Evaluatie beleidskader minima en schuldhulpverlening

Evaluatie Iedereen doet mee! Beleidskader minima- en schuldhulpverlening 2021-2024

1

Inhoud Inleiding .................................................................................................................................................... 3 1.

Evaluatie ambities ............................................................................................................................. 4

2.

Evaluatie ‘Dit gaan we doen’ ............................................................................................................. 6

3.

Acties op actualiteiten ....................................................................................................................... 7

4.

Aanbevelingen .................................................................................................................................. 8

Bijlage 1 - Doelgroepdata ......................................................................................................................... 9 Bijlage 2 – Nadere informatie ambities vijf pijlers .................................................................................... 14

2

Inleiding Op 23 februari 2021 is door de gemeenteraad het beleidskader minima en schuldhulpverlening ‘Iedereen doet mee!’ vastgesteld. Het beleidskader heeft een looptijd van 2021 tot en met 2024. Voor u ligt de evaluatie van dit beleidskader. Het beleidskader rust op 5 pijlers:

Binnen de thema’s zijn in het beleidskader ambities geformuleerd. In hoofdstuk 1 wordt beschreven wat is bereikt op de thema’s en de bijbehorende ambities. We doen dit op beknopte wijze. Een verdere toelichting is te vinden in bijlage 2. In hoofdstuk 2 geven we aan de hand van het stoplichtmodel weer wat de stand van zaken is op de acties uit het beleidskader. Hoofdstuk 3 gaat in op de diverse ontwikkelingen van de afgelopen jaren en de acties die hieruit voort zijn gekomen. Als laatst sluiten we in hoofdstuk 4 af met enkele aanbevelingen richting de toekomst. Gemeente Rheden voert de taken op het sociaal domein ook uit voor gemeente Rozendaal. We hebben Rozendaal daarom ook meegenomen in de data. Gelet op de grootte van deze gemeente en de samenstelling van de doelgroep gaat het om marginale aantallen.

3

1. Evaluatie ambities Pijler 1: Preventie Ambitie: Onze inwoners zijn in staat (met hulp) hun financiële situatie op orde te houden door een stabiel inkomen en overzicht op de administratie. o

We hebben een divers aanbod op het gebied van taal-, reken-, financiële en digitale vaardigheden. Inwoners geven aan dat het aanbod effectief is. o Vanaf 2021 zien we een stijging in het gebruik van de vrij toegankelijke ondersteuning gericht op geldzaken. Zowel voor enkelvoudige vragen als langere ondersteuning (Formulierenhulp, Sociaal Raadsliedenwerk, Thuisadministratie en Schuldhulpmaatje). Meer inwoners weten het aanbod te vinden.

Pijler 2: Vroegsignalering Ambitie: De gemiddelde schuld van inwoner die een schuldentraject start, daalt van ca. €43.000 in 2019, naar €40.000 in 2022 en uiteindelijk naar €38.000 in 2024, doordat wij er eerder bij zijn. De vroegsignalering is uitgevoerd zoals aangegeven in het beleidskader. Alle inwoners hebben een hulpaanbod ontvangen. De gemiddelde schuld bij de start van een traject is in 2023 €50.500: o Tijdens corona hebben weinig inwoners zich gemeld. We zien nu inwoners wel worden bereikt een grotere schuldenlast. o Tijdens corona zijn schuldeisers coulant geweest. De opgebouwde achterstanden worden nu weer geint. o De inflatie zorgt voor een snel oplopende schuldenlast. o Door verduidelijking in de wetgeving en de afbouw van de coronasteun zien we ook meer (ex) ondernemers die aankloppen voor hulpverlening. Zij hebben vaak een hogere schuld dan particulieren, omdat zij naast persoonlijke schulden ook zakelijke schulden hebben. We zien dat de gemiddelde schuld niet optimaal fungeert als indicator. We zien niet direct een link met het eerder betrokken zijn bij de problematiek. We nemen hiervoor in de p&c cyclus een indicator op.

Pijler 3. Kinderarmoede Ambitie: In 2024 is het gebruik van het Kindpakket gestegen van 78% in 2019 naar 85% in 2024. Sinds 2022 maken we gebruik van een nieuwe leverancier voor wat betreft de data over de omvang en samenstelling van onze doelgroep. Deze leverancier maakt gebruik van een andere methode, die nauwkeuriger, lokale data genereert. We kunnen daarom geen vergelijking meer maken met de data uit 2019. Daarnaast zijn we op een andere meetmethode overgestapt. We geven geen bereik percentage over het gehele Kindpakket weer maar benoemen het gebruik (aantallen) per regeling. Dit doet ons inziens meer recht aan de verschillende voorzieningen binnen het Kindpakket. Voor een nadere toelichting hierop zie bijlage 1. o

o

Het gebruik van het Kindpakket (via Stichting Leergeld) is sinds 2020 (start corona) teruggelopen. We zien vanaf Q2 2024 weer een lichte stijging. Het is nog niet duidelijk of deze doorzet. Eind 2023 maakten 696 kinderen gebruik van het Kindpakket. In 2019 ging het om 715 kinderen. Het aantal kinderen dat gebruik maakt van het schoolkostentegoed is toegenomen sinds het tegoed onderdeel uitmaakt van de Gelrepas. Eind 2023 maakten 844 kinderen gebruik van de Gelrepas. Dit is een toename t.o.v. 2019, toen 774 kinderen van de pas gebruik maakten. Overigens maakt slechts een klein deel van de kinderen uit de inkomensgroep tussen 120% en 150% gebruik van de Gelrepas (jaarlijks circa 40 kinderen).

4

Pijler 4: Schulden oplossen Ambitie: Onze hulpverlening leidt tot succesvolle uitstroom uit formele schuldhulptrajecten Het uitstromen uit gestarte schuldregelingen duurt zo’n 3 jaar (vanaf juli 2023 is dit vanwege veranderende wetgeving ca. 1,5 jaar). Van de regelingen die gestart zijn in de periode 2018 tot en met 2021 is zo’n 91% succesvol uitgestroomd. Enkele regelingen uit 2020 en 2021 lopen nog.

Pijler 5: Laagdrempelige toegankelijkheid Ambitie: Inwoners zijn bekend met alle ondersteuningsmogelijkheden en beoordelen deze met een 7 in 2024 (0-meting in 2021). We vergroten hiermee het bereik van de regelingen.

o o o o

o In de 0-meting beoordelen inwoners de minimaregelingen met gemiddeld een 8. De maatschappelijke partners met een 6,7. Omdat de nulmeting een ruimte voldoende scoort, hebben we ervoor gekozen het onderzoek niet te herhalen in 2024. We hebben in 2022 een minima effect rapportage (mer) uit laten voeren. De mer laat zien dat het minimabeleid noodzakelijk is om de begroting van de inwoner sluitend te krijgen. Er zijn diverse acties uitgevoerd om de toegankelijkheid tot de financiële hulpverlening te vergroten, waaronder een vernieuwde aanvraagstraat op de gemeentelijke website. Het gebruik van de Gelrepas en de gemeentepolis is toegenomen. Het gebruik van de andere regelingen is gelijk gebleven.

5

2. Evaluatie ‘Dit gaan we doen’ In dit hoofdstuk geven we aan de hand van het stoplichtmodel kort weer welke acties uitgevoerd zijn (groen) en welke gedeeltelijk of niet (oranje). De oranje stoplichten worden vervolgens kort toegelicht. De acties die ingezet worden vanuit een ander beleidsveld zijn niet meegenomen in het overzicht. Ambitie Actie Financiële situatie op orde Subsidie Formulierenhulp, Thuisadministratie enz. Inzet financieel jongerencoach Gemiddelde schuld Aansluiten landelijk convenant Hulpaanbod voor mensen met betalingsachterstand 25 huisbezoeken Kindpakket Voortzetten Kindpakket Evalueren Kindpakket Laagdrempelig gebruik Schoolkostenregeling Programma Kansenongelijkheid Succesvolle uitstroom Passende betalingsregelingen schuldhulptrajecten Mogelijkheden collectief schuldregelen Inzet budgetbeheer Wij geven de rechter advies over de inzet van schuldenbewind Doorbraakmethode in voor minimaal 10 multiproblem gezinnen We onderzoeken de inzet van elders succesvolle interventies. Inwoners zijn bekend met Wij stellen in 2021 een verordening schuldhulpverlening vast alle ondersteuningsVereenvoudiging aanvraagprocedures en vergroten gebruik mogelijkheden en Inzet communicatie voor bekendheid beoordelen deze met een Mogelijkheden voorzieningenwijzer in samenwerking met Vivare 7 in 2024

Stoplicht

Sluitend netwerk tussen maatschappelijke partijen Toelichting oranje stoplichten Adviesrecht schuldenbewind Sinds 2021 kunnen gemeenten de rechter adviseren of inwoners het best geholpen kunnen worden door een beschermingsbewindvoerder of advies geven over andere ondersteuning. Gemeente Rheden heeft zich aangemeld bij de rechtbank om hier gebruik van te maken. Er zijn in deze gehele periode slechts enkele signalen binnengekomen. Landelijk zien we dat dit instrument niet effectief is. Wel zien we dat we in veel gevallen al betrokken zijn voor de inzet van bewind. Voor verdere acties op dit thema willen we graag aansluiten bij de nog uit te voeren landelijke evaluatie en ontwikkelingen. We verwachten dat een warm contact meer bijdraagt aan de juiste ondersteuning voor de inwoners. Vereenvoudigen aanvraagprocedures en vergroten bereik We hebben goede stappen gezet in de vereenvoudigen van onze aanvraagprocedures en het vergroten van het bereik. Het gebruik van veel voorzieningen is gestegen, maar het gebruik van het Kindpakket is afgenomen. Het aantal kinderen dat bereikt wordt laat inmiddels weer een stijgende lijn zien. We werken samen met Stichting Leergeld om het gebruik te vergroten. Onderzoek inzet voorzieningenwijzer, samen met Vivare We hebben samen met Vivare de gezamenlijke inzet op een voorzieningenwijzer besproken.

Tot nu toe leidt dit niet tot een samenwerking waarin inwoners proactief worden benaderd. De gemeente heeft in de tussentijd zelf ‘Bereken uw Recht’ als voorzieningenwijzer ingezet. Vivare verwijst wel Bereken uw Recht.

6

3. Acties op actualiteiten Er is de afgelopen vier jaar veel gebeurd: Corona, de Toeslagenaffaire, de energiecrisis en hoge inflatie. Deze ontwikkelingen hebben veel acute inzet gevraagd van onze partners, beleid en uitvoering. Onze inzet op deze actualiteiten heeft effect gehad op de ruimte om in te zetten op de acties zoals benoemd in het beleidskader. Covid Tozo en Tonk Tijdens Covid heeft het rijk verschillende regeling in het leven geroepen om de effecten van Covid te beperken. De uitvoering van deze regelingen was belegd bij de gemeente. Verstrekken mondkapjes en zelftesten We hebben in 2020 en 2021 gratis (herbruikbare) mondkapjes beschikbaar gesteld voor inwoners met een laag inkomen. In 2022 zijn daar ook gratis zelftests bijgekomen. Dienstverlening Covid en de bijbehorende maatregelen heeft veel gevraagd van onze dienstverlening en van de dienstverlening van onze partners. Onze dienstverlening is doorlopend aangepast op wat wel en niet kon vanuit de maatregelen. Energiecrisis Gemeente Rheden heeft een pakket met ondersteunende maatregelen vastgesteld om de zwaarste druk op de inwoners te verlichten. We lichten hieronder de belangrijkste onderdelen uit dit pakket toe. We gaan ook kort in op de aanpak van energiearmoede via de speciale budgetten die wij hiervoor vanuit de het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening hebben ontvangen.

Energietoeslag 2022 (15 juni 2022 tot en met 30 april 2023) Gericht op huishoudens met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm. Later is deze uitgebreid met uitwonende studenten. De energietoeslag is in totaal aan 2866 inwoners verstrekt. Energietoeslag 2023 (6 november 2023 tot en met 31 mei 2024) Gericht op huishoudens met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm. De gemeente heeft deze doelgroep uitgebreid naar huishoudens met een inkomen tussen 120%-150% van de bijstandsnorm. De energietoeslag 2023 is aan 2479 inwoners met een laag inkomen verstrekt, en aan 309 inwoners met een middeninkomen. U bent hierover ook geïnformeerd via de 2e raadsinformatiebrief Sociaal Domein (2024). Aanpak energiearmoede In samenwerking met de energiebank Arnhem en omstreken bieden we energiecoaching. De trajecten richten zich op energiebesparende maatregelen zoals goede isolatie en stookgedrag. Vanaf 2023 bieden we aanvullend een witgoedregeling aan. Inmiddels zijn ruim 160 energiezuinige apparaten verstrekt. Vanaf 2023 wordt ook een isolatiesubsidie voor woningeigenaren aangeboden. Tot nu toe hebben enkele tientallen huishoudens hier gebruik van gemaakt. In de 2e helft van 2024 is de aanpak nog verder uitgebreid met ‘buurtklusbedrijven’. We ontzorgen kwetsbare inwoners met kleine en middelgrote isolatieklussen.

Gelrepas Inwoners met een Gelrepas ontvingen in januari een eenmalig extra vrij besteedbaar tegoed van €50 op hun Gelrepas (zowel volwassenen als kinderen). Dit tegoed werd goed gebruikt door de inwoner; circa 64% van het totaal op de passen geladen tegoed werd besteed. Ophogen vermogensnorm kwijtschelding Vanaf 1 januari 2023 maakt de gemeente gebruik van een verhoogde vermogensgrens voor vaststelling van de kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen. Ook is de verstrekte energietoeslag vrijgelaten bij de vaststelling van het vermogen bij de beoordeling voor kwijtschelding. Geldkranten Zie ook hoofdstuk 1 onder pijler nummer 5. We hebben in samenwerking met Nibud drie edities (2020, 2021 en 2023) van de ‘Geldkrant’ uitgebracht. 7

4. Aanbevelingen Naar aanleiding van deze evaluatie willen we een aantal aanbevelingen doen ten aanzien van komende jaren: -

Preventie en vroegsignalering blijven versterken We zien (landelijk en lokaal) dat inwoners naar de gemeente komen wanneer de problemen al hoog zijn opgelopen. Komende jaren legt het rijk focus op de verdere versterking van Vroegsignalering. Om inwoners eerder te helpen is het ook belangrijk dat inwoners goed weten waar zij terecht kunnen en wanneer zij bij de gemeente terecht kunnen. Landelijk zien we dat inwoners er vaak vanuit gaan dat de hulp niet voor hen bedoeld is.

-

Toegankelijkheid en bekendheid zijn ontwikkelingen van de lange adem In de toegankelijkheid zijn goede stappen gezet. De kracht van bekendheid zit hem in de herhaling. Er is afgelopen jaren veel ingezet op communicatie, bijvoorbeeld met de Geldkranten. De inzet op communicatie vraagt om een structurele aanpak waarin herhaling voorop staat.

-

Verdere inzet op duurzame financiële zelfredzaamheid In de looptijd van dit beleidskader is hard gewerkt aan de gemeentelijke hulpverlening. We zijn gestart met de inzet op duurzame financiële zelfredzaamheid. In de komende periode moet dit bestendigd worden.

-

Blijvende behoefte aan de inzet van minimaregelingen Zoals de minima effect rapportage (mer) heeft laten zien is het minimabeleid randvoorwaardelijk voor veel inwoners om de begroting sluitend te krijgen. Onze aanbeveling is dan ook om de regelingen zoveel mogelijk voort te zetten en te kijken waar deze nog uitgebreid kunnen worden voor de meest kwetsbare groepen. De mer laat zien dat dat de gezinnen met oudere kinderen en (oudere) inwoners met een zorgvraag financieel het meest kwetsbaar zijn. De tijdelijke regelingen energietoeslag en het eenmalig extra tegoed op de Gelrepas hebben laten zien dat een eenvoudig aan te vragen regeling, met beperkte aanvullende voorwaarden en zonder controle op de besteding ervan, voorzien in een behoefte van de inwoner. We bevelen aan dit mee te nemen in de verdere ontwikkeling van de minimaregelingen. Bijvoorbeeld door de Gelrepas voor volwassenen uit te breiden met een kledingtegoed.

-

Blijvende behoefte aan het stimuleren van het gebruik van minimaregelingen Aansluiten hierop bevelen we aan om in te blijven zetten op het gebruik van de minimaregelingen. We sluiten hiermee ook aan op de aanstaande wijziging van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (SUWI). Doel van de wetswijziging is dat uitvoerende instanties als UWV, gemeente en SVB inwoners pro-actief attenderen op regelingen waar ze mogelijk voor in aanmerking komen. Toegankelijkheid en bekendheid zijn essentieel om uitvoering te geven aan deze aanbeveling (zie ook onder die punten). Een toegankelijker publiekswebsite met de mogelijkheid om ook direct digitaal aan te vragen draagt daar aan bij. Aanvullend daarop bevelen we aan in te blijven zetten op laagdrempelige ondersteuning in de wijk, zoals de Formulierenhulp. En om aansluiting te zoeken bij inwonersinitiatieven in de wijk. Een voorbeeld is de informatie- en inloopavond die we samen met een bewonersgroep in Dieren Stenfert hebben georganiseerd. Inwoners kregen informatie over regelingen en voorzieningen en konden met hulp van Formulierenhulp en het sociaal raadsliedenwerk gelijk een aanvraag doen.

8

Bijlage 1 - Doelgroepdata Inleiding In deze bijlage vindt u informatie over de omvang en samenstelling van de doelgroep van het minimabeleid: inwoners met een laag inkomen en een laag vermogen. In combinatie met de gebruikscijfers (bijlage 2) van de verschillende regelingen, geeft het een beeld van het bereik van de minimaregelingen. Data over deze doelgroep is deels (gratis) beschikbaar via het CBS. Echter: de CBS data loopt doorgaans twee jaar achter op de actualiteit. CBS houdt daarnaast geen rekening met het vermogen van een inwoner. Terwijl dit wel een randvoorwaarde is binnen de minimaregelingen. Tot slot is de CBS data vanwege de afronding minder gedetailleerd (en daardoor minder betrouwbaar) om op lokaal niveau te gebruiken. Om betrouwbare en actuele lokale data te krijgen, laten we een adviesbureau een lokale analyse maken. Zij ‘verwerken’ de CBS data tot lokale data. Zij doen dit op basis van een rekenmodel, aangevuld met data van vergelijkbare gemeenten. Tot en met 2020 maakten wij gebruik van de minimascan van Stimulansz. 1 Stimulansz stopte in 2021 met dit product. In 2022 hebben wij de minimascan afgenomen bij een nieuwe leverancier, onderzoeksbureau Kwiz2. Doordat hun methoden verschillen, levert dit ook wat verschillen in de data op. Stimulansz schat het aantal kinderen op 120% van de bijstandsnorm bijvoorbeeld lager in dan Kwiz.

En schat het totaal aantal huishoudens op dat inkomensniveau hoger in. Doelgroepdata 2022 t/m 2023 Hieronder vindt u de informatie over de doelgroep zoals wij die gehanteerd hebben voor de periode 2022 t/m 2023. Het betreft informatie over: -het aantal personen (volwassenen en kinderen) -het soort huishouden -voornaamste bron van inkomen van deze huishoudens Het getoonde inkomensniveau is 120% van de bijstandsnorm. Dit betreft het inkomenspercentage dat op de meeste minimaregelingen van toepassing is (namelijk: de Gelrepas voor volwassenen, de gemeentepolis en de bijzondere bijstand. Waar bij de laatste opgemerkt moet worden dat ook inwoners met een hoger inkomen in aanmerking kunnen komen: er wordt dan wel draagkracht berekend). We hebben ervoor gekozen om cijfers op ene peildatum te laten analyseren (i.t.t. een jaargemiddelde). De peildatum is 1-1-2022. Aantal personen Cirkeldiagram a laat het totaal aantal personen zien dat in Rheden op dit inkomensniveau rond moet komen. Het diagram maakt onderscheid in kinderen en volwassenen (18 plus). Het gaat in totaal om circa 2500 huishoudens. Ten aanzien van de kinderen moet opgemerkt worden dat dit het totaal aantal kinderen in de leeftijd 0 t/m 17 jaar betreft. Het aantal kinderen dat in aanmerking komt voor bijvoorbeeld het Kindpakket of is lager, omdat een kind pas in aanmerking komt vanaf 4 jaar.

Het gaat dan in de leeftijdscategorie (4 t/m 17 jaar) om circa 1079 kinderen.

1 2

Stimulansz | Experts in het Sociaal Domein Onderzoeksbureau Groningen | advies en informatiemanagement : (kwiz.nl) 9

Cirkeldiagram a Huishoudtypen Cirkeldiagram b laat zien dat het grootste deel van deze 2500 huishoudens bestaat uit alleenstaanden zonder kinderen. Gevolgd door de tweepersoons huishoudens (paren) zonder kinderen. Het aantal huishoudens met kinderen (alleenstaande ouders en gezinnen met twee ouders) bedraagt 32%, dus circa 800 gezinnen.

Cirkeldiagram b Inkomstenbron huishoudens Cirkeldiagram c laat zien dat voor ruim een derde van deze 2500 huishoudens een uitkering participatiewet de voornaamste bron van inkomen is. Iets minder dan een derde van de huishoudens heeft een laag inkomen uit een (gedeeltelijke) AOW of pensioen. 19% van de huishoudens heeft een inkomen uit werk of onderneming (de zogenaamde ‘werkende armen’).

10

Cirkeldiagram c

Doelgroepdata 2024 Wij hebben begin 2024 een update van de minimascan laten maken. Hieronder vindt u de nieuwe data, op dezelfde thema's: -het aantal personen (volwassenen en kinderen) -het type huishouden -voornaamste bron van inkomen van deze huishoudens De peildatum is 1-1-2024. We gaan hieronder in op de verschillen t.o.v. de voorgaan de perioden. Aantal personen We zien in cirkeldiagram d dat het totaal aantal personen met een laag inkomen tot 120% van de bijstandsnorm is afgenomen. Dit is te verklaren door de stijging van het minimumloon en de uitkeringen. Dit wil niet zeggen dat ook het aantal mensen in Rheden dat niet rond kan komen en/of in armoede leeft is afgenomen. Het geeft wel aan dat het aantal mensen (volwassenen en kinderen) dat voor de minimaregelingen in aanmerking komt, is afgenomen. Het gaat in de leeftijdscategorie 4 t/m 17 jaar om circa 885 kinderen.

11

Cirkeldiagram d Huishoudtypen We zien in cirkeldiagram e dat het aantal alleenstaanden onder deze doelgroep licht is toegenomen, het aantal (echt)paren is licht afgenomen. Het aantal alleenstaande ouders is zeer licht gedaald, het aantal twee-ouder gezinnen met kinderen licht gestegen. Dit is in lijn met de demografische ontwikkelingen zoals beschreven in het Koersdocument Sociaal Domein (vastgesteld mei 2024).

Cirkeldiagram e

Inkomstenbron huishoudens We zien in cirkeldiagram e dat het aantal huishoudens met een inkomen uit een arbeidsongeschiktheidsuitkering (via het UWV) licht is gedaald. Het aantal inwoners dat een uitkering Participatiewet als voornaamste bron van inkomen had, bleef gelijk. Het aantal inwoners met een laag inkomen uit een AOW steeg licht. Dit is in lijn met de demografische ontwikkelingen in onze gemeente (vergrijzing).

12

Cirkeldiagram e

13

Bijlage 2 – Nadere informatie ambities vijf pijlers In hoofdstuk 1 van de evaluatie staat een overzicht van de ambities en wat op deze ambities is gerealiseerd in de afgelopen vier jaar. In deze bijlage vindt u een verdere toelichting en onderbouwing van de gepresenteerde resultaten.

Pijler 1: Preventie Ambitie: Onze inwoners zijn in staat (met hulp) hun financiële situatie op orde te houden door een stabiel inkomen en overzicht op de administratie. Educatie op gebied van taal- reken- en digitale vaardigheden, plus financiële vaardigheid. We hebben een divers aanbod op het gebied van taal-, reken-, financiële en digitale vaardigheden. In 2022 is het rapport van de impactmeting volwasseneneducatie uitgebracht. Deelnemers uit onze gemeente geven aan meer zelfredzaam te zijn, meer mee te doen aan de arbeidsmarkt en de basisvaardigheden beter te beheersen. Onze basisinzet op deze thema’s is daarmee effectief. In 2023 hebben we het uitvoeringsplan met partners geactualiseerd om basisvaardigheden van inwoners te versterken. Dat heeft geleid tot extra inzet om inwoners beter te vinden, het versterken van de kwaliteit van het Taalhuis, en het meten van de impact van het educatieaanbod. We werken hier met onze partners aan middels o.a. het aanbod vanuit het Taalhuis, cursussen Digisterker en cursussen Voor Hetzelfde Geld. Laagdrempelige, vrij toegankelijke ondersteuning: Vanaf 2021 zien we een stijging in het gebruik van de vrij toegankelijke ondersteuning gericht op geldzaken. Korte ondersteuning De Formulierenhulp en Incluzio (sociaal raadsliedenwerk en algemenen inloop) helpen inwoners met financiële of administratieve hulpvragen.

Het gaat dan bijvoorbeeld om hulp bij het invullen van formulieren, het aanvragen van toeslagen en voorzieningen of het lezen van brieven. In 2022 zien we bij de Formulierenhulp en Incluzio een piek in hulpvragen. Dit komt met name door de ondersteuning bij de aanvragen energietoeslag. We zien dat deze ondersteuningsvragen gericht op energie in 2023 afnemen. Het totaal aantal korte hulpvragen loopt vanaf 2023 iets terug, maar blijft hoger dan de jaren voor 2022. Veel inwoners komen terug met andere vragen over geldzaken. Langere ondersteuning We zien ook een stijging in de vraag naar langere ondersteuning zoals wordt geboden door de Thuisadministratie en Schuldhulpmaatje. Zij ondersteunen inwoners bij het op orde brengen en houden van de administratie. Zeker in 2023 is de stijging van het aantal inwoners dat zich meldt met een vraag aanzienlijk. Het gaat daarbij zowel om inwoners die zich preventief melden (er zijn nog geen schulden, maar wel geldzorgen), als om inwoners die zich melden met betalingsachterstanden en schulden. Inwoners worden geholpen met een traject door de vrij toegankelijke partijen of worden waar nodig doorgeleid naar de schuldhulpverlening van de gemeente. De ondersteuning van de gemeente en de vrijwilligerspartijen is complementair en loopt vaak naast elkaar.

Pijler 2: Vroegsignalering Ambitie: De gemiddelde schuld van inwoner die een schuldentrajecten starten, daalt van ca. €43.000 in 2019, naar €40.000 in 2022 en uiteindelijk naar €38.000 in 2024, doordat wij er eerder bij zijn. De gemiddelde schuld bij de start van een traject is in 2023 €50.500. Tijdens corona hebben weinig inwoners zich gemeld, nu het aantal aanvragen weer langzaam oploopt zien we een grotere schuldenlast. Schuldeisers zijn in coronatijd coulant geweest, deze coulance is nu ook geëindigd en opgebouwde achterstanden worden weer geïnd. Daarnaast zien we dat door de inflatie ook de schuldenlast snel oploopt. Door verduidelijking in de wetgeving en de afbouw van de coronasteun zien we ook meer (ex) ondernemers die aankloppen voor hulpverlening. Zij hebben vaak een hogere schuld dan particulieren. We zien dat de gemiddelde schuld niet optimaal fungeert als indicator. De hoge inflatie en bijvoorbeeld een enkele hoge schuld zorgen ervoor dat de gemiddelde schuld hoger wordt. We zien niet direct een link met het eerder betrokken zijn bij de problematiek. Gemeente Rheden kent sinds 2019 de aanpak Vroeg eropaf. Het aantal signalen kent door diverse ontwikkelingen 14

een grillig verloop. Allereerst is vroegsignalering sinds 2021 een wettelijke taak geworden. Daarmee zijn de signaalpartners die mogen aanleveren gewijzigd ten opzichte van de eerdere lokale aanpak. Vanaf 2021 is er een landelijk convenant beschikbaar. De overstap van het lokale naar het landelijke convenant heeft voor minder meldingen gezorgd in het eerste kwartaal van 2021. Begin 2023 is er gekozen voor een nieuw IT systeem voor vroegsignalering. Ook de overstap van dit systeem heeft kort gezorgd voor een dip in het aantal signalen dat werd ontvangen. Daarnaast heeft de coronaperiode landelijk gezorgd voor een afname van het aantal betalingsachterstanden ten opzichte van eerdere jaren. Het aantal meldingen dat wij van onze vaste lastenpartners binnenkrijgen in het kader van vroegsignalering stijgt. Meer inwoners hebben een betalingsachterstand op het gebied van nutsvoorzieningen, huur of de zorgverzekering. We benaderen (fysiek, telefonisch en per brief/mail) deze inwoners met een hulpaanbod. Ons communicatiemateriaal waarmee wij dit hulpaanbod doen is in de afgelopen periode aangepast.

Signalen vroegsignalering 800 700 600 500 400 300 200 100 0 Kwrt1 2021

Kwrt2 2021

Kwrt3 2021

Kwrt4 2021

Kwrt1 2022

Kwrt2 2022

Kwrt3 2022

Kwrt4 2022

Kwrt1 2023

Kwrt2 2023

Kwrt3 2023

Kwrt4 2023

Kwrt1 2024

Kwrt2 2024

Grafiek 1

Naast vroegsignalering zetten we ook actief in op opgelopen betalingsachterstanden. Sinds de energiecrisis krijgen we vanuit de energieleveranciers extra signalen wanneer afsluiting van het energiecontract dreigt. Hierop doen we een extra poging om contact met de inwoner te krijgen, om einde energielevering te voorkomen en mogelijk meer inwoners te bereiken met ons hulpaanbod nu de urgentie bij de inwoner mogelijk wat meer is doorgedrongen. Samen met Vivare werken we aan vergelijkbare afspraken voor huurschulden die zijn opgelopen, om zo verdere escalatie en woningontruiming te voorkomen. Vivare stuurt een signaal wanneer zij een dossier overdragen naar de deurwaarder. Vanuit deze urgentie bieden wij als gemeente ook nogmaals onze hulp aan.

Pijler 3: Kinderarmoede Ambitie: In 2024 is het gebruik van het Kindpakket gestegen van 78% in 2019 naar 85% in 2024. Doelgroepcijfers & meetmethode We zijn in 2022 overgestapt op een andere leverancier m.b.t. de cijfers van de omvang van onze doelgroep. Het aantal kinderen uit gezinnen met een laag inkomen en vermogen (vermogen binnen de normen van de Participatiewet) wordt door de nieuwe leverancier hoger ingeschat. Waarmee de gebruikspercentages lager zijn t.o.v. de gehanteerde percentages in de factsheet bij het beleidskader uit 2021. Dit maakt het lastiger verschillende jaren goed met elkaar te vergelijken. Meer info over de omvang en samenstelling van de doelgroep vindt u in bijlage 1. Daarbij zijn we op een andere meetmethode overgestapt. We geven geen overall percentage over het gehele Kindpakket weer maar benoemen het gebruik (aantallen) per regeling. Dit doet ons inziens meer recht aan de verschillende voorzieningen binnen het Kindpakket. We maken onderscheid in de Gelrepas voor kinderen en de 15

voorzieningen via Stichting Leergeld. De Gelrepas wordt nog onderverdeeld in het tegoed voor sport, cultuur en recreatie en het tegoed voor schoolkosten/schoolspullen. Kindpakket: voorzieningen via Stichting Leergeld Leergeld verstrekt verschillend voorzieningen, o.a. - kledingtegoed - laptops/desktops - fietsen (en fietsreparaties) - smartphones - oefensoftware voor school (squla) - vakantiekampenactiviteiten - zwemabonnementen Grafiek 2 geeft het aantal verstrekkingen kledingtegoed weer. De andere verstrekkingen zijn gebundeld onder ‘overige verstrekkingen’. De tabel laat een sterke daling in aantal verstrekte voorzieningen zien. Ter vergelijking: in 2019 verstrekte Leergeld 673 kledingtegoeden en 830 overige verstrekkingen. De daling is ingezet in het corona jaar. Deze trend is na het einde van de corona maatregelen (juni 2022) nog niet significant omgebogen. Daar lijkt nu een echter een kentering in te komen: de Q3 cijfers (niet in de grafiek verwerkt) laten een stijging in het aantal verstrekkingen zien: het aantal verstrekkingen kledingtegoed is opgelopen tot 310. Het aantal overige verstrekkingen tot 407. Het is op dit moment nog niet duidelijk of deze ontwikkeling doorzet.

Grafiek 2

Leergeld heeft begin 2024 haar website vernieuwd. De informatie is daarmee toegankelijker voor ouders geworden. Het is voor ouders ook makkelijker geworden om een aanvraag te doen. Daarnaast is Leergeld aangesloten bij het gecombineerde inloopspreekuur van politie, handhaving, Vivare en Incluzio in de Poort in Velp). Ouders kunnen laagdrempelig langskomen met een vraag en er kan gelijk een aanvraag gedaan worden. Leergeld gaat deze inloopspreekuren ook uitbreiden naar Rheden en Dieren. Leergeld brengt -in samenwerking met de gemeente- haar aanbod doorlopend onder de aandacht bij de partners. Onder andere bij de scholen, de jeugdgezondheidszorg en het jongerenwerk van Incluzio. Leergeld doet dit door het delen van informatiemateriaal en het geven van presentaties. In overleg met Stichting Leergeld kijken wij doorlopend in hoeverre in hoeverre de geboden voorzieningen nog aansluiten bij de behoefte van de doelgroep. Zo heeft Leergeld eind 2023 haar aanbod uitgebreid naar de doelgroep 0-4 jaar. Voor deze doelgroep biedt Leergeld een pakket aan met o.a. (educatief) spelmateriaal, een prentenboek en een knuffel. Het pakket wordt in een huisbezoek aangeboden, waarbij de intermediair ouders ook wijst op andere voorzieningen voor het jonge kind zoals de peuteropvang, de Speel-o-theek, peutergym etc. Ook voor de doelgroep 18 t/m 21 jaar wordt het aanbod uitgebreid.

Een en ander wordt in overleg met het onderwijs 16

dit jaar nog doorontwikkeld.

Grafiek 3 laat het aantal (unieke) gezinnen en kinderen zien dat door Leergeld met een of meer verstrekkingen geholpen is. Het aantal gezinnen nam af vanaf het coronajaar 2020. Het aantal kinderen daarentegen laat sinds 2022 weer een stijgende lijn zien. Ter vergelijking: in 2019 ging het om 715 kinderen in 396 gezinnen.

Grafiek 3

Kindpakket: Gelrepas voor kinderen De Gelrepas is er voor kinderen uit gezinnen met een inkomen tot 150% van de bijstandsnorm. Tot 120% hebben ook de ouders recht op een pas, bij een gezinsinkomen tussen 120% en 150% alleen de kinderen. De ervaring leert dat van deze doelgroep ‘midden huishoudens’ maar een zeer beperkt aantal kinderen van de pas gebruikt maakt (circa 40 kinderen in 2023). De Gelrepas kent in de eerste plaats een tegoed voor sport, cultuur en recreatie. Het tegoed voor kinderen in de leeftijd 4 t/m 11 jaar bedraagt €275 per jaar. Voor kinderen in de leeftijd 12 t/m 17 jaar is dat €325 per jaar. Grafiek 4 geeft het aantal kinderen met een Gelrepas weer. De grafiek laat zien dat het aantal jeugdige pashouders is na een lichte dip in 2021 weer aan het toenemen is. Het benuttingspercentage van het tegoed door deze groep ligt rond de 68% en laat jaarlijks nog steeds een (lichte) stijging zien.

Grafiek 4

17

Naast een tegoed voor sport, cultuur en recreatie krijgen kinderen met een Gelrepas ook een tegoed voor schoolspullen en andere schoolkosten. Zij ontvangen dit tegoed sinds het schooljaar 2022 automatisch op hun Gelrepas. Dit was voorheen een losse regeling, die ouders apart aan moesten vragen. Gemaakte kosten konden op declaratiebasis vergoed worden, tot een maximaal bedrag. Omdat de aantallen over 2020 en 2021 niet vergelijkbaar zijn met de nieuwe werkwijze via de Gelrepas, zijn ze niet in deze rapportage meegenomen. Het schoolkostentegoed bedraagt €40 per jaar voor kinderen in de basisschool leeftijd (4 t/m 11 jaar) en €70 voor een kind in leeftijd van het voortgezet onderwijs (12 t/m 17 jaar). Het tegoed kan alleen worden ingezet voor schoolkosten die volgens de wet2 door ouders/kinderen moeten worden opgebracht. Hieronder vallen onder andere schriften, een schooltas, een rekenmachine of atlas. De vrijwillige ouderbijdrage valt hier niet onder. Grafiek 5 laat zien hoeveel kinderen een schoolkostentegoed voor het basis- danwel het voorgezet onderwijs, ontvangen. Het bestedingspercentage van het tegoed loopt jaarlijks op van 64% in 2022 naar 68% in 2023. In Q2 2024 was dat percentage 41%. Kinderen benutten het tegoed dus steeds beter.

Grafiek 5

Pijler 4: Schulden oplossen Ambitie: Onze hulpverlening leidt tot succesvolle uitstroom uit formele schuldhulptrajecten Inzetten op duurzaam werk Dit is een ambitie die op een ander beleidsterrein opgepakt wordt, te weten werk en inkomen. Wij geven hierin uitvoering aan de Participatiewet. Inwoners die geen of onvoldoende inkomen hebben en zelf (nog) niet in staat zijn om dat voor elkaar te krijgen, ondersteunen we met een uitkering. Hiermee hebben inwoners weer financiële middelen tot hun beschikking, in ieder geval op het sociaal minimum. Vandaaruit verkennen we met de inwoner het perspectief voor de toekomst: dat kan een betaalde baan zijn (al dan niet voorafgegaan door een opleidingstraject), vrijwilligerswerk, een dagbesteding of anderszins. Dit is maatwerk per inwoner. De gemeente ontvangt hiervoor budget vanuit het rijk via de BUIG gelden. Wij rapporteren hier een aantal maal per jaar over de P&C cyclus. Inzetten op het regelen van de schulden We zien vanaf de start van Covid een daling van het aantal aanmeldingen bij de schuldhulpverlening. Tijdens Covid is dit een landelijke trend. Er komen weinig hulpverleners achter de voordeur, inwoners geven minder geld uit aan andere zaken en er is coulance vanuit schuldeisers. Landelijk zien we dat het aantal aanmeldingen vanaf half 2022 weer stijgt.

In Rheden zien we pas vanaf begin 2023 het aantal meldingen voor financiële hulpverlening stijgen. Deze stijging zet in 2024 door.

18

Meldingen schuldhulpverlening 60 50 40 30 20 10 0 Kwrt1 2021

Kwrt2 2021

Kwrt3 2021

Kwrt4 2021

Kwrt1 2022

Kwrt2 2022

Kwrt3 2022

Kwrt4 2022

Kwrt1 2023

Kwrt2 2023

Kwrt3 2023

Kwrt4 2023

Kwrt1 2024

Kwrt2 2024

Grafiek 6

We staan als gemeente klaar om onze inwoners met geldproblemen te helpen en werken aan het verlagen van de drempel tot onze hulpverlening. Per 1 juli 2023 is de looptijd van schuldregelingen aangepast. In plaats van 3 jaar is de standaard termijn voor een schuldregeling nog 1,5 jaar. Onze werkprocessen zijn hierop aangepast. In het eerste kwartaal van 2024 is het hele team financiële hulpverlening getraind op de laatste ontwikkelingen binnen het vakgebied; op onder meer de recente wetswijzigingen, wetenschappelijke inzichten en gesprekstechnieken. We maken grote slagen in onze communicatie vanaf 2023, zo is het materiaal rondom vroegsignalering aangepast en is de website vereenvoudigd. Onze ambitie richt zich op succesvolle uitstroom uit schuldhulptrajecten. Het uitstromen uit een gestarte schuldregelingen duurt zo’n 3 jaar (vanaf juli 2023 ca. 1,5 jaar). We kijken daarbij dus terug naar regelingen die zijn gestart voor de ingang van dit beleidskader. We kijken terug naar regeling gestart in 2018 tot en met 2021. Hiervan is zo’n 91% succesvol uitgestroomd. Enkele regelingen uit 2020 en 2021 lopen nog.

Pijler 5: Laagdrempelige toegankelijkheid Ambitie: Inwoners zijn bekend met alle ondersteuningsmogelijkheden en beoordelen deze met een 7 in 2024 (0meting in 2021). We vergroten hiermee het bereik van de regelingen.

Bekendheid & beoordeling Er is in 2021 door Moventem een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd (nulmeting). De inwoners beoordeelden de minimaregelingen met gemiddeld een 8. De maatschappelijke partners met een 6,7. De raad is hier in december 2021 middels een raadsinformatiebrief over geïnformeerd. In deze raadsbrief werd een drietal speerpunten benoemd: • • •

Vereenvoudigen van het aanvraagproces van regelingen; Geef meer bekendheid aan de regelingen, liefst in begrijpelijke taal; Maak meer ruimte voor maatwerk.

Effect minimaregelingen We hebben in 2022 een minima effect rapportage uit laten voeren door Nibud. Deze geeft inzicht in het gecombineerd effect van het Rhedens minimabeleid plus de landelijke toeslagen en regelingen, op de financiele positie van inwoners met een laag inkomen. De mer concludeerde het volgende: • Alle huishoudtypen kunnen de basis uitgaven bekostigen (huur, voeding, energie etc) • De meeste huishoudens kunnen daarnaast ook de uitgaven voor sociale participatie bekostigen. • De uitzonderingen hierop zijn het paar met ouderen kinderen en het paar waar één van de twee partners 19

• •

een zorgvraag heeft. Zij krijgen op verschillen de inkomensniveaus de begroting niet rond. De alleenstaande oudere met een zorgvraag en het paar zonder kinderen krijgen de begroting wel rond, maar zijn wel financieel kwetsbaar. Het minimabeleid is voor alle huishoudens noodzakelijk is om de begroting sluitend te krijgen.

Nibud adviseert in te blijven zetten op het terugdringen van niet-gebruik. En om in te blijven zetten op de ondersteuning van inwoners bij persoonlijke onvermijdbare uitgaven, via de bijzondere bijstand. U bent in mei 2023 over dit onderzoek geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief.

Toegankelijkheid schuldhulpverlening We willen dat inwoners makkelijk en snel toegang hebben tot de gemeentelijke dienstverlening. Voor de schuldhulpverlening zijn daarom wijzigingen aangebracht om de drempel tot hulp te verlagen. De gemeentelijke website aangepast. Voor een melding hoeft de inwoner enkel zijn of haar naam en contactgegevens door te geven. Pas vanuit het eerste gesprek wordt, samen met de inwoner, gekeken wat er verder nodig is om de juiste hulp en ondersteuning te kunnen bieden. In het werkproces zijn wijzigingen aangebracht om niet op voorhand alle (mogelijk) benodigde informatie op te vragen bij de inwoner, maar om in het proces te kijken wat er nodig is, welke informatie wij als gemeente zelf kunnen ophalen en welke informatie nog nodig is van de inwoner. Samen met onze partners is gewerkt aan een overzicht waarop staat op welke plekken inwoners met financiële of administratieve hulpvragen terecht kunnen. Ook de wijzigingen in ons communicatiemateriaal rondom vroegsignalering (zie pijler 2) draagt bij aan de toegankelijkheid van onze dienstverlening. Vereenvoudigen aanvraag minimaregelingen We hebben hier uitvoering aan gegeven door de Gelrepas ambtshalve te verstrekken aan inwoners met een bijstandsuitkering. Sinds november 2023 ontvangen inwoners die een bijstandsuitkering aanvragen, automatisch de Gelrepas thuis.

In 2022 hebben we de schoolkostenregeling (tot deze datum een aparte regeling binnen de bijzondere bijstand) ondergebracht in de Gelrepas. Kinderen die een Gelrepas aanvragen krijgen naast het sport en cultuurtegoed ook een tegoed voor schoolkosten op hun pas. Zij hoeven dit niet meer apart aan te vragen, zoals voor 2022 het geval was. Het is ook niet langer nodig om bonnetjes etc te overleggen (bewijs van besteding). Inwoners die de de Gelrepas niet automatisch ontvangen kunnen deze zelf aanvragen via www.gelrepas.nl. Voor vragen hierover kunnen ze terecht bij de klantenservice van Gelrepas. Inwoners kunnen de collectieve aanvullende zorgverzekering (de gemeentepolis) aanvragen via gezondverzekerd.nl. Deze digitale aanvraagstraat wordt ondersteund door onze uitvoeringspartner BS&F. We organiseren jaarlijks spreekuren op locatie om inwoners te ondersteunen bij de keuze voor de meest passende zorgverzekering en de overstap naar de gemeentepolis. Verdere ondersteuning of vereenvoudiging is in dit proces volgens ons niet van toepassing. De bijzondere bijstand moet aangevraagd worden via een pdf-formulier op onze publiekswebsite. De inwoner moet dit formulier printen en met de gevraagde aanvullende informatie naar de gemeente opsturen of langsbrengen. De digitalisering –en daarmee optimalisering- van dit proces maakt deel uit van het programma ‘Digitaal Rheden’.

Communicatie Geldkrant We hebben in samenwerking met Nibud drie edities (2020, 2021 en 2023) van de ‘Geldkrant’ uitgebracht. De kranten vormden een combinatie van informatie over financiële hulpverlening in de gemeente, de minimaregelingen, ervaringsverhalen en informatie van het Nibud. Alle edities zijn als bijlage van de Regiobode breed in de gemeente verspreid. Daarnaast was de krant ook af te halen bij de buurthuizen, bibliotheken en via de maatschappelijke partners. Bereken Uw Recht In 2022 hebben we de tool “Bereken uw recht” geïmplementeerd. Deze tool is mede door het Nibud ontwikkeld. Aan de hand van enkele gegevens over inkomen, vermogen en de gezinssituatie krijgt men een beeld voor welke aanvullende inkomensregelingen men in aanmerking zou kunnen komen. De ‘landelijke variant’ (die het recht op 20

bijvoorbeeld huur- en zorgtoeslag en kindgebonden budget berekend) was al gratis toegankelijk. Rhedense inwoners kunnen nu ook doorklikken en zien voor welke minimaregelingen ze in aanmerking komen. Inwoners die digitaal vaardig zijn kunnen de tool zelf –of met hulp een vriend of familielid- gebruiken. Inwoners die dat niet zijn, kunnen daarvoor een beroep op een van de financiële ketenpartners doen. Zij zijn actief betrokken in de implementatie van de tool. Woningcorporatie Vivare verwijst haar huurders ook naar deze tool. Geldfit Eveneens in 2022 gingen we de samenwerking aan met Geldfit, een initiatief van de Nederlandse Schuldhulproute3. Via Geldfit kunnen inwoners laagdrempelig informatie krijgen over geldzorgen en schulden, o.a. via het gratis (anoniem) telefoonnummer 0800-8115 en de Geldtest. Via de Geldtest wordt de inwoner de weg gewezen naar het lokale hulpaanbod. Publiekswebsite: de informatie (doel, voorwaarden, aanvraag) over de minimaregelingen wordt op een zo leesbare en toegankelijke manier mogelijk, via de publiekswebsite ontsloten. We zijn daarin echter gebonden aan het format (en daarmee beperkingen) van de bestaande website. Verdere optimalisering nemen we mee in het proces rond de ontwikkeling van de nieuwe publiekswebsite (live in 2026).

Gebruik minimaregelingen NB: in onderstaande data zijn ook verstrekkingen aan inwoners van Rozendaal meegenomen. Gelrepas Het aantal (volwassen) pashouders schommelde in 2020 t/m 2022 rond de 1800. In 2023 nam het aantal pashouders toe door de automatische verstrekking van de pas aan inwoners (en gezinsleden) met een uitkering. Zij hoeven de pas niet langer aan te vragen maar krijgen deze thuisgestuurd.

Grafiek 7

Gemeentepolis Het aantal deelnemers aan de collectieve aanvullende zorgverzekering, ofwel de gemeentepolis is na een lichte dip in 2022 weer terug op het oude niveau. Met een bereik van circa 36% op de totale doelgroep, komt Rheden hiermee iets boven het landelijke gemiddelde (34%) uit. Wij stimuleren het gebruik van de gemeentepolis maar zetten vooral in op ‘passend verzekerd’ zijn. De gemeentepolis biedt een goed pakket voor inwoners met een laag inkomen en een gemiddelde tot grote zorgvraag. Bij een lage zorgvraag kan een ander pakker –mogelijk bij een andere verzekeraar- voordelig zijn. Samen met de zorgverzekeraar adviseren wij inwoners over het meest passende pakket, zowel op zorg als op prijs. Dat doen we in de inloopspreekuren in de dorpshuizen in november 3 De Nederlandse Schuldhulproute is een publiek/private samenwerking van bedrijven, gemeenten en andere

samenwerkingspartners. Doel is door samenwerking bij te dragen aan een finacnieel gezond Nederland.

21

en december (het ‘overstap seizoen’).

Grafiek 8

Bijzondere bijstand Het aantal inwoners dat een beroep op de bijzondere bijstand moet doen laat over de afgelopen jaren een stabiele lijn zien. Het grootste aandeel wordt gevormd door de bijzondere bijstand voor bewindvoeringskosten. Bij andere kostensoorten kan gedacht worden aan aanvullende bijstand voor levensonderhoud voor jongeren waarvan de ouders daar niet in kunnen voorzien, rechtsbijstand of kosten voor het huisvesten (woninginrichting) voor met name statushouders. De verstrekkingen individuele inkomenstoeslag (IIT) en de energietoeslag (EET) zijn niet meegenomen in deze grafiek.

Grafiek 9

Individuele inkomenstoeslag De individuele inkomenstoeslag wordt jaarlijks verstrekt aan inwoners die langdurig (ten minste drie jaar) van een laag inkomen (maximaal 110% van de bijstandsnorm) rond moeten komen en een beperkt vermogen hebben. Inwoners met een bijstandsuitkering ontvangen deze toeslag automatisch. Zij hoeven geen aanvraag in te dienen. Dit betreft ongeveer 2/3 van het aantal verstrekkingen. Inwoners zonder uitkering kunnen de toeslag aanvragen via de website van de gemeente. Het aantal inwoners dat de individuele inkomenstoeslag ontvangt laat over de 22

afgelopen jaren een min of meer stabiele lijn zien. We verwachten dit jaar op een iets lager aantal uit te komen.

Grafiek 10

Maatwerk Voor de (individuele) bijzondere bijstand geldt dat alle aanvragen individueel beoordeeld worden. Waarmee er dus altijd sprake is van maatwerk. Binnen andere minimaregelingen (bijvoorbeeld de Gelrepas) biedt de hardheidsclausule mogelijkheid om af te wijken –en daarmee maatwerk te bieden- van de geldende voorwaarden. Ook voor financiële hulpverlening geldt dat er een plan op maat wordt gemaakt voor de inwoner. Voorop staat dat we komen tot een duurzame oplossing voor de inwoner. We maken samen met de inwoner afspraken over de voorwaarden van het traject, bijvoorbeeld het verlengen van termijnen wanneer dit passend is bij de situatie van de inwoner. Daarnaast zijn we in Q2 gestart met “multi-disciplinair overleg” (MDO). In dit overleg staat casuïstiek centraal waar binnen één huishouden sprake is van een hulpvraag op meerdere thema's. Bijvoorbeeld een combinatie van jeugdhulp, schulden en Wmo. Binnen het MDO wordt door collega's uit de verschillende betrokken teams gekeken wat nodig is om de inwoner optimaal te ondersteunen. En worden afspraken gemaakt over eenduidige communicatie naar de inwoner daarover. Ook de afstemming naar eventueel andere betrokken partners (bijvoorbeeld Incluzio, of Humanitas) wordt vanuit het MDO gecoördineerd.

23