Format vragen over de Programmabegroting 2025 (11 oktober 2024)

Vragen over de Programmabegroting 2025 (tussentijds) Leeswijzer: Dit document geeft overzicht van de schriftelijke vragen en antwoorden bij de programmabegroting 2025-2028. Het merendeel van de vragen zijn hierin beantwoord. De ontbrekende antwoorden volgen z.s.m. in een definitieve versie. Naam: Sjir Hanssen, VVD Datum van indienen vragen: 01-10-2024 Nr. 1

Verwijzing (A) Vraag Antwoord Bij het doorwerken van de Is het mogelijk om per programma een overzicht De ombuigingen zoals opgenomen in de kadernota 2025 zijn ontvangen programmabegroting te geven van voorgestelde bezuinigingen, 1-op-1 overgenomen in de programmabegroting 2025. In de 2025 lezen we op meerdere bedrag en mogelijke effecten. kadernota zijn de ombuigingen per programma weergegeven plaatsten dat er bezuinigingen met bijbehorende informatie (bedrag, impact en risico’s). worden gepland voor het jaar 2025. Wij verwijzen u hiervoor naar de betreffende passages in de Het is voor de VVD fractie is het niet kadernota 2025. Zie ook bijlage 1. duidelijk welke bezuiniging in welk programma welke omvang en onderbouwing heeft en wat het effect zal zijn voor onze inwoners. In de programma begroting 2024 staat in bijlage 11 een overzicht genoemd welke risico’s worden ingeschat en welke effect deze risico’s hebben. In de voorliggende programmabegroting 2025 vinden we geen overzicht met genoemde risico’s.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 1 / 65

Nr. 2

Verwijzing (A)

Vraag Antwoord Is het mogelijk om naar analogie van bijlage 11 Bijlage 11 uit de programmabegroting gaf een overzicht van programma begroting 2024 een overzicht te de ombuigingen die destijds zijn voorgesteld. Daarmee komt geven van de grootste risico’s met bij behorende deze vraag overeen met vraag 1. Een overzicht van de maatregelen. grootste financiële risico’s zijn te vinden in de paragraaf weerstandsvermogen (pagina 85-87), waar ook maatregelen zijn opgenomen. Eén totaaloverzicht van de ombuigingen hebben we nu niet beschikbaar, maar zullen we voor de besluitvormende raad aanleveren.

Naam: D66 – Erik (een eerste set van vragen) Datum van indienen vragen: 03.10.2024 Programma 2 Leefomgeving Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

1

p.35 Doorwerken energietransitie – er staat “opgaven waarvoor geen subsidie of eigen middelen zetten we niet door of schalen af”

a. b.

Antwoord

Kan het college wat voorbeelden geven? Ad. a In eerdere berichten van Rijk zou de bekostiging van Wat betekent dit voor lopende trajecten de energietransitie middels de Tijdelijke regeling capaciteit zoals de warmtetransitie in bepaalde wijken? decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE-regeling) stapsgewijs stijgen, op weg naar een verdubbeling van de middelen voor de inzet van capaciteit vanaf 2026. Of deze verhoging doorgaat is op dit moment onduidelijk. Hierbij speelt mee dat het nog onduidelijk is hoe het rijk omgaat met keuze met betrekking tot de specifieke uitkeringen (SPUK). Ad. b De lopende trajecten gaan door maar we kunnen alleen in nieuwe wijken aan de slag als daarvoor middelen beschikbaar zijn. Enkele voorbeelden van lopende trajecten zijn: WUP dieren-west, samenwerking in Stenfert en Ellecom,

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 2 / 65

klusbedrijven in Dieren, Velp en Spankeren, energiewinkel, coaching, uitvoering van de lokale aanpak isolatie, enz 2

p.35 Kostendekkende – er staat “daar waar mogelijk”

a. b.

Wat betekent dit in deze context? En als het niet kostendekkend kan, is de consequentie dan dat we het dan maar niet uitvoeren? Of zijn hier extra middelen voor geraamd?

Dit betekent dat we er naar streven al onze inzet bij ruimtelijke ontwikkelingen kostendekkend te krijgen. Dit kan echter niet overal en 100%. We hebben dit vertaald naar een extra opbrengst uit leges en kostenverhaal van bij elkaar € 175K. Dit heeft dus een positief effect op het saldo.

3

p.45 C.E. in navolging van de a. Kadernota wordt 50K geschrapt dat effect heeft op ‘onze doelen die we nu vooral in samenwerking met de GMR willen bereiken’ b.

Kan het college uitleggen wat hiermee wordt Het budget van € 50K had als functie om (met name binnen bedoeld? Gaan we onze doelen WEL halen de gemeentelijke organisatie) ingezet te worden om circulair maar nu in samenwerking met de GMR of denken en doen te stimuleren. Deze aanjaagfunctie wordt halen we onze doelen niet? losgelaten. Hiervoor in de plaats wordt meer gebruik Wat wordt er anders? gemaakt van c.q. aangesloten bij de kennis en kunde die in regionaal verband wordt ontwikkeld. De doelstelling ‘meer circulariteit’ blijft gehandhaafd. Circulair inkopen blijft een onderdeel van ons inkoopbeleid.

4

p.48 Rozendaalse Veld – er staat a. “voor zaken die buiten de scope van de subsidies vallen, maar die wij als gemeente wel belangrijk vinden, is b. door de bezuinigingen geen ruimte meer”

Kan het college wat voorbeelden geven van wat wij wel belangrijk vinden maar die buiten de scope van de subsidies vallen? En wat is (van het niet meer kunnen uitvoeren) het effect?

Het gaat hier om extra activiteiten om de natuurkwaliteit van het Rozendaalse Veld te vergroten. Het effect van het niet doorgaan is dat we de natuurkwaliteit niet verder kunnen vergroten.

Kan het college voorbeelden geven wat we bij “baten” bij 1.1 crisisbeheersing brandweer moeten verstaan?

Dit betreft doorbelasting van kosten aan gemeenten Rozendaal en Doesburg inzake werkzaamheden m.b.t. rampenbestrijding en crisisbeheersing.

Programma Bestuur & organisatie 6

p.69/70 tabel ‘wat mag het kosten’

a.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 3 / 65

Paragrafen 8

p.104 Bij E ‘bedrijfsvoering’ staan op verschillende thema's benoemd en zijn verderop verder uitgewerkt.

a.

b.

Waarom zijn de eerste 4 thema's wel uitgewerkt en thema ‘digitale toegankelijkheid van dienstverlening’ niet? (terwijl een aantal aanbevelingen uit het rekenkamerrapport kwaliteit van dienstverlening over de noodzakelijke voortgang van digitale dienstverlening gaan) Heeft het college ergens budget opgenomen voor deze noodzakelijke voortgang? …zo ja, waar kunnen we dat vinden?

a.

b.

Het laatste thema is niet expliciet verder uitgewerkt vanwege de verwijzing naar de uitwerking in het programma Digitaal Rheden. De ingang van de Wet Modernisering Elektronisch Verkeer is uitgesteld tot 1-1-2026. Wij werken met Arnhem en Renkum gezamenlijk aan de afronding in de komende periode. • In de kern komt het voor dit thema in 2025 neer op de volgende aandachtspunten/ambities: • Afronding digitale toegankelijkheid voor alle 600 producten en diensten (UPL 2024-3); • Inbouwen van een klantwaarderingsmodule; • Beheer E-formulieren binnen organisatie verankerd; • Aanwijzingsbesluit elektronische kanalen publieke dienstverlening beschikbaar; • Communicatiecampagne Digifitte inwoners gerealiseerd; • Notificaties voor alle producten en diensten inregelen (2026) Het budget is in 2022 beschikbaar gesteld voor een periode van 3 jaar (2023 t/m 2025); het is terug te vinden in het raadsbesluit rond het programma Digitaal Rheden).

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 4 / 65

Naam: Hendri Witteveen Datum van indienen vragen: 3-10-2024 Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

Antwoord

1

Samenleving blz 11

“Anderzijds is de keuze om de komende jaren in te zetten op een transformatie binnen Programma 1 Samenleving. Voor deze transformatie maken we transitiekosten.” Is er al iets te zeggen over de aanpak die het college voor ogen staat? Hoe kansrijk is dit?

Dit betreft de transformatie zoals in het Koersdocument Samen Leven in Rheden, rapport Berenschot en de landelijke hervormingsagenda wordt omschreven.

Deze is gebaseerd op ombuigingsvoorstellen bijzondere bijstand.

2

Samenleving blz 21 Tabel wat mag het kosten?

6.3 Inkomensregelingen Waar is de verlaging van 23.151k in 2025 naar 22.957k in 2026 p gebaseerd?

3

Samenleving blz 24

Ombuigingen 2025 e.v. 1. Gaan deze nog volledig door? 2. Hoeveel bezuinigen we hierop? 3. Het lijken toch goede preventieve voorzieningen, in hoeverre krijgen we de rekening later dubbel gepresenteerd?

Dit vraagt om anders denken en handelen zoals ook in de koers leefomgeving en transitieagenda is vastgelegd. We richten een programma in dat ervoor zorgt dat de gemeente de regie op de medebewindstaken versterkt, de kosten beheerst en dat met het beschikbare budget een maximaal maatschappelijke resultaat kan worden gerealiseerd. Het college acht het kansrijk en onderzoekt momenteel mogelijke maatregelen voor de extra taakstelling zoals beschreven op p 11.

1. Deze bezuinigingen staan nog op de brede lijst om door te voeren tot en met 2028. Het college werkt aan amendement 1, voorstellen voor het jaar 2026 ontvangt u met de kadernota mei 2025. 2. In 2028 zou er € 327.189 als bezuiniging gerealiseerd moeten zijn. 3. Het zijn ook goede preventieve voorzieningen. De peutersubsidie brengt kansengelijkheid voor peuters. Een risico is dat meer peuters een vve-indicatie krijgen wat hogere kosten met zich meebrengt. Het

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 5 / 65

inloopspreekuur van het taalhuis biedt kansen om basisvaardigheden te vergroten voor volwassenen, en de SMI is een vangnet voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. Bij de SMI is versobering echter goed mogelijk zoals ook genoemd in het ombuigingsvoorstel. 4

Samenleving blz 25 bovenaan

“Met een versobering van de regeling en de Zoals het nu in de begroting is verwerkt zal de SMI worden gestarte pilot om met Incluzio aan duurzame afgeschaft. versterking van gezinnen verwachten we betere resultaten te halen dan afschaffing.” Gaan we door met de versoberde regeling en de pilot?

5

Samenleving blz 25 Tabel wat mag het kosten?

7.1 Volksgezondheid Waardoor kan het budget in 2027 verlaagd worden van 2.651k naar 2013k?

Het antwoord volgt op een later moment.

6

Samenleving blz 26

“Als gemeente garanderen we ontmoeting voor inwoners in kwetsbare situaties.” Valt dit allemaal onder taakveld 6.1? Valt hier nog meer onder?

Onder taakveld 6.1 vallen op dit moment naast de buurtaccommodatie en buurtbudgetten ook “Ik buurt mee!”, Integrale wijkaanpak, vrijwilligersondersteuning, opbouwwerk en algemeen jeugd & onderwijsbeleid (subsidies).

7

Samenleving blz 26

“Vanaf 2025 worden de incidentele subsidies Deze tekst is ten aanzien van de incidentele subsidies stopgezet.” Is deze tekst nog actueel? Krijgen actueel. De structurele subsidies voor het in stand houden we een aangepaste begroting of een addendum? van de sociale basis worden pas vanaf 2026 verlaagd en uitsluitend eenmalig in 2026.

8

Samenleving blz 29 Tabel wat mag het kosten?

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie. Wordt dit na 2026 verder afgebouwd? Wat gaan we niet meer doen?

Er wordt na 2026 niet verder afgebouwd op de structurele subsidies voor maatschappelijke organisaties (sociale basis, w.o. cultuur en sport). Er staan daarnaast nog bezuinigingen gepland na 2026 voor professionele partners (denk aan activerend werk) en voor bijvoorbeeld de Integrale Wijkaanpak.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 6 / 65

9

Samenleving blz 31 Hoe meten we onze prestaties?

“% huishoudens met problematische schulden” Dit is we de belangrijkste indicator, maar houden we ook de hoogte van de schuld bij aanvang traject en het aantal trajecten nog bij?

Wij monitoren ook de hoogte van de schuld bij aanvang van een traject en het aantal meldingen en trajecten. Informatie hierover wordt gedeeld via de Raadsbrief Samenleving.

10

Samenleving blz 33 Programmataat Waar is de toevoeging van de reserves voor in 25 en 26?

In de Kadernota 2024 is een nieuw te vormen reserve “Bestemmingsreserve hervormingsagenda Jeugdstelsel” voorgesteld. Hiermee kunnen eventuele nadelige financiële effecten van de hervormingsagenda worden opgevangen. De in de Kadernota 2024 opgenomen dotaties in 2024 en 2025 worden hier benoemd.

11

Leefomgeving blz 41

“Verhogen inkomsten leges en verhoging inkomsten kostenverhaal (Kosten:175). Toelichting kosten: -75 (leges) en -100 (kostenverhaal)” Zijn dit inkomsten? Is het dan in 2025 100k, in 26 150k en in 27 200k?

In 2025 betekent dit 175K extra inkomsten. Dit loopt op naar 350K in 2028.

12

Leefomgeving blz 43

“Meer vernieuwende woonvormen: In 2025 realiseren we 181 flexwoningen. Dit is een ombuiging uit het volkshuisvestingsbudget en wordt betaald uit subsidie Haveland (50k) (Kosten:1.500.000).” Mag ik de som 1.500 – 50 k maken? Waar worden de overige kosten uit gedekt?

In de begroting 2024 was voor flexwonen incidenteel 50k opgenomen. Inmiddels hebben we voor de realisatie van de ontwikkeling op Haveland (flexwoningen) subsidie van het Rijk gekregen (€ 1,5 mln.) Daaruit dekken we deze kosten. Hiermee kunnen we het doel van flexwoningen realiseren. De inzet van de gemeentelijke middelen 50k is hiermee niet meer nodig, wat heeft geleid tot deze ombuigingsmaatregel.

13

Leefomgeving blz 44 Tabel wat mag 8.3 Wonen en bouwen Hoe is dit budget het kosten? opgebouwd, wat valt er allemaal onder?

De totaal begrote lasten 2025 bij dit taakveld 8.3 ‘Wonen en bouwen’ bedragen € 2.565k en bestaan uit geraamde kosten van personele inzet (1.785k), kosten i.v.m. bouwaanvragen (125k). advieskosten en diensten derden m.b.t. Wonen (169k) en diverse kosten m.b.t. basisregistraties vastgoed (486k).

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 7 / 65

14

Leefomgeving blz 47 Tabel wat mag 3.4 Baten economische promotie, baten hoger het kosten? dan de kosten. Waar bestaan de baten uit?

De geraamde baten bij taakveld 3.1 betreffen de opbrengsten van de Bedrijven Investerings Zone (BIZ) ad 101k en op taakveld 3.4 betreft het de forensenbelasting ad 66k en toeristenbelasting ad 517k.

15

Bestuur en organisatie blz 62

0.8 Overige baten en lasten. Vanaf 2025 worden De geraamde lasten op taakveld 0.8 ‘Overige baten en deze fors hoger. Waar bestaan deze uit? lasten’ bedragen in 2025 € 4,6 mln. Ten opzichte van raming 2024 ad € 1,9 mln. is dit een toename van € 2,7 mln. Deze toename vloeit voort uit hogere stelposten voor prijsstijgingen (1,4 mln) en voor stijging salarissen (€ 1,3 mln).

16

Bestuur en organisatie blz 71

De lasten en baten van 6.1 Samenkracht en De bedragen in de tabel op pag. 70-71 betreffen de lasten en burgerparticipatie wisselen nogal sterk onder dit baten die gemoeid zijn met de opvang van vluchtelingen. programma. In 23 en 25 zijn ze hoog. In 24, 26, Deze worden op taakveld 6.1 verantwoord. Hiervoor is met 27 en 28 zijn ze 0. Hoe werkt dit? ingang van deze begroting 2025 een apart thema opgenomen, zodat we de betreffende financiële verantwoording goed kunnen monitoren. De lasten en baten in 2025 zijn per saldo budgetneutraal. In de jaren 20262028 zullen we naar verwachting ook deze opvang verzorgen en betreffende lasten en baten (ook budgetneutraal) moeten we nog in onze begroting opnemen. Voor 2026-2028 hebben we nog geen ramingen opgenomen i.v.m. onzekerheden over de hoogte van de hiermee gemoeide lasten en baten. Bij de kadernota 2025 verwachten we hierover meer inzicht te hebben en zullen we de begroting hierop aanpassen.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 8 / 65

Naam: Steven Marshall (D66) Datum van indienen vragen: 3-10-2024 Nr. 1

Verwijzing (A) p. 10 / meerjarig perspectief

Vraag Bij de aanvullende maatregelen t.o.v. de kadernota 2025 staat genoemd dat er na 2026 niet verder bezuinigd zal worden op de sociale basis. Tijdens het technisch vragenuur van 2-10 is aangegeven dat de jaarlijkse ombuiging voor de sociale basis in 2026 én de jaren daarna jaarlijks €745k bedraagt.

Antwoord In bijlage 1 het overzicht van de bezuinigingen op de sociale basis (exclusief de maatwerkvoorzieningen). De ombuigingen op Inburgering, Minimabeleid en Sport in Rheden tellen hierin niet mee. Het gevraagde totaaloverzicht hebben we nu niet beschikbaar, maar zullen we voor de besluitvormende raadsvergadering aanleveren.

Het is onduidelijk welke concrete ombuigingen die in de kadernota genoemd staan hier vallen onder ‘de sociale basis’. Welke van de volgende (of andere) ombuigingen tellen op tot de genoemde 745k en vallen daarmee onder de ‘verzachting’? (tussen haakjes genoemd de ombuiging in miljoen euro zoals opgenomen in de kadernota). • • • • • • •

Inburgering (0,11) Minimabeleid & Minimaregelingen: subsidies vrijwilligersorganisaties (0,44) Sportaccomodaties (0,36) Sportstimulering (0,02) Cultuur (0,12) Preventief jeugdbeleid (0,08) Sociale basis collectief voorliggend (0,35)

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 9 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag • Verlaging ombuigingen sociale basis (0,2) • Versoberen bibliotheek (0,07)

Antwoord

2

p. 11 / tabel 2. Aanvullende maatregelen na kadernota

In tabel 2 staat bij ‘verlagen ombuiging sociale Zoals mondeling beantwoord tijdens de technische basis’ dat de verlaging voor 2027 260k bedraagt vragenronde: De exacte uitwerking van de ombuigingen en voor 2028 410k. sociale basis zal na vaststelling van de begroting nog moeten plaatsvinden. Klopt onze berekening dat het totaal van de in de kadernota genoemde oorspronkelijke In de Programmabegroting 2025 is in totaal € 48,6 miljoen ombuigingen in 2027 voor de sociale basis (dus beschikbaar voor uitgaven sociale basis (exclusief o.b.v. de in het antwoord op de vorige vraag onderwijs). Dit totale budget is bedoeld voor de genoemde maatregelen) €745k + €260k = maatschappelijke opgaven op gebied van cultuur, media, €1005k bedraagt? En voor 2028 €745k + €410k samenkracht en burgerparticipatie, wijkteams, = €1155k? maatwerkvoorzieningen en -dienstverlening en jeugdzorg. Een specificatie hiervan is opgenomen in de tabel op pagina Zo niet: wat klopt er niet in onze 29 van de Programmabegroting 2025. Dit totale budget loopt benaderingswijze? af naar € 45 miljoen in 2028. De ombuigingen op sociale basis in 2025 (€ 150 k) en 2026 (€ 700 k) blijven ongewijzigd ten opzichte van de kadernota 2025. In de jaren 2027 en 2028 verlagen we de ombuigingen sociale basis met respectievelijk € 260 k en € 410 k waarmee de structurele ombuiging op € 700 k blijft.

3

p. 29 / tabel 5.3

Bij 5.3 Cultuurpresentatie, prod.partic is ten opzichte van de GB2024 voor 2025 een verlaging van €217k, voor 2026 €286k en voor 2027 en verder €415k opgenomen. Dit is veel hoger dar de in de kadernota genoemde

In 2024 is met de eerste Berap een bedrag van € 161 k toegevoegd aan het budget vanuit de reserve Covid-19.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 10 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

4

p. 47 / tabel 3.3

Vraag ombuigingen op cultuur (resp. 0,05, 0,12 en 0,25 mio). Waarin zit het verschil? Waar moeten we aan denken bij baten vanuit economische promotie’

Antwoord

Zie ook antwoord op vraag 14 van de Christen Unie. De geraamde baten bij taakveld 3.1 betreffen de opbrengsten van de Bedrijven Investering Zone (BIZ) ad 101k en op taakveld 3.4 betreft het de forensenbelasting ad 66k en toeristenbelasting ad 517k.

5

6

p. 62 / tabel 0.8

p. 110 / personeelsbeleid

De overige baten en lasten stijgen tov GB2024 volgend jaar met ongeveer 2,8 miljoen euro. Wat zijn deze overige baten en lasten en wat veroorzaakt deze grote stijging

Zie antwoord op vraag 15 van de Christen Unie.

In tegenstelling tot vorig jaar (toen p. 107) bevat de begroting 2025-2028 geen informatie over de ontwikkeling van de formatie. De argumentatie hiervoor is: in de kadernota 2025 zijn een aantal ombuigingen opgenomen die invloed hebben op de formatie en het huidige salarisbudget. De verdere uitwerking van de voorstellen volgt in 2025.

Zoals mondeling beantwoord tijdens de technische vragenronde volgt de uitwerking van de formatie de inhoudelijke bestuurlijke keuzes. Op basis van de definitieve ombuiging zal zorgvuldig worden onderzocht wat de exacte impact is.

De geraamde lasten op taakveld 0.8 ‘Overige baten en lasten’ bedragen in 2025 € 4,6 mln. Ten opzichte van raming 2024 ad € 1,9 mln. is dit een toename van € 2,7 mln. Deze toename vloeit voort uit hogere stelposten voor prijsstijgingen (1,4 mln) en voor stijging salarissen (€ 1,3 mln).

Kunt u een overzicht geven van alle ombuigingen uit de kadernota die daar invloed

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 11 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

7

p. 110 / personeelsbeleid

Vraag op hebben en dus meegenomen gaan worden in die voorstellen? In tegenstelling tot vorig jaar (toen p. 107) bevat de begroting 2025-2028 geen informatie over de begrote inhuur. In de kadernota noemt u dat Rheden op dit moment 25,1% van haar loonsom uitgeeft aan externe inhuur, en stelt u voor dit met 50% te reduceren en zoveel mogelijk werk met vaste medewerkers uit te voeren. a. Kunt u aangeven hoeveel u daarmee begroot voor externe inhuur in 2025 en verder? (eventueel uitgesplitst naar typen inhuur) b. Kunt u aangeven wat uw concreet in de begroting verwerkte besparingsdoel in euro’s is voor externe inhuur in 2025 en verder?

Antwoord

Zoals mondeling beantwoord tijdens de technische vragenronde is er geen specifiek inhuurbudget. Als gevolg hiervan wordt alle inhuur gedekt uit materiele budgetten (waaronder projecten) en de vacatureruimte. Ten aanzien van het tweede deel van uw vraag: Bij deze ombuiging gaat het daarmee niet om het verlagen van de personeelskosten of een besparing, maar om het verlagen van een eventuele overschrijding. Met de extra maatregelen voor 2024 wordt er nadrukkelijk gestuurd op de beschikbare financiële ruimte. Omdat inhuur duurder is dan vaste invulling, betekent dit de facto dat er minder uren beschikbaar zijn.

Naam: Marleen Noorland, PvdA Datum van indienen vragen: 3-10-2024 Nr. 1

Verwijzing (A) P11

Vraag Graag voorbeeld van transitiekosten (5K)

Antwoord Dit betreft de transformatie zoals in het Koersdocument Samen Leven in Rheden, rapport Berenschot en de landelijke hervormingsagenda wordt omschreven. Dit vraagt om anders denken en handelen. We richten een programma in dat ervoor zorgt dat de gemeente de regie op de medebewindstaken versterkt, de kosten beheerst en dat met

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 12 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

Antwoord het beschikbare budget een maximaal maatschappelijke resultaat kan worden gerealiseerd. Het college acht het kansrijk en onderzoekt momenteel mogelijke maatregelen voor de extra taakstelling zoals beschreven op p 11. Voor opzet en uitvoering van het programma zijn de transitiekosten bedoeld.

2

P11 tabel 2

Aanvullende besparingen in 2027 -260 en -410. Eerder was vastgesteld dat de bezuiniging op de sociale basis in 2026 zou plaatsvinden en de jaren erna niet meer. Hoe zit het nu?

In de Programmabegroting 2025 is in totaal € 48,6 miljoen beschikbaar voor uitgaven sociale basis (exclusief onderwijs). Dit totale budget is bedoeld voor de maatschappelijke opgaven op gebied van cultuur, media, samenkracht en burgerparticipatie, wijkteams, maatwerkvoorzieningen en -dienstverlening en jeugdzorg. Een specificatie hiervan is opgenomen in de tabel op pagina 29 van de Programmabegroting 2025. Dit totale budget loopt af naar € 45 miljoen in 2028. De ombuigingen op sociale basis in 2025 (€ 150 k) en 2026 (€ 700 k) blijven ongewijzigd ten opzichte van de kadernota 2025. In de jaren 2027 en 2028 verlagen we de ombuigingen sociale basis met respectievelijk € 260 k en € 410 k waarmee de structurele ombuiging op € 700 k blijft. De exacte uitwerking van de ombuigingen sociale basis zal na vaststelling van de begroting nog moeten plaatsvinden.Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3

P11

4

P11 tabel 2

Wat betekent “inzetten op extra middelen Rijk”? Neen, hiermee wordt bedoeld om op basis van een Zijn dat subsidies? (landelijke) politieke lobby in nauw overleg met voornamelijk de VNG een hogere uitkering vanuit het Gemeentefonds te verkrijgen. Bezuiniging minimabeleid: wat is hier de Als antwoord op motie M9 is een alternatief voorstel t.a.v. toelichting? het minimabeleid geformuleerd.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 13 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

Antwoord In dit alternatieve voorstel (zie ook pagina 19 van de programmabegroting) blijven de Gelrepas en het kindpakket beschikbaar voor kinderen uit gezinnen met een inkomen tot 150%. De gemeentepolis wordt nog voortgezet voor het jaar 2025, met halvering van de gemeentelijke bijdrage. In 2026 (als de gemeentepolis afgeschaft is) treedt een regeling “tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten” in werking. Inwoners met een handicap of chronische ziekte kunnen in aanmerking komen voor een jaarlijkse financiële bijdrage in de extra zorgkosten die zij maken. De regeling moet nog nader uitgewerkt worden.

5

P12 Opschalingskorting

Oploop korting verdwijnt in 2026. Toch is opschalingskorting een groot probleem. Hoe groot is deze korting in 2025 ev?

6

P19

Wat kost geldfit de gemeente en hoeveel gebruikers heeft geldfit?

Deze zin (zie hierna) is niet correct en had niet vermeld moeten worden. (‘Ondanks dat de meicirculaire leidt tot een positieve bijstelling van de begroting, blijft de opschalingskorting de grootste impact op het negatieve begrotingsresultaat voor de jaren 2026 en verder.’). Zoals gemeld in de memo ‘financiële effecten meicirculaire 2024’ wordt de oploop van de opschalingskorting vanaf 2026 geschrapt. Dit geeft voor Rheden een structureel voordeel van € 1,6 miljoen in de algemene uitkering. Geldfit kost ca. € 7.000 per jaar. De eerste helft van 2024 is de website zo’n 317 keer bezocht vanuit de gemeente Rheden. In 1,5 jaar zijn er slechts enkele doorverwijzingen gekomen naar de gemeente of onze maatschappelijke partners via Geldfit. De site blijft toegankelijk voor inwoners, alleen zonder directe lokale doorverwijzing.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 14 / 65

Nr. 7

Verwijzing (A) P19

Vraag Hoeveel wordt er op de Gelrepas gekort in 2025? Voor 18+ en 18-?

8

P19

een regeling voor chronisch zieken en gehandicapten te maken. Hoe ziet zo’n regeling er (bijvoorbeeld) uit?

9

P20

10

P23 Preventie gezondheidszorg en vrijwilligersorg.

11

P11 2e bullet

Dit betekent dat wij vanaf nu extra in zullen moeten zetten op maatregelen die de negatieve autonome ontwikkelingen binnen programma 1 Samenleving compenseren. Wat staat hier nu precies? Kan dit ook makkelijker omschreven worden?

12

P20 Beoogde resultaten

Kan er meer uitleg komen over de genoemde percentages hierbij?

Antwoord De Gelrepas wordt in 2025 ongewijzigd voortgezet (geen aanpassingen in de doelgroep noch in de tegoeden).

Hierbij kan gedacht worden aan een jaarlijkse tegemoetkoming voor inwoners die a.g.v. chronische ziekte of handicap extra zorgkosten hebben. Diverse gemeenten kennen een dergelijke regeling, bijvoorbeeld Arnhem en Doesburg. Beëindigen instrumenten begeleiden naar werk: In het ombuigingsvoorstel P-wet is te vinden wat de hoe ziet dit eruit? Welke instrumenten voorgestelde verandering is per klantgroep en de verdwijnen? Welke bedragen zijn hieraan bijbehorende bezuiniging. verbonden en verdwijnt ook de loonkosten subsidie? Loonkostensubsidie is een wettelijke taak. Dit blijft. Betreft kwetsbare jongeren: Onderzoek naar de Deze subsidies zijn al wel betrokken. Vanaf 2025 willen we financieringsmogelijkheden vanuit landelijk dat nog meer doen. Er worden momenteel projecten gelden in het kader van het Gezond & Actief gefinancierd vanuit GALA en IZA middelen. Dit gaat om een Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord mogelijke accentverschuiving en uitbreiding van (IZA). Zijn deze subsidies nog niet betrokken? financieringsmogelijkheden. Vanuit GALA is voor 2025 Wat zijn verwachtte bedragen? € 130.000 begroot om in te zetten op verschillende preventieniveaus. Binnen het sociaal domein zijn er autonome ontwikkelingen die zorgen voor hogere uitgaven dan waar tot nu toe rekening mee is gehouden.

Deze autonome ontwikkelingen hebben betrekking op de Wmo maatwerkvoorzieningen en Jeugdzorg. Het college stelt de raad bij deze begroting voor om de kosten in 2025 volledig, voor 2026 75 % 2027 50 % en 2028 25 % als lasten op te nemen. Gelrepas: uit de regionale evaluatie Gelrepas* bleek dat het bereik van de Gelrepas gemiddeld 54% bedroeg. Wij streven naar een groter bereik van de doelgroep. Wij hebben daar

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 15 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

Antwoord o.a. uitvoering aan gegeven door de gelrepas ambtshalve te verstrekken aan inwoners met een uitkering (sinds oktober 2023). Wij hebben ons daarom tot doel gesteld een bereik van 65% te realiseren. Kindpakket: a.g.v. corona nam het bereik van het kindpakket in 2020 af. Sinds 2022 keert deze trend zich weer. In 2023 bereikten we circa 64% van de doelgroep. Wij streven er naar dit bereik nog verder te vergroten naar circa 70%. *waarover u mei 2023 middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd bent.

13

P35: 7e bullet

Er wordt kritisch gekeken naar de investeringsprojecten. Ook wordt gesproken over uitstel van één of meerdere jaren, of vervallen van projecten. Welke projecten heeft het college in beeld om te vertragen (en hoe lang), of om te laten vervallen?

In de 2e Berap van dit jaar is al aangegeven dat de integrale projecten vanuit het Watertakenplan Olburgen (bijlage 4 meerjarig investeringsplan) vertraging oplopen. Enerzijds veroorzaakt doordat de lopende ruimtelijke ontwikkelingsprojecten meer capaciteit vragen, anderzijds loopt de uitvoering van enkele projecten vertraging op vanwege stikstof en netcongestie. Vanaf eind 2023 is er 1 fte projectleider civiel als tijdelijk beheermaatregel vanwege de financiële tekorten niet ingevuld. Hiermee lopen we vooruit op het ombuigingsvoorstel uit de Kadernota om een jaarschijf uit de planning te halen. Een aantal projecten/straten in de vogelbuurt Oost in Dieren schuift een jaar door, dit zijn: De Fazantenlaan, Patrijslaan, Buizerdlaan, Valkenlaan, Haviklaan en de Spechtlaan in Dieren.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 16 / 65

Nr. 14

Verwijzing (A) P40 Wat mag het kosten

Vraag Hier staat n.v.t.. Dit terwijl er wel kosten zijn verbonden (zoals ook uit de tekst hierboven blijkt). Waarom staat hier niet van toepassing?

Antwoord Er staat niet van toepassing omdat alle kosten extern gefinancierd worden en dus geen effect hebben op het saldo van de begroting

15

P58 Toename in baten leefomgeving

Waar komen de extra baten van ca. 2,5 tot 5 mln vanuit Leefomgeving vandaan de komende jaren?

Het antwoord volgt op een later moment.

16

P59 Inwonersparticipatie

17

P63 Vergoeding raadsleden

18

P64 wat mag het kosten

Hier wordt ingegaan op het burgerakkoord en de Dit is scherp gezien. De tekst in deze alinea klopt niet met de duurzaamheidsagenda. In onderdeel werkelijkheid. De extra middelen voor de leefomgeving wordt aangegeven dat hierop duurzaamheidsagenda worden geschrapt (m.u.v. personele bezuinigd wordt vanwege de financiële situatie. lasten). In deze alinea staat juist dat er extra middelen nodig zijn voor proces en concrete maatregelen. Hoe verhouden deze zich tot elkaar? De vergoeding voor raadsleden en Het antwoord volgt op een later moment. commissieleden gaat omhoog met 5,4 %. Dit is in totaal een structureel bedrag van € 34 k. Waar terug te vinden in de tabel hierboven? Hier staat: n.v.t.. Betekent dit dat voor komend We zijn momenteel bezig met de ontwikkeling en uitwerking van een Inclusieagenda, waarin we de kaders en jaar voor een inclusieagenda geen financiën uitgangspunten vaststellen voor hoe we binnen onze beschikbaar zijn? gemeente willen omgaan met inclusie en diversiteit. Zodra deze agenda is vastgesteld, kan er een uitvoeringsagenda volgen. Indien voor de uitvoering hiervan financiële middelen nodig zijn, zal dit ter besluitvorming aan de Raad worden voorgelegd.

19

P65 wat mag het kosten

Hier staat nvt. Dat terwijl er onlangs in de raad is besloten hiervoor geld beschikbaar te stellen (eenmalig 25k, en drie jaar 40k). Waarom staat dit niet hier benoemd?

Dit heeft te maken met de inrichting onze administratie. De financiële taakvelden zoals voorgeschreven vanuit het Rijk hebben wij ‘gekoppeld’ aan de thema’s zoals wij ze in de programmabegroting kennen. Omdat wij de taakvelden niet zelf bepalen, kan het zijn dat een taakveld op meerdere

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 17 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

Antwoord thema’s betrekking heeft. “Niet van toepassing” betekent in deze context dat er geen financieel taakveld aan het thema ‘Inwonersparticipatie’ is toegewezen. We begrijpen dat u als raadslid wel behoefte heeft aan meer informatie over de kosten binnen dit thema. Om die reden is vanaf deze begroting voor de resultaten, de ‘nieuwe dingen’ die we voor dit thema oppakken, een inschatting van de kosten opgenomen per resultaat. We zijn hier als experiment op advies van de financiële commissie mee gestart, voor een behoorlijk aantal resultaten is dit ook al gelukt. De middelen die beschikbaar zijn gesteld voor de specifieke resultaten lees u voor het thema ‘Inwonersparticipatie’ onder het kopje “Beoogde resultaten” (pagina 65).

20

P94

Elders in de begroting wordt gesproken over temporiseren/schrappen van projecten. Dit wordt bij beheer van wegen niet benoemd. Betekent dit dat er bij wegen geen temporisatie/schrappen van projecten plaatsvinden? Hetzelfde geldt voor openbare verlichting: daar wordt elders in de begroting gesproken om te temporiseren, dit zien we hier niet terug. Hoe zit dit?

Wegen zijn inderdaad onderdeel van deze projecten. Bij de vervanging/herinrichting gaat het hierbij dus om een integrale aanpak van de hele omgeving: met wegen, groen, spelen. Het aanbrengen/vervangen van (extra) riolering, waterberging, infiltratieriolen of hemelwaterriolen zijn vaak de aanleiding voor de integrale projecten. Daarnaast wordt er in de projecten gekeken naar meekoppel kansen vanuit andere beleidsterreinen, denk hierbij aan biodiversiteit, klimaatadaptatie, energietransitie, etc. (zie link Integraal Beheerplan Openbare Ruimte) Voor de openbare verlichting is er een meerjarenplanning en worden de doelstellingen volgens het beleidsplan OV uitgevoerd.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 18 / 65

Nr. 21

Verwijzing (A) P134 Grondex.

Vraag Antwoord In de loop van 2023 wordt getoetst of het totaal Met VPB bedoelen we de vennootschapsbelasting. De van de grondexploitaties van de gemeente gemeente dient over de opbrengsten van grondexploitatie Rheden als een (winstgevende) onderneming vennootschapsbelasting te betalen. Over 2023 hoeft de kan worden gezien. Als dat het geval is wordt gemeente geen VPB te betalen. een openingsbalans opgesteld en zal een inschatting worden gemaakt van de te betalen VPB. Verwacht wordt dat het effect op de resultaten van de lopende grondexploitaties klein is. Wat is VPB en wat is de uitkomst van de toetsing in 2023?

22

P70 Kosten en Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Is er hier sprake van voor- of na financiering? Dit o.a. i.v.m. de liquiditeit.

We ontvangen van het Ministerie van Justitie en Veiligheid een bijdrage in de jaarlijkse opvangkosten van asielzoekers en ontheemde Oekraïners. Deze bijdrage is waarschijnlijk meer dan dekkend. De gemeente factureert per kwartaal vooruit.

23

P162 Voorziening spaarverlof

Waar dient deze voorziening voor en waarom wordt er de komende 4 jaar niet gemuteerd?

Deze voorziening dient ter dekking van betalingsverplichtingen als gevolg van opgebouwd spaarverlof. Door een verandering in de wetgeving zijn wij verplicht deze voorziening op te nemen. Elk jaar wordt de hoogte van de voorziening opnieuw vastgesteld aan de hand van het saldo spaarverlof. Bij het opstellen van de jaarstukken wordt de onttrekking over het afgesloten boekjaar bepaald.

24

P77 Lokale heffingen

Er staat dat lokale heffingen niet meer mogen stijgen dan de inflatie. Leges staan in de tabel op de volgende pagina (zoals bouwleges (is dit oa kosten voor een omgevingsvergunning?)). Tegelijkertijd hebben we uitgesproken om leges (meer) kostendekkend te laten zijn. Hoe

Bouwleges betreffen inderdaad ook een omgevingsvergunning. Leges brengen wij in rekening voor een concrete tegenprestatie. Zoals bij het aanvragen van een paspoort, rijbewijs of (omgevings)vergunning. Hierbij betrekken wij de kosten die wij hiervoor maken en mogen toerekenen. De inflatie is een onderdeel van de

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 19 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag verhoudt 'kostendekkend' en niet meer stijgen dan de inflatie zich tot elkaar? Onderaan pagina 82 wordt hier kort op ingegaan.

Antwoord berekening hiervan, maar niet de enige factor. Voor nadere toelichting verwijzen wij graag naar de onlangs vastgestelde nieuwe legesverordening (Raadsvergadering 24 september 2024).

Naam: VVD Fractie Datum van indienen vragen: 3 oktober 2024 Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

Antwoord

1

Algemeen

De programma begroting begint met een bestuurlijk voorwoord en vervolgens met twee inleidingen. Wat is de reden dat voor deze aanpak wordt gekozen?

Ten opzichte van de begroting van vorig jaar zijn er twee aanpassingen in de opbouw van de inleiding. Ten eerste is ervoor gekozen om te beginnen met het bestuurlijk voorwoord, in plaats van de leeswijzer. Hierdoor krijg de lezer gelijk inzicht in de bestuurlijke samenvatting, zonder eerst de leeswijzer te hoeven lezen. Ten tweede is er voor gekozen om in de inleiding nadere invulling te geven op het perspectief n.a.v. besluit 1a bij de kadernota 2025-2028 (2 juli 2024). Deze invulling gaat daarmee specifiek in op het besluit van de raad.

2

Algemeen

Welke ambities worden met deze programmabegroting bijgesteld?

De tweede aanpassing is in principe eenmalig van aard. Wij verwijzen u graag naar het bestuurlijk voorwoord op pagina 3. In het onderdeel “Bijstellen keuzes” leest u meer over de keuzes die worden bijgesteld. Hiermee borduren we voort op de ombuigingen en bijstelling ambities zoals opgenomen in de kadernota 2025-2028.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 20 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

Antwoord De ambities voor de komende periode blijven staan, waarbij de focus ligt op de vijf vliegwielen die wij hebben benoemd op pagina 8 van de programmabegroting.

3

Bestuurlijke inleiding – Pagina 3

Er wordt gesproken over de samenwerking met organisaties en ondernemers in de gemeente. Hoe gaat deze samenwerking er de komende periode uitzien en waar wordt gezamenlijk naar toe gewerkt? Wat gaat de rol van de raad in dit proces zijn?

Het antwoord volgt op een later moment.

4

Algemeen

Door de financiële commissie zijn begin 2024 Het college heeft met deze begroting geacht het advies van een aantal aanbevelingen gedaan om er voor de financiële commissie volledig over te nemen. zorg te dragen dat de programma begroting “nog beter’ te maken. Wat is er met deze De toelichting op de volgende stap in onze gezamenlijke aanbevelingen gedaan en waar vinden we deze doorontwikkeling is te lezen in het onderdeel “Opbouw effecten terug in deze programmabegroting? Een begroting” op pagina 6 en 7 van de programmabegroting. van de aanbevelingen is om de activiteiten alleen te benoemen en te onderbouwen voor Hier is inderdaad een deel van de aanbeveling over de alles wat additioneel is en niet meer wat er resultaten per abuis niet opgenomen, terwijl het advies wel “going concern” is. Dat vinden we terug maar volledig is omarmd en overgenomen voor deze het is onduidelijk van wat er wordt programmabegroting. De aanbeveling waar het om gaat is gereserveerd/geraamd voor “going concern”. Is om resultaten meer concreet (activiteitgericht) op te het mogelijk om dit te leveren per taakveld? schrijven en te beperken tot de ‘nieuwe dingen’ (zgn. “growing concern”). Daarnaast is voor deze resultaten, waar mogelijk, een inschatting van de kosten opgenomen. Per thema is een financiële tabel opgenomen met de baten en lasten, dit omvat zowel “growing” – als “going concern”.

We hebben geen apart overzicht van alleen ”going concern” en zijn ook niet voornemens deze op te stellen. Dit zou

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 21 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

Antwoord namelijk relatief veel tijd kosten, terwijl de meerwaarde beperkt is. Net als eerdere jaren zal er worden geëvalueerd in hoeverre dit is gelukt en welke (extra) acties voor de begroting 2026 gewenst zijn. We hopen deze evaluatie wederom samen met de financiële commissie uit te kunnen voeren.

5

Pagina 10 Tabel 1

6

Algemeen

In eerste bullet geeft U aan dat de voorgestelde Dat klopt. bezuinigingen naar aanleiding van amendement A1 is aangepast en dat subsidies vanaf 2027 niet Voor organisaties die een structurele subsidie ontvangen van meer worden aangepast. Betekent dat de de gemeente verandert er in 2025 niets. Vanaf 2026 staat voorgenomen bezuinigingen voor 2025v en 2026 een korting van 25% op het totale budget voor de sociale wel worden doorgevoerd? Wat zijn de effecten basis gepland. Oploop van de bezuinigingen voor 2027 en voor de getroffen instellingen/verenigingen als 2028 zijn van de baan. Na vaststelling van de begroting in de voorgestelde bezuinigingen wel worden november door uw raad geeft het college vervolg aan de doorgevoerd? gespreksavonden. Samen met onze partners bepalen we de prioriteiten voor de komende jaren en verdeling van de middelen. Op dit moment zijn de effecten voor deze instellingen/verenigingen daarom nog niet te geven. Het college zal bij de kadernota 2026 aan de raad voorstellen op welke wijze de ombuigingen een plek krijgen voor de jaren 2026 en verder. De programmabegroting is gebaseerd op de De ombuigingen zoals opgenomen in de kadernota 2025 zijn kadernota 2025 welke door de raad is 1-op-1 overgenomen in de programmabegroting 2025. Daar geamendeerd.

waar er aanpassingen zijn vanuit aangenomen In de kadernota(concept) zijn een groot aantal amendementen en/of vanuit aanvullende maatregelen na mogelijke bezuinigingen/ombuigingen genoemd. kadernota (zie tabel 2 op pag. 11 van de PB2025) zijn de Door raad is een amendement ingediend waarin betreffende ombuigingen aangepast in voorliggende het totaal van bezuinigingen is vastgesteld maar begroting.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 22 / 65

Nr.

7

Verwijzing (A)

Algemeen

8

Inleiding pagina 7

9

Inleiding pagina 8

Vraag een groot aantal ombuigingen niet zijn geaccordeerd. Dit is in de programmabegroting niet eenvoudig te herleiden. De genoemde ombuigingen (hyperlink) zijn documenten welke zijn achterhaald door besluitvorming. Graag een overzicht aanleveren welke geheel, gedeeltelijk en geheel niet zijn overgenomen. In de inleiding wordt gesteld dat de drie w vragen worden beantwoord in het programma. De wat vraag (wat gaan we doen) wordt beschreven als resultaat … er wordt nergens beschreven welke acties gekoppeld worden aan de verschillende thema’s

Antwoord Het gevraagde totaaloverzicht hebben we nu niet beschikbaar, maar zullen we voor de besluitvormende raadsvergadering aanleveren.

Dat klopt; de gedetailleerde acties maken geen onderdeel uit van de begroting. Wat we gaan doen en wat dit oplevert wel (resultaten). Dit is ook conform het advies van de financiële commissie.

Daarbij wordt erkend dat de resultaten nog meer concreet opgeschreven kunnen worden. Als u bedoelt dat hierin nog stappen te zetten zijn dan kunnen we dat beamen. We zullen dit meenemen in de evaluatie. Grondexploitatie. Dit betreft een omissie in de tekst. Hier moet staan: Wat is de reden dat de resultaatverwachting ‘Ook wordt inzicht verschaft in de resultaatverwachting van (2023) wordt gebruikt en niet het gerealiseerde de grondexploitatie zoals deze blijkt uit de begroting 2024 in resultaat van 2023? vergelijking met de prognoses volgens de overeenkomstige paragraaf in de laatste jaarrekening 2023.’ In de inleiding wordt geschreven dat de reden Het is een feit dat het Rijk de gemeenten kort. Wij zijn ook waarom Rheden er financieel minder goed realistisch en zien dat wij een omslag moeten maken. Wij voorstaat te vinden is door landelijk beleid en de moeten een aanpak creëren die maakt dat we minder samenstelling van de gemeenschap. Het lijkt afhankelijk worden van het Rijk. Wij zetten daarbij in op het erop dat U de schuld buiten de gemeente legt. Is verduidelijken van keuzes, het verbinden van alle het misschien ook zo dat we als gemeente een betrokkenen en het bieden van perspectief voor de te Grote ambitie hebben gehad afgezet tegen de toekomst. Buiten bestaande paden denken is aan de orde. beschikbare financiële middelen?

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 23 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

Antwoord Naast de maatregelen die nodig zijn om op de korte termijn de financiële huishouding op orde te brengen, zetten wij daarom voor de lange termijn in op: • Woningbouwversnelling; • Samenwerking aan de sociale basis; • Samenwerken aan de versterking van de lokale economie; • Samenwerking aan de kwaliteit van onze leefomgeving; • Werken aan een slanke en meer wendbare organisatie. Zie graag ook pagina 8 van de programmabegroting.

10

Inleiding pagina 9

11

Inleiding pagina 13

12

Programma 1 samenleving

In het onderdeel samenwerken aan de lokale De prioriteit is in de eerder vastgestelde economische visie. economie. Aangegeven wordt dat de prioriteit Tevens blijven we ons inzetten op de verdere verduurzaming ligt bij de groene sector, recreatie en toerisme van het totale bedrijfsleven in de gemeente Rheden en het MKB. Vallen hier grote ondernemers zoals Gazelle, die van belang zijn voor de Rhedense economie, ook onder? Waarom is hiervoor gekozen? In overige ontwikkelingen meldt U dat er een Vanuit treasurybeheer monitoren we onze nieuwe langlopende lening wordt aangegaan leningenportefeuille. In verband met te verwachte grote voor een bedrag van €15 M. Wat is de reden (investerings-)uitgaven in Q4-2024 en in 2025 is het voor het afsluiten van deze nieuwe lening en wat noodzakelijk om een lening af te sluiten. Het afsluiten van betekent dit voor de solvabiliteit? een lening betreft vreemd vermogen en hierdoor daalt de solvabiliteit. In de berekening van de solvabiliteit in de paragraaf weerstandsvermogen (pag. 89 score van 12%) is hiermee rekening gehouden. Wat is onze visie? Zoals mondeling beantwoord tijdens de technische vragenronde: Begin 2025 neemt het college de raad graag

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 24 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag Antwoord In mei 2024 is de sociale visie 2024 door de mee in de strategische agenda en voortgang raad vastgesteld. Daarin is kenbaar gemaakt dat uitvoeringsagenda sociaal domein. de uitwerking hiervan terug te vinden zou zijn binnen de programmabegroting. Ten aanzien van de programmabegroting 2025: Per opgave Waar vind ik de financiële consequenties van de (basis is het koersdocument) wordt beschreven wat we in uitwerking en welke effecten worden verwacht? 2025 kunnen en willen bereiken en aan welke ambitie dit Wat is de reden dat er in de bijdraagt. De financiële mogelijkheden zijn beperkt in 2025 programmabegroting zo’n uitgebreide aandacht en dit heeft invloed op de wijze waarop we in dat jaar aan de aan de visie is besteed? ambities kunnen werken. We houden dus de ambities vanuit het koersdocument in stand.

13

Programma 1 Samenleving pagina 11

Er wordt gesproken over een transformatie binnen het sociale domein? Wat houdt dit in? Wat gaat het opleveren en wat gaan we ervoor doen?

14

Programma samenleving – Bestaanszekerheid – Pagina 19

Waarom is ervoor gekozen de Gelrepas toch beschikbaar te houden voor de doelgroep tot 150% van het sociaal minimum.

Dit betreft de transformatie zoals in het Koersdocument Samen Leven in Rheden, advies van Berenschot en de landelijke hervormingsagenda wordt omschreven. Dit vraagt om anders denken en handelen zoals ook in de koers leefomgeving en transitieagenda is vastgelegd. We richten een programma in dat ervoor zorgt dat de gemeente de regie op de medebewindstaken versterkt, de kosten beheerst en dat met het beschikbare budget een maximaal maatschappelijk resultaat kan worden gerealiseerd. De Gelrepas blijft alleen voor kinderen beschikbaar voor de inkomensgroep tot 150%. Hiermee geven we invulling aan motie M9. Er is voor deze doelgroep gekozen omdat we in willen blijven zetten op gelijke kansen voor kinderen. Daarnaast laat de minima effect rapportage (nibud) zien dat gezinnen met oudere (>12 jr) kinderen het financieel moeilijk hebben. We willen deze doelgroep daarom blijven ondersteunen.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 25 / 65

Nr. 15

Verwijzing (A) Programma samenleving – Bestaanszekerheid – Pagina 19

Vraag Kunt u meer toelichten wat u voor zich ziet omtrent de regeling voor chronisch zieken en gehandicapten en wat hier de mogelijke financiële consequentie van is?

16

Programma 1 Pagina 20

17

Programma 1 Pagina 22

Binnen de participatie worden aantal instrumenten niet meer ingezet. Kunt U aangeven welke instrumenten hier worden bedoeld en welk effect dit heeft op de deelnemers binnen deze trajecten en de personele effecten van het niet meer inzetten van deze instrumenten? Hoe wordt geborgd dat doelstelling (75% van de deelnemers hebben een actief participatie traject). Op pagina 22 staat dat we het percentage overlast door houtstook willen verminderen met 20%. Hoeveel overlast was er de afgelopen jaren, hoe willen we dit verminderen en welk beleid gebruiken we hiervoor?

Antwoord Hierbij kan gedacht worden aan een jaarlijkse tegemoetkoming voor inwoners die a.g.v. chronische ziekte of handicap extra zorgkosten hebben. Diverse gemeenten kennen een dergelijke regeling, bijvoorbeeld Arnhem en Doesburg. Een voorstel volgt in 2025. In het ombuigingsvoorstel P-wet is te vinden wat de voorgestelde verandering is per klantgroep en wat het te verwachten effect is op de inwoners. We borgen de doelstelling door wel in te blijven zetten op inwoners met arbeidspotentieel. De financiële consequentie wordt meegenomen bij de kadernota 2026.

Aantal meldingen houtstookoverlast – Rheden Stookseizoen: Nov 2022 – mei 2023: 112 Nov 2021 – mei 2022: 76 (beperkte registratie door wijziging landelijk systeem) Sep 2019 – juni 2021: 48 Om overlast te verminderen, zetten we enerzijds communicatie en voorlichting in. Middels gemeentewebsite, video's, artikelen in lokale media en berichten op social media werken we aan bewustzijn over de gezondheidseffecten van houtstook, en geven we concrete tips om overlast te voorkomen. Daarnaast onderzoeken we (i.s.m. andere gemeenten) de mogelijkheden voor regelgeving en handhaving voor

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 26 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

20

Programma leefomgeving – Energie- en warmtetransitie – Pagina 40

Er komt een onderzoek naar het mogelijk Op dit moment valt daar nog niet veel over te zeggen. De realiseren van een (groot) zonneveld in het mogelijkheid wordt meegenomen in de gebiedsvisie en dan Soerense Beekdal Wat zou er moeten gebeuren zal er pas onderzocht kunnen worden of- en wat er mogelijk. om dit mogelijk te maken en wat is de rol van de gemeente hierin? Gaat het om particuliere of gemeentelijke grond? Hoe past dit in het planologische en beeld op natuur en landschap?

21

Programma 2 Pagina 43 resultaat

Per project vragen we aan de ontwikkelende partij om inzichtelijk te maken in welke mate circulair gebouwd gaat worden. Is dit wettelijk verplicht en wat draagt dit bij aan het verminderen van het woningtekort?

18

19

Antwoord houtstook. Dit onderzoek loopt. Zodra wij een beoogde aanpak hebben, informeren wij u daarover. Programma 1 Er wordt gesproken over het verantwoord In de begroting spreken we over: bewust omgaan met Pagina 23 omgaan met drugs? Wat wordt hiermee alcohol/drugs. We bedoelen daarmee dat we inwoners via Programma samenleving - Gezond bedoeld? Deze vraag stellen wij mede vanuit het een combinatie van voorlichting/educatie, beleid (regels, en vitaal van -10 maanden tot 100+ feit dat drugs verboden zijn. waaronder verbod) en hulp/ondersteuning bewust worden jaar van de schadelijke effecten van de middelen en hen stimuleren een gezondere keuze te maken. Programma leefomgeving – Wat is Rheden heeft een aantal goede ambities op het Wij hebben inderdaad aangegeven wat onze ambities zijn op onze visie? – Pagina 36 gebied van duurzaamheid. Onder andere over dit thema. Wij geven hiermee duidelijk richting, waarbij we circulaire economie en over een CO2 neutrale afhankelijk zijn van veel (externe) factoren. De omgeving. Hoe realistisch is het om deze afhankelijkheid van externe financiering is met deze ambities te halen in het licht van onze huidige begroting sterk vergroot. Het realiseren van deze ambities is financiële situatie? dus zeker een uitdaging. Wie kiezen er wel voor om de ambities te blijven formuleren vanuit het willen.

Dit is niet wettelijk verplicht. Of het bijdraagt aan het verminderen van het woningtekort is maar de vraag. Het is een extra eis en kan dus ook juist vertragend werken.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 27 / 65

Nr. 22

Verwijzing (A) Programma leefomgeving – Economische ontwikkeling – Pagina 45

Vraag Hoe gaat dit doel bereikt worden ondanks de geplande bezuinigingen?

23

Programma 2 pagina 45 Circulair inkopen

De interne organisatie is geïnformeerd over de noodzaak van (lokaal) circulair inkopen (Eind2025). Wat zijn de mogelijke kosten of baten van op deze manier van inkopen?

24

Programma leefomgeving – Mobiliteit en infra – Pagina 53

25

Programma bestuur & organisatie – Er wordt in het kopje ontwikkeling organisatie Het antwoord volgt op een later moment. Wat is onze visie? – Pagina 60 & gesproken over een slanke organisatie. Hoe ziet Ontwikkeling organisatie pagina 67 een slanke gemeentelijke organisatie in Rheden eruit? (Hoe) wordt de raad betrokken bij de bijgestelde strategische personeelsplanning? En stellen wij als raad nu ook al bezuinigingen vast op de gemeentelijke organisatie? Programma 3 Nieuwe content management systeem met een Het antwoord volgt op een later moment. Pagina 62 nieuwe website en hosting partij

26

Antwoord Onduidelijk is me wat met 'dit doel' wordt bedoeld.

Circulaire economie gaat over maatschappelijke waarde; dit is naast financiële waarde ook oog hebben voor sociale waarden en milieueffecten. Het belang van circulaire economie c.q. circulair inkopen is vooral gericht op het zorgen voor een duurzame toekomst. Er wordt gesproken over een onderzoek naar Uw raad heeft met amendement A8 Parkeerbeleid gevraagd passend parkeren binnen de gemeente, inclusief om een onderzoek naar betaald parkeren gevraagd bij de betaald parkeren. Klopt onze interpretatie dat er behandeling van de kadernota. Of en zo ja hoe er betaald betaald parkeren ingevoerd gaat worden en hier parkeren wordt ingevoerd is dus nog niet duidelijk. In de al een budget voor begroot is? Baten + 150 K en kadernota was een ombuiging opgenomen voor het lasten -9K? Als antwoord ja is graag invoeren van betaald parkeren in de parkeergarage Dieren. onderbouwing waar deze bedragen op zijn gebaseerd? De baten hiervan bedroegen € 150 k. In onze raadsinformatiebrief met betrekking tot de septembercirculaire informeren we u over de financiële verwerking in de voorliggende begroting.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 28 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag (2026).(Kosten:50.000). Hoe en wat gaan inwoners hiervan merken en betekent dit ook dat de informatie eenvoudiger en beter beschikbaar wordt?

Antwoord

27

Programma 3 Sluiting servicepunt pagina 62

Het voorstel is om het servicepunt te Het antwoord volgt op een later moment. concentreren in het nieuwe gemeentehuis. Dit levert een bezuiniging op van € 10K. Om de inwoners toch maximaal te faciliteren om het servicepunt in het gemeentehuis te kunnen bereiken zullen we het bezoek aan het gemeentehuis maximaal faciliteren met vervoersmogelijkheden. Hoe moeten we dit voor ons zien en welke financiële effecten kan dit gaan hebben?

Naam: Hendri Witteveen Deel 2 N.a.v. inspraak Datum van indienen vragen: 3-10-2024 Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

Antwoord

17

Leefomgeving. Blz 18 Verwijzing Link Ombuigingen Format Ombuigingen sociale basis (collectief) voorliggend

In het Format wordt gesproken over een 1) Ja. zogenaamde tussenvoorziening: “Continueren 3 2) Een tussenvoorziening bevindt zich tussen de dorps- of dorpshuizen + ombuigen naar 1 buurthuizen en professionele dagopvang; een buurthuis-plus tussenvoorziening”. In de Kadernota staat: “We en een dagopvang-min. Een tussenvoorziening draagt bij aan hebben ervoor gekozen om in de minder de participatie van inwoners door het bieden van veerkrachtige wijken ontmoetingsplekken in dagactiviteiten en ontwikkeling van sociaal kwetsbare stand te houden als ook zogenaamde inwoners. tussenvoorzieningen in Velp, Rheden en Dieren.” 3) Dat is niet uitgesloten. Vragen:

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 29 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

18

Leefomgeving. Blz. 29 5.6 Media

19

Leefomgeving. Blz 22 Gezond en vitaal

Vraag Antwoord 1. Wordt er nog steeds gekozen voor een 4) Begin 2025 neemt het college de raad graag mee in de tussenvoorziening in de drie grootste dorpen? strategische agenda en voortgang uitvoeringsagenda sociaal 2. Wat wordt daar onder verstaan? domein. 3. Wordt hierbij gedacht aan het doorontwikkelen van een bestaand dorpshuis? 4. Welke samenwerking staat het college voor ogen met de bestaande dorpshuizen, zowel bij de ontwikkeling als in de nieuwe situatie? In de periode van 2024 tot 2028 neemt het Voor 2025 en 2026 is aan de gemeente Rheden een DU budget voor het taakveld 5.6. Media, waaronder verstrekt van bijna 130 K voor de openbare bibliotheken (via de bibliotheek valt, af van 887 tot 817k. Het de septembercirculaire 2024 van het gemeentefonds). In de kabinet investeert vanaf 2025 structureel €60 nog op te stellen memo over de verwerking van de miljoen in bibliotheken. In 2025 en 2026 krijgt septembercirculaire zal een voorstel worden gedaan over de iedere gemeente via een decentralisatieallocatie van deze extra middelen. uitkering hiervoor een bedrag van € 2,95 per inwoner, voor Rheden een kleine 130k. Vragen; 1. Wordt deze decentralisatie-uitkering volledig ter beschikking gesteld aan de Zoomerij? 2.

Wat stelt de gemeente verder nog beschikbaar aan de taken waar deze uitkering voor bestemd is? Tijdens de inspraak op 3 oktober werd opgemerkt dat één van de uitdagingen van de verenigingen is dat ze minder opbrengsten uit het ophalen van oud papier halen. 1. Is het college hiervan op de hoogte? 2. Kan het college zeggen waardoor worden de lagere opbrengsten worden veroorzaakt?

Er is al jaren sprake van een daling van de hoeveelheid ingezameld oud papier. Dit is een landelijke ontwikkeling als gevolg van de digitalisering. Ook de recente invoering van het verbod op ongeadresseerd drukwerk zorgt voor vermindering van de hoeveelheid oud papier. In de periode 2021-2022 is er daarnaast, door ontwikkelingen op de oud papiermarkt, sprake geweest van een hoger dan gebruikelijk papier. Hierdoor valt de vergoeding over 2023 lager uit dan eerdere jaren.

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 30 / 65

Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

Antwoord

Naam: VVD Fractie Datum van indienen vragen: 4 oktober 2024 Nr.

Verwijzing (A)

Vraag

Antwoord

1

Programma 2 Pagina 40

In het Soerens Beekdal onderzoeken we of een (groot) zonneveld gerealiseerd kan worden. Vragen: 1. Hoe verhoudt zich dat tot de planologische bestemming en inzichten en de doelstellingen op gebied van natuur en landschap voor het Soerens Beekdal? 2. Is de gedachte dit op particuliere grond of op eigendom van de gemeente te realiseren?

A Op dit moment valt daar nog niet veel over te zeggen. De mogelijkheid wordt meegenomen in de gebiedsvisie en dan zal er pas onderzocht kunnen worden of- en wat er mogelijk. B Idem

2

Programma 2 pagina 42

onder Ombuigingen 2025 e.v. staat: “Tevens is besloten te stoppen met het project “blijfwijken” en .. . .” Wat zijn de overwegingen geweest om dit voorstel te doen en wat zijn de gevolgen/ effecten op langere termijn?

Inmiddels is het gelukt om externe subsidie te krijgen vanuit het regionale IZA-plan (integraal zorgakkoord) voor de Blijfwijken. Het project kan op basis daarvan doorgaan. Het was een politiek besluit om hiermee te stoppen.

3

Pagina 166

Aantal woningen, in 2024: 21.327 en in 2025: Bij ontwikkelingen binnen de gebouwde omgeving moet vaak 21.310, een afname van 17 woningen. eerst gesloopt worden, voordat de herontwikkeling plaats Hoe verhoudt dit getal zich tot de ambitie van de kan vinden. Dit kan (tijdelijk) tot een afname van de gemeente Rheden en wat is de oorzaak van deze voorraad leiden. afname?

Schriftelijke vragen programmabegroting 2025-2028 31 / 65

Nr. 4

Verwijzing (A) Programma 2 Leefomgeving

Vraag In het technisch vragenuurtje werd aangegeven dat een groot aantal activiteiten binnen dit programma worden uitgevoerd met externe financiering (SPUK). Deze activiteiten kosten ambtelijke capaciteit. Wat is de omvang van deze ambtelijke capaciteit en waar vinden we deze terug in de programma begroting? Graag overzicht aanleveren. Daarnaast vragen SPUK gelden additionele capaciteit van de accountant. In 2024 heeft dat bij de controle van de jaarrekening 2023 geleid tot (enige) vertraging. Hoe gaat we er voor zorgen dat dit niet (wederom) gebeurt?