Gemeente Rheden Accountantsverslag 2025
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Rheden Boekjaar 2025 Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Rheden Postbus 9110 6994 ZJ De Steeg Onderwerp: Accountantsverslag 2025 Kenmerk: 1003725/2607-02044 Datum: 3 juli 2026 Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Rheden, zoals overeengekomen in onze opdracht- bevestiging d.d. 8 oktober 2025, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder Financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij hebben u op 3 juli 2026 gemachtigd om onze goedkeurende controle- verklaring op te nemen in uw jaarrekening 2025. Indien de jaarrekening niet door de gemeenteraad wordt goedgekeurd en vastgesteld en leidt tot een aangepaste jaarrekening, dient ook bij deze aangepaste jaarrekening door ons toestemming te worden verleend tot het opnemen van onze controleverklaring. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V. M.C.J.M. Bekker RA pagina | 2 Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Belangrijke bevindingen 4.
Financiële positie 5. Bevindingen interne beheersing 6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen pagina | 3 pagina | 4 1. Bestuurlijke samenvatting pagina | 4 Financiële kengetallen en signaleringswaarden Bestuurlijke samenvatting pagina | 5 pagina | 6 Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring verstrekt. Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2025. Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijkt een beperkt aantal ongecorrigeerde controleverschillen: • Fouten: er is geen sprake van ongecorrigeerde fouten. • Onzekerheden: er zijn met betrekking tot het sociaal domein onzekerheden in de prestatielevering geïdentificeerd met een impact van €2.199.538. Dit blijft binnen de goedkeuringstolerantie. Het college heeft een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en heeft daarin opgenomen dat de baten en lasten en balansmutaties 2025 niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. De bevindingen betreffen: • Voorwaardencriterium: er is sprake van € 585 duizend onrechtmatigheden met betrekking tot het naleven van de EU-aanbestedingsricht- lijnen.
• Begrotingscriterium: er is sprake van € 11.106 duizend onrechtmatigheden als gevolg van overschrijdingen van de lasten en onderschrijding van de baten. Hiervan is een bedrag ter hoogte van € 6.980 duizend acceptabel op basis van afspraken ter zake tussen het college en de raad. Uit onze controle zijn geen bevindingen geconstateerd. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van gemeente Rheden voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
pagina | 7 Bestuurlijke samenvatting De gemeente Rheden is afhankelijk van goedkeurende controleverklaringen bij de productieverantwoordingen van de zorgaanbieders om zekerheid te verkrijgen of de gedeclareerde zorg bij de gemeente ook daadwerkelijk door de zorgaanbieders is geleverd. De verantwoor- dingsgrens voor productieverantwoordingen van zorgaanbieders is voor het boekjaar 2025 verhoogd naar €200.000 (was €125.000), waardoor veel kleinere aanbieders geen productieverantwoording met controle verklaring meer hoeven aan te leveren. Voor gemeente Rheden heeft dit geleid tot een stijging in de omvang van onzekerheden voor het sociaal domein ad €2.199.538 ten opzichte van €1.779.280 in 2024. Wij vragen uw aandacht om in 2026 de mogelijkheden te onderzoeken om gerichte controle-informatie over de zorglevering te integreren in de interne beheersing van het proces sociaal domein. De financiële positie kent positieve resultaten in de afgelopen jaren. Het eigen vermogen en de reserves zijn toegenomen, en het resultaat over 2025 is positief. De solvabiliteit heeft ondanks een procentuele stijging nog wel de urgente aandacht nodig. Vanaf 2026/2028 dreigt echter een tekort door de korting op het Gemeentefonds, wat strategische keuzes vereist.
We bevelen aan om afwijkingen in incidentele en structurele resultaten te blijven analyseren om tijdig maatregelen te kunnen nemen en toekomstige tekorten alsmede daling van het solvabiliteitsratio te voorkomen. We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepeler is gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. Ten opzichte van het voorgaande jaar zien we een verbetering in de aanleveringen en samenwerking met de organisatie. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren.
pagina | 8 2. Opdracht, scope en uitkomsten Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen pagina | 8 Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). • De jaarrekening. • Bijlagen (SiSa en Overzicht taakvelden). • De overige gegevens. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 8 oktober 2025 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Overzicht toleranties Vanaf het boekjaar 2025 is de materialiteit bij de uitvoering van onze controle voor fouten en onzekerheden 2% van de totale lasten exclusief dotaties aan de reserves. Deze materialiteit sluit aan op de aanpassing Financiële Verordening en Controleprotocol 2024–2026 door de gemeenteraad vastgesteld op 24 februari 2026. De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening, wijken af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid. De tolerantie voor de rechtmatigheidsverantwoording mag vanaf boekjaar 2025 maximaal 2% bedragen (vorig jaar nog maximaal 3%).
Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties: BedragGrondslag € 3.811.9802% lasten exclusief toevoegingen reserves Goedkeuringstolerantie fouten en onzekerheden € 190.5995% van de goedkeuringstolerantieRapporteringstolerantie BedragGrondslag € 3.811.9802% lasten inclusief toevoegingen reserves Goedkeuringstolerantie fouten € 75.000Conform afspraak in de financiële verordeningRapporteringstolerantie 2. Opdracht, scope en uitvoering Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen pagina | 9 Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle: • Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt (management override of controls), hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels.
Dit risico ziet bij uw gemeente met name toe op de realisatieruimte binnen budgetten in de exploitatie- en investeringsbudgetten (standaard risico binnen de branche); • Corruptierisico ten aanzien van inkoopcontracten met een contractwaarde groter dan 3x de uitvoeringsmaterialiteit door mogelijke belangenverstrengeling en kickbacks (standaard risico binnen de branche); • Onterechte betalingen doordat onjuiste mutaties doorgevoerd worden in crediteurenstamgegevens of in de daadwerkelijke batchopdrachten; • Waardering van de grondexploitatie IJsseldistrict/ Park nieuw Velp. Uitkomsten Wij hebben bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring verstrekt. De geconstateerde controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Tevens zijn er onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de Zorg in Natura (ZiN) uit hoofde van de Jeugdwet ter hoogte van € 1.015.999, de WMO € 640.639 en uit hoofde van PGB € 542.900. De genoemde fouten en onzekerheden blijven binnen de goedkeuringstoleranties. Geautomatiseerde gegevensverwerking Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag.
Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen. U heeft aangegeven hieraan opvolging te willen geven. Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesigna- leerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen. 2. Opdracht, scope en uitvoering Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen pagina | 10 Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2025 bevat, gelijk aan voorgaande jaren, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit.
Fraude en naleving wet- en regelgeving Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersings- maatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken.
Deze bespreking komt ook voort uit de verplichte rapportage van de accoun- tant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot frauderisico’s in de controleverklaring. Onderzoek wijst uit dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit toont het belang aan van een fraudemeldpunt en een klokkenluidersregeling. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude en de naleving van wet- en regelgeving. Wij hebben geconstateerd dat u geen formeel proces heeft geïmple- menteerd inzake het periodiek uitvoeren van een frauderisicoanalyse. Hierdoor bent u mogelijk niet in staat om fraude tijdig te detecteren dan wel te voorkomen. Wij adviseren u dan ook om het fraude risico- beheersingsproces te formaliseren en in te bedden in uw periodieke rapportage cyclus. Hierbij adviseren wij u ook om een ‘fraude response plan’ op te stellen, zodat u bij een vermoeden tot fraude bij uw organisatie tijdig kan anticiperen om mogelijke schade (financieel als reputatie) zo veel mogelijk te beperken. Op de volgende pagina’s geven wij een nadere toelichting over de verplichting om in onze controleverklaring te rapporteren over fraude. Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen 2.
Opdracht, scope en uitvoering pagina | 11 Frauderisico’s Het risico dat het management maatregelen van interne beheersing doorbreekt Het college dan wel het management bevindt zich in de positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Analyseren en beoordelen van, op basis van risicocriteria geselec- teerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen.
Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; • Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om; • Doornemen van notulen van vergaderingen van het college en de raad. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen. Onterechte betalingen doordat onjuiste mutaties doorgevoerd worden in crediteurenstamgegevens of in de daadwerkelijke batchopdrachten Het risico ziet toe op betalingen via de reguliere crediteurenadministratie en de daaruit voortvloeiende betaallijsten, waarbij bankrekeningnummers onterecht worden doorgevoerd. Hierdoor bestaat een verhoogd risico dat vereiste autorisaties worden omzeild om zo gelden aan de organisatie te onttrekken. Tijdens de controle is de beheersingsmaatregel getoetst op de werking gedurende het boekjaar. Daarnaast hebben wij met betrekking tot het controleren van de bankrekeningnummers in de crediteurenstamgegevens gegevensgerichte werkzaamheden verricht door middel van data-analyse en detailcontrole op de bankrekeningnummers. Hierbij hebben wij vastgesteld dat het juiste bankrekeningnummer is gemuteerd en dat de vereiste autorisaties gegeven zijn.
Corruptierisico – Niet naleven van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen om gunning aan een bevriende partij mogelijk te maken bij de totstandkoming van de contracten met leveranciers daar waar contracten zijn afgesloten met een contractwaarde groter dan 3x de uitvoeringsmaterialiteit. Dit risico is doorgaans bij een gemeente een verhoogd risico, doordat een gemeente inkoopt bij een grote diversiteit aan leveranciers, waarbij contracten/raamovereenkomsten worden overeengekomen. Er is ook een groot aantal ambtenaren die inkopen kunnen initiëren en al dan niet met behulp van inkoopspecialisten deze inkopen realiseren. Hierdoor bestaat inherent een risico op kickbacks en belangenverstrengeling. Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen 2. Opdracht, scope en uitvoering pagina | 12 Om dit risico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Kennis genomen van de door de verbijzonderde interne controle van de gemeente Rheden uitgevoerde controle op de aanbestedings- richtlijnen; • Controleren van de aanbestedingsdossiers voor betreffende grote contractwaarden op naleving van de aanbestedingsrichtlijnen. Hierbij hebben wij expliciet vastgesteld dat de opdracht is gegund aan de partij die op basis van de gunningscriteria de opdracht moest krijgen.
• Controleren hoe is omgegaan met meerwerk (in relatie tot de contractwaarde); • Vastgesteld of de organisatie waarmee de gemeente de inkooptransactie is aangegaan geen organisatie betreft waar een collegelid of lid van het management een nevenfunctie heeft. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen. Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden. De transparantie over marktprijzen is niet in alle gevallen voldoende om te beoordelen en wordt frequent zaken gedaan met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: • Gemeente Rheden heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij hebben steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden gecontroleerd.
• Door middel van een steekproef vaststellen of voor inkopen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. • Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondtransacties door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. • Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen. Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij de continuiteitsveronderstelling getoetst. Wel vragen enkele financiële kengetallen aandacht voor verbetering. Daarom heeft het college een traject uitgezet om te komen tot een solide kadernota voor 2025. Hiermee wordt mede het doel nagestreefd om het weerstandsvermogen te vergroten en daarmee de solvabiliteitspositie te verbeteren. In de inleiding van de jaarstukken wordt aangeven dat niet alle ombuigingen volledig of tijdig konden worden gerealiseerd. De gemeente licht dit zelf ook toe in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in het jaarverslag. Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen 2. Opdracht, scope en uitvoering pagina | 13 3.
Belangrijke bevindingen Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen pagina | 14 Bestuurlijke samenvatting | 3. Belangrijke bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording | (x € 1.000) | Onrechtmatig | Acceptabel | Saldo Opdracht, scope | Op 16 april 2025 is in het Staatsblad het Besluit van 21 maart 2025 tot | Overschrijdingen lasten | 9.898 | 6.980 | 2.918 en uitkomsten | programma’s wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden | Overschrijdingen kredieten * | 0 | - | 0 (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) gepubliceerd. Als gevolg van de wijzigingen van het BBV | Overige en BADO geldt voor de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotings- | begrotingsonrechtmatigheden | 1.208 | 1.208 Belangrijke | jaar 2025 een nieuwe gemaximeerde grens voor fouten en onduidelijk- bevindingen | heden samen van 2% op basis van lasten (exclusief dotaties aan reserves). | Bevindingen ten aanzien van | 585 | - | 585 het voorwaardencriterium De gemeente Rheden heeft op 24 februari 2026 haar aangepaste financiële | Bevindingen ten aanzien van verordening vastgesteld.
Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of | het Misbruik en Oneigenlijk | - | - | - cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens | gebruik criterium Financiële | voor 2025 en de jaren daarna van 2% van de totale lasten van de gemeente, positie | inclusief de dotaties aan de reserves, worden in de | Totaal | 11.691 | 6.980 | 4.711 rechtmatigheidsverantwoording benoemd. * In de rechtmatigheidsverantwoording is een toelichting gegeven over de Totaal conclusie rechtmatigheid | reconstructie van de Oranjebuurt en de Oranjeweg. De kosten zijn per abuis op één investeringsnummer voor het hele project verantwoord, in plaats Bevindingen | In de tabel hiernaast is een overzicht opgenomen van de door het college | van te worden verdeeld over de afzonderlijke investeringskredieten. Op interne beheersing | geconstateerde rechtmatigheidsfouten. We hebben vastgesteld dat dit | kredietniveau is de realisatie niet inzichtelijk, maar op totaalniveau in relatie overzicht een getrouw beeld geeft. Het college stelt terecht vast dat de | tot het investering nummer blijft de realisatie wel binnen de kredieten door omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten | middel van een verdeelsleutel. Wij achten deze toelichting toereikend.
alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen, | Begrotingscriterium aangezien de totale afwijkingen hoger zijn dan de daarvoor gestelde grens Overige | van € 3.811.980. | U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders onderwerpen | voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten | vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag | vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan van € 6.980.000 terecht aangemerkt als acceptabel op basis van door de | met begrotingsoverschrijdingen, overige begrotingsafwijkingen en welke raad vastgestelde afspraken. | begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel Bijlagen | onrechtmatig, maar acceptabel). . pagina | 15 Wij hebben vastgesteld dat er lastenoverschrijdingen ten opzichte van de geautoriseerde begroting zijn, alsmede begrotingsonderschrijdingen op de baten Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen voort uit externe- en interne regelgeving, zoals opgenomen in het door u vastgestelde normenkader.
Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheids- verantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden. Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk rechtmatig na te leven. De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft een spendanalyse uitgevoerd. Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor 5 gemeentelijke overeenkomsten met een waarde over 2025 van in totaal € 585.000 niet de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen deze conclusie. Er zijn ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is verbonden. Als deze voorwaarden niet rechtmatig zijn nageleefd dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden gerapporteerd.
Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de naleving van schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is hiervoor dus niet noodzakelijk. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting hieromtrent juist is opgenomen. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O) Het college is verantwoordelijk voor effectieve maatregelen om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregelingen te voorkomen. Deze maatregelen maken deel uit van de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Er is op dit moment nog geen Nota misbruik en oneigenlijk Gebruik vastgesteld. Ook heeft het college beoordeeld in hoeverre het M&O-beleid wordt nageleefd en of de maatregelen effectief zijn; hierbij zijn geen aandachtspunten geconstateerd. In de paragraaf bedrijfsvoering is hierover momenteel geen informatie opgenomen. Wij bevelen gemeente Rheden aan om de werkzaamheden en bevindingen rond het M&O-criterium explicieter te rapporteren, bijvoorbeeld via een korte samenvatting van de uitgevoerde controles, de belangrijke risico’s en de conclusies. Dit vergroot de transparantie en geeft de raad beter inzicht in de werking van de interne beheersing.
Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen 3. Belangrijke bevindingen pagina | 16 Bestuurlijke samenvatting | 3. Belangrijke bevindingen Grondexploitaties | Belangrijke elementen hierbij zijn: • | Het toelichten van de gehanteerde veronderstellingen. Opdracht, scope | Ten opzichte van 31 december 2024 is de boekwaarde van de post | • | Een toelichting (impact / scenario’s) over de schattingsonzekerheid. en uitkomsten | grondexploitaties gewijzigd van € 2,9 miljoen negatief naar € 3,5 miljoen negatief. De wijziging van de boekwaarde gedurende 2025 is als volgt | Wij hebben vastgesteld dat in de jaarrekening onder de grondslagen van samen te vatten: | de voorraden in toereikende mate deze onzekerheden zijn weergegeven. Belangrijke | (x € 1.000) | 2025 | De parameters voor de grondexploitaties bevindingen | De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel Boekwaarde per 1 januari | -2.915 | afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin Investeringen | 350 | schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag onder andere in Financiële | Grondverkopen | -395 | overeenstemming met Metafoor.
Wij hebben de door uw gemeente positie | gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten | -450 Mutatie verliesvoorziening | -162 Bevindingen | Boekwaarde per 31 december | -3.572 | Parameters | MPG 2025 | MPG 2024 interne beheersing De boekwaarde daalt ten opzichte van voorgaand jaar als gevolg van | Rente | 1,5% | 2,5% toename van de afgesloten complexen Dr de Visserstraat, Vitratonterrein | Disconteringsvoet | 2,0% | 2,0% en de verliesvoorziening. Overige | De huidige situatie en de onzekerheid over de toekomstige ontwikkelin- | Kostenstijging | 3,5% | 4,5% onderwerpen | gen betekent een grote schattingsonzekerheid op de verwachte realisatie van uw complex IJsseldistrict. | Opbrengstenstijging | 2,0% | 2,0% Bij een hoge mate van schattingsonzekerheid is het passend om in de jaarrekening hierover een nadere toelichting op te nemen. Bijlagen pagina | 17 Rente De gehanteerde rentevoet voor de berekening van de kapitaallasten is 1,5%. Deze ligt en in lijn met de gemeentelijke financieringslasten en de richtlijnen van het BBV. Disconteringsvoet De gemeente hanteert voor het contant maken van toekomstige kasstromen in grondexploitaties een disconteringsvoet die aansluit bij de interne rekenrente conform BBV-richtlijnen. Deze rekenrente bedraagt momenteel 2%.
Wij achten deze uitgangspunten realistisch en in lijn met de BBV-voorschriften. Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Rheden heeft voor het prijspeil 2025 rekening gehouden met een inflatie van 3,5% en houdt voor de komende jaren op basis van marktinformatie ook rekening met een inflatie aflopend van 3% in 2026 tot 2% in 2028 en verder. We achten dit een realistisch uitgangspunt. Opbrengstenstijging Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente Rheden op basis van marktinformatie voor de komende jaren rekening met een verhoging van de grondprijzen in haar grondexploi- taties van 2%. We achten dit een realistisch uitgangspunt. Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen 3. Belangrijke bevindingen pagina | 18 Sociaal Domein De gemeente Rheden voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen.
Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijke onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Participatiewet inclusief werkdeel (WSW) Wij hebben vastgesteld dat de uitkeringen in 2025 in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving zijn verstrekt en dat de interne beheersmaatregelen, zoals inkomenscontroles en fraudepreventie, toereikend zijn ingericht. Uit onze controle zijn geen materiële fouten of onzekerheden naar voren gekomen. Ten aanzien van de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (WSW) constateren wij dat de bijdragen aan de regionale uitvoeringsorganisatie conform de afspraken en begroting zijn verantwoord. Eigen bijdrage WMO Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen.
De gemeente Rheden heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2025 toereikend toegelicht. WMO en Jeugdzorg De gemeente Rheden voert de WMO en Jeugdzorg zelfstandig uit. We hebben vastgesteld dat de gemeente in voldoende mate zelf controles op de juistheid van de facturatie van de zorgaanbieders en de prestatie- levering op basis van de productieverantwoordingen uitvoert. De verantwoordingsgrens in het I-Sociaal Domein controleprotocol is voor het boekjaar 2025 verhoogd naar € 200.000 (was € 125.000), waardoor meer aanbieders dan voorheen geen productieverantwoording met controleverklaring meer hoeven aan te leveren. Bepaling last boekjaarUitvoerderOnderdeel Werkelijke lastenZelfstandigUitkeringen (Participatiewet) Werkelijke lastenZelfstandigJeugdwet Werkelijke lastenZelfstandigWmo Afrekening op basis van werkelijke lasten Sociale verzekerings bank Pgb’s Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen 3. Belangrijke bevindingen pagina | 19 Bestuurlijke samenvatting | 3. Belangrijke bevindingen Voor gemeente Rheden heeft dit geleid tot een stijging in de omvang van | PGB’s onzekerheden voor het sociaal domein ad € 2.199.538 ten opzichte van Opdracht, scope | € 1.779.280 in 2024.
| De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2025 een en uitkomsten | verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet De complicerende factor hierbij is dat de gemeente Rheden onvoldoende | en WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over beheersmaatregelen heeft om vast te stellen dat de prestatie vanuit de | de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden zorgaanbieder aan de cliënt wordt geleverd. Het deel waarvan de | budgetten. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente prestatielevering niet kan worden vastgesteld is als onzeker aangemerkt. | zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te Belangrijke | stellen. De gemeente Rheden heeft zelf ook geen aanvullend onderzoek bevindingen | Wij vragen uw aandacht om in 2026 de mogelijkheden te onderzoeken | verricht, waardoor de bedragen als onzekerheden meetellen. Uit onze om gerichte controle-informatie over de zorglevering te integreren in de | beoordeling van dit onderzoek concluderen we dat de kosten PGB interne beheersing van het proces sociaal domein. | getrouw verantwoord zijn in de jaarrekening 2025.
Daarnaast is de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden van 3% Financiële | inclusief toevoegingen aan de reserves gedaald naar 2% exclusief positie | toevoegingen aan de reserves, waardoor er minder speelruimte voor fouten en onzekerheden aanwezig is. Onzekerheden | Omvang 2025 | Omvang 2024 Bevindingen interne beheersing | Prestatielevering jeugd | 1.015.999 | 604.154 Prestatielevering WMO | 640.639 | 441.246 Toekenning WMO-verstrekkingen | - | 229.688 Overige | Prestatielevering PGB | 542.900 | 504.192 onderwerpen | Totaal onzekerheden | 2.199.538 | 1.779.280 Bijlagen pagina | 20 Bestuurlijke samenvatting | 3. Belangrijke bevindingen Voorziening pensioenaanspraken politieke | • De prognose van het benodigd vermogen op basis van inkoop Wtp bij ambtsdragers (APPA) | ABP bedraagt € 4.473.000 Opdracht, scope | • Het verschil tussen huidige voorziening en prognose betreft en uitkomsten | Vanaf 1 januari 2028 worden pensioenen van politieke ambtsdragers | afkoopsom kapitaal opgebouwd bij ASR € 1.111.644. Zie hieromtrent (o.a. wethouders) overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet | het aandachtspunt op pagina 22 van dit rapport. toekomst pensioenen (Wtp).
Uit onderzoek van BZK, VNG, IPO en Unie van Waterschappen blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde per 1 | • De gemeente wel gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid om de Belangrijke | januari 2025 gemiddeld 10–20% hoger ligt dan de huidige voorzieningen. | pensioenverplichtingen van gepensioneerde wethouders, ontstaan in bevindingen | Over de impact op de jaarrekening 2025 heeft de Commissie BBV | de periode tot 2012, niet in een voorziening te verwerken, maar via de hierover de volgende uitspraak gepubliceerd: | begroting. • | Gemeenten die hebben deelgenomen aan het onderzoek moeten per | • Dekkingsgraad van 122,2% is daarmee onderdeel van de gevormde 31 december 2025 de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen | voorziening, waardoor de lasten over 2025 toenemen. Financiële | aanpassen aan de prognose van het benodigd vermogen (op basis van positie | inkoop Wtp bij ABP). | Conclusie • | Gemeenten die niet deelnamen aan het onderzoek moeten hun | De gemeente heeft de voorziening aangepast conform de BBV-uitspraak. berekening analoog onderbouwen. • | De voorziening dient jaarlijks te worden herzien tot het moment van | In de grondslagen van de voorzieningen in de jaarrekening is een Bevindingen | toelichting over de uitgangspunten, waaronder rente, aantal wethouders interne beheersing | overdracht. | en dekkingsgraad, opgenomen.
• | In de jaarrekening moet een toelichting worden opgenomen over | De gemeente heeft de aanpassing in de voorziening niet opgenomen in schattingsonzekerheden. | een begrotingswijziging. Hierdoor is er sprake van een begrotingsover- • | Eventuele vrijval kan worden toegevoegd aan een bestemmings- | schrijding van € 1.846.348 voor de rechtmatigheidsverantwoording. Overige | reserve om toekomstige dotaties te dekken. onderwerpen Wij hebben vastgesteld dat: • | De voorziening per datum: 31-12-2025 bedraagt € 3.361.356. Bijlagen pagina | 21 Onderstaande bevindingen zijn deels gerelateerd aan de gecorrigeerde bevindingen in bijlage C, tenzij anders vermeldt. De bijzonderheden zijn hieronder nader toegelicht. Onderhoudsvoorziening SBO gebouwen Op grond van de notitie materiele vaste activa van de BBV is het niet toegestaan om een eenmalige verlaging in de dotatie van een onderhoudsvoorziening door te voeren. Een onderhoudsvoorziening kan op basis van een geactualiseerd beheerplan te hoog zijn. Een eenmalige verlaging om de voorziening op het gewenste peil te brengen is niet toegestaan, want dit past niet bij het doel van egalisatievoorzieningen, namelijk het egaliseren van lasten in de exploitatie.
Het te lage bedrag in de onderhoudsvoorziening moet worden aangevuld door de jaarlijks in de begroting geraamde stortingen zodanig te verhogen, via begrotingswijziging, zodat de voorziening over de gehele looptijd genomen weer toereikend is voor het bekostigen van de uitvoering van het onderhoud. De hieruit voortvloeiende correctie van € 305 duizend is verwerkt in de jaarrekening. Voorziening wethouderspensioen In de voorziening wethouderspensioen is naast de actuariële berekeningen een gering bedrag opgenomen voor oud wethouders die zijn ondergebracht bij een pensioenverzekeraar. Op het moment dat deze oud wethouders overgaan naar het ABP is het risico aanwezig dat het verzekerde bedrag ontoereikend is om de afkoopsom af te dekken. Wij vragen uw aandacht om hier nader onderzoek naar te doen en dit te verwerken in de voorziening. Fiscale beheersing In 2025 is een boekenonderzoek van de belastingdienst afgerond over de btw-aangiften in de jaren 2020 tot en met 2024. Inclusief rente heeft dit tot een totale correctie geleid van circa € 2 miljoen. Ook zijn er naar aanleiding van het onderzoek btw suppletieaangiften gedaan voor de tijdvakken van 2025. Naar aanleiding van dit onderzoek en de aangetroffen gebreken, is de vaste fiscaal adviseur betrokken om op de geconstateerde gebreken mitigerende maatregelen te treffen.
Zo wordt in 2026 onder meer een nieuw grootboekrekeningschema met btw labels opgesteld en geïmplementeerd. Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen 3. Belangrijke bevindingen pagina | 22 De gemeente Rheden is zelf verantwoordelijk voor haar fiscale beheersing en juiste administratie en data met betrekking tot de btw aangiften. De gemeente Arnhem is echter verantwoordelijk voor de btw-aangiften en de btw-suppleties en die gemeente doet ook elk kwartaal een controle op de data in de aangiften. Daarnaast vervult de fiscaal adviseur ook een rol in de tweedelijns controle. Er wordt gewerkt aan een tax control framework voor de btw. Wij adviseren dat zo snel mogelijk gereed en operationeel te hebben. Dit omdat er uit het uit het onderzoek (dat nog relatief beperkt was omdat het een relatief geringe steekproef betrof) door de belastingdienst is gebleken, dat de fiscale beheersing onvoldoende en van meerdere partijen afhankelijk is en dat vergt daarom een goede vastlegging en toetsing van afspraken. Wij adviseren daarnaast het tax control framework niet alleen voor de btw maar voor alle heffingen op te stellen en actueel te houden. Daarnaast adviseren wij om de werking van het tax control framework periodiek te monitoren.
Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen 3. Belangrijke bevindingen pagina | 23 Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidseva- luaties zichtbaar. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij, in lijn met de Nederlandse Standaard 720, het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Verbonden partijen Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Rheden. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat: • De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. • Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.
Op de volgende pagina zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen: Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen 3. Belangrijke bevindingen pagina | 24 Onze waarnemingElement jaarverslag Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2025 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar. Vereisten BBV Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.Verenigbaar Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden. Overeen- stemming Alle verplichte paragrafen, inclusief een aparte paragraaf Openbaarheid zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.. Paragrafen De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse van het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen. Informatie- waarde Fraude en de frauderisicoanalyse zijn steeds belangrijker thema's. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de actualisatie van uw frauderisicoanalyse. Fraude Toereikend Good practice Voor verbetering vatbaar Bestuurlijke samenvatting | 3.
Belangrijke bevindingen SiSa | WNT verantwoording Opdracht, scope | Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde | Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet en uitkomsten | specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota | normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn verwachtingen accountantscontrole 2025. De hierbij geconstateerde | de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van | sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporterings- | topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de Belangrijke | tolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: | gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden bevindingen | aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben • | € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. | zich gedurende 2025 geen wijzigingen voorgedaan. • | 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of | De publicatieverplichting voor uitkering wegens beëindiging gelijk aan € 1.000.000 is.
| dienstverband geldt eveneens voor bezoldiging van niet- Financiële | topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het positie | • | € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. | algemene bezoldigingsmaximum overschrijdt. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen | Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 niet strijdig zijn geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa | met de WNT en dat de in de jaarrekening opgenomen WNT- geldende rapporteringstolerantie overschrijden. | verantwoording voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Bevindingen | De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere | Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het interne beheersing | verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli | nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel | organisaties c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen) geen van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze | onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa- Overige | bijlage.
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de onderwerpen | voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS. Bijlagen pagina | 25 4. Financiële positie Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen pagina | 26 Bestuurlijke samenvatting | Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente | Wij constateren dat in meerjarenperspectief negatieve resultaten worden gerealiseerd. De forse omvang van deze negatieve resultaten worden alle Opdracht, scope | Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 | jaren in belangrijke mate beïnvloed door incidentele posten. en uitkomsten | december 2025 volgens de jaarrekening € 33 miljoen. Zowel 2024 als 2025 laat forse meevallers zien in het structureel resultaat, Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) | als gevolg van de middelen ontvangen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Maar daarnaast zijn er meevallers waaronder baten vanuit 40.000 | de toeslagenaffaire en vanuit de transitie van Beschermd Wonen naar Belangrijke | 35.000 | Beschermd Thuis.
Vooralsnog is in de begroting 2026 hiermee geen bevindingen | 30.000 | rekening gehouden wegens de verwachte toenemende 25.000 20.000 | ondersteuningsvraag. In de toelichting op de programma’s wordt een 15.000 | verder gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte 10.000 | van de begroting na wijziging. 5.000 Financiële | 0 | Een groot deel van bovenstaande oorzaken kon niet in een eerder stadium positie | -5.000 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 voorzien worden. We adviseren u, in lijn met de aanbevelingen van de Algemene reserve | Bestemmingsreserve | Gerealiseerd resultaat | commissie BBV om aandacht te hebben voor afwijkingen op baten en lasten. Doorlopend is het advies de afwijkingen nader te analyseren waarom deze pas bij het opstellen van de jaarrekening inzichtelijk waren, Bevindingen | Van de totale reserves ter hoogte van € 28 miljoen is € 21 miljoen | zodat voordelen eerder richting de raad gemeld kunnen worden. interne beheersing | opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 6,5 miljoen. Per saldo is | Ontwikkeling financiële resultaten gedurende 2025 € 1 miljoen onttrokken aan de bestemmingsreserves. Het gerealiseerde resultaat in 2025 bedraagt € 5,6 miljoen. | Vanaf 2026 vindt er een korting plaats op de uitkering van het Gemeentefonds.
Op basis van de laatste ramingen vanuit het rijk zal het Overige | Analyse van het resultaat | zwaartepunt daarvan in 2028 komen te liggen. Daarmee dreigt een groot onderwerpen | financieel tekort voor Nederlandse gemeenten. Het dwingt gemeenten tot Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het | moeilijke keuzes: vasthouden aan bestaande taken en voorzieningen of gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond € 4,6 miljoen positief. In de | ingrijpende hervormingen doorvoeren. gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 0,9 miljoen positief. Bijlagen pagina | 27 Bestuurlijke samenvatting | Financiële positie Op 19 december 2024 is de notitie structurele baten en lasten van de | Ontwikkeling structureel resultaat (x € 1.000) commissie BBV gepubliceerd. Nieuw hierin is de mogelijkheid om het Opdracht, scope | surplus van de algemene reserve in te zetten als (structurele) bate in de en uitkomsten | begroting. Dit surplus is het deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit). Van dit vrij besteedbare deel (surplus) | 9.000 kan een gemeente met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten met de voorwaarde dat | 7.000 Belangrijke | de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft.
Derhalve kan de | 5.000 bevindingen | gemeente Rheden hier nog geen gebruik van maken. Het weerstandsver- mogen moet naar het oordeel van de toezichthouder voldoende zijn. | 3.000 De begroting 2026-2028 laat het volgende beeld zien: | 1.000 -1.000 2023 Realisatie | 2024 Begroot | 2024 Realisatie | 2025 Begroot | 2025 Realisatie Financiële | -3.000 positie | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 -5.000 Incidenteel resultaat | -1100 | -425 | -1.550 | -800 | Structureel resultaat Incidenteel resultaat Structureel resultaat | 850 | 222 | -32 | -478 | Op basis van de financiële resultaten in de afgelopen jaren constateren -250 | -203 | -1.582 | -1.278 | wij dat de gemeente in de afgelopen twee jaren positievere structurele Bevindingen | resultaten heeft gerealiseerd. interne beheersing | De begrote resultaten laten t/m 2027 door het incidenteel resultaat een gering negatief resultaat zien, waarbij vanaf 2028 een duidelijk tekort is. | De realisatie wijkt sterk af van de (primitieve) begroting. Wij adviseren de Om als gemeenteraad de financiële impact van keuzes te kunnen | gemeente om een (oorzaak-)analyse uit te voeren over de gerealiseerde bepalen is inzicht in structurele en incidentele resultaten van groot | afwijkingen in met name de structurele resultaten en vanuit hier de belang.
In de grafiek hiernaast zijn de (primair) begrote en gerealiseerde | impact voor de begroting in kaart te brengen en dit middels begrotings- Overige | incidentele en structurele resultaten zichtbaar. | wijzigingen aan te passen. onderwerpen Bijlagen pagina | 28 Bestuurlijke samenvatting | Financiële positie Weerstandsvermogen en risicobeheersing Opdracht, scope | In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het en uitkomsten | jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de Belangrijke | geïdentificeerde risico’s. bevindingen | In de tabel hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte Financiële | belastingcapaciteit en de post onvoorzien. De weerstandsratio kwalificeert positie | als “uitstekend”.
2025 | 2024 | 2023 Weerstandscapaciteit | € 26.334.601 | € 21.054.368 | € 5.633.190 Bevindingen | Risico’s | € 9.250.000 | € 9.850.000 | € 9.700.000 interne beheersing Weerstandsratio | 2,8 | 2,1 | 0,6 De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico zijn: Overige | - | Het volledig realiseren van ombuigingen onderwerpen | - | Hogere uitgaven WMO en Jeugdzorg - | Bezuinigingsmaatregelen van het Rijk - | Hogere lasten en tegenvallende inkomsten Participatiewet - | Ontwikkeling algemene uitkering Bijlagen | We merken op dat de weerstandscapaciteit voldoende is om de risico’s op te vangen. | pagina | 29 Bestuurlijke samenvatting | Financiële positie Opdracht, scope | Weerstandsvermogen en financiële kengetallen in | Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven en uitkomsten | meerjarenperspectief | van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen | positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstands- | hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in vermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen | relatie tot de landelijke benchmark.
Belangrijke | wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet | Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een bevindingen | strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. | relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven: De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Gemeente Financiële | Kengetal | 2024 | 2025 | 2026B | 2027B | 2028B | 2029B positie Netto schuldquote | 75% | 58% | 68% | 87% | 91% | 90% Netto schuldquote gecorrigeerd | 71% | 56% | 64% | 83% | 87% | 86% Solvabiliteit | 14% | 16% | 12% | 11% | 11% | 12% Bevindingen | Grondexploitaties | 1,6% | -2% | -2% | -2% | -2% | -2% interne beheersing Belastingcapaciteit | 92% | 98% | 98% | 98% | 98% | 98% Structurele exploitatieruimte | -2% | 1,2% | 1,4 | 0,1% | 0% | 0,9% Overige onderwerpen Bijlagen pagina | 30 Bestuurlijke samenvatting | Financiële positie Opdracht, scope | We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Rheden | Het kengetal belastingcapaciteit | laat de lastendruk in de gemeente en uitkomsten | op soms minder goed presteert dan de norm. Wanneer gekeken wordt | Rheden van 98% zien. Geconstateerd kan worden dat dit een verbetering naar de ontwikkeling van de kengetallen op basis van de meerjaren- | is ten opzichte van vorig jaar. begroting 2026-2029 dan schetsen deze hetzelfde beeld.
Op basis van het kengetal structurele exploitatieruimte blijkt dat er Het kengetal schuldquote | is ten opzichte van 2024 verbeterd, hetgeen | structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de Belangrijke | een gunstige ontwikkeling is. De netto schuldquote weerspiegelt het | huidige begroting op te vangen. Op basis van de begroting 2026-2029 bevindingen | niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de | komt dit cijfer na 2026 onder druk te staan en de verwachting is dat het eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en | zal afnemen tot 0,9 in 2029. de aflossingen op de exploitatie. Voor de schuldquote geldt een signaalwaarde van 130 en bij percentages tussen de 100 en 130 is voorzichtigheid gevraagd. De schuldquote van de gemeente Rheden blijft Financiële | ruim onder de signaalwaarden. positie De solvabiliteit | neemt toe naar 16% in 2025. Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Indien er sprake is van een forse schuld én veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmings- Bevindingen | reserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële interne beheersing | positie. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt.
Aan de bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer goed aan te merken is. De solvabiliteit heeft ondanks de een procentuele stijging nog wel de urgente aandacht nodig om de financieringspositie te versterken. Overige onderwerpen | Het kengetal grondexploitaties | geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Bijlagen pagina | 31 5. Bevindingen interne beheersing Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen pagina | 32 5. Bevindingen interne beheersing Inleiding Dit accountantsverslag bevat onze bevindingen ten aanzien van de interne beheersing (inclusief de IT-omgeving), die zijn gebaseerd op onze werkzaamheden in het kader van de jaarrekeningcontrole 2025. Deze werkzaamheden zijn dan ook niet gericht op het geven van een oordeel over de interne beheersing van uw organisatie als geheel. Een goede interne beheersing maakt dat de risico’s voor de organisatie beter beheersbaar zijn en de jaarrekeningcontrole effectiever en efficiënter kan plaatsvinden. Vanuit onze natuurlijke adviesfunctie willen wij bijdragen aan verbetering van uw bedrijfsvoering, onder andere door het analyseren van de IT-omgeving en de bedrijfsprocessen.
Voorgaande jaren hebben wij onze bevindingen eveneens met u gedeeld. In deze rapportage geven wij u een update van onze bevindingen. Interne beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding van onze werkzaam- heden hebben wij een managementletter geschreven. Deze manage- ment letter hebben wij besproken en daarna in definitieve vorm uitgebracht. Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de interne beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen. Er zijn geen nieuwe bevindingen geïdentificeerd ten tijde van de jaarrekeningcontrole. Wel zien wij dat de gemeente proactief opvolging geeft aan onze bevindingen. Een aantal bevindingen zij nog niet opgepakt of afgerond waarvoor wij uw blijvende aandacht vragen. Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen pagina | 33 pagina | 34 6.
Overige onderwerpen Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten Belangrijke bevindingen Financiële positie Bevindingen interne beheersing Overige onderwerpen Bijlagen Bijdrage accountant inwerkprogramma nieuwe gemeenteraad In maart 2026 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. Met het oog op de samenstelling van een nieuwe raad dragen wij als accountant graag bij aan een goede en zorgvuldige start van de nieuwe raadsperiode. Wij stellen ons beschikbaar om onderdeel te zijn van het inwerkprogram- ma voor nieuwe raadsleden. Zo kunnen wij onder meer een workshop verzorgen over het lezen en duiden van de jaarrekening vanuit financieel perspectief en toelichten hoe de accountant de raad ondersteunt in haar kaderstellende en controlerende rol. Hiermee willen wij bijdragen aan het vergroten van de financiële inzichtelijkheid en het versterken van de positie van de raad als toezichthouder. Indien gewenst stemmen wij graag met de griffie af hoe wij dit het beste kunnen vormgeven binnen het totale inwerkprogramma. Handreiking kapitaalgoederen: onmisbaar voor toekomstbestendig gemeentelijk vastgoed De maatschappelijke waarde van gemeentelijk vastgoed is enorm: het biedt ruimte voor onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting. Veel gemeenten staan voor het onderhoud en de mogelijk verplichte verduurzaming in de toekomst voor forse (financiële) uitdagingen.
Inzicht in de lange termijn investeringen die nodig zijn om gebouwen duurzaam, veilig en betaalbaar te houden is hierbij essentieel. Zeker nu de eisen rondom duurzaamheid steeds strenger worden en gemeenten voor grote financiële en maatschappelijke opgaven staan. Wij adviseren u om de toekomstige (financiële) noodzakelijke investeringen in kaart te brengen. De handreiking kapitaalgoederen van Bouwstenen voor Sociaal biedt een praktisch format en heldere toelichting om het gemeentelijk vastgoed structureel in beeld te brengen. Bouwstenen voor Sociaal is een platform voor maatschappelijk vastgoed. Samen met mensen uit het veld denken zij na over ontwikkelingen binnen dit maatschappelijke vastgoed. Eén van de thema's waar Bouwstenen aandacht aan schenkt is de 'grip op toekomstige investeringen' en de verduurzamingsopgave. Bouwstenen heeft Baker Tilly gevraagd om vanuit ons vakgebied mee te helpen met de handreiking kapitaalgoederen. De handreiking kapitaalgoederen geeft houvast om eenvoudiger te sturen op doelen, kosten en duurzaamheid en daarnaast om verrassingen in de begroting te voorkomen. Deze handreiking is onder andere opgesteld met het doel de investeringsopgave tussen gemeenten vergelijkbaar te maken door te rapporteren via een vaste structuur.