ik Buurt Mee" bewonersinitiatieven zijn er totaal 40% gerealiseerd in de openbare ruimte.

In het openbaar groen en op wegen 32% binnen sport en spelen 8% In 2024 zijn 6 tot 8 Operatie Steenbreek buurtinitiatieven gerealiseerd In 2024 hebben we bij 2 basisscholen een initiatief ondersteunt om de schoolpleinen helpen te vergroenen. Met circa 30 bewoners in Dieren West, zijn tuinen vergroend en is regenwater afgekoppeld. In de Oranjebuurt Dieren zijn met 6 bewoners tuinen vergroend en regenwater afgekoppeld. Op 20 locaties (verspreid in de gemeente) zijn boomspiegels vergroot, ingeplant en worden deze nu onderhouden door bewoners (groenadoptie) Vanuit Steenbreek faciliteren we een tuinenproject in Velp Zuid waarbij bewoners elkaar helpen met tuinklussen tbv beperken hitte en vergroten biodiversiteit

Gewaarmerkt voor identificatie

doeleinden d.d.: .01-07-2025 ...........

51

Behorend bij Doel: De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na. Op het gebied van duurzaamheid wil zij verder stappen zetten, door te investeren in energiebesparende LED-armaturen met dimmodules. (Dorus Klomberg) De gemeente gaat door met het verdere verlaging van het energieverbruik van de OVL Het energieverbruik van de openbare verlichting is door het vervangen van de openbare verlichting van 75% duurzame verlichting naar 79% duurzame verlichting verlaagd. . In 2024 is 79% van de gemeente Rheden voorzien van duurzame energiebesparende verlichting, ten opzichte van 75 % in 2023 en 71 % in 2022 In 2024 is 79% van de gemeente Rheden voorzien van duurzame energiebesparende verlichting, ten opzichte van 75 % in 2023 en 71 % in 2022. In Dieren Noord Oost zijn alle lichtmasten en armaturen van 4 meter hoogte vervangen voor duurzame ledverlichting. In 2031 is de hele gemeente voorzien van duurzame energiebesparende verlichting In 2024 is 79% van de openbare verlichting voorzien van duurzame energie verlichting en daarmee zitten we op de planning naar 100% in 2031. Behorend bij Doel: De openbare ruimte is duurzame, schone, hele en veilige onderhouden. (Dorus Klomberg) Het beheer en onderhoud richt zich op het minimaal veilig en functioneel houden van de openbare ruimte.

We onderhouden bijna de hele openbare ruimte op minimaal een CROW-kwaliteitsniveau B (basis) Het beheer en onderhoud richt zich op het minimaal veilig en functioneel houden van de openbare ruimte. We onderhouden bijna de hele openbare ruimte verzorgingsstaat op minimaal CROW-niveau B (basis). Wegen technische staat op minimaal CROW-niveau C (laag) Op basis van monitoring de openbare ruimte voldeed minimaal 90% aan de CROW kwaliteitsnormering B (basis). Uitzondering is wegen, deze is vastgesteld op CROW kwaliteitsnormering C (laag) en ook deze voldeed grotendeels op basis van monitoring voor minimaal 90% aan dit niveau. Behorend bij Doel: De functionaliteit van de riolering en daarmee de volksgezondheid is geborgd in het kader van goed, toekomstbestendig stedelijk waterbeheer. (Dorus Klomberg) We onderhouden de riolering op basis van functionaliteit. Waar mogelijk wordt hemelwater afgekoppeld en gescheiden van huishoudelijk afvalwater. Hemelwater wordt lokaal benut en/of vertraagd afgevoerd om overlast bij extreme regenval te voorkomen In 2024 is er veel onderhoud gepleegd aan de riolering op basis van functionaliteit. Er is 4800 m1 vervangen en aangelegd aan riolering, het betreft o.a. de projecten Oranjebuurt Dieren, Hogeweg Velp, Zutphensestraatweg Spankeren. Van het rioolstelsel is circa 40.000 m2 afgekoppeld, o.a. een gedeelte Oranjebuurt Dieren, Laakweg en Oranjeweg Rheden