Concept IHP Uitvoeringsprogramma 2023 - 2028
Tekst van het document
h
Integraal Huisvestingsplan Uitvoeringsprogramma – Primair onderwijs 2023 – 2038 Gemeente Rheden In samenwerking met schoolbesturen: Uitvoeringsprogramma IHP
Veluwezoom, Delta Scholengroep, Stichting PCBO, SMTBO Concept Scholengroep februari 2023.versie 1.1 26
Gemeente Rheden – februari 2023
Samenvatting Volgt
Samen bouwen we voor onze huidige generatie en toekomstige generaties, aan duurzame en gezonde voorzieningen die het opvang- en onderwijsaanbod verrijken en een ankerpunt zijn in de wijk.
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
1
Gemeente Rheden – februari 2023
Inhoudsopgave
5
Monitoring en actualisatie IHP ..................................................... 13
Samenvatting ...................................................................... 1
Projectorganisatie en afsprakenbrief ............................................ 13
Inhoudsopgave .................................................................... 2 1
Samenhang beleidskader IHP en IHP uitvoeringsprogramma ............ 3 Doelstelling IHP .......................................................................... 3 Reikwijdte en proces IHP ............................................................. 4 Urgentie .................................................................................... 4
2
Analyse huidige situatie................................................... 5 Prognoses en ruimtebehoefte ....................................................... 5
3
Maatwerk ................................................................................. 13
Inleiding ........................................................................ 3 Aanleiding .................................................................................. 3
Wettelijk kader en gemeentelijke regelgeving .................... 7 Wettelijke taak gemeente en schoolbesturen .................................. 7 Status IHP ................................................................................. 7 Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs............................ 8 Economisch claimrecht en juridisch eigendom................................. 8
Proces en borging......................................................... 13
Leegstand, medegebruik en verhuur ............................................ 14
6
Meerjarenplanning 2023 – 2038 ..................................... 15 Verduurzamen & binnenklimaat ................................................... 20
7
Financiën .................................................................... 21 Normbedragen stichtingskosten .................................................. 21 Onderbouwing stichtingskosten per m2 ........................................ 21 Uitgangspunten investering ........................................................ 22 Voorbereidingskrediet ................................................................ 22 Investering per project............................................................... 22 Dekkingsmogelijkheden.............................................................. 23 Demarcatie ............................................................................... 24 Overzicht stichtingskosten .......................................................... 25
Cofinanciering gemeente en schoolbesturen ................................... 8 Bouwheerschap .......................................................................... 8
4
Beleidskaders................................................................. 9 Opgroeien en ontwikkelen .......................................................... 10 Kwaliteit onderwijsomgeving ...................................................... 11 Duurzaamheid .......................................................................... 12
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
2
Gemeente Rheden – februari 2023
1 Inleiding
Doelstelling IHP Doelstelling van het IHP is dat schoolbesturen en gemeente invulling geven aan:
Aanleiding Sinds 1997 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor goede en adequate huisvesting van scholen voor primair, speciaal en voortgezet onderwijs. De schoolbesturen hebben een verantwoordelijkheid voor het in stand houden van onderwijshuisvesting, zie H3. Daarom is het van belang dat de gemeente en schoolbesturen samen optrekken voor toekomstbestendige onderwijshuisvesting. Hiermee wordt invulling gegeven aan de zorgplicht van de gemeente en kunnen de schoolbesturen voldoen aan het in stand houden van duurzame en gezonde leeromgevingen voor al hun leerlingen.
▪
Toekomstbestendige huisvesting passend bij de onderwijsvisie en ontwikkelingen
▪
De landelijke verduurzamingsopgave door het realiseren van gezonde schoolomgevingen
▪
Een meerjarenplanning, waarop zowel de gemeente als de schoolbesturen hun middelen en inzet kunnen inrichten
▪
Verbreding van de rol van een school/ schoolgebouw in de wijk voor het verbeteren van de leefomgeving o
In het voorjaar van 2022 heeft de gemeenteraad het IHP beleidskader
Waaronder de ontwikkeling van (integrale) kindcentra (IKC) en ruimte voor inclusief onderwijs
vastgesteld. In dit IHP beleidskader is de gezamenlijke strategische visie op onderwijshuisvesting uitgewerkt. Tevens geeft het IHP beleidskader inzicht in de huidige status van de onderwijshuisvesting van de gemeente Rheden voor het primair, speciaal en voortgezet onderwijs. Denk hierbij aan omvang van de gebouwen, over-/ ondercapaciteit, technische en functionele kwaliteit.
Samenhang beleidskader IHP en IHP uitvoeringsprogramma Het IHP uitvoeringsprogramma is de uitwerking van het beleidskader IHP. Het IHP uitvoeringsprogramma is een zelfstandig te lezen document. Dat betekent dat thema’s uit het beleidskader zijn overgenomen, danwel verder zijn uitgewerkt.
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
3
Gemeente Rheden – februari 2023
Reikwijdte en proces IHP
Urgentie
Proces
In de afgelopen jaren is er beperkt geïnvesteerd in de onderwijshuisvesting in de
Het IHP uitvoeringsplan is opgesteld voor de komende 16 jaar. Dit meerjarenplan loopt over de collegeperioden heen en wordt jaarlijks geactualiseerd voor de dan aankomende 4 jaar. De schoolbesturen en de gemeente stemmen beide hun financiële middelen op dit IHP af. Daarom is van belang om hierover met elkaar in
gemeente Rheden. Dit terwijl de gemeente een wettelijke zorgplicht heeft voor goede schoolgebouwen. De afschrijvingstermijn van een schoolgebouw is 40 jaar. Onderstaande figuur laat zien dat 64% van de schoolgebouwen van het primair onderwijs ouder is dan 40 jaar.
gesprek te blijven en regie te houden op de uitvoering. Het IHP
Er zijn aanpassingen vereist: Kinderen zitten in te oude schoolgebouwen die te
uitvoeringsprogramma geeft een doorkijk voor de projecten van
klein zijn of juist leegstand hebben. Het binnenklimaat is onvoldoende gezond
onderwijshuisvesting voor de komende 16 jaar.
(denk aan onvoldoende kwaliteit van ventilatie, akoestiek, licht) en de gebouwen hebben een slechte exploitatie wat leidt tot hoge energie- en onderhoudslasten.
Voortgezet onderwijs en primair onderwijs Het voortgezet onderwijs (VO) is onderdeel van beleidskader IHP. Anders dan bij het primair onderwijs zijn bij het voortgezet onderwijs in de komende 16 jaar zijn er geen grootschalige huisvestingsvraagstukken bij het voortgezet onderwijs. Om die reden ligt de nadruk van de uitwerking van dit document op het primair onderwijs. Het voortgezet onderwijs blijft wel gesprekspartner en betrokken bij de actualisaties, zodat ook ontwikkelingen aan hun zijde integraal worden meegenomen.
opgave van de onderwijshuisvesting raakt. Dit kan op twee manieren:
•
De gymzaal/sporthal wordt verplaatst naar een schoollocatie
regionaal zijn er ook ontwikkelingen die hun weerslag hebben op de onderwijshuisvesting. Denk hierbij aan het verbreden van functie van de school met onder meer opvang, invoering van Passend Onderwijs en de rol van de school bij het verbeteren van kansengelijkheid.
samenhang te bekijken, te bespreken en gezamenlijk het resultaat vast te
De huisvesting van het bewegingsonderwijs wordt meegenomen daar waar dit de
De gymzaal/sporthal ligt op of naast het kavel
onderwijshuisvesting zoals de energiecrisis en klimaatverandering. Lokaal en
De ontwikkelingen beïnvloeden elkaar. Daarom is het noodzakelijk deze in
Huisvesting bewegingsonderwijs
•
Daarnaast spelen er landelijk allerlei ontwikkelingen die impact hebben op
leggen. Dan is het voor alle partijen duidelijk wat het programma voor de komende jaren is. Het doel is om binnen de doorlooptijd van het IHP ervoor te zorgen dat alle onderwijshuisvesting in de gemeente Rheden vereiste ambities voldoet.
NB. In 2023 wordt het accommodatieplan sport opgesteld voor de gemeente Rheden. Hierin wordt ook de relatie met onderwijshuisvesting meegenomen.
Figuur 1: leeftijd gebouwen primair onderwijs o.b.v. stichtingsjaar
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
4
Gemeente Rheden – februari 2023
2 Analyse huidige situatie
Daarom worden er leerlingenprognoses opgesteld voor de komende 16 jaar. De
Het onderwijsaanbod in de gemeente Rheden is divers. Er zijn 4 schoolbesturen
school op zowel de korte als de langere termijn. Ervaringen leren dat het aantal
voor het primair onderwijs; 3 schoolbesturen voor het voortgezet onderwijs.
leerlingen in het totaal per gebied vaak wel kloppen, maar dat er wisselingen
Samen hebben zij 26 schoollocaties, waarvan 1 voor speciaal basisonderwijs. In
tussen scholen zijn. Het is van belang om hier in de strategische planning
2022 waren er ruim 5.700 leerlingen1 in de gemeente Rheden.
rekening mee te houden.
Prognoses en ruimtebehoefte
Op dit moment is er een normatieve overcapaciteit voor het primair onderwijs
De ruimtebehoefte van een schoollocatie wordt bepaald op basis van het aantal
ruimte tekort en is in Dieren veel normatieve overcapaciteit.
leerlingenprognoses geven inzicht over het verloop van het aantal leerlingen per
van ruim 4.100 m2 bvo. Er zijn in de gemeente verschillen. Zo heeft Velp Noord
leerlingen met de volgende formule voor het primair onderwijs (regulier): 200 + aantal leerlingen * 5,03 = m2 bruto vloeroppervlak. Op basis van het aantal leerlingen worden ook de middelen toegekend aan de schoolbesturen voor exploitatie en onderhoud. Daarom is het van belang dat de prognoses de verwachte leerlingenaantallen goed benaderen. Een te groot gebouw leidt tot een
Daarnaast is de totale omvang van overcapaciteit is in werkelijkheid minder vanwege: ▪
veel ruimte is, maar dat deze ruimte niet benut kan worden voor het
desinvestering (voor de gemeente) en tekorten in de exploitatie (voor de schoolbesturen); een te klein gebouw leidt tot overvolle schoolgebouwen.
Soms inefficiënte plattegrond van een schoolgebouw, waardoor op lijkt dat er onderwijs.
▪
Bij veel scholen zit kinderopvang en een andere huurder in leegstaande lokalen.
De bedoeling is dat in de komende 16 jaar deze overcapaciteit gereduceerd wordt.
NB. In maart 2023 worden nieuwe prognoses opgeleverd. Toelichting over demografische ontwikkelingen en specifieke situaties zullen in dit hoofdstuk beschreven worden. Ook onderstaande afbeelding wordt geüpdatete.
1 Bron: duo leerlingentelling 1 oktober 2022
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
5
Gemeente Rheden – februari 2023
De Steeg De Lappendeken
Voortgezet onderwijs
1.
Primair onderwijs
Dieren 2.
LeerRijk
3.
De Akker
4.
De Vlinder
5.
Boomgaard Noord
6.
De Wensvogel
7.
Emmaschool
8.
Prinses Margrietschool
9.
SBO t Sterrenbos
Dieren 22. Het Rhedens 23. De Tender Velp 24. Aeres 25. Titus Brandsma
10. Boomgaard Zuid 11. De Expeditie Ellecom 12. Anne Frankschool Rheden 13. De Holtbanck 14. Rheder Enk 15. St. Mauritius Velp 16. Daalhuizen 16a. Daalhuizen dependance 17. De Arnhorst 18. Fredericus 19. De Kameleon 20. Prins Bernhardschool 21. Roncallischool IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
6
Gemeente Rheden – februari 2023
3 Wettelijk kader en gemeentelijke regelgeving
Om te kunnen voorzien in de uitvoering van deze taken en verantwoordelijkheden, ontvangt de gemeente financiële middelen via de
Wettelijke taak gemeente en schoolbesturen
algemene uitkering uit het gemeentefonds. De gemeente is vrij om de ontvangen
De gemeente heeft de wettelijke zorgplicht om te voorzien in adequate en
de onderwijshuisvesting af in samenhang met haar andere taken en
voldoende huisvesting voor basis-, speciaal-, voortgezet- én bewegingsonderwijs.
verantwoordelijkheden.
middelen naar eigen inzicht te besteden. Daarvoor weegt de investeringen voor
Deze zorgplicht is verankerd in de gemeentewet:2 ▪
Wet op Primair Onderwijs (WPO)
Status IHP
▪
Wet op Voortgezet Onderwijs (WVO)
Met dit IHP willen gemeente Rheden en de schoolbesturen loskomen van een ad
▪
Wet op Expertisecentra (WEC)
hoc manier van omgaan met onderwijshuisvesting. Hiermee komen de partners samen tot een meer duurzame en structurele manier van kijken naar
Sinds de wetswijziging in 2015 zijn de verantwoordelijkheden voor
onderwijshuisvesting. Het IHP is nog niet wettelijk5 verankerd.
onderwijshuisvesting als volgt gedefinieerd3: Schoolbesturen
Dit IHP een consensus document tussen de gemeente Rheden en de
Gemeente
schoolbesturen. Met het vaststellen van dit IHP wordt op veel fronten voldaan aan
▪
Vervanging eerste inrichting
▪
Uitbreiding en tijdelijke huisvesting
▪
Exploitatielasten (energie,
▪
(Vervangende) nieuwbouw
schoonmaak, binnen- en
▪
Eerste inrichting
buitenonderhoud)
▪
Herstel constructiefouten4 (ook bij
▪
Aanpassingen aan de huisvesting
▪
Opstellen en uitvoeren van meerjarenonderhoudsplanningen (MJOP’s)
▪
Bewegingsonderwijs (gemeente faciliteert accommodaties)
▪
omstandigheden (brand -
situatie) / tuinonderhoud
stormschade – diefstal - vandalisme)
Artikel 149 van de Gemeentewet, artikel 102 van de WPO, artikel 100 van de WEC en artikel 76m van de WVO 3 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/financieringonderwijs/documenten/publicaties/2021/11/23/verantwoordelijkheidsverdeling-huisvestingscholen
IHP Uitvoeringsprogramma
aanpassing noodzakelijk blijkt. Deze aanpassing wordt op een natuurlijk moment gedaan bij de tweejaarlijke actualisatie.
jarenplanning vast, zodat alle betrokkenen hierop hun strategisch en tactisch beleid kunnen aanpassen.
Herstel/vervanging bij bijzondere
Buitenruimte (afhankelijk van de
2
alle details van de wetswijziging bekend zijn, kan het zijn dat hierna nog enige
Met dit IHP uitvoeringsprogramma leggen de gemeente en schoolbesturen een 16
asbest) ▪
de eisen die gelden als het IHP een wettelijke verplichting is. Omdat nog niet de
4 5
Onafhankelijk van bij bouwheerschap bij gemeente of schoolbesturen (o.b.v. jurisprudentie) Verwachting wettelijke verankering 2024
Concept februari 2023 versie 2.0
7
Gemeente Rheden – februari 2023
In urgente situaties die niet gedekt zijn met dit IHP wordt teruggevallen op de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs.
Het economisch claimrecht ligt (voor de meeste scholen) bij de gemeente en
Dat betreft: ▪
houdt in dat als een schoolgebouw en het terrein niet meer voor onderwijs
Tijdelijke capaciteitstekort (verwachting 5 – 10 jaar), hiervoor wordt een
gebruikt worden, deze terugvallen aan de gemeente.
aanvraag ingediend en deze wordt in overleg met de gemeente beoordeeld.
Het juridisch eigendom ligt in de meeste gevallen bij schoolbesturen. De
NB. Wanneer er meer leerlingen worden aangemeld dan dat de capaciteit van
schoolbesturen zijn dan verantwoordelijk voor de instandhouding van de
het gebouw toelaat, past de school een leerlingenbeleid toe. Het duurt echter
▪
Economisch claimrecht en juridisch eigendom
huisvesting. In sommige gevallen is dit anders geregeld, bijvoorbeeld in geval van
een aantal jaar, voordat de aantallen weer stabiliseren naar het
multifunctionele gebouwen. Dan liggen daaraan afspraken ten grondslag omtrent
maximumaantal.
onderhoud, huur/verhuur, etc.
Mochten de gemeente en schoolbesturen het uiteindelijk niet met elkaar eens zijn of worden aangaande projecten dan vervalt men automatisch terug op de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs.
Cofinanciering gemeente en schoolbesturen Investeren in onderwijshuisvesting is voor schoolbesturen gebonden aan strenge regels. Een schoolbestuur kan in beperkte mate investeren in de huisvesting. Dat
Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs
is toegestaan als het aantoonbaar is dat een dergelijke investering leidt tot een
In de Verordening voorziening onderwijshuisvesting van de gemeente Rheden is
betere exploitatie en er is een redelijke terugverdientijd van de investering.
vastgelegd hoe de gemeente juridisch en procedureel invulling geeft aan haar
De schoolbesturen zijn bereid om mee te investeren onder de wettelijk gestelde
verantwoordelijkheden. De gemeentelijke verordening voorzieningen huisvesting
voorwaarden. De hoogte van de cofinanciering is maatwerk per project. De
onderwijs en dit IHP vormen gezamenlijk het kader voor de onderwijshuisvesting in de gemeente Rheden voor de komende jaren.
verwachting is dat bij de aanstaande wetswijziging over het IHP de regels voor investering in huisvesting worden verruimd.
Op basis van artikel 149 van de Gemeentewet, artikel 102 van de WPO, artikel 100 van de WEC en artikel 76m van de WVO stelt de gemeente de ‘verordening voorzieningen huisvesting onderwijs’ vast. Dit is het minimale basiskader voor onderwijshuisvesting. De verordening voorzieningen huisvesting onderwijs is in de gemeente Rheden gebaseerd op de modelverordening uit 2015, en voor het laatst geactualiseerd op 20 oktober 2017. De verordening van de gemeente wordt geactualiseerd op basis van het IHP uitvoeringsprogramma. Een natuurlijk moment hiervoor is na de actualisatie van de landelijke modelverordening (verwachting 2024). Dat betekent dat het proces voor het actualiseren van de gemeentelijke verordening volgt na de landelijke
Bouwheerschap Het bouwheerschap is opgenomen in artikel 103 WPO, 101 WEC en 76n WVO. In lid 1 staat dat het bouwheerschap wordt neergelegd bij het bevoegd gezag van de school, zij zijn immers ook juridisch eigenaar. Gemeente en schoolbesturen kunnen onderling overeenkomen dat de gemeente als bouwheer optreedt bij (ver)nieuwbouw. Dit komt met name voor bij voorzieningen waar ook maatschappelijke partners samen onder één dak met onderwijs, en opvang, worden gesitueerd.
actualisatie van de modelverordening.
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
8
Gemeente Rheden – februari 2023
4 Beleidskaders Het onderwijslandschap in de gemeente Rheden is divers en legt de basis voor de toekomstige generatie. De huisvesting is volgend aan de inhoudelijke ambities en moet flexibel genoeg zijn om mee te kunnen bewegen met toekomstige (nog onbekende) ontwikkelingen. De gemeente Rheden heeft samen met de schoolbesturen ambities vastgelegd. Deze ambities sluiten naadloos aan bij het coalitieakkoord 2023 -2026 en verankerd in de volgende beleidskaders. Om de integraliteit van het huisvestingsplan te waarborgen worden er verbindingen gelegd met de verschillende beleidsvelden van de gemeente Rheden. De verbindingen worden geconcretiseerd in kaders zoals uitgewerkt op de volgende pagina’s.
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
9
Gemeente Rheden – februari 2023
Opgroeien en ontwikkelen
Samenvatting uitgangspunten opgroeien en ontwikkelen
Doorgaande leerlijn 0-13. Schoolbesturen en gemeente hechten veel waarde aan betekenisvolle leeromgevingen in de wijk. Dit gaat verder enkel een
▪
onder één dak. Scholen kunnen kiezen voor een doorgaande leerlijn vanaf
schoolomgeving. Elke school wordt een kindcentrum6 (KC) voor kinderen 0–13
2 jaar en een doorgaande leerlijn met het VO voor leerlingen van 10 – 14
jaar waar kinderopvang en onderwijs samen werken aan een doorgaande leerlijn.
jaar (junior college).
Per locatie wordt bepaald of de kinderopvang ook baby’s en dreumesen van 0-2 jaar opvangt. De positie van kinderopvang en onderwijs in het KC gaat uit van
In 2030 is elke school een KC met een doorgaande leerlijn van 0 – 13 jaar
▪
gelijkwaardigheid. Dit wordt vastgelegd in de nieuw op te stellen huur-
De scholen spelen een belangrijke rol in de wijk. Bij (ver)nieuwbouw worden de kansen benut voor het verbeteren van de leefomgeving.
overeenkomst, zie bijlage 3. De model huurovereenkomst wordt samen met de
▪
schoolbesturen en vertegenwoordigers van de kinderopvang opgesteld (Q1).
De buurt kan gebruik van ruimte(n) in en om de scholen. Indien dit niet volgtijdelijk kan, kan de gemeente investeren in extra
Doorgaande leerlijn 10-14. Naar het voortgezet onderwijs worden
ruimte. Ook het schoolplein is in principe openbaar toegankelijk.
verbindingen gelegd voor een doorgaande leerlijn. De invulling hiervan staat nog in de kinderschoenen en wordt in de komende jaren verder uitgewerkt door de
▪
De gemeente en schoolbesturen zijn samen verantwoordelijk voor passende huisvesting (omvang van de schoolgebouwen in relatie tot het aantal
besturen van het primair en voortgezet onderwijs.
leerlingen) per kern/ het voedingsgebied. Wanneer een school te hard
Verbinding met de wijk. Voor het verbeteren van de leefbaarheid wordt er
groeit ten koste van andere scholen in de omgeving, past de betreffende
verbinding gemaakt met de wijk. Binnen de ver/nieuwbouw projecten worden de
school een leerlingenbeleid toe, mits er in de omgeving één school is waar
kansen verkend met andere maatschappelijke partners in de buurt. Zo worden
kinderen terecht kunnen.
krachten gebundeld. Ook voor de buitenruimte is er een interactie tussen de school en de wijk. De schoolpleinen zijn zoveel mogelijk openbaar. Buitenspelen
▪
Indien ondercapaciteit niet voorkomen kan worden, kan de gemeente doorverwijzen naar een school met leegstand binnen een straal van 1,5 km.
draagt aantoonbaar bij aan een sterke en betrokken wijk.
Een school huist minimaal met 2 groepen in bij een andere school voor een
Capaciteit. Het is van belang dat de capaciteit van de onderwijshuisvesting goed
periode van maximaal 10 jaar.
wordt ingezet. Te weinig ruimte is niet goed, maar te veel ook niet. Daarom
▪
wordt bij (ver)nieuwbouw de school gebouwd op de benodigde capaciteit. Mocht
Als kinderopvang gebruikt maakt van leegstaande huisvesting van het onderwijs, kan deze er ‘niet uitgedrukt’ worden.
een school in de tijd meer groeien dan past bij de normatieve capaciteit, dan past de school een leerlingenbeleid toe waardoor er een deel van de nieuwe kinderen naar andere scholen in de omgeving gaan. Mocht er na het toepassen van het leerlingenbeleid een tekort zijn, dan dat dit kan worden opgelost door ten minste 2 groepen in te laten huizen bij een school binnen een straal van 1,5 km.
6
KC is een voorziening voor kinderen van 0 – 13 jaar war ze komen om te leren, spelen en te ontwikkelingen. Er wordt gewerkt vanuit één pedagogische visie. (visie in ontwikkeling)
IHP Uitvoeringsprogramma
Verbinding gemeentelijke beleidskaders ▪
Peuterbeleidsplan (2018-2022); doorontwikkeling vanaf 2023
▪
Beleidskader Meedoen (2018-2022); doorontwikkeling vanaf 2023
▪
Sportaccommodatie beleid (in ontwikkeling 2023/2024)
Concept februari 2023 versie 2.0
10
Gemeente Rheden – februari 2023
Kwaliteit onderwijsomgeving Kwaliteit onderwijshuisvesting. Het landelijk Kwaliteitskader huisvesting7 van Ruimte-OK beschrijft uitstekend de randvoorwaarden voor goede onderwijshuisvesting. Dit gaat verder dan de in de VNG vastgelegd norm van
Samenvatting uitgangspunten onderwijshuisvesting ▪
De onderwijshuisvesting biedt een adequate, gezonde en toekomstbestendige leeromgeving voor kinderen en medewerkers.
▪
De gemeente Rheden en de schoolbesturen leggen in het model basiskwaliteit onderwijshuisvesting gemeente Rheden de minimale kwaliteit van de huisvesting vast (volgt Q1 2023)
▪
De schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor het in standhouden van de onderwijshuisvesting, minimaal conditiescore 3 van NEN 2767
‘sober en doelmatig’. Een goed en gezond schoolgebouw is een van de voorwaarden voor goed onderwijs. Niet alleen voor de leerlingen, maar ook voor leerkrachten is het van belang om werken in een duurzaam en fris gebouw. Onderwijsgebouwen moeten mee kunnen bewegen veranderingen in de samenleving. De gemeente Rheden stelt in samenwerking met de schoolbesturen het Rhedens model basiskwaliteit onderwijshuisvesting op. Dit model brengt de verschillende eisen vanuit de overheid, kwaliteitskader (ruimte OK) en lokale
▪
beleidsstukken samen. Dit legt daarmee de minimumkwaliteit vast van de huisvesting waar de gemeente in investeert; schoolbesturen kunnen kiezen voor een extra investering voor meer kwaliteit of duurzaamheid (binnen de geldende wet- en regelgeving).
NB. Wanneer een gebouw terug wordt gegeven aan de gemeente, dan is conditiescore 3 niet van toepassing als het gebouw wordt gesloopt.
Kwaliteit buitenruimte. Een goede inrichting daagt uit tot meer intensief en
De inrichting van de buitenruimte daagt uit tot creatief spel, beweging en ontspanning. Natuur is een geïntegreerd onderdeel van de buitenruimte.
gevarieerd bewegen. Een groen schoolplein zorgt aantoonbaar voor meer welzijn,
▪
heeft een positieve invloed op het leervermogen van kinderen en zorgt voor
De verkeerssituatie rondom de scholen is overzichtelijk en veilig.
minder ruzie en een grotere biodiversiteit. Daarom is de integratie van stimuleren van beweging en natuur onderdeel van de inrichting van de buitenruimte. Daarbij wordt ook onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor het (deels) openstellen voor de buurt en het gebruik maken van speelplekken in de buurt. Kwaliteit infrastructuur. De verkeerssituatie rondom de school is onderdeel
Verbinding gemeentelijke beleidskaders
van de uitwerking van de projecten in het IHP. Kinderen moeten lopend en met
▪
Woonvisie 2020-2026
de fiets veilig naar school kunnen. Onoverzichtelijke verkeerssituaties met
▪
Nota Sport & Bewegen 2019-2026
▪
Buitenspelen en sporten in de gemeente Rheden 2022 - 2026
Hierbij dient opgemerkt te worden dat het gedrag van mensen (ouders,
▪
Rhedens Vastgoedkader 2019
medewerkers, buurtbewoners) een veilige verkeerssituatie kan versterken of kan
▪
Toegankelijkheidsagenda gemeente Rheden 2020
autoverkeer en onduidelijkheid over (fiets-)parkeren moeten worden voorkomen.
verzwakken. Bij de inrichting van de omgeving is het dus van belang om ook de communicatie en participatie met de betrokkenen integraal mee te nemen.
7 Kwaliteitskader_inclusiefbijlageD_oktober2022.pdf (ruimte-ok.nl)
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
11
Gemeente Rheden – februari 2023
Duurzaamheid De gemeente Rheden en de schoolbesturen hebben een duurzame onderwijsomgeving hoog op de agenda staan. Een duurzaam schoolgebouw is bij uitstek dé kans om de duurzame ambities te combineren met educatie. Maak, waar mogelijk, duurzame keuzes zichtbaar en laat de natuur onderdeel zijn van het ontwerp. De noodzaak is hoog om te versnellen in het verduurzamen van de gebouwde omgeving.
Samenvatting uitgangspunten duurzaamheid ▪
Alle schoolgebouwen zijn energieneutraal in 2040
▪
Alle (ver)nieuwbouw schoolgebouwen zijn aardgasloos en energieneutraal
▪
Per project wordt eerst onderzocht of (een deel) van de gebouwstructuur en bouwdelen hergebruikt kan worden. Het afwegingskader renovatie/nieuwbouw* van hevo is een goed hulpmiddel voor de keuze voor
Binnen het thema duurzaamheid heeft de gemeente Rheden zes speerpunten8: ▪ ▪
(ver)nieuwbouw of nieuwbouw.
Energieneutraal en aardgasvrij bouwen (voorkomen van gebruik van kernenergie en fossiele energiebronnen, zoals aardgas, aardolie, kolen)
▪
Nul op de meter (NOM) kan een keuze zijn voor de schoolbesturen
Circulaire economie (uitgaan van oneindige kringlopen - reductie
▪
De leeromgeving heeft een positief effect op de biodiversiteit
milieubelasting). ▪
o ▪
wateroverlast). Natuur inclusief bouwen (vergroten biodiversiteit).
▪
Aandacht voor duurzame mobiliteit: autoluwe gebieden rondom scholen,
Keuzes voor het voorkomen van hitte/droogtestress en wateroverlast worden integraal in het ontwerp meegenomen
▪
Er wordt gestreefd naar circulair materiaalgebruik. Waar mogelijk komen de materialen uit de regio.
Lokale werkgelegenheid stimuleren.
Voor het onderwijs en leeromgevingen wordt hier een zevende speerpunt aan toegevoegd: ▪
De leeromgeving draagt bij aan klimaatadaptatie. o
verbeteren van fiets- en voetgangersfaciliteiten. ▪
van speel- en leeromgeving
Klimaatadaptatief en waterinclusief bouwen (beperken hittestress en
▪
Denk hierbij aan natuur inclusief bouwen en het vergroenen en
Omgeving maakt duurzame keuzes zichtbaar en daagt kinderen en
▪
Het opstellen van een materialenpaspoort is verplicht en bij onderhoud moet deze worden bijgewerkt.
* Nieuwbouw of renovatie school? Afwegingskader Onderwijshuisvesting - HEVO
medewerkers uit tot duurzaam gedrag.
Verbinding gemeentelijke beleidskaders ▪
Aan de slag met een duurzaam klimaat …-…
▪
Bouwsteen omgevingsplan water, riolering en hitte
▪
Hemelwaterverordening
▪
Watertakenplan 2018-2022 en actualisatie 2023-2027
▪
Leidraad KA-bouwen: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brochures/2020/04/30/handreiki ng-regelgeving-klimaat-adaptief-bouwen-en-inrichten
8
Uit technisch PvE gemeente huisvesting Raadshuis Rheden
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
12
Gemeente Rheden – februari 2023
5 Proces en borging
Projectorganisatie en afsprakenbrief Per project wordt een projectorganisatie ingesteld, waarin gemeente en het
Monitoring en actualisatie IHP
betrokken schoolbestuur deelnemen. Er is een projectgroep en stuurgroep. De
Omdat dit IHP zicht geeft op de periode van 2023 tot 2038 is tussentijdse actualisatie vereist. Het monitoren van ontwikkelingen in woningbouw, leerlingenprognoses, prijspeil, ontwikkelingen rondom duurzaamheid zijn van belang om te zorgen dat een IHP actueel blijft. Ook kan het zijn dat projecten
projectgroep bereidt fasedocumenten voor; de stuurgroep stelt deze vast. Met elkaar werken de schoolbesturen en gemeente toe naar het gewenste kwaliteitsniveau. ▪
Elk project start met een startbijeenkomst met de projectgroep.
minder tijd nodig hebben dan gepland, of juist vertraagd zijn in de uitvoering. Dit
Onderwerpen die tijdens de startbijeenkomst besproken worden zijn ten
kan leiden tot een verschuiving in de meerjarenplanning. Eventuele
minste: verwachtingen bouwheerschap, samenwerking, financiën, planning,
consequenties hiervan worden inzichtelijk gemaakt bij de jaarlijkse actualisatie.
risico’s en besluitvorming. Ook wordt vastgelegd hoe wordt omgegaan met
In hoofdstuk 2 staat beschreven dat dit IHP een consensus document is. Om te borgen dat dit een consensus document blijft, wordt afgesproken dat: ▪
Afgesproken is om deze werkwijze per project te evalueren en leerpunten worden
geactualiseerd op financiën en ontwikkelingen (wettelijk, gemeentelijk,
besproken. Bij de actualisatie van het IHP uitvoeringsplan wordt ook op basis van
inhoudelijk). Deze actualisatie vindt plaats in mei, zodat aanpassingen in de
de ervaringen de model projectorganisatie bijgewerkt.
wordt vastgesteld in een OOGO.
➢
Tekst wordt aangevuld na OOGO 13 april tav procesorganisatie, aanpak voorbereiding en realisatie projecten
Indien nodig worden iedere 2 jaar de leerlingenprognoses geactualiseerd. Een actualisatie is nodig wanneer er verschuivingen zijn in de prognoses vanwege eerder niet te voorspellen ontwikkelingen.
▪
projectorganisatie wordt opgenomen in bijlage 2.
Ieder kalenderjaar wordt het uitvoeringsplan voor het volgende 4 jaar
gemeentelijke begroting van juli opgenomen kunnen worden. De actualisatie ▪
het juridisch eigendom na oplevering van het gebouw. Het model
Iedere 4 jaar vindt herijking plaats van het IHP. In ieder geval worden de data van de onderwijshuisvesting getoetst en waar nodig geactualiseerd. De leerlingenprognoses worden geactualiseerd. Ook worden ontwikkelingen meegenomen in de herijking van het IHP. Dit kan leiden tot het aanpassen van de planning. In een OOGO wordt de herijking en het eventueel
Maatwerk De afspraken zoals vastgelegd in dit IHP uitvoeringsprogramma zijn leidend. Het kan zijn dat maatwerk noodzakelijk is. Dit moet worden onderbouwd met een businesscase en dat wordt besproken tijdens het OOGO. Het is van belang dat er ten alle tijden transparantie is over de voortgang en de gemaakte keuzes.
aangepaste IHP vastgesteld. Het actualiseren van de financiën is op basis van de BDB-indexatie en, indien van toepassing, geactualiseerde leerlingenprognoses.
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
13
Gemeente Rheden – februari 2023
Leegstand, medegebruik en verhuur
Verhuur
Leegstand
Voor commerciële verhuur geldt de wet Markt en Overheid. Dit betekent dat, ter
Als gevolg van de demografische ontwikkelingen en de wijziging van de samenstelling van wijken en dorpen, hebben sommige scholen te maken met (normatieve) leegstand.
voorkoming van staatsteun en oneerlijke concurrentie, voor de verhuur marktconforme huurprijzen (moeten) worden gerekend. Een kinderopvangorganisatie is juridisch een commerciële activiteit. Daarom is er sprake van een verhuursituatie.
Leegstand kost geld, omdat deze vierkante meters onderhouden, verwarmd en verlicht moeten worden. De gemeente en schoolbesturen zijn het erover eens dat leegstand zoveel mogelijk wordt beperkt. Bij (ver)nieuwbouw wordt gewerkt naar een passende omgeving van het schoolgebouw. Bij bestaande gebouwen wordt leegstand ingevuld door multifunctioneel gebruik ten dienste van of aanvullend op onderwijs. Soms zijn er ook onderwijsinhoudelijke argumenten die maken dat een school zelf gebruik maakt van normatieve leegstand.
Op moment van schrijven is er geen eenduidig huurbeleid voor kinderopvangorganisaties waardoor er geen sprake is van een transparant en gelijkwaardig speelveld. Daarnaast ontbreekt de huurbescherming voor deze organisaties wanneer zij ruimten in een schoolgebouw huren. Het is van belang dat kinderopvang organisaties als een gelijkwaardige partner in een IKC kunnen participeren met een meerjarenperspectief. Daarom wordt in samenwerking met de kinderopvangorganisaties uit de
Medegebruik
gemeente Rheden en het onderwijs in Q1 en Q2 2023 de visie op IKC’s en het
Bij medegebruik gaat het om het gebruik van een onderwijsgebouw (juridisch
huurbeleid uitgewerkt. De afspraken hierover worden onderdeel van voorliggend
eigendom van het schoolbestuur) door derden, voor educatieve doeleinden of
IHP, zie bijlage 3. Deze afspraken worden bij de tweejarige actualisatie
gebruik ten behoeve van culturele, maatschappelijke of recreatieve doeleinden.
geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. De evaluatie gebeurt in de driehoek
Dit kan gebeuren zowel onder als na schooltijd. Voor het medegebruik wordt een
schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en gemeente.
gebruiksvergoeding in rekening gebracht bij de gebruiker ter dekking van de exploitatielasten. Het schoolbestuur heeft de plicht om medegebruik richting de gemeente te melden.
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
14
Gemeente Rheden – februari 2023
6 Meerjarenplanning 2023 – 2038 De komende jaren wordt er gericht geïnvesteerd in de kwaliteit van de schoolgebouwen in de gemeente Rheden. Het inzetten van middelen gebeurt volgens logische en goed onderbouwde redenen. Een IHP maakt een planning voor de komende 16 jaar. Deze 16 jaar zijn verdeeld in 4 blokken van 4 jaar. Al deze scholen zijn uniek en beschikken over hun eigen gebouwaspecten. In het beleidskader IHP is er gedegen onderzoek gedaan naar de status van de gebouwen. Zo zijn er enkele schoolgebouwen van meer dan 100 jaar oud die er, vergeleken met 40 jaar oude scholen, erg goed bij staan. Dit kan te maken hebben met de kwaliteit van een bepaalde bouwperiode en de mate waarin schoolbesturen in hun huisvesting hebben geïnvesteerd. Deze aspecten zijn ook meegenomen in de afweging voor de prioritering. Op basis van de volgende uitgangspunten is in nauw overleg met de schoolbesturen de prioritering voor de planning gemaakt. ▪
Leeftijd gebouw (+40 jaar)
▪
Meest recente renovatie (en type ingreep)
▪
Kwaliteit van de huisvesting
▪
Capaciteit (ruimtegebrek of leegstand). Huidig en prognose
▪
Ontwikkelingen in het onderwijs
▪
Ontwikkelingen in de wijk
▪
Toekomstperspectief
Voordat een (ver)nieuwbouw school gerealiseerd kan worden is er eerst een fase van onderzoek en voorbereiding. De schoolbesturen krijgen, indien zij bouwheer zijn, twee jaar voor geplande uitvoering het voorbereidingskrediet. Dit voorbereidingskrediet is nodig voor de initiatief-, definitie- en ontwerpfase. Zo hebben zij voldoende tijd om de (ver)nieuwbouwplannen voor te bereiden. Op de volgende pagina staat de meerjarenplanning uitgewerkt, waarna deze per blok wordt toegelicht op hoofdlijnen.
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
15
P De Arnhorst
1913
2011
-
o
(v)n
V Daalhuizen
1920
2018
-
o
u
V Locatie LeerRijk > Sterrenbos
1997
-
-
o
V KC De Wensvogel
1955
2011
-
D Roncallischool
1966
2005
-
P Prins Bernardschool
1966
2022
-
P De Holtbanck
1949
2011
-
V Daalhuizen
1920
2018
-
Blok 2
Blok 3
2038
2037
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
Blok 1
Schoollocatie
Blok 4
u o
(v)n o
(v)n o
(v)n o
(v)n o
r o
V De Lappendeken
1922
2022
ja
V De Expeditie
1982
-
-
P De Boomgaard Noordoost
1991
-
-
V Prinses Margrietschool
1883
2012
-
D St. Fredericus
1927
2022
-
o
v
V Koningin Emmaschool
1887
2011
ja
o
v
P De Boomgaard Zuid
1891
2002
-
o
v
V Rheder Enk
2013
-
-
o
v
D Mauritiusschool
2013
-
-
o
v
D De Vlinder
2004
2011
-
o
v
(v)n o
(v)n o
P De Akker
2004
2011
-
o
v
S Anne Frankschool
2012
-
-
o
v
V Kameleon
2007
-
-
o
v
V t Sterrenbos
1932
2008
IHP Uitvoeringsprogramma
2026
2025
2024
2023
Monument
Meest recente renovatie
Bouwjaar
Gemeente Rheden – februari 2023
r o
(v)n o
(v)n
u r (v)n o v
onderzoek verduurzamen / binnenklimaat
D P
Delta Scholengroep PC BO Rheden Stichting Montessori en traditioneel basisonderwijs Veluwe Scholengroep
S
onderzoek volgt over toekomst van deze huisvesting
Concept februari 2023 versie 2.0
upgrade renovatie + 25 jaar (ver)nieuwbouw + 40 jaar
V
16
Gemeente Rheden – februari 2023
Blok 1 2023 – 2026
Omdat de kavels van de hoofdlocaties en de dependance in een woonwijk liggen, is uitbreiding op de huidige locaties complex en dat betekent dat alle stappen
De focus zal in het eerste blok liggen op Velp Noord en in Dieren.
zorgvuldig onderzocht worden. De verwachting is dat basisschool Daalhuizen in
Velp Noord heeft een structureel capaciteitstekort. Velp Zuid heeft enige
twee stappen wordt aangepakt: 1) oplossen van capaciteitsprobleem; 2)
normatieve leegstand. De geplande woningbouw in dit gebied en Arnhem Noord
verbeteren van de hoofdlocatie en dependance. Dat is ook terug te zien in de
wordt deze leegstand in de komende 10 jaar naar verwachting opgelost. In 2023
planning en de verdeling van de financiële middelen.
– 2024 ligt de focus op het vergroten van de capaciteit bij basisschool De Arnhorst en basisschool Daalhuizen. Basisschool De Arnhorst is gehuisvest in een karakteristiek gebouw en bestaat uit twee bouwdelen. Een deel uit 1913 en een deel uit 2011. In het deel van 1913 kan niet alle ruimte effectief benut worden voor onderwijs. Daarom starten we daar met een interne, vernieuwbouw waardoor er meer ruimte wordt gerealiseerd voor het onderwijs én de kwaliteit van de huisvesting verbeterd wordt. Om te voldoen aan de normatieve ruimtebehoefte wordt onderzocht of een enige uitbreiding noodzakelijk is. De schil is beeldbepalend voor de omgeving blijft met de huidige uitstraling behouden. Omdat het deel uit 2011 relatief recentelijk is gerealiseerd, zal deze beperkt worden
In Dieren is juist leegstand. We starten in Stenfert waar we met de onderwijshuisvesting aansluiten bij brede integrale wijkbenadering. De locatie van basisschool De Wensvogel kan hier een centrale rol in spelen. Basisschool LeerRijk en basisschool De Wensvogel fuseren per augustus 2023. Dit betekent dat de locatie De Wensvogel nieuwbouw of vernieuwbouw krijgt. De locatie van basisschool LeerRijk komt vrij. Naar verwachting wordt deze geschikt gemaakt voor de leerlingen van SBO ’t Sterrenbos. Wanneer deze locatie van ’t Sterrenbos vrij komt, wordt de locatie van ’t Sterrenbos wordt in eerste instantie gebruikt als tijdelijke huisvesting als basisschool De Wensvogel. Daarna gaat het pand terug naar de gemeente. Wat er daarna met het pand gebeurt is niet bekend.
aangepakt. Het is van belang dat beide
In de uitwerking wordt rekening gehouden dat de vernieuwde huisvesting van De
bouwdelen gezond, fris,
Wensvogel uitbreidbaar is.
exploitabel en duurzaam
NB. Bovenstaande is een denkrichting en wordt nog verder onderzocht.
worden, zodat het hele pand na de verbouwing voor ten minste 40 jaar mee kan.
Blok 1: De Arnhorst
Basisschool Daalhuizen zit op drie locaties vanwege een structureel ruimtetekort: hoofdlocatie, dependance en zit met 2 groepen in het Rhedens (VOschool) in Rozendaal. Een school huisvesten op drie locaties is niet wenselijk. Daarbij verwacht het Rhedens in een aantal jaar dusdanig te groeien dat zij de lokalen nodig hebben voor hun eigen school. Dat betekent dat voor deze leerlingen een plek gevonden moet worden.
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
Blok 1: De Wensvogel
17
Gemeente Rheden – februari 2023
Blok 2 2027 – 2030 In het twee blok aan we aan de slag in Velp Zuid. In het IJsseldistrict in Velp Zuid worden een paar honderd wooneenheden (woningen en appartementen) gerealiseerd. Deze ontwikkeling biedt kansen om de scholen in Velp Zuid ook een kwaliteitsimpuls te geven, zowel inhoudelijk als ruimtelijk. De huisvesting van de Roncallischool is functioneel en technisch verouderd. In de planning wordt rekening gehouden met de vernieuwing van het gebouw met de ontwikkelingen in het IJsseldistrict, zodat deze opgave integraal wordt aangevlogen. Op dit moment zijn er nog geen verdere uitgangspunten bekend.
Blok 2: Roncallischool
De huisvesting van de Bernhardschool is uit dezelfde bouwperiode als de Roncallischool en is ook functioneel en technisch verouderd. De schoolbesturen PCBO en Delta verkennen of de scholen samen onder één dak gehuisvest worden of dat ze volgtijdelijk worden (ver)nieuwbouwd, zoals opgenomen in de planning van dit IHP. NB. In 2022 is er geïnvesteerd in het verbeteren van het binnenklimaat via de Suvis-regeling. Dat heeft de kwaliteit van het binnenklimaat verbeterd, maar daarmee is de bouwtechnische kwaliteit van de huisvesting niet verbeterd en zijn de exploitatie- en onderhoudslasten te hoog. Om goed om te gaan met de
Blok 2: Prins Bernhardschool
middelen wordt in de (ver)nieuwbouw opgave onderzocht op welke wijze het installatiesysteem hergebruikt kan worden. In Rheden krijgt in blok 2 De Holtbanck9 vernieuwde huisvesting. Ook deze huisvesting is technisch en functioneel verouderd. Bij geen van deze projecten is het in dit stadium bekend of het vernieuwbouw of nieuwbouw wordt. Voorbeelden van criteria voor de afweging zijn: kwaliteit van gebouwstructuur, sfeer en uitstraling, monumentale status, technische mogelijkheden verduurzaming en verbeteren kwaliteit, kosten.
Blok 2: Holtbanck
9
Bron foto De Holtbanck: marcopaulo.nl
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
18
Gemeente Rheden – februari 2023
Blok 3 2031 – 2024 | blok 4 2035 - 2038 In de laatste twee blokken gaan we aan de slag in Dieren, Velp, De Steeg en Spankeren. Deze projecten liggen relatief ver weg in de tijd, waardoor er nog geen details bekend zijn over de specifieke projecten. De exacte uitvoering en uitwerking wordt meegenomen in de actualisaties van het IHP, zie hoofdstuk 5. Opgemerkt wordt dat in Dieren twee keer twee scholen worden samengevoegd,
Blok 3: De Expeditie
Blok3: Boomgaard Noordoost
zodat de scholen samen voldoende volume hebben voor een stabiele en toekomstbestendige scholen: De Expeditie en Boomgaard Zuid (blok 3) Emmaschool en Boomgaard Noordoost (blok 4). De wijze waarop deze scholen worden samengevoegd is nog niet bekend. Dat volgt uit een onderzoek tussen de schoolbesturen Veluwezoom en PCBO waarbij visie, inhoud, samenwerking en ruimte hand in hand gaan.
Blok 3: Prinses Margrietschool
Bij geen van deze projecten is het in dit stadium bekend of het vernieuwbouw of nieuwbouw wordt. Dat volgt per project uit het scenario onderzoek in de initiatieffase. Voorbeelden van criteria voor de afweging zijn: kwaliteit van gebouwstructuur, sfeer en uitstraling, monumentale status, technische mogelijkheden verduurzaming en verbeteren kwaliteit, kosten.
Blok 4: Fredericusschool Blok 3: Daalhuizen
Blok 3: De Lappendeken
IHP Uitvoeringsprogramma
Blok 4: Emmaschool
Concept februari 2023 versie 2.0
Blok 4: Boomgaard Zuid
19
Gemeente Rheden – februari 2023
Verduurzamen & binnenklimaat Gezien de urgentie van een gezond binnenklimaat en een duurzame en exploitabele (onderwijs)voorzieningen wordt bij de scholen die de komende 10 jaar in dit IHP niet in aanmerking komen voor renovatie of nieuwbouw een onderzoek naar het binnenklimaat en duurzaamheid uitgevoerd. Dit onderzoek wordt in principe bekostigd door de provincie of het rijk middels de subsidies die daarvoor beschikbaar zijn. Het onderzoeksresultaat is een adviesrapport met te nemen maatregelen t.b.v. het binnenklimaat en de duurzaamheid. Het is aan de schoolbesturen om te kiezen of en welke maatregelen zij uitvoeren. De gemeente faciliteert door het beschikbaar stellen van een interne projectleider om zaken met de gemeente goed en efficiënt te kunnen regelen en de schoolbesturen kunnen gebruik maken van het subsidiebureau van de gemeente Rheden. Eventuele middelen vanuit de gemeente vallen buiten de scope dit IHP.
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
20
Gemeente Rheden – februari 2023
7
Financiën
Onderbouwing stichtingskosten per m2
De meerjarenplanning is financieel doorgerekend en vertaald naar de te
In samenspraak met de gemeente en schoolbesturen is vastgesteld om het
verwachten stichtingskosten en bijkomende kosten.
kwaliteitskader basisreferentie van Ruimte OK aan te houden als uitgangspunt voor investeringen in nieuwbouw en vernieuwbouw. Dit is € 3.419,- /m2 prijspeil
Normbedragen stichtingskosten
augustus 2022. Dit bedrag is opgehoogd naar € 3.500,- /m2 op basis de resultaten van recente aanbestedingen in de onderwijshuisvesting.
Voor de aankomende 16 jaar worden de stichtingskosten per project in beeld gebracht. Stichtingskosten zijn alle kosten voor een bouwproject, hieronder vallen:
De vergoeding per project wordt bepaald door de gemiddelde normatieve ruimtebehoefte over de komende 15 jaar te vermenigvuldigen met € 3.500,-. Dit bedrag wordt bij de tweejaarlijkse actualisaties bijgesteld naar de dan geldende
▪
Bouwkosten
bedrag, gebaseerd op het kwaliteitskader van Ruimte OK en waar nodig bijgesteld
▪
Advieskosten
op basis van de marktontwikkelingen.
▪
Leges en rentekosten
▪
Onvoorziene posten
Maatregel
Kosten per m2 incl BTW, prijspeil februari 2023
Nieuwbouw of vernieuwbouw Afschrijvingstermijn = 40 jaar
€ 3.500,-
Levensduurverlengend renoveren Afschrijvingstermijn = 25 jaar
€ 1.750,-
Upgrade Afschrijvingstermijn = 15 jaar
€ 800,-
NB. Indien aanbesteding gunstiger uitvalt, zijn de baten voor de gemeente.
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
21
Gemeente Rheden – februari 2023
Uitgangspunten investering
Investering per project Alle investeringen in dit IHP hebben als uitgangspunt prijspeil februari 2023.
▪
BTW: Alle prijzen zijn inclusief BTW
▪
Nieuwbouw: afschrijving in 40 jaar
▪
Levensduur verlengende renovatie: afschrijving in 25 jaar
▪
Binnenklimaat: Gemiddeld Frisse scholen klasse B, zie basiskwaliteit
Hierbij is uitgegaan van realistische bedragen op basis van de huidige marktprijzen en normvergoedingen. Bij de uitvoering van de projecten wordt op
technisch PvE ▪
Indexering: In de planning is rekening gehouden met 0% prijsstijging.
basis van de planvorming een kostenraming gemaakt. Deze kostenraming wordt gedeeld met het College, zodat verwachte meer-/ minderkosten ten opzichte van de raming in het IHP tijdig in beeld zijn.
Indexering van de normvergoeding gebeurt bij actualisatie van het IHP aan
Het daadwerkelijke budget wordt beschikbaar gesteld op basis van de
de hand van de BDB-index.
aanbesteding, waarbij het technisch PvE basiskwaliteit het uitgangspunt is voor
▪
Verduurzamen: ENG, BENG – indien ENG redelijkerwijs niet haalbaar is
de investering door de gemeente. In de huidige markt is het niet uit te sluiten dat
▪
Prijspeil: augustus 2022
er sprake kan zijn van prijsstijgingen.
▪
Rente: 2%
▪
Afschrijven: Lineair
▪
Afschrijven over de stichtingskosten: Stichtingskosten zijn alle kosten
Mocht het om een kindcentrum gaan, dan wordt de ruimtebehoefte voor de
voor het realiseren van een gebouw: De bouw, directiekosten en bijkomende kosten zoals honoraria voor architect en adviseurs, onvoorzien, leges en
worden separate afspraken gemaakt over langjarige commitment en de huurprijs, volgens het -op te stellen- huurbeleid. Per project zijn er drie belangrijke investeringsmomenten.
nutsvoorzieningen. ▪
opvang (0-4-jarigen) hierin meegenomen. Met de kinderopvang organisatie
Op de bijkomende kosten zoals tijdelijke huisvesting (huur), sloopkosten, verhuiskosten en vergroening van pleinen wordt niet afgeschreven. Dit wordt
1.
De eerste is wanneer er een voorbereidingskrediet moet worden afgegeven voor fases tot aan de start bouw. In de regel is dit 8% van het bouwbudget.
in het jaar van uitvoering opgenomen.
Deze 8% wordt in dit IHP aangehouden. Bij uitzonderingen kan maatwerk een optie zijn.
Voorbereidingskrediet
2.
De tweede is na de ontwerpfase. Wanneer er aanbesteed moet worden,
Het voorbereidingskrediet wordt per project toegekend. Dit is 8% van de
worden de middelen beschikbaar gesteld voor de start van de bouw. NB.
investeringssom. Hiermee kan het schoolbestuur de benodigde voorbereidingen
Afhankelijk van het project en de omvang van het project worden de
(Programma van Eisen – architectenselectie - …) in gang gaan zetten. Het
middelen per fase beschikbaar gesteld.
beschikbaar gestelde bedrag wordt in mindering gebracht op het investeringsbudget dat later in het proces wordt uitgekeerd.
3.
Het derde moment is wanneer het gebouw in de boeken van de gemeente wordt gezet. Vanaf dit moment ondervindt de gemeente kapitaallasten ten aanzien van de schoolgebouwen. NB. De rente van de investering wordt al vanaf het eerste investeringsmoment meegenomen.
Op basis van de raming zijn de stichtingskosten voor dit IHP € 44.128.432,voor 15 projecten over 16 jaar.
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
22
Gemeente Rheden – februari 2023
Bijkomende kosten
Dit betekent dat voor het eerste blok 4 (jaar) x € 531.000,- = € 2.124.000,-
Elk project heeft bijkomende kosten. Omdat elk project anders is, geven de bijkomende kosten een indicatie aan. Immers, niet alle posten voor bijkomende kosten zijn voor elk project van toepassing, maar gemiddeld geeft dit een goede
gereserveerd moet worden voor bijkomende kosten, bovenop de stichtingskosten. Op de volgende pagina is de planning inclusief stichtingskosten per project uitgewerkt.
richting. Zo moeten bij nieuwbouw kosten voor sloop worden meegenomen; bij
De onderstaande kosten zijn in de basis voor het schoolbestuur:
renovatie en vernieuwbouw is sloop niet van toepassing of slechts gedeeltelijk.
▪
Verhuizing
Kortom: Onderstaande tabel beschrijft een zeer grove inschatting op basis van
▪
Losse inrichting gebouw en terrein (onderwijsleerpakket en meubilair)
kengetallen en ervaringscijfers.
▪
Bij levensduurverlengend renoveren of (ver)nieuwbouw, de boekwaarde op
Bijkomende kosten
het bestaande gebouw die voortkomt uit investeringen gedaan door het
Per jaar
IHP (16 jaar; 15 projecten)
schoolbestuur ▪
Extra kosten boven op de basiskwaliteit, denk aan investeren in Nul Op de Meter en een luxere afwerking van materialen t.b.v. lagere
Tijdelijke huisvesting
€ 175.000
€ 2.800.000
onderhoudslasten.
Sloop
€ 70.000
€ 1.120.000
Dekkingsmogelijkheden
Aanpassingen openbare inrichting t.b.v. parkeren, halen en brengen, verkeersveiligheid
Voor het dekken van de stichtingskosten zijn er de volgende € 163.000
€ 2.608.000
Extra onderzoekskosten, zoals asbestsanering, archeologie, flora en fauna
€ 10.000
Impuls Vergroten biodiversiteit, groen schoolplein en duurzame waterhuishouding
€ 9.000
€ 144.000
Gemeentelijke projectleider
€ 90.000
€ 1.440.000
Onvoorziene kosten en indexatie
€ 16.000
€ 280.000
€ 531.000
€ 8.486.630
IHP Uitvoeringsprogramma
dekkingsmodelijkheden: ▪
Middelen uit gemeentefonds
▪
Extra dekkingsmogelijkheden in vorm van subsidies (bv. verduurzaming,
€ 160.00
energie, vergroenen pleinen) ▪
Eigen bijdrage van schoolbesturen (bv. verduurzaming)
Per project dienen de kosten en dekkingsmogelijkheden inzichtelijk gemaakt worden in het college- en raadsvoorstel zodra de projecten in de voorbereidingsfase komen. Bij de investering voor kinderopvang worden de kapitaalslasten gedekt door een langjarig huurcontract (minstens 10 jaar) op basis van marktconforme huurprijzen.
Concept februari 2023 versie 2.0
23
Gemeente Rheden – februari 2023
Demarcatie In bijlage 4 is een demarcatielijst opgenomen die vaak wordt gebruikt bij de (ver)bouw of levensduurverlengende renovatie van een schoolgebouw. Waar nodig kan maatwerk worden toegepast. Hoe hiermee wordt omgegaan, wordt vastgelegd in de afsprakenbrief.
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
24
Totaal stichtingskosten
Blok 1
Blok 2
Blok 3
Blok 4
€ 9.474.845
€ 12.909.470
€ 11.602.500
€ 10.163.090
Totaal bijkomende kosten
€ 2.124.000
€ 2.124.000
€ 2.124.000
€ 2.124.000
Totaal kosten projecten per 4 jaar
€ 11.598.845
€ 15.033.470
€ 13.726.500
€ 12.287.090
V Locatie LeerRijk > Sterrenbos
1997
-
-
€ 266.835
V Daalhuizen dependance
1920
2018
-
€ 1.540.000 € 4.186.420
P De Arnhorst
1913
2011
-
V KC De Wensvogel
1955
2011
-
D Roncallischool
1966
2005
-
P Prins Bernardschool
1966
2022
-
P De Holtbanck
1949
2011
-
V Daalhuizen hoofdlocatie
1920
2018
-
V De Lappendeken
1922
2022
ja
V De Expeditie
1982
-
-
P De Boomgaard Noordoost
1991
-
-
V Prinses Margrietschool
1883
2012
-
D St. Fredericus
1927
2022
-
V Koningin Emmaschool
1887
2011
ja
o
v
P De Boomgaard Zuid
1891
2002
-
o
v
V Rheder Enk
2013
-
-
o
v
D Mauritiusschool
2013
-
-
o
v
D De Vlinder
2004
2011
-
o
v
P De Akker
2004
2011
-
o
v
S Anne Frankschool
2012
-
-
o
v
V Kameleon
2007
-
-
o
v
V t Sterrenbos
1932
2008
-
€ 3.481.590
2038
2037
2036
2035
2034
2033
2032
2031
2030
2029
2028
2027
2026
2025
2024
2023
Monument
Meest recente renovatie
Bouwjaar
Overzicht stichtingskosten
€ 278.527 € 4.432.260 € 4.432.260 € 4.044.950 €
3.316.443 € 2.513.315 € 4.216.800
€ 1.555.943 € 4.608.310 € 5.554.780
Totaal o.b.v. stichtingskosten
€0
€ 5.993.255
€ 3.481.590
€0
€ 4.432.260
€0
€ 4.432.260
€ 4.044.950
€ 3.316.443
€ 2.513.315
€ 4.216.800
€ 1.555.943
€0
€ 4.608.310
€ 5.833.307
€0
Totaal cumulatief o.b.v. stichtingskosten
€0
€ 5.993.255
€ 9.474.845
€ 9.474.845
€ 13.907.105
€ 13.907.105
€ 18.339.365
€ 22.384.315
€ 25.700.758
€ 28.214.073
€ 32.430.873
€ 33.986.815
€ 33.986.815
€ 38.595.125
€ 44.428.432
€ 44.428.432
upgrade renovatie + 25 jaar (ver)nieuwbouw + 40 jaar onderzoek verduurzamen / binnenklimaat
Uitvoeringsprogramma IHP
D P S V
Delta Scholengroep PC BO Rheden Stichting Montessori en traditioneel basisonderwijs Veluwe Scholengroep
Concept februari 2023.versie 2.0
Upgrade
€ 300
Nieuwbouw
€ 3.500
Levensduurverlengende renovatie
€ 1.750
Voorbereidingskrediet
8%
Ontwikkeling en uitvoeringsbudget
92%
26
Bijlagen Bijlage 1 – Factsheets (volgt – concept bijgevoegd; niet compleet i.v.m. ontbreken prognoses) Bijlage 2 – Model projectorganisatie (volgt – afronden Q2-2023) Bijlage 3 – Model afspraken huur en samenwerking kinderopvang (volgt – afronden Q1/ Q2-2023) Bijlage 4 –Demarcatielijst Bijlage 5 – Vastgesteld beleidskader IHP mei 2022 (separaat bijgevoegd)
Uitvoeringsprogramma IHP
Concept februari 2023.versie 2.0
26
Gemeente Rheden – februari 2023
Bijlage 4 – demarcatielijst T hema
B o uwb ud g et gemeente
Inr icht ing schoolbestuur
Op mer king en
A lg emeen Vloerbedekking
X
-
(inbouw) M eubilair, losse kasten en alle overige losse elementen
-
X Klokken, plantenbakken, afvalbakken, etc.
Buitenzonwering op zonbelaste gevels
X
-
Buitenzonwering op noord gevels
-
X
Binnenzonwering, gordijnen etc.
-
X
Analoge telefoonaansluiting, infrastructuur telefonie
X
- Excl. telefooncentrale, toestellen, dect-installatie, oproep BHV.
Databekabeling incl. patchkast en outlets
X
- Excl. alle overige (actieve) apparatuur, wifi-routers.
Naamaanduiding/gevelbelettering
X
- Eenvoudige uitvoering, niet verlicht en ter plaatse van de entree.
Brievenbuskast (losstaand of in gevel)
X
-
Schoonloopmatten
X
-
M ededelingenbord / centraal informatiepaneel
-
X Voorziening elektra en data in bouwbudget.
Bewegwijzering/ruimtebenaming
-
X
Lestijdensignalering
X
-
Garderobes/garderobehaken of lockers
X
-
Schoolborden
-
X Voorz. (bouwkundig, elektra en loze leiding t.a.v. data/hdmi) in bouwbudget
Garderobe voor personeel
X
- Eenvoudig voorziening (haakje), geen garderobekast in lokaal.
Werkwand, prikwand, leeslijst
-
X (tenzij noodzakelijk voor een akoestisch binnenklimaat)
Bouwkundige/vaste kasten in groepsruimte
-
X Kasten zijn voor de gebruikers. Inpandige bouwkundige kasten passen in het bouwbudget
Pantryblokjes (alleen koud water)
X
- Excl. zeepdispencers/handdoekautomaten (inrichting). (excl. de aanvullende kasten)
C ent r ale r uimt en ( ent r ee, leer p leinen, keuken, ver keer sr uimt en, et c.)
Gr o ep sr uimt en
Vensterbanken X Ond er st eunend e r uimt en ( kant o o r , p er so neelskamer , ser ver r uimt e, wer kkast , et c.)
-
Werkblad reproruimte
-
X
Koeling serverruimte
X
- Indien van toepassing.
Pantry personeelskamer
X
- Inclusief vaatwasser, koelkast, magnetron, kookplaat, afzuiging en warm water.
Stellingen en legplanken in bergingen
-
X
Uitstortgootsteen in werkkasten
X
- Warm en koud water.
Sanit air e r uimt en Closetten, wastafels en kranen
X
- Incl. toiletbril en spiegel, excl. overige accessoires.
Zeepautomaten, handdrogers, handdoekhouders, toiletrolhouders/dispence
-
X
Verschoontafels Sp eello kaal
-
X
Sportvloer
X
-
Inrichting speellokaal B uit ent er r ein
-
X
Terreinverharding en groenvoorzieningen
X
- Basis
Terreinafscheiding
X
-
Parkeren en fietsenstallingen
X
-
Zitbanken en zandbakken
X
-
Zandbak
X
-
Speel-, en klimtoestellen
-
X
Buitenberging speelterrein
X
-
Vlaggenmast
X
- Vlaggenmast per gebruiker.
Kunstgras en overige valdempende ondergronden
-
X
IHP Uitvoeringsprogramma
Concept februari 2023 versie 2.0
1