Concept Jaarstukken 2020 (21.36).pdf

Concept Jaarstukken 2020

INHOUDSOPGAVE Jaarverslag ................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................. 4 Inleiding .................................................................................................................................... 5 Financiële resultaten .................................................................................................................. 8 Programma's .............................................................................................................................. 13 1 Economische Ontwikkeling .................................................................................................... 14 2 Welzijn ................................................................................................................................. 24 3 Gebiedsontwikkeling ............................................................................................................. 44 4 Duurzaamheid ......................................................................................................................

53 5 Bestuur en Veiligheid ............................................................................................................ 59 6 Financiën .............................................................................................................................. 68 7 Overhead.............................................................................................................................. 71 8 Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................. 74 Paragrafen.................................................................................................................................. 77 Lokale Heffingen ...................................................................................................................... 78 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ............................................................................... 83 Onderhoud Kapitaalgoederen ................................................................................................... 91 Financiering ............................................................................................................................. 99 Bedrijfsvoering ......................................................................................................................

103 Verbonden Partijen ................................................................................................................ 112 Grondbeleid ........................................................................................................................... 124 COVID-19 .............................................................................................................................. 129 Taakvelden - Beleidsindicatoren ............................................................................................. 137 Jaarrekening............................................................................................................................. 138 Baten en lasten en toelichting ................................................................................................ 139 Balans en toelichting.............................................................................................................. 145 Taakvelden - Realisatie .......................................................................................................... 173 SISA-Bijlage .......................................................................................................................... 175 Kerngegevens........................................................................................................................ 176

Jaarverslag

3

Leeswijzer Voor u liggen de Jaarstukken 2020. Deze bestaan uit zowel het jaarverslag (programma’s en paragrafen) de jaarrekening (balans en toelichting) en een aantal verplicht voorgeschreven bijlagen. Door deze drie onderdelen te combineren in de Jaarstukken 2020 is er samenhang in de verantwoording aan de raad en kan tevens volstaan worden met een aantal logische verwijzingen om dubbele overzichten te voorkomen. Nog sterker dan vorig jaar volgt de verantwoording de opzet van de begroting, waardoor de verschillende P&C-documenten beter te vergelijken zijn. Inleiding In de inleiding benoemen we op hoofdlijnen de belangrijkste ontwikkelingen in 2020. Financiële resultaten We gaan hier kort in op het jaarrekeningsaldo van 2020. Een verdere toelichting staat bij de afzonderlijke programma's. Daarnaast geven we in de inleiding ee n toelichting op RFS 2020 en besteden we in een afzonderlijke paragraaf aandacht aan de financiële consequenties van COVID19. Programma's Alle programma’s kennen een korte algemene inleiding. Vervolgens hebben we, conform de indeling van de begroting, de beleidsvelden opgenomen met daarbij onze voornemens ten aanzien van die beleidsvelden en de realisatie daarop. Elk programma sluiten we af met de financiële verantwoording.

Hoewel de raad autoriseert op programmaniveau, hebben we in voorliggende jaarstukken per programma de financiële resultaten op taakveld-niveau weergegeven. De belangrijkste afwijkingen (> € 50K) zijn daarbij apart toegelicht.

4

Inleiding Het jaar 2020 zal de geschiedenis in gaan als het jaar van COVID-19, de levensbedreigende pandemie die de hele wereld in zijn greep kreeg. De sterfte aan COVID-19 komt in 2020 in de top 3 van doodsoorzaken. De pandemie bracht ons gezondheidszorgsysteem aan het wankelen. De toestroom aan coronapatiënten zette het hele zorgsysteem (Thuiszorg, verpleeghuis, ziekenhuis) onder zware druk waardoor reguliere zorg werd uitgesteld, afgeschaald, vermeden of niet gegeven. De bestrijding van de besmetting door het virus heeft tot ingrijpende noodmaatregelen geleid. Deze noodmaatregelen hebben het maatschappelijk e n economisch leven in 2020 sterk ontwricht. De 1,5 meter-samenleving, de lockdown, de reisbeperkingen, de beperkte bezoekregeling, het thuiswerken, de gedwongen sluiting van onderwijs, horeca, winkels, theaters, musea, sportscholen en sportaccommodaties, attracties, evenementen en festivals hebben het sociale leven grotendeels lam gelegd. Mede daardoor staat ook de mentale gezondheid onder druk. Veel mensen hebben vaker gevoelens van angst, somberheid en eenzaamheid. De effecten van COVID-19 komen harder aan bij kwetsbare bevolkingsgroepen, zoals lager opgeleide mensen, jongeren, ouderen, mensen met onderliggende gezondheidsproblemen, maar ook bij vitale ondernemers en hun werknemers in zwaar getroffen branches. In heel Nederland kromp de economie in 2020 met 3,8%.

Dat is de grootste krimp die het CBS ooit gemeten heeft. In de regio Arnhem-Nijmegen bedroeg de krimp 3%. Het is met name dankzij omvangrijke steunpakketten en de inventiviteit van ondernemers dat de economische impact relatief beperkt is gebleven (dan wel is uitgesteld). We zien echter ook nieuwe kwetsbare groepen zoals zzp'ers, flexwerkers en jongeren met “onvolledige” opleidingen en een geringere kans op werk. Het was en is, in de woorden van onze premier, de grootste crisis in vredestijd na de Tweede Wereldoorlog. Toch is er ook hoop dat deze crisis een keerpunt kan zijn. Onder meer om onze maatschappij te verduurzamen, gezonder te maken en te vergroenen. Er zijn nieuwe initiatieven ontstaan en diverse ontwikkelingen zijn door corona in een stroomversnelling gekomen. Denk aan zorg en ondersteuning op afstand, de online-dienstverlening, het thuiswerken, en de digitale emancipatie van ouderen. Het bewustzijn over het belang van een goede, toegankelijke zorg is toegenomen evenals de waardering voor de eigen natuurlijke leefomgeving. Verder is de onderlinge verbondenheid in wijken en buurten versterkt. COVID-19 heeft een enorme maatschappelijke impact waarop wij als lokale 1e overheid voor de inwoners hebben moeten acteren. Continuïteit van zorg aan de inwoners stond daarbij voorop.

In een afzonderlijk hoofdstuk gaan wij nader in op de effecten en maatregelen voor onze organisatie en de door ons getroffen maatregelen. Rheden Financieel Stabiel De vastgestelde begroting 2020-2023, ging voor het jaar 2020 uit van een tekort van afgerond € 1,9 miljoen. In het voorjaar bleek sprake van extra negatieve effecten in 2019 die een structurele doorwerking kennen. Hiermee zou het begrote tekort voor 2020 verdubbeld worden en kwam ook het meerjarig perspectief opnieuw negatief uit. Via een aanvulling op de zomerrapportage en een amendement op de kadernota heeft de raad, op voorstel van het college, besluiten genomen om die situatie weer te herstellen. Eind november hebben we een eindejaarsprognose opgesteld waarin we hebben aangegeven ruim onder het begrote tekort voor 2020 te blijven.

5

Transformatieplan 2.0 De kern van het Transformatieplan 2.0 is (a) het versterken van de eigen kracht en samenredzaamheid van onze inwoners door een versterking van de sociale Ba sis en het aanbod van algemene voorzieningen, (b) het normaliseren en afschalen naar passende zorg en (c) een reductie van het aantal aanbieders en sturing op basis van lumpsum. In de loop van 2020 zijn verschillende maatregelen getroffen en voorbereid. Wa ar, binnen de corona-context, mogelijk zijn pilots uitgevoerd en projecten gestart. Een aantal maatregelen heeft vertraging opgelopen of bleek onvoldoende rendabel en/of effectief. De aanbestedingen met betrekking tot de versterking van de Sociale Basis en de lokale maatwerkvoorzieningen Jeugd zijn succesvol verlopen. Wij verwachten hiervan de komende jaren substantiële uitgavenreducties. Op de drie belangrijkste onderdelen van het Transformatieplan 2.0 schetsen we hier kort de belangrijkste ontwikkelingen. Jeugdwet Het aantal cliënten is in het coronajaar gedaald ten opzichte van 2019. De uitgaven 2020 voor de Jeugdwet komen naar verwachting uit op het niveau van 2019. Daarmee is de stijgende uitgaventrend gestopt. De relatief hoge uitgaven worden met name veroorzaakt door een toename van het aantal intramurale verblijfsdagen en de omzetgaranties voor zorgaanbieders in verband met de continuïteit van het zorgstelsel, zelfs bij niet geleverde zorg.

Participatiewet In tegenstelling tot de verwachtingen is he t aantal bijstandsuitkeringen slechts beperkt gestegen. Er was zelfs sprake van een daling in de 2e helft van het jaar. Wmo Hier verwachten we dat de stijgende trend van de laatste jaren is omgebogen. Zichtbaar is dat een aantal maatregelen zijn vruchten afwerpt. Met name de uitgaven voor begeleiding zijn sterk gedaald. De wederom toegenomen kosten voor Hulp bij het Huishouden (HH) zijn een dissonant in het geheel. Daar staat tegenover dat de Pilot HH-algemene voorziening een substantiële besparing zal laten zien. Regionale samenwerking Het Gemeenschappelijk Orgaan regio Arnhem-Nijmegen (GO) is een proces gestart dat moet leiden tot een versterkte regionale samenwerking in de regio Arnhem-Nijmegen. De cijfers van de regio laten zien dat we qua ontwikkeling achterblijven bij bijna alle andere regio's in Nederland, zowel economisch als qua bredere welvaart en welzijn. Het proces moet leiden tot een sterkere regio, met één agenda, één gezicht naar buiten en een lange termijnvisie als fundament. Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen In 2020 is de Regionale Agenda 2021-2025 opgesteld met daarbij de actieagenda voor 2021. In de regionale agenda 2021-2025 zijn vijf grote regionale opgaven uitgewerkt naar speerpunten en doelstellingen.

Met als leidend principe: kwa litatieve groei, voor een stedelijke ontwikkeling die in balans is met een groen en ontspannen leefkwaliteit. De gemeenteraden van de 18 regiogemeenten kunnen intekenen op de opgaven. Parallel hieraan hebben de regio’s Arnhem-Nijmegen en FoodValley in het najaar van 2019 afgesproken om samen door te groeien naar een groene metropool van internationale betekenis. De ambitie is daarbij om circulair te worden in alle facetten van de leefomgeving en zo voorbeeld te zijn voor een gezonde groei. Met het Rijk is afgesproken om voor de regio Arnhem-NijmegenFoodvalley te komen tot een integrale verstedelijkingsstrategie voor de middellange termijn. Gecombineerd met de in 2020 geactualiseerde Woondeal kan de verstedelijkingsstrategie ook bijdragen aan het verbeteren van de woningmarkt op de korte termijn. In de 2e helft van 2020 is een Contourennotitie opgesteld met de belangrijkste bouwstenen voor de strategie en te verkennen scenario’s.

6

Organisatieontwikkeling Kijkend naar de interne organisatie was 2020 een roerig jaar. COVID-19 had een grote invloed op de organisatie. Plotseling moest er vanuit huis gewerkt worden en er kwamen nieuwe en andere taken. Dit was voor de organisatie een flinke omslag, maar gebleken is dat we in staat zijn snel te schakelen. We konden onze dienstverlening vanuit huis continueren op een acceptabel niveau. Het zorgde echter ook voor een groter verloop en hogere uitval onder het personeel. Medewerkers vielen uit door COVID-19 of door de werkdruk die gepaard ging met de extra werkzaamheden en veranderde thuissituatie. Onder deze uitdagende omstandigheden, bleek de veerkracht en de flexibiliteit van de organisatie een groot goed. De prioriteit ligt en heeft altijd gelegen op de continuering van de zorg voor de inwoners.

7

Financiële resultaten De jaarrekening 2020 sluit met een overschot van afgerond € 420 duizend, de eindejaarsprognose liet nog een tekort zien van € 0,7 miljoen. In deze jaarrekening vindt de toelichting op afwijkingen plaats ten opzichte van de begroting na wijziging ofwel de stand van de zomerrapportage. Op dat moment heeft de raad de begroting namelijk voor het laatst gewijzigd vastgesteld, het verwachte tekort bedroeg op dat moment € 1,9 miljoen. Afwijking ten opzichte van de primitieve begroting Bij het vaststellen van de jaarstukken 2019 heeft de raad gevraagd voortaan ook aandacht te schenken aan de afwijking van het resultaat ten opzichte van de primitieve begroting en niet alleen ten opzichte van de gewijzigde begroting. In deze jaarstukken is er geen verschil tussen deze 2 saldi. Hoewel het tekort van de primitieve begroting, in eerste instantie, bij de zomerrapportage fors verder opliep, zijn daarvoor incidentele aanvullende besparingen voorgesteld waardoor het saldo van de zomerrapportage uiteindelijk op het nivea u van de primitieve begroting is vastgesteld. Programma Rekening

Totaal Primi- Gewijzig- Rekening Saldo tieve de begrobegroting ting

(Bedragen x € 1.000) 2019

2020

2020

2020

2020

Lasten

120.574

118.042

120.891

128.474

-7.583

Baten

112.380

115.900

117.161

126.148

8.987

-8.194

-2.142

-3.731

-2.326

1.404

Saldo van baten en lasten Reserves Toevoeging

2.437

0

0

1.984

-1.984

Onttrekking

7.252

184

1.771

4.730

2.960

Resultaat

-3.379

-1.959

-1.960

420

2.380

Afwijking per programma Programma

Bedrag (x € 1.000)

1. Economische ontwikkeling

1.688

2. Welzijn

-1.369

3. Gebiedsontwikkeling

381

4. Duurzaamheid

-188

5. Bestuur en Veiligheid

-99

6. Financiën

483

7. Overhead

-1.562

8. Algemene dekkingsmiddelen

3.046

Totaal hoger voordelig resultaat 2020

2.380

Ten opzichte van de stand van de zomerrapportage is er, per saldo, sprake van een positieve afwijking van € 2,4 miljoen. De grootste afwijkingen zijn afgerond de volgende:

8

Afwijkingen

Bedrag (x € 1.000)

Voordelen: Compensatie COVID-19

782

Lagere investeringen / onderhoud wegen

750

Algemene Uitkering

1.000

Inkomensregelingen

842

Begeleide participatie

256

Samenkracht en burgerparticipatie

213

WMO (maatwerkdienstverlening en voorzieningen)

137

totaal voordelen

3.980

Nadelen: Jeugdzorg Rheden Financieel Stabiel totaal nadelen

Saldo overige afwijkingen, per saldo voordeel Totaal verklaard hoger voordelig resultaat

-2.086 -414 -2.500

900 2.380

Voor een nadere toelichting op deze en de overige afwijkingen wordt verwezen naar de betreffende programma’s. Rheden Financieel Stabiel (RFS) Bij het vaststellen van de programmabegroting 2020-2023 heeft de raad ook tot een omvangrijk pakket aan bezuinigingen besloten. Alle maatregelen zijn financieel (meerjarig) vertaald en daarmee onderdeel van de verschillende taakvelden zoals deze binnen de programma’s zijn opgenomen. In deze jaarstukken geven we integraal inzicht in de realisatie van de maatregelen voor het jaar 2020. Eerder hebben we al aangegeven dat rapportage over de voortgang, vanaf 2021, zijn beslag krijgt via de reguliere P&C-documenten. Door de vertaling naar de taakvelden kunnen de bezuinigingen, op begrotingsbasis, als gerealiseerd worden beschouwd. Een afwijking van de betreffende maatregel komt daarmee dan ook als afwijking op het betreffende taakveld naar voren. Ook dat zal in deze jaarstukken zichtbaar zijn. Inclusief de aanpassing van de zomerrapportage 2020 ziet de opgave en de realisatie voor de maatregelen in het kader van RFS er in 2020 als volgt uit:

9

(Bedragen x € 1.000)

Oorspro Wijzigin Opgave nkelijk gen

Transformatieplan Optimaliseren organisatie Overige Project Huisvesting Nader te onderzoeken totaal

Gerealis eerd

Saldo

2020 2.132 15 1.907 270 250

2020 0 68 115 -20 0

2020 2.132 83 2.022 250 250

2020 2.012 68 1.993 250 0

2020 -120 -15 -29 0 -250

4.574

163

4.737

4.323

-414

Bij de cijfers in deze tabel merken we op dat we alleen hebben gekeken naar de uitkomst op die taakvelden waarop ook daadwerkelijk maatregelen zijn getroffen. Wanneer op een bepaald taakveld nog minder uitgaven zijn gedaan is dat in deze tabel niet verwerkt omdat er anders geen zuiver beeld is van het behalen van de maatregelen. Transformatieplan Bij de budgetten die behoren tot het transformatieplan is het lastig vast te stellen, zeker door de invloed van COVID-19, in welke mate de werkelijke uitgaven precies beïnvloed zijn door de genomen maatregelen. Wel vallen een aantal zaken op. Zo hadden we binnen de € 2,1 miljoen rekening gehouden met een extra bijdrage van 500K voor Voogdij 18+. Deze bijdrage is 280K hoger uitgevallen. Daar staat tegenover dat de uitgaven voor Jeugd boven budget zijn uitgekomen waardoor een besparing van 400K niet is gehaald. Op het onderdeel transformatieplan is daardoor een beoogde besparing van per saldo 120K niet behaald. Bij Wmo zien we dat de feitelijke uitgaven lager zijn dan de bijgestelde budgetten. Bij Jeugd is er sprake van hogere uitgaven dan geraamd. Met name die ontwikkeling baart ons de meeste zorgen omdat we in de meerjarenbegroting van hogere besparingen op Jeugd zijn uitgegaan. We verwijzen graag naar programma 2 voor een nadere toelichting hierop.

Optimaliseren organisatie Bij optimaliseren organisatie draait he t vooral om efficiencybesparingen. Bij de zomerrapportage was al gemeld dat een besparing vanaf 2021 een jaar eerder kon worden behaald. Eén maatregel is niet behaald in 2020, te weten de maatregel ‘minder inhuur via bemiddelingsbureaus’. Dit wil overigens niet zeggen dat we op de inzet van inhuur niet scherp zijn geweest. Sterker nog, in de paragraaf Bedrijfsvoering onder personeel en organisatie kunt u teruglezen dat er in 2020 voor € 1,3 minder is ingehuurd dan in 2019. Daarnaast was er in 2019 ook nog s prake van een overschrijding van de som van vast en ingehuurd personeel van € 1 miljoen waar dat in 2020 slechts 28K is. Zie ook toelichting bij paragraaf bedrijfsvoering, onderdeel Personeel & Organisatie. Overige In totaal gaat het om 47 maatregelen, oplopend van € 2 duizend tot ruim € 400 duizend. Verreweg de meeste maatregelen zijn in 2020 gerealiseerd. Alleen binnen openbaar groen is een deel niet gerealiseerd. Voor 2020 was hiervoor besparing van € 94 duizend ingeboekt, deze is voor € 65 duizend wel gehaald maar voor € 29 duizend dus niet. Project Huisvesting Onder deze noemer was voor 2020 een eenmalig bedrag van 250K opgenomen. Het betrof een budget uit de voorgaande collegeperiode voor duurzaamheidsaanpassingen binnen de organisatie, o.a. voor huisvesting.

Mede door de plannen voor een nieuw gemeentehuis is dit budget ingeleverd als bijdrage voor de totale taakstelling. Nader te onderzoeken 10

Als sluitpost van de bezuinigingsmaatregelen is destijds voorgesteld een aantal zaken nader te onderzoeken, de zogenaamde 0-lijst. Bij de actualiteitenrapportage hebben we geconstateerd dat het besparingspotentieel een stuk lager is dan destijds verwacht. Hierop is die maatregel ook gehalveerd. In 2020 zijn we er niet in geslaagd om deze te realiseren. Wel hebben we in de actualiteitenrapportage onderstaande onderwerpen aangedragen die eventueel voor het restant van de 0-lijst in aanmerking komen:  welstandsvrij bouwen;  versobering hulpmiddelen;  publieksbalies;  toerisme;  eigen bijdragen;  samenwerking. In 2020 heeft dit nog niet tot concrete acties geleid. Wel zijn er op diverse taakvelden in deze jaarstukken meevallers maar die kunnen niet als invulling van deze ‘maatregel’ worden beschouwd. COVID-19 Voor de effecten van COVID-19 geldt dat deze alle programma's raken. In de conceptversie van de beleidsmatige verantwoording was hierover een passage in de inleiding opgenomen. In deze definitieve jaarstukken zijn hieraan de cijfers toegevoegd en zijn teksten aangevuld. De omvang leende zich hierdoor wat minder voor deze inleiding waardoor er voor is gekozen dit in een afzonderlijke paragraaf op te nemen. In de tabel "Afwijkingen" is zichtbaar dat de compensatie voor COVID-19 een positief effect heeft van ruim € 0,7 miljoen voor bestemming.

Dat heeft er echter alles mee te maken dat een deel van de ontvangen middelen nog niet besteed is aan het beoogde doel. Daarom wordt via het raadsvoorstel voorgesteld dit te storten in een reserve COVID-19 voor uitvoering in 2021. Weerstandscapaciteit Het risicoprofiel is ten opzichte van de begroting 2021 (laatste herziening) licht gestegen met in totaal € 100 duizend (nader toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen). Hier staat tegenover dat het weerstandsvermogen ook is gestegen. Dat komt doordat, zoals eerder gesteld, het verwachte tekort over 2020 lager uitvalt. De weerstandsratio stijgt hierdoor van 1,8 (stand begroting 2021) naar 1,9. Vooralsnog is dit nog wel (ruim) voldoende maar de hoogte van de algemene reserve is nog niet op gewenste peil om de solvabiliteit naar een gezond niveau te brengen. Met het vaststellen van de meerjarenbegroting 2021-2024 is weliswaar voorzien in begrotingsoverschotten om deze weer op peil te brengen, maar zorgen zijn er nog steeds. De belangrijkste zorg wordt gevormd door de uitgaven voor Jeugd. De stijgende uitgaventrend is weliswaar gestopt, maar nog steeds zijn de uitgaven fors hoger dan de geraamde budgetten. Daarnaast is er, zoals bekend, sprake van een herverdeling van het gemeentefonds.

Hoewel de inwerkingtreding hiervan inmiddels is uitgesteld tot 2023 (op zijn vroegst) en de definitieve uitkomsten ook nog niet vast staan, lieten de voorlopige berekeningen zien dat wij harder worden getroffen dan de € 1,1 miljoen waarin in de meerjarenbegroting rekening was gehouden. Bestemming rekeningresultaat Het rekeningresultaat 2020 bedraagt € 420 duizend voordelig. We stellen we voor om € 863 duizend te reserveren voor uitgaven COVID-19 in 2021. Daarnaast stellen we voor om het bedrag van onderschrijding Beschut Werk ad € 187 duizend mee te nemen naar 2021 om in te kunnen zetten voor Wmo (zie ook toelichting bij programma 1, onderdeel ‘Belangrijkste afwijkingen’ taakveld 6.4 Begeleide participatie).

11

Voor de invoering van de Wet Inburgering heeft de gemeente Rheden als onderdeel van de Algemene Uitkering een bedrag van € 87 duizend ontvangen. De vergoeding is verantwoord onder programma 8. We stellen voor om hiervan € 80 duizend te reserveren ter dekking van invoeringskosten. Dit betekent per saldo een onttrekking aan de algemene reserve van € 710 duizend.

12

Programma's

13

1 Economische Ontwikkeling

Global Goal 4: Kwaliteitsonderwijs, Global Goal 8: Eerlijk werk en economische groei en Global Goal 10: Ongelijkheid verminderen

Bestaand beleid Onze inzet is een duurzame en robuuste economie. Iedereen die kan, moet kunnen werken. Daarom willen we meer banen voor onze inwoners. We vragen nadrukkelijk de ondernemers en het onderwijs hierbij te helpen en stimuleren de inwoners om zelf actief te zijn in het vinden van werk. Ook ambiëren wij een goed woon- en vestigingsklimaat met aantrekkelijke winkelgebieden en bedrijventerreinen. Door afval te zien als grondstof maken we met elkaar de omslag naar een circulaire economie . Onderwijsinstellingen ondersteunen we bij het voorkomen van achterstanden, het terugdringen van schooluitval en huisvesting. Wij bouwen aan een gezonde toekomst voor recreatie en toerisme met daarbij specifieke aandacht voor de toegankelijkheid van Natio naal Park De Veluwezoom. Met ons beleid dragen wij bij aan:  goed onderwijs;  fatsoenlijke banen en economische groei; 

Algemeen Mede door aandacht voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat werken wij aan een vitale en veerkrachtige samenleving. Ondernemers zijn niet alleen van belang voor de samenleving vanwege hun economische bijdrage, ze dragen op tal van andere manieren bij. Met ondernemers zetten wij bijvoorbeeld in op het verlagen van mensen die niet aan het werk zijn. In 2019 was er een substantiële daling te zien van het aantal mensen in de bijstand. Door de wereldwijde Covid -19 pandemie zien wij nu een stagnatie van de daling. Met ondernemers en onderwijs werken wij een verbetering in de aansluiting tussen het onderwijs en het be drijfsleven. Ondernemers worden gestimuleerd en aangejaagd om met duurzaamheid en circulaire economie aan de slag te gaan. Met het onderwijs werken wij vanuit een strategische agenda aan gezondheid, duurzaamheid, veiligheid en kansengelijkheid.

Werk en re-integratie Belangrijkste resultaten Hoofddoelstelling(en) uit begroting Wij streven naar goed en voldoende werk voor de inwoners. Iedereen in Rheden heeft een kans om mee te doen. Eén van de effecten van Corona is de instroom van arbeid-fitte mensen met een relatief geringe afstand tot de arbeidsmarkt. De focus is om deze groep snel naar werk te begeleiden waarbij de uitdaging vooral ligt op het voorhanden zijn van vacatures. De gro ep met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt vergt een ander soort aandacht waarbij het stijgen op de participatieladder veelal niet direct leidt tot uitstroom. Ondanks dat het aantal vacatures in de regio redelijk stabiel bleef, was er wel een verschuiving waar te nemen. Meer zorg, minder horeca en toerisme. De 14

bemiddelbaarheid voor onze doelgroep is daar lager omdat de zorg veelal specifieke kwaliteitseisen stelt aan medewerkers. Prestaties Dit waren we van plan ·Realiseren van duurzame uitstroom. Op basis van een grondige analyse wordt een ambitieuze en realistische doelstelling bepaald. ·We zoeken naar mogelijkheden om de instroom te beperken.

Wij zorgen voor beschikbaarheid van dagbesteding, beschut werk voor Rhedenaren die (tijdelijk) niet in staat zijn regulier werk te verrichten. Uitvoeren van experimenten binnen de Participatiewet, uitgezonderd een experiment met het basisinkomen. Mensen met een uitkering krijgen met het project “Veluwezoom Dream Job” een 12 weken durend ontwikkelprogramma, gevolgd door een nazorgperiode. De helft van de deelnemers is na deelname onafhankelijk van een bijstandsuitkering.

De jongerencoaches leiden jongeren naar werk, scholing of passende hulpverlening. De inzet zorgt ook voor minder instroom van jongeren en een kortere duur van uitkeringsbehoefte. ·Middels het project “Middachten” hebben structureel 4 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt / jongeren van Tender de mogelijkheid om mee te doen. Per jaar stroomt minimaal 1 persoon uit naar reguliere arbeid. ·Sociale Ruimte biedt een traject aan gericht op ontwikkeling gedurende 3 maanden. Na 3 maanden krijgt de deelnemer een regulier contract en ondersteuning richting een duurzame arbeidsplek buiten de organisatie. De nadruk wordt gelegd op nazorg om duurzame uitstroom te realiseren.

Dit hebben we gedaan Bestand is in beeld gebracht. Per doelgroep is een aanpak met passende projecten voorhanden. De instroom is beperkt gebleven door vergrote inzet op de groep die vanuit de WW instoomde. Deze mensen zijn arbeid-fit en zijn met speciale aanpak snel bemiddelbaar. Beschut werk bij reguliere werkgevers is een grote opgave. Wij leveren maatwerk waar mogelijk en zoeken actief naar werkgevers die hier invulling aan kunnen geven. Projecten die in 2019 in gang zijn gezet zijn in 2020 gecontinueerd. In 2021 wordt een deel omgezet in een reguliere aanpak. De doelstelling waarbij de helft van deelnemers na deelname onafhankelijk zijn van een bijstandsuitkering is niet gehaald. er zijn 3 groepen van start gegaan. Niet voor iedereen is betaald werk haalbaar binnen een periode van 12 weken. Feit is wel dat de jongeren in beeld zijn en weer actief aan hun toekomst werken. De 3e groep heeft last van Corona waardoor stages nog niet afgerond zijn. De inzet van de jongerencoaches is in 2020 gecontinueerd. Er zijn er 39 bemiddeld naar school, werk of hulpverlening.

Doelstelling is gehaald, 1 persoon is uitgestroomd naar regulier werk.

Het project sociaal en ruimte is het afgelopen jaar zoveel mogelijk ingebed in de reguliere werkzaamheden bij Buurtbeheer. Ondanks een te kort aan aanmeldingen hebben er toch verschillende deelnemers stage gelopen en werkervaring opgedaan.

Economisch Klimaat en Groei Belangrijkste resultaten Wij bevorderen de lokale werkgelegenheid en dragen bij aan een gezonde duurzame lokale economie. 15

Er zijn door ons vele contacten gelegd met ondernemers en hun vertegenwoordigingen. Inzet was om, naast een luisterend en begripvol oor te bieden, actief op zoek te gaan naar mogelijkheden om de last door de Corona crisis te verlichten. Daarin hebben wij diverse maatregelen kunnen treffen, zoals uitstel van lokale heffingen, verruiming van openingstijden en het creëren van een subsidieregeling. De definitieve cijfers zijn nog niet voorhanden maar het laat zich aanzien dat de werkgelegenheid in de gemeente Rheden in 2020, ondanks de wereldwijde Covid19 pandemie, zich positief heeft ontwikkeld. Dit geldt eveneens voor het aantal nieuwe vestigingen. In 2020 is een grote stap gemaakt in de uitvoering van het revitaliseringsproject De Beemd Noord. De oplevering staat gepland eind 1e kwartaal 2021. Dit draagt bij aan een aantrekkelijke duurzame vestigingsklimaat. Mede door forse inzet vanuit de gemeente Rheden is er een grote stap gemaakt naar een revitalisering van de hoek Geitenbergweg/ Kanaalweg in Dieren (voormalige Lepper terrein). Een verlenging van de BIZ Velp is eind 2020 gerealiseerd. Hierdoor zal voor de komende 5 jaar door een sterk vertegenwoordigd verenigingsleven gewerkt worden aan een aantrekkelijk en concurrerend winkelgebied. De gemeente Rheden heeft in 2020 actief bijgedragen aan de zogenaamde MKB Deal. Lokale ondernemers worden gestimuleerd (d.m.v.

vouchers) om te werken aan digitalisering van hun bedrijfsprocessen. Het beschikbare gemeentelijke areaal aan bedrijventerreinen is door verkoop (De Marke) in 2020 afgenomen. Dit gaat in 2021 leiden tot nieuwe vestiging van bedrijven. In 2020 zijn de kaders vastgesteld voor het nieuwe Re gionaal Programma Werklocaties (RPW). Met deze kaders wordt er verder gewerkt aan een duurzame economische ontwikkeling in de regio Arnhem-Nijmegen. Prestaties Dit waren we van plan Dit hebben we gedaan ·Wij revitaliseren bedrijventerrein De Beemd Eind 2020 is een groot deel van de uitvoering Noord en stellen vast welke andere gerealiseerd. In het eerste kwartaal 2021 bedrijventerreinen in aanmerking komen voor wordt de uitvoering afgerond. revitalisering. ·De detailhandelsstructuurvisie “Kiezen voor De wereldwijde Covid-19 pandemie heeft een eigen kwaliteit” (2017) voeren we uit. De vertragend effect gehad op de verdere bestaande projecten zoals vernieuwing uitvoering. Ondanks deze situatie is het gelukt Callunaplein en de individuele centrumplannen om de BIZ Velp te verlengen. Met de horeca vormen een belangrijk onderdeel bij de ondernemers is in 2020 gezamenlijk realisatie. opgetrokken om te komen tot meer mogelijkheden voor terrasruimte in het kader van Covid-19 (zomerperiode). In januari 2020 is samen met de BIZ Velp het aanvalsplan Centrum Velp opgesteld.

De verdere professionalisering van het centrummanagement Rheden en Velp is in 2020 in gang gezet. Samen met de provincie Gelderland is een programma opgezet om het centrummanagement verder te stimuleren. Met diverse eigenaren is gesproken inzake het terugdringen van leegstand en het aantrekkelijk maken winkelgebied. 16

·Voor Velp onderzoeken we of verplaatsing van de markt en de kermis wenselijk is.

·Samen met onze partners werken we aan een verdere uitbouw van de lokale Triple Helix VeluwezOOOm.

·Wij besteden aandacht aan de ontwikkeling van werkgelegenheidslocaties en ondersteunen lokale bedrijven bij het verbeteren van hun locatie. Wij werken mee aan een alternatieve invulling van leegstaand vastgoed, op voorwaarde dat dit de economie versterkt.

·Wij voeren de economische beleidsnota (2017) en het uitvoeringsprogramma verder uit.

Het proces is in 2020 gestart. Dit heeft ge leid tot verschillende werksessies met belanghebbenden (o.a. met marktkooplieden, omwonenden, consumenten en BIZ Velp). Eind 1e kwartaal 2021 is het onderzoek afgerond. VeluwezOOOm got talent 3.0 is in 2020, ondanks de lastige omstandigheden, van start gegaan. Het onderwijs is actief betrokken bij het externe initiatief van Rheden Lokaal. Tussen het Astrum College, de ORDS en de gemeente Rheden zijn afspraken gemaakt om mee te werken aan een betere dienstverlening voor ZZP'ers. In 2020 zijn er aanbevelingen gepresenteerd door een afstudeerstudent van de TU Twente om de lokale Triple Helix verder te professionaliseren. Het ondersteunen van lokale bedrijven bij het verbeteren van hun locatie is een continue proces. Met eigenaren/ gebruikers is er regelmatig overleg om te komen tot een optimalisering van hun locatie. Hierbij wordt ook de visie op flexibilisering/functieverruiming op de bedrijventerreinen in de gemeente Rheden betrokken. Het jaarlijkse ondernemerscafé is door Covid19 niet doorgegaan. In 2020 is er specifiek gekeken naar het gebied Kanaalzone Dieren en Spankeren in relatie tot de mogelijkheden om te komen tot een revitalisering van het gebied. Het contact met het Werkgeversservicepunt is in 2020 geïntensiveerd. Met de DELS is er overleg geweest op welke wijze het lokaal inkopen verder gestimuleerd kan worden.

·Wij leggen bedrijfsbezoeken af. ·We onderzoeken de versoepeling van regels voor ondernemers.

·We onderzoeken in hoeverre ondernemers nog meer vanuit huis kunnen werken.

Met alle ondernemersverenigingen is er in 2020 frequent regulier overleg geweest. In 2020 zijn er 10 bestuurlijke bedrijfsbezoeken afgelegd. In afwachting van de invoering van de omgevingswet is deze actie voorlopig on hold gezet. Waar kansen zich voordoen om regels te versoepelen, zal er actief erop worden ingespeeld. In 2020 is er gekeken naar het huidige beleid rondom werken aan huis. In 2009 is een ontheffingenbeleid geformuleerd voor het uitoefenen van een beroep of bedrijf in een vrijstaand bijgebouw. Dit betreft al een 17

verruiming van de regels (voorheen was het niet mogelijk om te werken vanuit een vrijstaand bijgebouw). In nadien vervaardigde bestemmingsplannen is de inhoud van dat beleid direct opgenomen in de regels van de bestemming Wonen.

Circulaire Economie Belangrijkste resultaten Hoofddoelstelling(en) uit begroting  Wij maken een omslag naar een circulaire economie door circulaire economie als uitgangspunt van ons handelen te nemen.  Wij blijven op zoek gaan naar partners, en stimuleren relevante partijen om de circulaire economie binnen de gemeente Rheden vorm te geven.  Wij stimuleren het hergebruik van grondstoffen In 2020 hebben wij ons vooral gericht op een toekomstvaste aanpak. Voor een deel door de inbedding van Circulaire Econome in de regionale aanpak waarbij wij een bestuurlijke en ambtelijke voortrekkersrol hebben. Lokaal bedden wij het in ons Klimaatprogramma in waarbij wij onze aandacht prioriteren. Daarnaast hebben wij met ODRA een aanpak voor komend jaar ontwikkeld. Prestaties Dit waren we van plan

Dit hebben we gedaan

·Aansluitend op de Rijks brede doelstellingen en ons Klimaatprogramma 2019-2023 stellen wij een meerjarig programma “Rheden Circulair” op. ·Op regionaal niveau zetten we in op Circulaire Economie.

Het beleidskader is met diverse partners opgesteld. Het maakt deel uit van het Klimaatprogramma en medio 2021 aan de raad aangeboden. De gemeente Rheden neemt bestuurlijk een trekkende rol in ''De Circulaire Regio'' dat een apart onderdeel is van de Groene Metropoolregio. Wij hebben het regionale GWW-ambitiedocument mede getekend voor circulaire bouwprojecten in Grond, Weg- en Waterbouw. De ambitie van onze regio om zowel in omvang als aantal circulaire bouwplannen hoger uit te komen dan het landelijke gemiddelde.

·Wij stimuleren bedrijven, inwoners en organisaties om circulair te ondernemen en innovatief te produceren, consumeren, financieren en organiseren. Uiteraard doen we dat in samenwerking met onze (kennis)partners en geven we daarin zelf het goede voorbeeld. ·We gaan samen met het onderwijs (bijvoorbeeld de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) ondernemers helpen om te komen tot meer circulariteit. We kijken dan bijvoorbeeld naar andere manieren van afschrijven/kostentoerekeningen, productontwerp.

Met ODRA is plan opgesteld om bij bedrijven inventariseren welke vergunningstechnische drempels er zijn om circulair te ondernemen.

Nog geen actie op ondernomen

18

·We onderzoeken de behoeften van de ondernemers en wat de gemeente daarin kan betekenen.

Met ODRA is plan opgesteld om bij bedrijven te inventariseren welke vergunningste chnische drempels er zijn om circulair te ondernemen. Uitvoering in 2021.

·Wij passen het inkoop- en aanbestedingsbeleid aan, zodat circulariteit wordt meegewogen in de gunning. ·De uitgangspunten van Circulaire economie nemen wij mee in de ontwikkeling van de Zuidflank Rheden.

In 2020 heeft de Raad ingestemd met het beleid Circulair Inkopen. In het bouwteam is circulariteit een belangrijk uitgangspunt. Wij streven naar een gesloten grondbalans, hergebruik van groen en het gebruik van een duurzamer beton.

Onderwijs Belangrijkste resultaten De gemeente Rheden stelt iedereen in staat te leren, te studeren en zich te scholen. Wij willen zo ieders potentieel benutten waardoor de kans op ongelijkheid en kennis tweedeling vermindert. In 2020 hebben wij ons vooral gericht op de coördinerende taken om onderwijs en opvang van kinderen tijdens de lockdowns mogelijk te maken. Daarnaast heeft de financiële afwikkeling veel tijd gekost. Effect van onze inspanningen en die van onze partners is dat er opvang goed geregeld was en 24/7 opvang tijdig geregeld was voor de kinderen (ouders) die daar behoefte was. Voor het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (OAB) is door het Rijk voor 2020 een bedrag toegekend van € 946K. Hiervan is € 463K besteed en het restant van € 483K gereserveerd. De besteding hiervan is voorzien in de jaren 2022 en 2023. Prestaties Dit waren we van plan Wij voeren het actuele Peuter- en VVE beleid uit.

Wij werken samen met het onderwijs aan thema’s die staan in de Strategische Agenda: gezondheid, duurzaamheid, veiligheid en kansengelijkheid. Wij maken samenwerkingsafspraken met onderwijs-jeugdhulp-jeugdgezondheidszorg, met als doel een sluitend aanbod aan ondersteuning en hulp voor jeugdigen en hun gezinnen te realiseren. De lokale vertaling van het Samenwerkingsconvenant Regionale sluitende aanpak Passend onderwijsJeugdhulp-Jeugdgezondheidszorg vormt hiervoor de basis. Afspraken worden geconcretiseerd in uitwerkingsagenda’s voor de verschillende

Dit hebben we gedaan Resultaatafspraken zijn in samenwerking met partners in concept opgesteld en liggen begin 2021 bestuurlijk ter ondertekening voor. We subsidiëren vanaf 2020 beweeg- en taalaanbod op de vve locaties. Wanneer de maatregelen dat toestaan, sluiten ook ouders hier periodiek bij aan. Daarnaast hebben wij een kwaliteitsregeling gepubliceerd om de kwaliteit van VVE en de doorgaande lijn met de vroegschool te versterken. Vanwege corona heeft het nader invullen van de Strategische Agenda geen prioriteit gekregen. Wij hebben afgesproken om komend jaar ons op één onderwerp te concentreren. Het proces om te komen tot concretisering van het samenwerkingsconvenant onderwijsjeugdhulp-jeugdgezondheidszorg is vertraagd. Wel zijn in 2020 de eerste lokale gesprekken gevoerd om het convenant lokaal in eerste instantie het po en vo uit te werken.

zie bovenstaand antwoord. 19

fases van de voorschool, het PO, VO, MBO en het overstijgende niveau. Wij subsidiëren Taalhuis Veluwezoom door bij te dragen aan de kosten voor het coördinatorschap. Taalhuis Veluwezoom biedt formeel en non-formeel taalaanbod aan met mensen met een (digi)taalvraag. Wij geven opdracht aan de VGGM om de toezicht op de kinderopvang uit te voeren. Wanneer er handhaving volgt, ligt het uitoefenen van deze taak bij de gemeente.

Wij dragen financieel bij aan de uitvoering VVE voor kinderen met een (dreigende) taalachterstand om deze achterstanden weg te werken. Alle peuters hebben ontwikkelrecht in Rheden; peuters van ouders zonder recht op kinderopvangtoeslag kunnen met subsidie een aantal uren per week naar de peuteropvang. Zo leren ook zij schoolse vaardigheden. Wij actualiseren het integrale Huisvestingsplan Onderwijs waarbij duurzaamheid een belangrijke plek krijgt.

Tijdens de lockdown is het reguliere aanbod van het Taalhuis stil gelegd. Op nieuwe manieren zijn vrijwilligers en deelnemers met elkaar aan de slag gegaan om basisvaardigheden te versterken; bijvoorbeeld online of door foto's te maken van huiswerk. Tijdens de sluiting van de reguliere kinderopvang heeft de VGGM er voor gezorgd dat noodopvanglocaties veilig en verantwoord waren. Toezicht is zoveel mogelijk door gegaan met de werkzaamheden, waarbij de landelijke richtlijnen zijn gevolgd. In 2020 is succesvol de wettelijk verplichte 16 uur voorschoolse educatie ingevoerd. De eerste reacties zijn positief. We zien een dalende trend van het aantal deelnemende peuters aan de peuteropvang met een peutersubsidie. Een nieuwe folder is ontwikkeld en verspreid om meer bekendheid aan de regeling te geven. Door Corona is actualisatie vertraagd. In 2020 is door het onderwijs en de gemeente gewerkt aan de uitwerking van thema's zoals duurzaamheid. Daarnaast zijn leerlingprognoses opgesteld en is een quickscan van onderwijsgebouwen gemaakt. Dat is de basis van het nieuwe integrale huisvestingsplan.

Recreatie en toerisme Belangrijkste resultaten Hoofddoelstelling(en) uit begroting  Wij bieden voldoende recreatiemogelijkheden aan onze inwoners en bezoekers.  Wij bieden aan onze ondernemers maximale kansen om inkomsten te genereren. Belangrijke besluiten om de samenwerking te continueren zijn genomen. Rheden heeft een gewerkte aan een belangrijke subsidie om de toegang en beleving van de Veluwezoom te verbeteren. Helaas heeft de Corona-crisis geleid tot het annuleren van zeer veel evenementen. Prestaties Dit waren we van plan Wij voeren de relevante opgaven uit het Masterplan Recreatie en Toerisme uit. Daar waar mogelijk zullen we de opgaven faciliteren, subsidiëren (cofinanciering) en een bijdrage leveren in het realiseren van de vastgestelde opgaven.

Dit hebben we gedaan 2020 is gebruikt de stichting voor Toerisme te voorzien van adviezen over voortgang. De stichting heeft een aantal zaken gerealiseerd, zoals: coördinatie bevrijdingsfeesten, Verliefd op de Veluwezoom, collegiaal overleg met platforms in de gemeenten Wageningen, Renkum, Rozendaal, Arnhem en Brummen. 20

Wij faciliteren en stimuleren nieuwe, recreatieve evenementen op basis van ons evenementenbeleid. Voor bijvoorbeeld het kroonjaar 2020 (bevrijding) wordt ingezet om 75 jaar na WOII met ‘herdenken, herinneren en herbeleven’ een gezicht te geven. Wij omarmen lokale initiatieven, een voorbeeld is het beleefbaar maken van het Apeldoorns Kanaal. Wij stimuleren ecologisch verantwoord gebruik van natuurgebieden.

Wij maken deel uit van de Veluwe via de “Veluwe Alliantie” en ondersteunen initiatieven die “Veluwe breed” worden opgepakt, Denk hierbij o.a. aan recreatieve zonering van de Veluwe, financiering recreatieve infrastructuur, wandelknooppuntennetwerk, oprichting en financiering van een routebureau.

Wij faciliteren de profilering en promotie van de landgoederen zone “Gelders Arcadië” door middel van marketing en productontwikkeling. Voorbeelden: het landgoedfestival, de buitenplaats bioscoop en het panorama punten pad.

Wij starten een onderzoek naar de effecten van een eventuele naamswijziging van het station Rheden.

I.v.m. corona/covid19-virus zijn alle activiteiten geannuleerd.

Voor Spankeren en Dieren is een aantal initiatieven opgestart om de beleving van het Apeldoorns Kanaal te vergroten. Het gaat om het Dierense strandje en de Dierense sluis. Er is een begin gemaakt met recreatiezonering van de Veluwe. De zonering van de Zuid Veluwe loopt in 2021 door. Initiatief van Provincie Gelderland met als doel de kwetsbare natuur te beschermen voor gebruikers en z o mogelijk te herstellen. Gestart is met de aanleg van een wandelnetwerk en oprichting van een entiteit voor het routebureau. Financiering recreatieve infrastructuur is eveneens gestart. Afspraken zijn gemaakt voor de VeluweAlliantie voor komende drie jaren. De regiodeal van het Rijk is door Alliantie opgepakt en resulteert in een financiële bijdrage voor het Masterplan Veluwezoom (€ 100.000 voor Rheden). De activiteiten zijn door corona niet doorgegaan. Wel is een belevingsgebied Veluwezoom gestart. Samen met ondernemers in de Veluwezoomgemeenten. Onderwerpen erfgoed en natuur. Het panoramapuntenpad maakt deel uit van wandelnetwerk. Het project Macht en Pracht is beëindigd en kent doorstart in 2021. Dit is toegevoegd aan het op te stellen Masterplan Veluwezoom. De subsidieaanvraag hiervoor is afgewikkeld.

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisatie:  Werkvoorzieningsschap Midden-Gelderland (Presikhaaf Bedrijven) In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.

21

Wat heeft het gekost? Programma

1. Economische Ontwikkeling Rekening

Primi- Gewijzig- Rekening tieve de begrobegroting ting

Saldo

(Bedragen x € 1.000) 2019

2020

2020

2020

2020

161

183

133

214

-81 10

Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

25

48

48

39

4.2 Onderwijshuisvesting

2.358

2.123

2.176

2.114

63

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

1.468

1.952

2.100

1.565

536

307

207

170

208

-37

6.3 Inkomensregelingen

18.249

18.146

18.530

22.135

-3.606

6.4 Begeleide participatie subtotaal

9.767

9.989

9.668

9.540

128

32.335

32.648

32.826

35.814

-2.988

104

104

44

44

11

-33

28

28

832

940

486

-454

Baten 3.1 Economische ontwikkeling

7

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

10

4.2 Onderwijshuisvesting

31

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

451 25

5

0

6.3 Inkomensregelingen

14.071

14.313

14.343

19.246

4.903

6.4 Begeleide participatie

224

178

178

306

128

14.818

15.372

15.505

20.182

4.676

-17.517

-17.276

-17.320

-15.632

1.688

Toevoeging

15

0

0

0

0

Onttrekking

439

0

0

0

0

-17.093

-17.276

-17.320

-15.632

1.688

subtotaal Saldo van baten en lasten

0

Reserves

Resultaat

Belangrijkste afwijkingen Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2020 is het financieel effect van de mutaties in de jaarstukken 2020 per saldo € 1,7 miljoen voordelig. De belangrijkste mutaties kunnen als volgt worden toegelicht. 1. Economische Ontwikkeling (afwijkingen per taakveld => 50.000 saldo baten en lasten) Bedrag in € Taakveld 1.000

Inc. / Struct.

3.1 Economische ontwikkeling

23

I

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-23

I 22

4.2 Onderwijshuisvesting

90

I/S

De onderschrijding komt voornamelijk door lagere toegerekende rente (€ 75 k ). Voor de verdeling van het resultaat in structureel en incidenteel wordt nog een nadere analyse uitgevoerd. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

82

I

De lasten van het leerlingenvervoer (als onderdeel van het doelgroepenvervoer dat door de BVO DRAN wordt uitgevoerd) zijn door de Corona-beperkingen bij het reizen lager dan begroot (€ 78 k). 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-37

I

6.3 Inkomensregelingen

1.297

I/S

De onderschrijding van het budget heeft een aantal oorzaken: - de vastgestelde definitieve Rijksbijdrage BUIG is hoger ( +/+ € 1.023 k) - de uitgaven BUIG zijn hoger door groei in loonkostensubsidies en licht gestegen aantallen bijstandgerechtigden (-/- € 397 k) - lagere lasten IOAW en IOAZ ( +/+ € 219 k) - een bijdrage in de uitvoeringskosten TOZO (v +/+ € 456 k) Voorgesteld zal worden om een deel van de middelen voor uitvoering TOZO als bestemmingsreserve naar 2021 mee te nemen (€ 150 k). Voor de verdeling van het resultaat in structureel en incidenteel wordt nog een nadere analyse uitgevoerd. 6.4 Begeleide participatie

256

I/S

De per saldo lagere lasten kennen een aantal oorzaken: - lagere kosten voor MGR-module WgSW (+/+ € 275 k) - liquidatie-uitkering Presikhaaf Bedrijven (+/+ € 165 k) - lagere lasten Beschut Werk door lagere instroom (+/+ € 187 k) - per saldo lagere lasten voor re -integratie ( +/+ € 64 k) waarin onder andere de afwikkeling subsidie Dreamjobs is meegenomen - per saldo lagere lasten inburgering ( +/+ € 7 k) waarin onder andere de eerste kosten voor de invoering van de nieuwe wet Inburgering zijn opgenomen - vergoeding aan SW -bedrijf Scalabor als compensatie van Corona -effecten op haar exploitatie en in lijn met regio-afspraken (-/- € 445 k) Voorgesteld zal worden om het bedrag van de onderschrijding Beschut Werk als bestemmingsreserve naar 2021 mee te nemen om te kunnen inzetten voor Wmo (€ 187 k). Voor de invoering van de Wet Inburgering heeft de gemeente Rheden als onderdeel van de Algemene Uitkering een bedrag van € 87 k ontvangen. De vergoeding is verantwoord onder programma 8. Voorgesteld zal worden om een deel deze middelen als bestemmingsreserve naar 2021 mee te nemen ( € 80 k). Met betrekking tot de vergoeding aan Scalabor geldt dat hiervoor van het Rijk een overeenkomstige bijdrage van € 445 k is ontvangen als onderdeel van een van de Corona-steunpakketten. Deze vergoeding is als bate verantwoord onder programma 8.

Rekeninghoudend met de door het Rijk verstrekte Coronacompensatie is het resultaat van dit taakveld : +/+ € 701 k. Voor de verdeling van het resultaat in structureel en incidenteel wordt nog een nadere analyse uitgevoerd. 0.10 Mutaties reserves

Totaal

0

I/S

1.688

23

2 Welzijn

Global Goal 1: Geen armoede, Global Goal 2: Geen honger, Global Goal 3: Goede gezondheid en welzijn en Global Go al 6: Schoon water en sanitair

Bestaand beleid Welzijn behandelt een breed beleidsspectrum waarbij eigen kracht en zorg voor onze inwoners centraal staat. We willen dat inwoners waardig oud kunnen worden. Daarom helpen we oudere inwoners om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en te kunnen meedoen. We hebben oog voor onze kwetsbare inwoners en willen eenzaamheid voorkomen en bestrijden. Mantelzorgers, vrijwilligers en initiatieven uit de buurt ondersteunen we van harte. Zij zijn het goud van on ze samenleving! Jongeren moeten zich kunnen ontwikkelen tot gelukkige, zelfstandige volwassenen. Met onze partners proberen we problemen onder jongeren te signaleren en ongewenst gedrag te voorkomen, maar ook hun talenten te ontplooien. We hebben aandacht voor kinderen in armoede en andere financieel kwetsbaren. Sport en bewegen blijft belangrijk voor iedereen. We stimuleren de fysieke, maar ook de mentale en sociale gezondheid van mensen. We zorgen voor duurzame sportaccommodaties. Omdat wonen meer is dan een dak boven je hoofd, werken we aan een thuis voor iedereen. Oud en jong, rijk en arm, met of zonder zorg, we willen allen een passende woning kunnen bieden. Ons erfgoed willen we in goede staat doorgeven aan volgende generaties. Wij zijn er trots op. Cultuur vinden we belangrijk, zowel voor de ontwikkeling (van talenten) van kinderen als voor volwassenen.

Elkaar ontmoeten en samen dingen doen, delen en genieten. Wij dragen met ons beleid bij aan de volgende Global Goals:  einde aan armoede;  einde aan honger;  gezondheid & welzijn; 

Algemeen We hebben een taskforce transformatieplan in het leven geroepen, die sturing geeft aan het proces van transformatie. De aanbesteding voor de Sociale Basis (het vers tevigen van het informele circuit rondom de inwoner), Jeugd en Wmo zijn belangrijke stappen om een robuust systeem te waarborgen.

Wonen Belangrijkste resultaten Hoofddoelstelling(en) uit begroting De gemeente Rheden streeft naar een duurzaam woningbestand dat voldoet aan de vraag en bijdraagt aan een goed woon- en leefklimaat. Met onze nieuwe Woonvisie heeft de Raad belangrijke kaders voor de toekomst vastgesteld. De transformatie van het ziekenhuisterrein dat in gang is gezet zal een stevige impuls voor o nze gemeente kunnen zijn. Wij hebben een voorbereidingsbesluit getroffen om de overbelasting van sommige wijken tegen te gaan door een scheve verhouding tussen regulier wonen en bijzondere woonvormen (bijv. woon/zorg of kamerverhuur of verhuur aan arbeidsmigranten). 24

Prestaties Dit waren we van plan Dit hebben we gedaan In de periode 2019-2023 streven wij naar een De initiatieven moeten passen binnen de nieuwbouwproductie van woningen met woonagenda. Daarin zitten meerdere wensen, aandacht voor levensloopgeschiktheid. Daarbij bijvoorbeeld t.a.v. prijsklasse, duurzaamheid, toetsen wij initiatieven op de juiste kwaliteit, levensloopgeschiktheid en ruimtelijke richten ons op inbreiding en stemmen wij de kwaliteiten. Grotere projecten die lopen zijn grotere projecten af in de subregio. m.n. Imboslaan en het Ziekenhuisterrein. LorenshofHet in 2020 geopend, het Vitensterrein is opgeleverd en in Velp-Zuid zijn wij bezig met de herstructurering. Wij inventariseren vraag en aanbod van zowel In oktober 2020 is de regionale sociale huur als midden huur in samenwerking woningmarktmonitor gelanceerd. Hierin is met woningcorporaties en particuliere informatie over de bestaande woningvoorraad verhuurders. Dit doen wij zowel lokaal en in de te vinden, maar ook vraag en aanbod in alle subregio. prijsklassen, de verduurzaming van woningen en verhuisbewegingen. Er kan op regionaal niveau worden gekeken, maar ook ingezoomd worden naar gemeentelijk niveau en wijkniveau.

Wij zetten in op lokaal en regionaal Met ingang van 1 januari 2020 hebben we een woningbehoefteonderzoek als ingrediënt voor nieuwe huisvestingsverordening in de regio de nieuwe woonvisie en gaan aan de slag met Arnhem/Nijmegen. Deze is 3 jaar geldig. een nieuwe regionale huisvestingsverordening. Wij formuleren in 2020 een nieuwe woonvisie In september 2020 is de nieuwe Woonvisie (2020-2025). 2020-2026 "Samen wonen in Rheden" vastgesteld door de Raad. Wij promoten het gebruik van de blijverslening en geven deze een plek in de sociale infrastructuur, bijvoorbeeld via huisbezoeken aan onze oudere inwoners. Wij zetten het project ‘Mijn Huis Mijn Toekomst’ voort en maken prestatieafspraken met onder andere Vivare en Veluwonen over het levensloopgeschikt maken van woningen. Wij ondersteunen senioren die kleiner willen wonen. Uitstroom uit zorgwoningen bevorderen wij door goede afspraken te maken met Vivare.

In 2020 ondersteunen wij minimaal 3 inwonersinitiatieven in tenminste 3 kernen, gericht op het activeren en stimuleren van onderlinge hulpvaardigheid in de buurt.

We hebben de blijverslening ondergebracht in de toekomstbestendigwonenregeling. Doorlopend blijven we deze regeling onder de aandacht brengen, onder andere tijdens de huisbezoeken uitgevoerd door Stichting Stoer. Het project 'Mijn huis, Mijn toekomst' is voortgezet. In 2020 zijn er prestatieafspraken gemaakt met Vivare, o.a. over voldoende aanbod aan levensloopgeschikte woningen. Dit wordt in 2021 opgepakt. In 2019 zijn werkafspraken gemaakt met Vivare over de uitstroom uit zorgwoningen. In 2020 zijn we in gesprek gegaan over uitbreiding van de afspraken met jongeren uit de jeugdzorg. Ondersteund met een subsidie van de provincie hebben wij een plan opgesteld voor een integrale wijkaanpak in Stenfert. Met de aanbesteding voor de Sociale Basis hebben wij een stevig fundament gelegd voor het verhogen van de onderlinge hulpvaardigheid in de buurt.

Zelfstandige senioren 25

Belangrijkste resultaten Hoofddoelstelling(en) uit begroting Wij helpen inwoners om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en te kunnen meedoen in de samenleving. Wij willen bijvoorbeeld problemen bij senioren in een vroeg stadium signaleren en vertalen naar passende oplossingen, zoals het aanpassen van de fysieke omgeving en oplossingen vanuit de sociale omgeving (denk aan aanpakken eenzaamheid, buurtinitiatieven, ondersteuning mantelzorgers). Corona heeft een grote impact gehad op onze senioren en alle partijen om hen heen. Veel activiteiten konden, zeker voor deze kwetsbare doelgroep, geen doorgang vinden. Dit is onder andere terug te zien in het aantal huisbezoeken dat daadwerkelijk is afgelegd in het kader van het 70+ huisbezoekproject. Ook de aanvragen voor Mijn Huis, Mijn Toekomst zijn achtergebleven, doordat senioren liever geen mensen over de vloer hebben onder deze omstandigheden. Tegelijkertijd zien we ook nu veel initiatieven om elkaar te ondersteunen en blijven we met onze partners en inwoners zoeken naar mogelijkheden binnen de bestaande beperkingen. Bij de nieuwe initiatieven hebben wij gekeken of ingebed kunnen worden in een reguliere werkwijze. Prestaties Dit waren we van plan

Dit hebben we gedaan

1.200 inwoners van 70 jaar en ouder krijgen de uitnodiging om bezocht te worden door een ouderenadviseur. Deze adviseur geeft informatie over algemeen toegankelijke voorzieningen, biedt een luisterend oor en kan de inwoners, indien nodig, doorverwijzen.

Er hebben ruim 1.000 inwoners een uitnodiging gekregen om bezocht te worden. Tot half maart zijn inwoners daadwerkelijk bezocht. Door corona is besloten vanwege de kwetsbare doelgroep deze preventieve huisbezoeken uit te stellen. De inwoners hebben wel een informatiemap ontvangen en individuele aanvragen worden door Stichting Stoer wel opgepakt.

In nauwe samenhang met het beleidsveld Wonen is er extra aandacht voor de zelfstandige woonsituatie van senioren.

We hebben de regelingen Mijn huis, Mijn toekomst en de Toekomstbestendigwonenlening voortgezet. In de prestatieafspraken met Veluwonen en Vivare is aandacht voor het onderwerp levensloopgeschikt wonen. Het Biljoenbad is op 12 december geopend. Voor de bereikbaarheid zijn alle verkeersstromen in beeld gebracht en is er een dekkend netwerk gerealiseerd. Er kan er een beroep gedaan worden op de vervoersdiensten van Avan en de Plusbus. Verder verkennen we nog de mogelijkheid van deelvervoer met organisaties die eigen vervoer hebben (bijvoorbeeld Innoforte). De inwoners van Rheden beschikken over verschillende mogelijkheden om bij het zwembad te kunnen komen. We beogen 520-600 trajecten te realiseren in 4 jaar. In 2020 hebben wij 100 inwoners ondersteund. Er zit een stijgende lijn in het gebruik van deze vorm van cliëntondersteuning. We verwachten dat het beoogde aantal trajecten binnen 4 jaar wordt behaald.

We realiseren bij de nieuwbouw van het zwembad in onze gemeente een doelgroepenbad en zorgen dat de verschillende doelgroepen in staat worden gesteld het bad te bezoeken.

Met onafhankelijke cliëntondersteuning speciaal gericht op mensen met dementie en andere geheugenproblemen ondersteunen wij 130 inwoners.

26

Wij hebben een aanvraag voor een subsidie als koploper ingediend die is ge gund. Op die manier kunnen wij meer nog mensen bereiken.

Mantelzorg Belangrijkste resultaten Hoofddoelstelling(en) uit begroting Vrijwilligerswerk en mantelzorg zijn een groot goed in onze samenleving. Wij faciliteren en ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers waar nodig en gewenst. Wij willen de samenredzaamheid in onze gemeente versterken. Corona heeft nog maar eens benadrukt hoe belangrijk een sociaal vangnet is voor inwoners. Rheden mag zich verheugen over een goed netwerk waar al jaren in geïnvesteerd is. Afgelopen jaar hebben wij de inzet en beleid hierop voortgezet waarbij de aanbesteding om volgende een impuls te geven aan de Sociale basis. Prestaties Dit waren we van plan Dit hebben we gedaan We vergroten de bekendheid van de Tijdens Corona hebben wij extra openstelling mogelijkheden voor mantelzorgondersteuning. gerealiseerd. Het MVT, ondersteuningspunt voor mantelzorg en vrijwillige Thuishulp, heeft hier een centrale In 2020 is het informatieboekje MVT helpt je positie in. verschenen. Er zijn 2-maandelijks advertorials gepubliceerd in de Regiobode.