Gemeente Rheden, accountantsverslag 2024
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Rheden Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Rheden Postbus 9110 6994 ZJ De Steeg Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Kenmerk: definitief 1 juli 2025
Geachte leden van de gemeenteraad,
In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Rheden, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 26 augustus 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.
Wij hebben u gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten.
Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
M.C.J.M. Bekker RA
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Overige onderwerpen 6. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Management samenvatting 1. Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring verstrekt.
Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
Gemeente Rheden heeft er voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit conform de BBV in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze heeft gemeente Rheden invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het dagelijks bestuur en algemeen bestuur, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen.
Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel komt een aantal controleverschillen/tekstuele aanpassingen. Deze zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Wij constateren dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming is met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepeler kan verlopen, gezien de hoeveelheid correcties en het niet tijdig aanleveren van de volledige controledocumentatie. Wel is daarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie samengewerkt. Ten opzichte van het voorgaande jaar zien we een verbetering in de aanleveringen en samenwerking met de organisatie. De organisatie heeft nog wel stappen te zetten onder andere op het kennisgebied van de BBV specifieke ten aanzien van de notitie materiele vaste activa en grondexploitatie. Anderzijds is de gemeente bezig met versterking van de financiële functie. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren.
pagina | 5
Management samenvatting 1. Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 6
1. Bestuurlijke samenvatting Opdracht, scope en uitkomsten
Controleverschillen
•
De opdracht is uitgevoerd conform de met u gemaakte afspraken en omvat
Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijken enkele
de jaarrekening 2024 van gemeente Rheden.
controleverschillen. Deze zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de
De bij de jaarrekeningcontrole gehanteerde materialiteit bedraagt
jaarrekening. Deze correcties worden in dit verslag toegelicht.
•
€ 1.782.490 in overeenstemming met het Besluit Accountantscontrole
•
•
Decentrale Overheden. Bij het rapporteren van afwijkingen is een
Daarnaast constateren we, in lijn met voorgaande jaren, dat niet voor alle lasten
grensbedrag gehanteerd van € 60.000.
met betrekking tot het sociaal domein WMO en Jeugdzorg de Gemeente Rheden
Wij hebben u bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende controleverklaring
de prestatielevering kan vaststellen. Daarnaast is de PGB onzeker voortvloeiende
verstrekt voor de getrouwheid van de jaarrekening.
uit de niet goedkeurende verklaring vanuit de SVB. De onzekerheden in de
Het jaarverslag is cf. NV Cos 720 verenigbaar met de jaarrekening en
controle ten aanzien van het sociaal domein bedraagt € 1.549 duizend.
voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. •
Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in
Daarnaast is onvoldoende controle-informatie verkregen over de toekenning van
2024. Gemeente Rheden heeft ervoor gekozen de
een aantal WMO-verstrekkingen, waardoor sprake is van een onzekerheid van
rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in
€ 230 duizend.
de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag.
pagina | 7
1. Bestuurlijke samenvatting WNT
Gemeente Rheden heeft een beperkte financiële vermogenspositie en heeft
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming zijn
fundamentele keuzes gemaakt met plannen ter versterking van de financiële
met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de
functie.
gemeente Rheden voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Samenwerking SiSa
We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepeler kan
Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of
verlopen, gezien de hoeveelheid correcties en het niet tijdig aanleveren van de
onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.
volledige controledocumentatie. Wel is daarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie samengewerkt. In lijn met voorgaand jaar
Financiële kengetallen en signaleringswaarden
nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten
Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van € 7,1 miljoen (voordelig).
mee. In lijn met voorgaande jaren wordt zowel de organisatie, als wij als
De totale vermogenspositie van de gemeente Rheden bedraagt € 29,2 miljoen
controleteam geconfronteerd met de administratie lastendruk van de zogenaamde
(2023: € 26,3 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 14% (2023: 16%). De
SiSa-regelingen. In de bijlage van de jaarrekening legt de gemeente
vermogenspositie is daardoor risicovol (categorie C) te noemen. Het college
verantwoording af over 29 (2023: 30) soorten van rijksbijdragen, welke een ieder
concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de
weer aparte wet- en regelgeving kennen en eisen stellen aan de administratieve
weerstandscapaciteit voor verbetering vatbaar is.
organisatie van de gemeente.
pagina | 8
2
Opdracht, scope en uitkomsten
pagina | 9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle
Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 1.782.490
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: Goedkeuringstolerantie fouten
•
Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).
•
De jaarrekening.
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 5.347.470
•
Bijlagen.
Rapporteringstolerantie
€ 60.000
Conform de controleprotocol
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 26 augustus 2024 heeft u ons opdracht gegeven tot
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële
het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van onze controle staat
verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid. Dit
omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle
leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is
geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.
opgesteld op basis van de volgende toleranties:
Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 1.782.490. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad op 19 december 2023 vastgestelde controleprotocol
Grondslag
Bedrag
Verantwoordingsgrens
2% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 3.564.980
Rapporteringstolerantie
Conform de controleprotocol
€ 60.000
over boekjaar 2024. Bij het rapporteren van afwijkingen is een grensbedrag gehanteerd van € 60.000 conform de rapporteringstolerantie volgens het controleprotocol.
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle
Uitkomsten
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met
Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring verstrekt voor de
betrekking tot de volgende kernpunten van de controle. Voor de werkzaamheden wordt
getrouwheid van de jaarrekening. De geconstateerde controleverschillen zijn gecorrigeerd in
verwezen naar de navolgende sheets waaruit geen significante tekortkomingen zijn
de definitieve versie van de jaarrekening.
geconstateerd:
Tevens zijn er onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de Zorg in Natura
•
Het risico dat inkoopfacturen niet in overeenstemming zijn met de geleverde prestatie
(ZiN) uit hoofde van de WMO en de Jeugdzorg ter hoogte van € 1.045 duizend en uit hoofde
omdat de prestatie niet is ontvangen. Dit risico ziet bij uw gemeente met name toe op de
van de PGB € 504 duizend. Daarnaast zijn er onzekerheden geconstateerd ten aanzien van
investeringen en kosten;
de toekenning WMO-verstrekkingen van € 230 Duizend. De genoemde fouten en
Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt
onzekerheden blijven binnen de goedkeuringstoleranties.
•
(management override of controls), hetgeen een standaard risico is vanuit onze
•
•
•
beroepsregels. Dit risico ziet bij uw gemeente met name toe op de realisatieruimte
Interne beheersing
binnen budgetten in de exploitatie- en investeringsbudgetten (standaard risico binnen de
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-
branche);
omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding
Corruptierisico ten aanzien van inkoopcontracten met een contractwaarde groter dan 3x
van onze werkzaamheden hebben wij een management letter geschreven. Deze
de uitvoeringsmaterialiteit door mogelijke belangenverstrengeling en kickbacks
management letter hebben wij op 21 januari 2025 in definitieve vorm uitgebracht.
(standaard risico binnen de branche);
Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de interne
Onterechte betalingen doordat onjuiste mutaties doorgevoerd worden in
beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat daardoor niet alle
crediteurenstamgegevens of in de daadwerkelijke batchopdrachten;
onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop
Het risico dat handmatige betalingen uitgevoerd worden aan niet-rechthebbenden.
specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen.
pagina | 11
2. Opdracht, scope en uitkomsten Geautomatiseerde gegevensverwerking
Frauderisico’s
Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met
Het risico dat het management maatregelen van interne beheersing doorbreekt
betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde
Zoals ook in ons controleplan opgenomen bevindt het college dan wel het management
gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek
zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve
gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde
vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door
gegevensverwerking.
interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een
Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de
betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat
continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te
de accountant dit risico in zijn controle onderkent.
waarborgen. In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen. U heeft aangegeven hieraan opvolging te willen geven.
Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: •
Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten
Frauderisico’s en continuïteit
en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de
Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar, een
geselecteerde journaalposten te controleren;
verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met
•
Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt;
betrekking tot continuïteit.
pagina | 12
2. Opdracht, scope en uitkomsten •
Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of
hoeveelheid component) onderbouwd is. Overall constateren wij dat fraudepreventie een
management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen
onderdeel is waar de gemeente actief mee bezig is.
en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht
•
•
gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten;
Corruptierisico – Niet naleven van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen om gunning aan
Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale
een bevriende partij mogelijk te maken bij de totstandkoming van de contracten met
bedrijfsuitoefening om;
leveranciers daar waar contracten zijn afgesloten met een contractwaarde groter dan 3x de
Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad.
uitvoeringsmaterialiteit. Dit risico is doorgaans bij een gemeente een verhoogd risico, doordat een gemeente inkoopt
Het risico dat verantwoorde lasten als gevolg van inkopen niet nauwkeurig zijn omdat de
bij een grote diversiteit aan leveranciers, waarbij contracten/raamovereenkomsten worden
prestatie niet is ontvangen of niet is gefactureerd tegen de overeengekomen prijs.
overeengekomen. Er is ook een groot aantal ambtenaren die inkopen kunnen initiëren en al
Wij hebben vastgesteld dat binnen het gemeentelijke proces inkopen sprake is van een
dan niet met behulp van inkoopspecialisten deze inkopen realiseren. Hierdoor bestaat
functiescheiding tussen prestatie-akkoord-verklaarder en budgethouder. Hierdoor wordt het
inherent een risico op kickbacks en belangenverstrengeling. Om dit risico te ondervangen
risico gemitigeerd dat lasten niet nauwkeurig zijn verantwoord, omdat de inkoopfactuur niet
hebben wij de volgende werkzaamheden verricht:
in overeenstemming is met de geleverde prestatie of de inkoop niet tegen de juiste prijs is
•
gefactureerd. Tijdens de controle is de beheersingsmaatregel getoetst op de werking gedurende het boekjaar. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij daarnaast
Kennis genomen van de door de verbijzonderde interne controle van de gemeente Rheden uitgevoerde controle op de aanbestedingsrichtlijnen;
•
Controleren van de aanbestedingsdossiers voor betreffende grote contractwaarden op
aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd in de vorm van een statistische
naleving van de aanbestedingsrichtlijnen. Hierbij hebben wij expliciet vastgesteld dat de
steekproef op de verantwoorde lasten uit inkopen waarbij voor elke waarneming op basis
opdracht is gegund aan de partij die op basis van de gunningscriteria de opdracht moest
van onderliggende stukken is vastgesteld dat de prestatie (zowel de prijs component als de
krijgen;
pagina | 13
2. Opdracht, scope en uitkomsten •
Controleren hoe is omgegaan met meerwerk (in relatie tot de contractwaarde);
waarbij handmatig bankrekeningnummers worden ingevuld. Hierdoor bestaat de gelegenheid
•
Vastgesteld of de organisatie waarmee de gemeente de inkooptransactie is aangegaan
om via handmatige betalingen bewust betalingen aan onjuiste bankrekeningnummers te doen
geen organisatie betreft waar een collegelid of lid van het management een nevenfunctie
om zo gelden aan de organisatie te onttrekken.
heeft.
Met betrekking tot het uitvoeren van handmatige betalingen hebben wij gegevensgerichte deelwaarnemingen op de handmatige betalingen uitgevoerd. Hierbij hebben wij vastgesteld
Het risico dat bankrekeningnummers in de crediteurenstamgegevens niet correct zijn
dat het juiste bedrag volgens de factuur betaald is aan het juiste bankrekeningnummer.
verwerkt, waardoor betalingen worden uitgevoerd aan niet-rechthebbenden Het risico ziet toe op betalingen via de reguliere crediteurenadministratie en de daaruit
Naleving wet- en regelgeving en overige
voortvloeiende betaallijsten, waarbij bankrekeningnummers onterecht worden doorgevoerd.
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is
Hierdoor bestaat een verhoogd risico dat vereiste autorisaties worden omzeild om zo gelden
betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door
aan de organisatie te onttrekken. Tijdens de controle is de beheersingsmaatregel getoetst op
andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de
de werking gedurende het boekjaar. Daarnaast hebben wij met betrekking tot het controleren
jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten
van de bankrekeningnummers in de crediteurenstamgegevens gegevensgerichte
gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en
werkzaamheden verricht door middel van data-analyse en detailcontrole op de
regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de
bankrekeningnummers. Hierbij hebben wij vastgesteld dat het juiste bankrekeningnummer is
gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
gemuteerd en dat de vereiste autorisaties gegeven zijn.
Het risico dat handmatige betalingen uitgevoerd worden aan niet-rechthebbenden Het risico ziet toe op handmatige betalingen waarbij betalingen niet via de reguliere crediteurenadministratie en de daaruit voortvloeiende betaallijsten gedaan worden, maar
pagina | 14
2. Opdracht, scope en uitkomsten Corruptie en omkopingsrisico’s
Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij hebben steekproefsgewijs een deel van
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij
deze werkzaamheden gecontroleerd;
andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief
•
grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere
gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij; •
corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking
Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen die in rekening zijn
Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en – verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd;
•
Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt.
Uit voorgenoemde werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
“Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Rheden beschikt over beschreven
Continuïteit
procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en
Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij ook de
aanbestedingsbeleid aangevuld met trainingen voor de juiste mindset van de medewerkers.
continuïteitsveronderstelling getoetst. Wel geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsratio een reden tot zorg. Daarom heeft het college in 2023 voorbereidingen
Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten
getroffen en een traject uitgezet om te komen tot een solide kadernota voor 2025. Hiermee
behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:
wordt mede het doel nagestreefd om het weerstandsvermogen te vergroten en daarmee de
•
Gemeente Rheden heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren dat de
solvabiliteitspositie te verbeteren. De gemeente licht dit zelf ook toe in de paragraaf
aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de
weerstandsvermogen en risicobeheersing in het jaarverslag.
pagina | 15
3
Financiële positie
pagina | 16
3. Financiële positie Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2024 volgens de jaarrekening € 29,2 miljoen. Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
In het samenvattend beeld wordt in hoofdlijnen een toelichting op de afwijkingen gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken. We adviseren u, in lijn met de aanbevelingen van de commissie BBV om aandacht te hebben voor afwijkingen op baten en lasten, niet zijnde begrotingsoverschrijdingen. Doorlopend is het advies de afwijkingen nader te analyseren waarom deze pas bij het opstellen van de jaarrekening inzichtelijk waren, zodat voordelen eerder richting de raad gemeld kunnen worden.
35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0 2021
2022
2023
2024
-5.000 Algemene reserve
Bestemmingsreserve
Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s. De incidentele weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. Uw weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”.
Gerealiseerd resultaat
2024
Van de totale reserves is € 14,4 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 4,6 miljoen. Per saldo is gedurende 2024 € 10,4 miljoen onttrokken aan de bestemmingsreserves. Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 7,1 miljoen. Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien van € 2,9 miljoen. Het gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond € 7,1 miljoen positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 0,2 miljoen positief.
Weerstandsratio Betekenis
2023
Weerstandscapaciteit
€ 21.054.368
€ 5.633.190
Risico’s
€ 9.850.000
€ 9.700.000
Weerstandsratio
2,1
0,6
>= 2.0
Uitstekend
1.4 < 2.0
Ruim voldoende
1.0 < 1.4
Voldoende
0.8 < 1.0
Matig
0.6 < 0.8
Onvoldoende
< 0.6
Ruim onvoldoende
pagina | 17
3. Financiële positie Gemeente Rheden
We merken op dat in de weerstandscapaciteit gestegen met € 15,4 miljoen) voldoende is om de risico’s op te vangen. Dit komt overeen met de visie van de Gemeente Rheden om te blijven inzetten op de lobby richting het Rijk voor voldoende financiering voor hun taken.
2024
2023
2024 (B)
2023
Netto schuldquote
75%
59%
56,5
37,6%
Netto schuldquote gecorrigeerd
71%
55%
51,4
32,3%
De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico zijn: - Hogere uitgaven WMO en jeugdzorg; - Ombuigingen; - Bezuinigingsmaatregelen van het Rijk; - Ontwikkelingen algemene uitkering; - Participatiewet.
Solvabiliteit
14%
16%
35,3%
35,2%
Grondexploitaties
1,6%
-2%
7,4%
5,6%
Belastingcapaciteit
92%
92%
100,8%
99,7%
Structurele exploitatieruimte
-2%
-1%
2,0%
3,3%
Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten.
Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.
Kengetal
Landelijk
Belastingcapaciteit: de lastendruk in de Gemeente Rheden ten opzichte van het landelijk gemiddelde bedraagt 90%. Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er beperkte structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen. Wanneer dit percentage negatief is, betekent dit dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Ten opzichte van vorig jaar is sprake van een verbetering van deze ruimte.
Het kengetal schuldquote is gestegen in 2024, waarover in de jaarrekening is toegelicht dat het bestuur er werk van dient te maken om de schuld te verlagen. De solvabiliteit daalt naar 14% in 2024. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer goed aan te merken is. De Gemeente Rheden onderkent dat het ratio verbetering behoeft.
pagina | 18
3. Financiële positie Ravijnjaar. Vanaf 2026, het zogeheten ravijnjaar, dreigt een groot financieel tekort voor Nederlandse gemeenten. Het dwingt gemeenten tot moeilijke keuzes: vasthouden aan bestaande taken en voorzieningen of ingrijpende hervormingen doorvoeren. Op 19 december 2024 is de notitie structurele baten en lasten van de commissie BBV gepubliceerd. Nieuw hierin is de mogelijkheid om het surplus van de algemene reserve in te zetten als (structurele) bate in de begroting. Dit surplus is het deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit). Van dit vrij besteedbare deel (surplus) kan een gemeente met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft. De gemeente Rheden maakt hier bewust geen gebruik van. inzet van het surplus algemene reserve (= vrije reserve) wordt door dit gebruik als structurele bate bestempeld en is daarmee ook een uitzondering op de regel dat reservemutaties incidenteel zijn. Het weerstandsvermogen moet naar het oordeel van de toezichthouder voldoende zijn.
Ontwikkeling structureel resultaat (x € 1.000) 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0 2022 Realisatie
2023 Realisatie
2024 Begroot
Structureel resultaat
Incidenteel resultaat
2024 Realisatie
-1.000 -2.000 -3.000 -4.000
De primaire begroting 2025-2028 laat het volgende beeld zien: 2025
2026
2027
2028
Structureel resultaat
3.432
-1.622
128
-191
Incidenteel resultaat
-3.297
-450
365
790
De begrote resultaten laten een structureel sluitende begroting zien, waarbij in 2026 (het ravijnjaar) een duidelijk tekort is. Om als gemeenteraad de financiële impact van keuzes te kunnen bepalen is inzicht in structurele en incidentele resultaten van groot belang. In de grafiek hiernaast zijn de (primair) begrote en gerealiseerde incidentele en structurele resultaten zichtbaar.
Op basis van de financiële resultaten in de afgelopen jaren constateren wij dat de gemeente in de afgelopen jaren een wisselend beeld laat zien voor wat betreft de structurele en incidentele resultaten. De verwachting is dat vanaf 2026 het structureel resultaat veranderd op basis van de primaire begroting. De gemeente bezit voldoende eigen vermogen om de negatieve begrote structurele resultaten op te vangen. Wij adviseren u om na te gaan in hoeverre afwijkingen voortvloeien uit resultaten bij verbonden partijen. Uw rol als bestuurder van deze verbonden partijen kan het belang van een goede oorzaakanalyse van resultaten verbeteren zodat grote afwijkingen aan het einde van het jaar worden voorkomen.
pagina | 19
4
Belangrijkste bevindingen
pagina | 20
4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de
Inleiding
paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag. Dat is ook zo
Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de Eerste
vastgelegd in de gemeentelijke financiële verordening (ex artikel 212 Gemeentewet)
Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant om een oordeel
d.d. 19 december 2023. Op deze wijze heeft de gemeente invulling gegeven aan de
te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds voorgaand jaar wordt een
aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de wetgever had
rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening. In deze
beoogd. Bovendien wordt zo invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het
rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf verantwoording af over
college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen.
rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een oordeel te geven of de
Tevens kunnen de toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen
totstandkoming van de lasten, de baten en de balansmutaties in overeenstemming is
verantwoording.
met de door de gemeenteraad vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de
Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als
begroting en de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante
raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 3.564 duizend) worden in de
wet- en regelgeving.
rechtmatigheidsverantwoording benoemd. Ons getrouwheidsoordeel over het
De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening
getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten als van
en voor de uitvoering van de accountantscontrole en oordeelsvorming in de
de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de
controleverklaring is echter nog altijd niet aangepast. Het Besluit begroting en
rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid van de in
verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit accountantscontrole
de rechtmatigheidsverantwoording vermelde rechtmatigheidsfouten.
decentrale overheden (BADO) bevatten nog niet de verplichting tot het opnemen van
Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening zijn
de rechtmatigheidsverantwoording. De gemeente heeft er evenwel voor gekozen de
negen rechtmatigheidscriteria van toepassing.
Algemeen
pagina | 21
4. Belangrijkste bevindingen Zes criteria (kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van
Begrotingscriterium
baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de samenstelling van
De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke)
zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva) en drie criteria zien uitsluitend
verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het
toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten van de baten, lasten en balansmutaties en
vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en
raken niet de grootte en samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen
reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening
criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:
heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel). In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een begrotingsonrechtmatigheid wanneer het college bij de realisatie van doelen en activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor lasten of investeringsbudgetten overschrijdt en/of baten onderschrijdt (1),
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van invloed zijn op
toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door de gemeenteraad
de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening niet gerapporteerd in de
zijn vastgesteld (2) en onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of
rechtmatigheidsverantwoording. In de rechtmatigheids-verantwoording komen dus alleen
overschrijdingen van baten niet zijn toegelicht in het eerstvolgende P&C document.’
de drie rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die ook
Deze formulering sluit beter aan bij de gemeentelijke praktijk en de bepalingen in de
gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en
financiële verordening (3).
misbruik en oneigenlijk gebruik.
pagina | 22
4. Belangrijkste bevindingen Wij hebben vastgesteld dat het college de afwijkingen ten opzichte van de geautoriseerde
aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving is complexe materie en het
begroting en kredieten en de kaders, zoals die door de gemeenteraad zijn vastgesteld en
blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen. De gemeente heeft dit ook onderkend
die individueel en/of cumulatief de verantwoordingsgrens overschrijden, juist en volledig
en heeft derhalve een spendanalyse uitgevoerd.
heeft opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording en dat de bepalingen uit de financiële verordening inzake acceptabele overschrijdingen juist zijn toegepast.
Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor een aantal gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in totaal € 1.091 duizend niet
Voorwaardencriterium
de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de uitvoering van de
inhoudelijk beoordeeld en delen deze conclusie.
financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten zoals: doelgroep, termijn, grondslag,
Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is verbonden.
administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte
Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze situatie doet zich ook voor
en duur voor zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u
bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en Renterisiconorm van de Wet financiering
vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde wet- en
decentrale overheden (Wet fido). Maar ook bij bijvoorbeeld het niet naleven van de
regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij
termijnen van de subsidieverordening. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie-
financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet
BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele
toelichten in de rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis
rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden gerapporteerd.
van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden. Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van de (Europese)
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de naleving
college terecht geconcludeerd in de rechtmatigheidsverantwoording dat de in de
schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente zich aan de wettelijke normen heeft
jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand
gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de
zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens.
jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is dus hiervoor niet noodzakelijk.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O) Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Er is op dit moment nog geen Nota misbruik en oneigenlijk Gebruik vastgesteld. Deze staat gepland voor 2025. Het college heeft een uitspraak gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn geen zaken naar voren gekomen die gerapporteerd moeten worden.
Gezien het feit dat de bevindingen inzake begrotingsrechtmatigheid en het voorwaardencriterium gezamenlijk niet boven de verantwoordingsgrens uitkomen heeft het
pagina | 24
4. Belangrijkste bevindingen Waardering inclusief specifieke projectrisico’s
Schattingsonzekerheden grondexploitaties
Ten opzichte van 31 december 2023 is de negatieve boekwaarde van de post
De huidige situatie en de onzekerheid over de toekomstige ontwikkelingen betekent een
grondexploitatie gewijzigd van € 2,8 miljoen naar € 3 miljoen. De wijziging van de
grote schattingsonzekerheid op de verwachte realisatie van uw complexen. Bij een hoge
boekwaarde gedurende 2024 is als volgt samen te vatten:
mate van schattingsonzekerheid is het passend om in de jaarrekening hierover een
(x € 1.000)
2024
2023
-2.824
249
Investeringen
155
1.167
Opbrengsten
0
-1.290
Winstneming
0
0
-246
-2.950
-2.915
-2.824
Netto boekwaarde per 1 januari
nadere toelichting op te nemen. Belangrijke elementen hierbij zijn: •
Het toelichten van de gehanteerde veronderstellingen;
•
Een toelichting (impact / scenario’s) over de schattingsonzekerheid.
Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de
Mutatie verliesvoorziening
Boekwaarde per 31 december
waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.
De parameters voor de grondexploitaties De boekwaarde daalt ten opzichte van voorgaand jaar als gevolg van toename van de
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de
verliesvoorziening.
gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen.
pagina | 25
4. Belangrijkste bevindingen Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij
Opbrengstenstijging
hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente Rheden op
Parameters
2024
2023
Rente
2,5%
2,0%
Disconteringsvoet
2,0%
2,0%
Kostenstijging
4,5%
2,0%
Opbrengstenstijging
2,0%
2,0%
basis van marktinformatie voor het komende jaar rekening met een verhoging van de grondprijs in haar grondexploitaties van 2%. Voor 2026 en verder wordt met een stijging van 2% gerekend. We achten dit een realistisch uitgangspunt.
Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente
Kostenstijging
van 2,5%. De rekenrente is niet gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van
De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke
gemeente Rheden. Deze grondslag is niet in overeenstemming met de notitie
prijsindexcijfers. De gemeente Rheden heeft voor het prijspeil 2024 rekening gehouden
grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Op basis van
met een inflatie van 4,5% en houdt voor de komende jaren op basis van marktinformatie
onze controleberekening zou de rekenrente 0,45% bedragen. Gezien de boekwaarde per
ook rekening met een inflatie aflopend van 3,5% in 2026 en 2027 tot 2% in 2028 en verder.
1-1-2024 van niet meer beperkte omvang is, heeft dit voor 2024 impact van € 152 duizend
We achten dit een realistisch uitgangspunt.
op de verliesvoorziening, welke is gecorrigeerd in de jaarrekening.
pagina | 26
4. Belangrijkste bevindingen Sociaal Domein
Uit onze controle volgen geen materiële fouten of onzekerheden behoudens het feit dat
De gemeente Rheden voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken
enkele zorgaanbieders geen toereikende verklaring hebben opgeleverd.
veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht
Dit leidt tot een onzekerheid van € 1.045 duizend.
opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
Eigen bijdrage WMO
Onderdeel
Uitvoerder
Wijze van uitbesteding
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zelfstandig
n.v.t.
Werkelijke lasten
Jeugdwet
Zelfstandig
n.v.t.
Werkelijke lasten
Wmo
Zelfstandig
n.v.t.
Werkelijke lasten
Pgb’s
Sociale verzekeringsbank
Mandatering
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Rheden heeft deze onzekerheid
WMO en Jeugdzorg
in de jaarrekening 2024 toereikend toegelicht.
De gemeente Rheden voert de WMO en de Jeugdzorg zelfstandig uit. We hebben vastgesteld dat de gemeente in voldoende mate zelf controles op de juistheid van de facturatie van de zorgaanbieders en de prestatielevering uitvoert.
pagina | 27
4. Belangrijkste bevindingen PGB’s
Verbonden partijen
De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2024 een verklaring met
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met
beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen.
verbonden partijen van gemeente Rheden. In het kader van onze controle hebben wij
Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en
vastgesteld dat:
rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de
•
geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Rheden blijven onder onze
de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen; •
rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. Hiermee concluderen we dat de kosten PGB van € 504 duizend (2023: € 450
De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in
Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude;
•
Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.
duizend) als onzeker zijn aan te merken in de jaarrekening 2024 en zijn opgenomen in bijlage B.
pagina | 28
4. Belangrijkste bevindingen Onderstaande bevindingen zijn deels gerelateerd aan de gecorrigeerde bevindingen in
egaliseren van lasten in de exploitatie. Het te lage bedrag in de onderhoudsvoorziening
bijlage B en C, tenzij anders vermeldt. De bijzonderheden zijn hieronder nader toegelicht.
moet worden aangevuld door de jaarlijks in de begroting geraamde stortingen zodanig te verhogen, via begrotingswijziging, zodat de voorziening over de gehele looptijd genomen
BTW grond nieuwkomers
weer toereikend is voor het bekostigen van de uitvoering van het onderhoud. De hieruit
De gemeente heeft grond aan de Spankerenseweg aangekocht voor € 5.376 duizend
voortvloeiende correctie van € 1.365 duizend is verwerkt in de jaarrekening.
inclusief BTW. De verrekenbare BTW is afhankelijk van de toerekening aan de openbare ruimte. De gemeente zal de kosten verwerken conform de mixpercentages op moment dat
Onzekerheden WMO-verstrekkingen
de voorbereidende planfase is afgerond en bekend is dat de gronden voor meerdere
Vanuit de verbijzonderde interne controle is geconstateerd dat onvoldoende controle-
activiteiten zal worden gebruikt waarvan verschillende btw-regimes gelden.
informatie is verkregen over de toekenning van een aantal WMO-verstrekkingen,
Aangezien nog onduidelijk is of en hoeveel er als openbare ruimte over blijft, kan dat
waardoor sprake is van een onzekerheid van € 230 duizend op basis van
wijzen op indicaties op een gedeeltelijke oninbaarheid van de thans opgenomen BTW-
steekproefextrapolatie. Wij vragen uw aandacht voor kwaliteitsverbetering van de
vordering. Wij adviseren u nauwlettend hier op toe te zien en duidelijkheid over deze
dossiervastleggingen.
kwestie te krijgen.
Subsidieverstrekkingen en vaststellingen Onderhoudsvoorziening SBO gebouwen
De gemeente heeft niet voldaan aan haar subsidieverordening voor wat betreft het
Op grond van de notitie materiele vaste activa van de BBV is het niet toegestaan om
beslistermijn voor het verstrekken van subsidieaanvragen alsmede het behandelen van
een eenmalige ophoging van een onderhoudsvoorziening door te voeren. Een
subsidievaststellingen, waardoor sprake is van een formele onrechtmatigheid. U geeft aan
onderhoudsvoorziening kan op basis van een geactualiseerd beheerplan te laag zijn. Een
dit onder de aandacht te hebben en er gekeken wordt naar de inrichting van het proces.
eenmalige toevoeging om de voorziening op het gewenste peil te brengen is niet toegestaan, want dit past niet bij het doel van egalisatievoorzieningen, namelijk het
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen Jaarverslag
Element jaarverslag
Onze waarneming
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de
Vereisten BBV
controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de
Verenigbaar Paragrafen
jaarstukken 2024 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of
Informatiewaarde
het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen
Uw jaarverslag bevat in materiële de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet
Incidentele baten en
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de
en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet
lasten
eisen vanuit het BBV.
dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.
Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker Fraude
thema. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft u over deze thema’s gerapporteerd. Wij adviseren u een frauderisicoanalyse op te stellen.
pagina | 30
4. Belangrijkste bevindingen SiSa
WNT verantwoording
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens
gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024. De
(WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in
hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag
de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband
van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per
aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de
specifieke uitkering wordt overschreden:
gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide
•
€ 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is;
topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2024 geen wijzigingen
•
10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan
voorgedaan. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en
€ 1.000.000 is;
eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in
€ 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
de jaarrekening. Deze publicatieverplichting geldt eveneens voor bezoldiging van niet-
•
topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of
bezoldigingsmaximum overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024
onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie
niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen
overschrijden. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere
van de WNT.
verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of
het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te
topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q.
rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-
nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van
bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel
de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.
onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.
pagina | 31
5
Overige onderwerpen
pagina | 32
5. Overige onderwerpen Bevestiging onafhankelijkheid
Controleaanpak en uitvoering
Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van
Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte
onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming met de Verordening inzake
werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast
de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van
beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit
de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta).
geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag
Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting van gastvrijheid
is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in
van uw gemeente hebben ontvangen met een waarde van meer dan honderd euro.
onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de
Kwaliteitsborging
samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts.
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer:
Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de
•
Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en
jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het
ondersteunende stafdiensten;
management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal
Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of er sprake is
punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2024 onderkend, deze zijn
van mogelijk conflicterende diensten;
weergegeven op pagina 11 van dit verslag.
•
•
In- en extern kwaliteitsonderzoek;
•
Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten;
Inschakeling van interne / externe deskundigen
•
Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter waarborging van een
Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de werkzaamheden
deugdelijk / deskundig oordeel.
van interne en/of externe deskundigen.
pagina | 33
5. Overige onderwerpen Samenwerking met interne accountantsdienst/ andere accountants
ontstond met het aanpassen van de Gemeentewet. Met die aanpassing werd geen
Voor de jaarrekening van de gemeente Rheden maken wij gebruik van verbonden
jaarrekening van de decentrale overheden op grond van aangepaste wet- en regelgeving
partijen/gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties. De samenwerking met
met ingang van 2023 een rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen. De
Meerinzicht ten aanzien van de jeugdzorg is van significant belang in het kader van de
gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de
jaarrekeningcontrole. Wij hebben bij de accountants een review uitgevoerd op de
uitvoering van de accountantscontrole 2024 en oordeelsvorming in de controleverklaring
werkzaamheden.
(BADO en BBV) was hierop echter nog niet aangepast.
Schriftelijke bevestigingen
In de aanpassing van BADO is echter nog een belangrijke wijziging opgenomen: de
Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het kader van
maximale goedkeuringstolerantie van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden (dus
onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de verantwoordelijkheid van het
samen 4%) wijzigt met ingang van boekjaar 2025 in een maximale goedkeuringstolerantie
management voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van
van 2% voor afwijkingen. Met afwijkingen worden zowel fouten als onzekerheden bedoeld.
transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie. Wij hebben de
Daarnaast wijzigt ook de grondslag voor de goedkeuringstolerantie van lasten inclusief
schriftelijke bevestigingen van het management verkregen.
toevoegingen aan de reserves naar lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. De lat
rechtmatigheidsoordeel meer van de accountant gevraagd. Ter vervanging zou in de
komt daarmee voor uw organisatie dus hoger te liggen.
Aanpassing BADO en BBV Op 16 april jl. is de aanpassing van Besluit begroting en verantwoording (BBV) en het
Voor de rechtmatigheidsverantwoording geldt dat deze met ingang van 2025 maximaal 2%
Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) gepubliceerd in de
van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves mag bedragen, waar dat in 2023 en
Staatscourant. Daarmee komt er een einde aan de imperfecte wet- en regelgeving, die
2024 nog maximaal 3% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves mocht zijn.
pagina | 34
5. Overige onderwerpen Om deze wijzigingen goed in de organisatie in te bedden adviseren wij u om te kijken of
Ongeacht de precieze kaders van de wettelijke verplichting onderkennen bedrijven dat
aanpassing van de financiële verordening, de controleverordening, het controleprotocol en
rapporteren over hun prestaties rondom milieu (Environment), mensen (Social) en
het interne controleplan aan de orde is.
governance (G) ook aanzienlijke voordelen kan opleveren, zeker daar waar eindgebruikers of andere belanghebbenden hier grote waarde aan hechten. Voor de publieke sector gelden
Grip op grote projecten
er nog zeker geen verplichtingen en de verwachting dat die er snel gaan komen is er ook
Grote projecten komen vooral voor bij (lokale) overheden: waterschappen, gemeenten,
niet. Tegelijkertijd vinden we het begrip ‘duurzaamheid’ terug in vrijwel elk coalitieakkoord,
provincies. Voor gemeente Rheden staan er de komende jaren een aantal grote projecten
programmabegroting of jaarstukken. Ook zaken als de Regionale Energie Strategie (RES),
op stapel.
Brede Welvaart en de relatie tussen inwoners en publiek bestuur ontbreken niet, stuk voor stuk onderdelen van ESG. Het rapporteren ten aanzien van duurzaamheid is dus niet iets
In een snel veranderende wereld beïnvloeden interne en externe factoren de uitvoering van
wat bij nul begint.
grote projecten. Budgetoverschrijdingen en vertragingen liggen op de loer, maar met een sterke voorbereiding en strategische sturing zet je risico’s om in kansen. Transparantie over
De BNG heeft, als belangrijke financier van de decentrale overheid, te maken heeft met de
je projectdoelen en (samen)werkprocessen geven je grip. De juiste strategische aanpak
verplichtingen vanuit de EU om zorg te dragen voor sustainable finance/duurzame
maakt grote projecten succesvol en toekomstbestendig.
financiering. Dat betekent dat de bank ook inzicht moet hebben en inzicht moet verstrekken in haar jaarverslag of het geld dat als financiering beschikbaar wordt gesteld ook bijdraagt
Duurzaamheidsverslaggeving: last of must have?
aan de doelstellingen van het verdrag van Parijs (zoals halvering van de CO2-uitstoot in
De eisen rondom duurzaamheidsverslaggeving (Corporate Sustainability Reporting
2030 ten opzichte van 1990).
Directive) voor bedrijven zijn de afgelopen jaren zeer actueel geworden. Hoewel op dit
Het zou zelfs zo kunnen zijn dat financiering van duurzame initiatieven goedkoper wordt en
moment ter discussie staat welke bedrijven wanneer verplicht moeten gaan rapporteren, is
financiering van niet-duurzame initiatieven duurder wordt voor de decentrale overheid.
de ontwikkeling echt ingezet.
pagina | 35
5. Overige onderwerpen Kortom op korte of iets langere termijn zal de BNG (en dit geldt ook voor andere banken)
Gegevensbescherming (AVG). De Wpg komt in grote lijnen overeen met de AVG. Toch zijn
inzicht willen krijgen in de duurzaamheidsprestaties van gemeenten, provincies,
er ook belangrijke verschillen. Het meest in het oog springende verschil is de auditplicht op
waterschappen en gemeenschappelijke regelingen.
de gegevensverwerking bij opsporingstaken. Jaarlijks bent u verplicht om een interne Wpg audit uit te voeren. Eenmaal in de vier jaar dient uw organisatie een externe Wpg audit uit te laten voeren. De diepgang van de externe Wpg audit betreft opzet, bestaan en werking.
De vraag is of duurzaamheidsverslaggeving een last is of een must have? – In onze overtuiging een must have voor de publieke sector. Daarbij uitdrukkelijk de kanttekening: Hoe ziet de cyclus eruit? stel alleen doelstellingen daar waar je ook significante invloed op kan uitoefenen, draag dan ook zorg voor de juiste brondata en stuur op basis van de uitkomsten. Dan is het een must have voor beleidsontwikkeling.