Bijlage III verslag inwonersconsultatie mei 2022 (22.83).pdf
Tekst van het document
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? Bouwstenen voor de Omgevingsvisie van gemeente Rheden In gesprek met inwoners van de gemeenten Rheden
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? – Bouwstenen voor de Omgevingsvisie van gemeente Rheden
Inwoners van de gemeente Rheden praten mee over hun leefomgeving en keuzes voor de toekomst. Onderzoeksbureau Opiniepijlers, mei/juni 2022 In opdracht van de gemeenten Rheden Samenstelling Reinder Boeve en Frank Bolder Interviews Tessa Ariaans, Hans Teunissen, Fred Eggink,
Gytha van der Veer, Reinder Boeve Graphics, ontwerp en opmaak Louman & Friso ontwerpbureau
Disclaimer Uitspraken, conclusies en aanbevelingen zijn gebaseerd op gesprek-
ken met respondenten. Feiten, aantallen en cijfers zijn verwerkt zoals ze zijn genoemd in deze gesprekken en niet verder getoetst.
Leeswijzer diagrammen Bij een deel van de vragen kon gekozen worden uit meerdere antwoorden. In dat geval kan het percentage hoger zijn dan 100 procent. De quotes in dit rapport zijn geselecteerd omdat ze exemplarisch zijn en de thema’s vaker zijn genoemd in de gesprekken. Het zijn letterlijk weergaves van wat er is gezegd om de authenticiteit te onderstrepen.
Bouwstenen voor de Omgevingsvisie van gemeente Rheden
Openbaar vervoer Onderwijs
Geschiedenis en cultureel erfgoed
Sociale cohesie
Natuur en milieu / biodiversiteit
Wonen
Gezondheid en sport
Leefomgeving
Duurzaamheid / klimaat
Economie
Inhoud
Recreatie en toerisme
Voorzieningen
Hoe denkt u over de toekomst van uw dorp? De Omgevingsvisie
1. Samenvatting
6
2. Beschrijving van de werkwijze, achtergronden
8
3. Uitwerking van de resultaten waardering woonomgeving 3.1 Inleiding 3.2 Waardering en leefbaarheid van de woonomgeving 3.3 Wat respondenten het meest waarderen in hun woonomgeving 3.4 Wat respondenten het minst waarderen in hun woonomgeving 3.5 Leefbaarheid 3.6 Voorzieningen
10
4. Resultaten identiteit van de gemeente 4.1 Inleiding 4.2 Redenen voor vestiging 4.3 Meest en minst favoriete plekken in de gemeente 4.4 Wat is het beschermen en/of behouden waard? 4.5 Gemeente Rheden in een paar woorden
19
5. Resultaten prioriteiten en ambities 5.1 Inleiding 5.2 Indicatoren sociale cohesie 5.3 Indicatoren maatschappelijke slagkracht 5.4 Wat kan er volgens respondenten beter in gemeente Rheden? 5.5 Welke onderwerpen vinden respondenten belangrijk? 5.6 Toekomstbeelden
23
6. Overige onderwerpen die inwoners aandragen 6.1 Inleiding 6.2 Aangedragen onderwerp
32
7. Achtergronden van de respondenten
34
8. Verantwoording
35
Infographic
38
1
Samenvatting
woonsituatie, maar er is ook wat onrust over sommige sociale en economische ontwikkelingen in de maatschappij als geheel en in de gemeente in het bijzonder: sociale tweedeling, leegstand en verpaupering.
In mei 2022 namen 465 inwoners van de gemeente Rheden deel aan dit
Niet alles is voorhanden in eigen dorp of gemeente en zijn er wat zorgen
onderzoek. Hiervan spraken we er 151 op drie marktdagen in Velp, Rhe-
over verschraling in de toekomst. Nu al gaan inwoners naar de grotere
den en Dieren. 314 respondenten reageerden digitaal.
plaatsen voor sommige voorzieningen. Sommigen van hen wijzen op het
Belangrijkste thema’s
gemak van webshops die impact heeft op het winkelbestand in hun dorp. We spraken daarnaast mensen die zich zorgen maken over de tweedeling
De inwoners die wij spraken vinden wonen, natuur en milieu en een
in de samenleving, over de toename van armoede. Inwoners signaleren
gezonde, veilige leefomgeving de belangrijkste onderwerpen. De door-
dat op de huurmarkt sociaal zwakkere inwoners – al dan niet afkomstig
stroom op de woningmarkt is een heet hangijzer: respondenten zien
van buiten de gemeente – de toon gaan zetten. In sommige buurten zien
dat er een tekort aan betaalbare koop- en huurwoningen in hun dorpen.
mensen verpaupering. Dat er her en der in de gemeente panden leeg-
Hierdoor komen hun kinderen en andere jongeren niet of nauwelijks aan
staan – oude fabrieken worden genoemd, maar bijvoorbeeld ook het
huisvesting, is hun analyse. Ook zijn er voor ouderen onvoldoende mo-
oude pand van Rhederhof – helpt niet.
gelijkheden om ‘kleiner’ te wonen, zoals in een appartement. Veel oudere inwoners blijven hierdoor tot op hoge leeftijd wonen in eengezinswonin-
Energie in de samenleving
gen. Het zijn ‘westerlingen’ die de schaarse (en dure) huizen kopen die
Sommige inwoners moeten lang nadenken voor ze iets negatiefs kunnen
wel vrijkomen.
noemen over hun eigen omgeving. Maar dat er niet alleen pluspunten
Daarnaast maken inwoners zich zorgen over de natuur en het milieu, en
naar voren komen in de gesprekken is op zichzelf niet iets slechts. Veel
dringen zij aan op minder intensieve landbouw en recreatie nabij dan wel
inwoners zijn in staat om verder te kijken dan de fraaie kanten van hun
in Nationaal Park de Veluwezoom. Bij leefomgeving denken veel respon-
woonomgeving. Ze bekommeren zich om mensen in de samenleving met
denten aan veiliger verkeer. Zij vinden dat er best een tandje bij mag in
wie het minder goed gaat. Ze zien dat de gemeente niet ‘af’ is, en dat er in
het nastreven van een veilige en gezonde woonomgeving, voor iedereen
de toekomst op allerlei vlakken verbeteringen mogelijk zijn – wat betreft
in de samenleving. Meer doorstroming op de huizenmarkt, en behoud
woningmarkt, recreatieve voorzieningen, voorzieningenniveau, natuur
en versterking van de groene omgeving. Inwoners tonen in die zin aardig
en milieu, het sociale karakter van de gemeente, om een paar thema’s te
wat ambitie op al deze thema’s.
noemen. In het algemeen zijn mensen in Rheden bereid de handen uit
Waardering woonomgeving
de mouwen te steken: we spraken flink wat mensen die al actief zijn in de dorpsgemeenschap, bijvoorbeeld als vrijwilliger. Inwoners zien in eigen
Inwoners van de gemeente Rheden zijn gemiddeld genomen (zeer) posi-
buurt ook naar elkaar om. Ze geven voor een groot deel ook aan zelf in
tief over hun woonomgeving. Dat constateerden we ook al bij ons on-
actie te willen komen om bijvoorbeeld het voorzieningenniveau op peil
derzoek naar het Masterplan Veluwezoom. Respondenten waarderen de
te houden. We bespeuren dus behoorlijk wat energie in de Rhedense
natuur en de rust in en om de dorpen, en zijn in de basis ook tevreden over
samenleving. Eén op de drie respondenten gaat er wel van uit dat de
het voorzieningenniveau. Er heerst kortom tevredenheid over de eigen
gemeente daarbij het voortouw neemt.
6
7
2
Beschrijving van de werkwijze, achtergronden Onze interviewtour ging van start met publicaties in lokale media en aankondigingen via de (online) kanalen van de gemeente. Kern van de boodschap: om in gesprek te gaan met inwoners staan we medio april op drie marktdagen in de dorpen Velp, Rheden en Dieren. Op deze markten zetten we onze omgebouwde camper neer. Deze doet dienst als informatie- en discussiebus. Ook kan worden deelgenomen aan een online vragenronde. De gesprekken op straat en de online vragenlijst leverde een veelheid We hebben inwoners uit alle dorpen van de gemeente kunnen spreken.
aan antwoorden, opmerkingen en suggesties op. Deze hebben we ge-
Daarnaast reageerden inwoners online. Al met al is er een goede dek-
rubriceerd en geclusterd. Dit leverde drie lijnen op, die we vanaf hoofd-
king bereikt en kregen we een goed beeld van de meningen en ervarin-
stuk 3 verder uitwerken:
gen in de hele gemeente. 1 waardering en leefbaarheid van de eigen woonomgeving De gesprekken op straat begonnen met onderwerpen dicht bij huis, zoals waardering en kenschets van de eigen woonomgeving en dorp.
2 identiteit van de gemeente Rheden
Daarna spraken we over thema’s in de breedte en de diepte, zoals: wat is de identiteit van de gemeente Rheden, en wat vinden inwoners be-
3 prioriteiten, ambities en potenties die inwoners noemen voor de
langrijk voor de toekomst van hun gemeente, en waar zitten potenties?
toekomst van de gemeente
Daarnaast was er informatieuitwisseling over de achtergronden van de Omgevingsvisie en het proces in de gemeente Rheden. Inwoners gaven
Daarnaast boden we respondenten de mogelijkheid om andere, voor
regelmatig aan het prettig te vinden om in een vroeg stadium te kunnen
hen belangrijke onderwerpen aan te dragen. De thema’s die buiten
meepraten over onderwerpen die hen aangaan.
de scope van dit onderzoek vallen presenteren we in een afzonderlijk hoofdstuk. Tenslotte gaf een aantal antwoorden meer informatie over de globale achtergrond van de respondent, zoals woonplaats, leeftijd, opleiding en hoe lang hij of zij al inwoner is van de gemeente Rheden. Al met al ontstond er een compleet, betrouwbaar beeld van wat inwoners belangrijk vinden voor de toekomst van de gemeente Rheden. De drie lijnen die we uitwerkten vormen bruikbare bouwstenen voor de Omgevingsvisie.
8
9
3
Waarom woont u hier? Waarom bent u hier komen wonen? Aantrekkelijk wonen
59 25
Nabijheid werk
Uitwerking van de resultaten waardering woonomgeving
Welk cijfer geeft u de natuur in uw omgeving?
Nabijheid school, opleiding
36 26
%
7
Anders, namelijk … *)
15
35
10
3.1 Inleiding De resultaten van het onderzoek hebben we uitgewerkt langs drie lijnen: ten eerste de feedback die respondenten geven op hun woon-
*) terug naar geboortegrond, familie woonde er al, geboren en getogen, Intercitystation, betaalbare woning, ik kreeg hier een huurwoning, keuze voor de natuur, dichtbij snelweg, gezinshereniging (Turkije), nabijheid Arnhem, veilige omgeving voor onze kinderen, mantelzorg ouders
1
2
3
5
6
4
5
2
6
7
8
9
10
omgeving, ten tweede de identiteit van de gemeente en ten derde de prioriteiten en ambities die inwoners benoemen. Lijn 1 komt naar voren in dit hoofstuk, lijn 2 en 3 repsectievelijk in hoofdstukken 4 en 5. Daarnaast is er nog de categorie ‘overige onderwerpen’ waar respondenten aandacht voor vragen. Deze behandelen we in hoofdstuk 6.
3.2 Waardering en leefbaarheid van de woonomgeving Inwoners van de gemeente Rheden zijn over het algemeen positief over hun eigen woonomgeving. Dat blijkt duidelijk uit de reacties die we krijgen van respondenten. Een zeer ruime meerderheid geeft een
37
7 of hoger aan het eigen dorp. Eenzelfde beeld levert de vraag op over de leefbaarheid in de dorpen. Ook hier zien we dat driekwart van de respondenten een 7 of hoger als cijfer geeft. We vroegen in de gesprek-
Welk cijfer geeft u de woonomgeving in de hele gemeente Rheden?
Welk cijfer geeft u de leefbaarheid in uw dorp?
42
34
29 %
%
ken verder naar een cijfer voor de woonomgeving van de gemeente als geheel. Hier is de indruk van inwoners nog positiever: Bijna 9 op de 10 van de mensen die spraken geeft een 7 of hoger, en iets meer dan de helft waardeert Rheden als woongemeente met een 8 of hoger.
2
1
10
2
3
8
10
1
4
4
5
9
9
6
7
8
11
9
10
1
2
1
1
4
3
4
5
8 1
6
7
8
9
10
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? uitwerking van de resultaten | waardering woonomgeving
3.3 Wat respondenten het meest waarderen in hun woonomgeving De rust, de nabijheid van de natuur. Dat zijn de meestgenoemde factoren die volgens respondenten de dorpen in Rheden tot fijne woonplekken maken. Nagenoeg iedereen noemt deze pluspunten. Er is waardering voor de uiterwaarden van de IJssel en de bossen en heide van de Veluwezoom. Een andere positieve factor die veel mensen noemen is de bereikbaarheid van hun dorp. Via de (snel)weg en het spoor kun je snel op andere plekken komen, bijvoorbeeld voor werk.
3.4 Wat respondenten het minst waarderen in hun woonomgeving
Daarnaast geven respondenten aan dat het voorzieningenniveau in hun
Bij de vraag wat ze het meest waarderen, waren respondenten er door-
beleving redelijk is.
gaans snel uit: het groen, de rust. Wat ze het minst waarderen is voor
Meer hierover in 3.5 (Leefbaarheid) en 3.6 (Voorzieningen).
veel mensen een lastigere vraag. Toch kregen we hier ook respons op. Het ging in de reacties vaak over de veranderende samenstelling van de dorpsgemeenschap, verkeer, gesignaleerde armoede of tweedeling in het dorp, het winkelaanbod en aantrekkelijkheid van de kern en zorgen
QUOTES
om verpaupering in sommige dorpen door met name leegstand van
Rhe de n
Velp
• Winkels, scholen en clubs voor de kinderen
• De bereikbaarheid van de natuur en de stad
heb ik in mijn dorp allemaal bij de hand.
is lekker dichtbij in Velp, je hebt hier het
Alles verder weg dan Rheden is op de fiets
beste van beide.
goed te doen. En het buitengebied is na 12 jaar nog steeds ontzettend mooi. Dat is een blijvend cadeautje van wonen in Rheden. • De natuur en de goede verbindingen zijn de redenen waarom ik hier ben komen wonen, dat vind ik echt heel belangrijk. Voorzieningen als scholen zijn er ook in de gemeente, een fijn idee voor als mijn kinderen groter zijn.
12
• Ideaal gratis parkeren in het centrum. Fijn een station te hebben.
panden. Hierover meer in 3.5 (Leefbaarheid) en 3.6 (Voorzieningen).
QUOTES
D i eren
D ie re n
• De Veluwezoom en de oude dorpskern van
• Het dorp vind ik niet zo aantrekkelijk. Het
Zuid waardeer ik het meest. • De natuur, de voorzieningen, het intercity station.
• Er is weinig betrokkenheid doordat we hier
blijft een gemiste kans dat Dieren Noord en Zuid door bezuinigingen niet samengetrokken zijn.
veel import hebben van oudere westerlingen. Waarvan een deel hun betaalbare koopwoning als weekend- en vakantiewoning gebruiken. Die mensen sluiten zich niet aan bij verenigingen. Hebben ook geen kin-
• Er is geen nieuwbouw.
deren om basisscholen in stand te houden.
13
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? uitwerking van de resultaten | waardering woonomgeving
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? uitwerking van de resultaten | waardering woonomgeving
QUOTES Rhe de n
• De drukke Harderwijkerweg, daar rijdt het
• Het hobbelt hier qua inwoners aardig achteruit. Wat er komt wonen komt veelal uit de stad en dat is goed te merken. • Ik erger me aan de verpaupering van de
verkeer in de vroege ochtend en late avond veel te hard. Eigenlijk is het niet meer van deze tijd dat er een provinciale weg door een dorp loopt. Veel vrachtwagens, maar het ergst zijn de mensen die met 80 of
voormalige apotheek en Rhederhof, en de
harder door ons dorp rijden. Het is 10 tot 15
verloedering van hotel De Roskam.
procent van al het verkeer maar ze zorgen
• Er is bijna geen normaal huurhuis beschikbaar. Mijn dochter wil het huis uit maar het aanbod is zeer karig.
3.5 Leefbaarheid Zoals we in 3.2 al aanstipten geven respondenten gemiddeld een hoog
voor veel herrie.
cijfer voor de leefbaarheid van hun dorp. Veelgenoemd zijn (weer) de
Spankeren
natuur en de rust die de dorpen in de gemeente Rheden tot fijne woonplekken maken. Toch schetsen inwoners in hun toelichting de nodige
• De logistiek centra nabij het kanaal, die kan
De Ste e g
zorgen die bij hen leven over bijvoorbeeld verminderde sociale cohesie
ik het minst waarderen.
• Het minst fijn is het lawaai van de snelweg en de goederentreinen.
La ag-Soe re n
• De Hoofdstraat is niet gezellig en stijlvol. We missen een gezellig dorpsplein. Ik zou
• De basisschool is verdwenen en daardoor krijgen de plaatselijke verenigingen niet genoeg aanwas meer. Ik ben bang dat ze daardoor op den duur ook verdwijnen. Er is teveel nieuwbouw geweest in ons dorp, bij het voormalig tuincentrum en op het Harmonie-terrein. Daar bouwden partijen die alleen winstmaximalisatie najagen en daarom zoveel mogelijk woningen neerzetten, die optisch niet in een dorp horen en die veel te dicht op elkaar staan.
en overlast door lawaai en fijnstof van verkeer.
Velp
meer bomen willen, meer groen, bredere trottoirs, terrasjes. Mijn voorstel zou zijn om enkele (tuin)architecten een volledig nieuw ontwerp maken op basis van inbreng van Velpenaren, met hulp van een enquête. • Er is een tweedeling tussen rijk en arm in Velp.
QUOTES Rheden
• Ik ben hier komen wonen omdat we een plek
• Ik woon mijn hele leven al in Rheden. Wat me opvalt is dat het dorp verpauperd omdat
opgroeien. Dat is uitgekomen. Soms is er
er veel sociaal zwakkeren uit de omgeving,
een akkefietje in het dorp maar dat hoort
bijvoorbeeld vanuit Arnhem, naar Rheden
erbij. Ik lees erover in de krant, maar ik zie
verhuizen. Het kost de hele gemeenschap
zelf nooit wat.
meer en meer moeite om dit op te vangen. • Voordat ik in Rheden kwam te wonen, zag ik Rheden als een oase van rust, groen en sportiviteit. Helaas is rust ver te zoeken, door hardrijders op de Oranjeweg en de IJsselsingel en geluidsoverlast. Ik vind het belangrijk dat kinderen in een veilig en schone omgeving opgroeien. De nieuwe speeltuin is nu al omsingeld door hondenpoep. Voor de jongeren is het belangrijk dat zij hun energie kwijt kunnen. Veel meer
14
zochten waar onze kinderen veilig konden
Ve l p • Ik denk dat Velp teveel arbeidsmigranten huisvesting biedt. Daarnaast wordt te weinig voorzien in betaalbare huurwoningen. Ik had de flats in de omgeving Kemphaanplein tegen de vlakte gegooid en het gebied herontwikkeld, voor meer met het gebiedsplan voor het ziekenhuisterrein. Het is toch het ondergeschoven kindje van Vivare waar niet graag in geïnvesteerd wordt.
jongeren zijn bezig met hun gezondheid en
• Zolang er steeds projecten in het midden-
lichaam. Ik zie in omliggende dorpen buiten
en hoge segment gebouwd worden zal het
fitnesstoestellen geplaatst worden.
alleen maar achteruit gaan in Velp. We krij-
15
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? uitwerking van de resultaten | waardering woonomgeving
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? uitwerking van de resultaten | waardering woonomgeving
QUOTES gen alleen maar meer en meer westerlingen. De eigen bevolking wordt op die manier verstoten. • De geluidsoverlast is enorm, de onrust over fijnstof en verkeersonveiligheid ook. Dit tast het imago van de gemeente Rheden
D i eren • Dieren heeft de prettige ligging ten opzichte van de steden Arnhem, Zutphen, Apeldoorn, Deventer, Nijmegen en Doetinchem voor studie, werk, dagjes uit. Toch is en blijft Dieren een dorp, wat fijn is qua wonen. Maar we genieten vooral van de vele
3.6 Voorzieningen
prachtige natuur in de regio: bos, heide,
We zijn bij respondenten dieper ingegaan op het voorzieningenniveau
La ag-Soe re n
weilanden, rivieren, het kanaal en natuur-
in hun dorp en over de volle breedte van de gemeente. Kunnen ze voor
• Momenteel geef ik nog een 8, maar door
gebieden om het dorp heen. Dat is voor ons
dagelijkse boodschappen, maar ook voor andere aankopen, culturele
het prettige aan wonen in Dieren.
voorzieningen, recreatie en sport in hun eigen omgeving terecht? Of
aan. Ik zou inmiddels niet meer voor Velp kiezen!
het verdwijnen van verenigingen, zoals de
gaan ze hiervoor naar andere plaatsen, al dan niet buiten de gemeente?
muziekvereniging en de voetbalclub, en het
E llec om
verdwijnen van de dorpskroeg/dorpshoreca
• Toen we hier 35 jaar geleden kwamen wo-
kels voor de eerste levensbehoeften. In de grote dorpen Velp, Rheden
nen, woonden we aan de Dalstein nog bij
en Dieren zijn meer dan genoeg supermarkten en ook over de rest van
een rustige lokale weg. Nu hebben we al
middenstand is er tevredenheid. Al mogen de kernen wel aantrekkelij-
te maken met 22.000 voertuigen per dag
ker worden aangekleed. Meer kleine speciaalzaken zouden veel respon-
zonder dat er beschermende maatregelen
denten ook verwelkomen. Velp wordt regelmatig genoemd als plaats
getroffen zijn. De kwaliteit van leven is hier-
waar je ‘alles’ kunt vinden. Voor een middagje ‘shoppen’ gaan inwoners
door verslechterd.
toch naar plaatsen als Arnhem, Zutphen, Doesburg en Doetinchem.
(de Harmonie) wordt dat wel minder.
De Ste e g • Het doorgaande verkeer moet via de snelwegen. Doorgangsverkeer via de N785
In het algemeen zijn respondenten te spreken over het aanbod van win-
moet bemoeilijkt of zelf onmogelijk ge-
Voor cultuur, maar ook voor zorgvoorzieningen zoals een ziekenhuis zijn
maakt worden.
ze aangewezen op grote omliggende plaatsen. Voorzieningen die respondenten doorgaans wel dicht bij huis kunnen vinden betreffen verder sport en recreatie. Een terugkerend onderwerp was het Recycleplein in Doesburg, waar inwoners van Rheden heen moeten met te recyclen afval.
QUOTES • Als het om basisbehoeften gaat, is hier alles.
• Het voorzieningenniveau is redelijk goed, ik
Maar ik mis wel een beetje goede kleding-
mis persoonlijk niks. Maar ouderen kunnen
winkels.
niet meer bij een bank terecht.
• Je hebt hier ik weet niet hoeveel telefoon-
• Voor de eerste levensbehoeften is het
winkels en kappers, maar ik mis betaalbare
prima. Voor andere dingen moet je ergens
kledingzaken.
anders heen, als je uit eten of naar de film wil bijvoorbeeld.
16
17
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? uitwerking van de resultaten | waardering woonomgeving
QUOTES • Ik mis specialistische winkels zoals een slijterij, een patisserie.
• Theothorne heeft geen aantrekkelijk aanbod. Er is weinig te doen voor jongeren.
• Ik mis een zwembad in Dieren. Voor een plaats met deze grootte is het jammer dat het er niet is. • Ik vind in Rheden alles wat ik nodig heb. De winkelstraat mag wel beter qua aankleding. Wat meer horeca zou welkom zijn, en er is geen slager of kaasboer meer. Qua cultuur hebben we als klein dorp veel te bieden, het dorp is heel actief, en daar ben ik trots op. • Het aantal speeltuinen in Velp Noordoost is echt te weinig. Er is hier geen mogelijkheid voor mijn kinderen om buurkinderen te ontmoeten.
Basement trekt een ander soort publiek dan de normale jongere. Het sportaanbod is voldoende en uitgebreid, het recreatie-aanbod ook. Kan ik het niet in Dieren vinden, dan wel ergens anders in de gemeente. • Een ziekenhuis, jammer dat we hiervoor naar Arnhem moeten. • De bezorgdienst van AH komt niet in Laag-Soeren. Terwijl het gebrek aan een breed aanbod van winkels met groot assortiment tot online winkelen dwingt. • In het dorp Rheden missen wij niets. Dat is anders in De Steeg, Ellecom, Laag-Soeren en
• Wat wij wel jammer vinden is de afstand naar het afvaldepot in Doesburg. Dit is voor
Spankeren.
in het dorp (Groenestraat) houden. Dat zal
gunstiger geweest.
de mensen meer naar het centrum trekken,
orgineel en niet echt gezellig om door te
Resultaten identiteit van de gemeente 4.1 Inleiding In dit hoofstuk staat de tweede lijn centraal die we uitwerken: de identiteit van de gemeente. Wat maakt dat inwoners zich er ooit vestigden of er bleven? Wat zijn hun favoriete plekken, wat zou behouden moeten blijven of beter beschermd? We vroegen daarnaast inwoners naar een korte omschrijving van de gemeente. Kortom: welk beeld hebben respondenten van Rheden en sluit dit aan bij hun persoonlijke beleving?
• Meer marktkooplui aantrekken en de markt
Velp ver weg. Arnhem was voor ons veel
• Het winkelaanbod is prima, maar weinig
4
wat de leefbaarheid ten goede zal komen. • Voor cultuur van enige betekenis moet
lopen. Dus ik gebruik het vooral functioneel,
je naar de buurgemeente. Alles wat in de
ik koop wat ik nodig heb. Ik ben blij met het
gemeente beschikbaar is wordt steeds
filmhuis.
onbruikbaarder, door het verval van Theotorne en de beperkte bruikbaarheid van het Buitentheater in Velp.
4.2 Redenen voor vestiging De aantrekkelijkheid van de gemeente Rheden als woonplek voert bij respondenten de boventoon, als het gaat om de reden om hier te komen wonen dan wel te blijven. Dit specificeerden sommigen als een veilige omgeving voor de kinderen om op te groeien, de keuze voor de natuur, maar ook de goede verbindingen met andere plaatsen, met name Arnhem. Een kwart van de mensen die we spraken noemen de nabijheid van het werk als voornaamste reden om in de gemeente te wonen.
4.3 Meest en minst favoriete plekken in de gemeente We wilden peilen of er plekken zijn waar mensen ‘iets’ mee hebben in hun leefomgeving. En – als tegenhanger hiervan – of er ook plekken zijn die weerzin oproepen. De meest genoemde favoriete plekken zijn niet geheel onverwacht de Posbank en andere locaties in ‘de bossen’ zoals de Sprengen, de Elsberg en Beekhuizen. Veel respondenten zien het bos in algemene zin als favoriete plek, soms in een adem genoemd met de IJssel en diens uiterwaarden. De dorpskerk komt vaak langs als publiekslieveling in Rheden. In Velp is Biljoen geliefd.
18
19
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? resultaten | identiteit van de gemeente
QUOTES • Ik voel me meer verbonden met de Veluwezoom dan het dorp Rheden. • Hier krijg je meer huis voor hetzelfde geld
• Ik kon hier een huurwoning krijgen. • Voor mij was de keuze voor de natuur het belangrijkst.
vergeleken met Arnhem. • Toen kreeg je van je bedrijf nog een woning aangeboden bij je baan.
Minst favoriet zijn een serie centrale plekken in de grote dorpen (Churchillplein in Velp, Ericaplein en Calunaplein in Dieren), de bedrij-
Wat is uw meest/minst favoriete plek in de gemeente
venterreinen in Velp, Rheden en Dieren, de omgeving Kennedylaan in Velp en een aantal leegstaande panden in Rheden, waaronder het voormalige Rhederhof.
Meest favoriet
Minst favoriet
4.4 Wat is het beschermen en/of behouden waard?
• Posbank • Sprengen • de Elsberg • (bos bij) Beekhuizen • de IJssel • Biljoen • dorpskerk Rheden • de bossen (in het algemeen)
• Bedrijventerreinen Velp, Rheden en Dieren • Centrum van Dieren en winkelcentrum Caluna (ivm uitstraling) • Ziekenhuis Velp en omgeving • Churchillplein Velp • Ericaplein Dieren • Leegstand Rhederhof • Kennedylaan Velp • De entree van Rheden
De natuur en de biodiversiteit verdienen bescherming, blijkt uit de remoeten behouden blijven. Uit sommige reacties blijkt dat er ook meer aandacht welkom is voor zwakkeren in de samenleving.
QUOTES
Fokke Baarssen / Shutterstock.com
20
acties van respondenten. Maar ook bepaalde voorzieningen en erfgoed
• De uitstraling van Rheden is gebaseerd op
• Theotorne moet koste wat het kost beschik-
mooie huizen en de bossen van de Veluwe-
baar blijven. Dat geld ook voor het open-
zoom. Investeer dus in het behoud van rust
luchtzwembad in Rheden.
en natuur.
• Natuur en biodiversiteit moeten we be-
• De bereikbaarheid en toegankelijkheid van
schermen, maar ook het sociale karakter in
de natuur op Veluwezoom moet behouden
onze gemeente. Opdat dit geen gemeente
blijven.
wordt enkel voor de gegoede burgerij.
• De gemeente zou zich meer in moeten
• De natuur moeten we beschermen. Wat mij
zetten voor het gebied ten zuiden van de
betreft zou ook heel de gemeente autoluw
spoorlijn in Velp.
moeten zijn.
21
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? resultaten | identiteit van de gemeente
4.5 Gemeente Rheden in een paar woorden We vroegen alle respondenten om hun gemeente in een paar woorden te kenschetsen. Vaak kwamen deze steekwoorden naar voren: Groen, natuur, landelijk. De gemeente Rheden ziet om naar inwoners. Het is er
5
Resultaten prioriteiten en ambities
dorps, knus en mooi wonen. Als kenmerkend wordt ook de eigenheid
5.1 Inleiding
van de zes woonkernen gezien. Andere veel voorkomende kernwoor-
In dit hoofdstuk gaan we in op de prioriteiten en ambities die inwoners
den: senioren, arm en rijk, groene parel, goed voorzieningenniveau,
benoemen, de derde lijn in ons onderzoek. Wat vinden zij de belangrijk-
gemoedelijk, sociaal, oase.
ste onderwerpen voor hun gemeente de komende jaren? Hoe ziet die toekomst van Rheden er wat de respondenten betreft uit? Wat kan er beter? Zit er energie in de Rhedense samenleving, zien respondenten
Hoe zou u in een paar woorden de gemeente Rheden omschrijven? Een overzicht van de vaakst genoemde woorden.
groen natuur knus landelijk gezellig dorps
kansen voor de toekomst en zien zij hierbij een rol voor zichzelf? We vroegen inwoners naar hun eigen bijdrage voor de leefbaarheid, maar peilden dit ook met vragen over sociale cohesie.
5.2 Indicatoren sociale cohesie
bosrijk ziet om naar inwoners
Vier op de tien inwoners die we spraken zijn al actief in buurt, dorp
eigenheid in zes woonkernen groene parel senioren
geeft een ruime meerderheid aan samen te werken met buren. In de ge-
arm en rijk mooi wonen
sociaal gemoedelijk
oase
of gemeente. Vaak gaat het om vrijwilligerswerk bij bijvoorbeeld een buurtinitiatief, vereniging, de voedselbank of de brandweer. Bovendien meente Rheden is het normaal dat buren elkaars huissleutel hebben, en regelmatig pakken mensen gezamenlijk klusjes op in de buurt. Dat zijn aanwijzingen dat de sociale cohesie in de dorpen redelijk groot is.
goed voorzieningenniveau
5.3 Indicatoren maatschappelijke slagkracht We vroegen aan respondenten of zij zich zouden inzetten als voorzieningen onder druk staan. De helft van de ondervraagden antwoordt hier positief. Ruim een kwart van de respondenten twijfelt nog, vanwege een volle agenda door bezigheden als een drukke baan of omdat de persoon
22
23
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? resultaten | prioriteiten en ambities
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? resultaten | prioriteiten en ambities
Doet u wel eens dingen samen met uw eigen buurtgenoten? Klusjes in en om het huis, samen het groen onderhouden Mantelzorg, zoals een boodschap voor elkaar doen, rijden naar het ziekenhuis Op elkaars huis letten tijdens bijvoorbeeld een vakantie
41% 27 69
Op elkaars kinderen passen Sociale activiteiten: kinderen spelen samen, buurtfeest
14
Iets anders, namelijk …*)
13
36
We doen zelden of nooit iets samen
19
*) Anders, namelijk: samen de natuur in, buurtfeest, barbecue, wandelen, samen eten, pakjes in ontvangst nemen
Als er voorzieningen onder druk staan in uw dorp, zou u zich dan inzetten om ze te behouden? in kwestie op leeftijd is. Als een inwoner zich inzet, wat houdt dat dan precies in? Een derde van de ondervraagden zou zich actief willen
Nee, ik heb geen belangstelling
20
inzetten, terwijl een kleiner deel denkt aan een financiële bijdrage.
%
Overigens is meer dan een derde van de mening dat vooral de gemeente een taak heeft in het overeind houden van het voorzieningenniveau.
Zet u zich op een of andere manier in voor de leefbaarheid van uw dorp of de gemeente? Ja, als lid van een buurtcomité/wijkraad Ja, als lid van een dorpsraad
9 3 62
Nee, niet van toepassing Anders, namelijk … *)
30
*) vaker genoemd: brandweer, bestuurslid lokale vereniging, vrijwilliger, buurttuinier, ruim rotzooi op als ik wandel, voedselbank, onderhoud boomgaarden
24
28
52
Ja, daar zou ik me voor inzetten
Ik twijfel
Als u zich zou willen inzetten tegen verschraling van het voorzieningenniveau, waar denkt u dan aan? Ik doe niet mee maar ik zou zeker met een gift bijdragen als dat helpt om een voorziening in stand te houden
18
31
Ik zou me daar actief voor willen inzetten
% 35 Ik vind dat meer een taakvoor de gemeente
25
16 Nee, dat trekt me niet
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? resultaten | prioriteiten en ambities
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? resultaten | prioriteiten en ambities
QUOTES • De centra in de dorpen Rheden en Dieren.
• Het bosbeheer. Dat is nu dramatisch. Ze
Deze zijn sfeerloos en erg versteend.
hakken zonder pardon mooie bomen van
• De klantvriendelijkheid naar nieuwkomers. Heet mensen welkom. Nu krijgen ze een brief met de dreiging van een boete als het
5.4 Wat kan er volgens respondenten beter in gemeente Rheden?
adres niet klopt.
80 à 90 jaar om, terwijl het vaak helemaal niet nodig is. Op de lijst van bijzondere bomen staan nauwelijks bomen. • Het winkelaanbod loopt terug.
Naast minder positieve kanten van de eigen woonongeving (3.4) en minst favoriete plekken (4.3) vroegen we ook naar wat volgens respondenten beter kan in de hele gemeente. Deze opmerkingen werden gemaakt met daarbij exemplarische quotes.
5.5 Welke onderwerpen vinden respondenten belangrijk? Respondenten kregen twaalf onderwerpen voorgelegd die een rol
Beleid voor recreatie - “voor de natuur is recreatie een keerzijde”. Het faciliteren van vrijwilligers - “het is ook een zorg van de gemeente dat er minder vrijwilligers komen. Zij zijn de basis van het goed ontwikkelde verenigingsleven”.
Het aantrekkelijker maken van dorpskernen - “met winkelstraten waar
spelen in de Omgevingsvisie van de gemeente Rheden. Ze konden aangeven welke drie onderwerpen voor hen belangrijk zijn. Wonen, natuur en milieu en een gezonde, veilige leefomgeving zijn de meest gekozen thema’s, met alle drie een score van circa 50 procent. Relatief hoog scoorden ook voorzieningen, duurzaamheid en erfgoed.
recreanten en bewoners willen verblijven en waar ze niet alleen voor een snelle boodschap komen”.
Communicatie van de gemeente met (nieuwe) inwoners - “verwelkom
U kunt drie onderwerpen kiezen die voor u belangrijk zijn en aangeven waarom u deze keuze maakt.
nieuwe inwoners met een leuke brief/attentie/geste, niet met een overzicht van de gemeentelijke belastingen”.
23% 22
Openbaar vervoer
12
Onderwijs
51
Wonen
14
Sociale cohesie
van de IJsselkade voor dagjesmensen.
50
Natuur en milieu
• Meer ruimte voor de natuur in de dorpen,
14
Gezondheid en sport
minder verstening, meer gezelligheid in
5
Economie
27
Voorzieningen
12
Recreatie en toerisme
QUOTES • Trek niet zoveel of zelfs nog meer toeristen en recreanten aan. Dit gaat volledig ten koste van flora en fauna. • Speel beter in op toerisme. Fietsers moet je meer actief door het centrum leiden. • Alle organisaties die voornamelijk werken
Geschiedenis en cultureel erfgoed
• Maak meer gebruik van de prachtige ligging
de dorpskern zodat deze aantrekkelijker wordt.
met vrijwilligers komen mensen tekort. De
• De communicatie met inwoners moet beter.
gemeente zou actiever kunnen handelen
Het duurt vaak lang voordat je iets terug
25
Duurzaamheid
in het enthousiasmeren en faciliteren van
hoort.
50
Leefomgeving
nieuwe vrijwilligers.
26
27
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? resultaten | prioriteiten en ambities
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? resultaten | prioriteiten en ambities
QUOTES • Sta geen intensieve agrarische activiteiten rondom de Veluwezoom meer toe, maar zorg voor natuurlijke buffers met ruimte voor superextensieve agrariërs. Daarnaast moet de gemeente geen gemotoriseerd vervoer meer toelaten in de gehele Veluwe-
5.6 Toekomstbeelden Bij de gekozen top-3 van belangrijke onderwerpen konden respon-
Le e fo mg ev in g • Voer 30 kilometer per uur in als maximumsnelheid op alle wegen door en in de dorpen. • Streef naar een omgeving die voor kinderen en ouderen, voetgangers en fietsers prettig
zoom. • Weg met verharding op percelen! De ge-
is. En geef geen ruim baan aan de automobilist.
denten aangeven welk toekomstbeeld ze bij het thema hadden. Hieruit
meente zou moeten verplichten dat opritten
blijkt veelal welke zorgen inwoners hebben over onderwerpen die hen
open structuren krijgen. Bebouwing en ver-
aangaan, maar ook waar zij mogelijkheden zien en welke ambitie de
harding moet teruggebracht tot een klein
een andere oplossing om het hardrijden in
gemeente zou moeten hebben. We geven hier de meest kenmerkende
percentage.
Ellecom tegen te gaan.
uitspraken weer.
• De Posbank moet dicht voor gemotoriseerd
• De kennis die er is bij hogeschool Van Hall Larenstein zou toegankelijk moeten zijn
Wone n
• Blijf werken aan meer levensloopbestendi-
• Maak geïntegreerde plannen voor woning bouw door rekening te houden met duurzaamheid en biodiversiteit, door je te richten op klimaatneutraal en klimaatadaptief wonen. • Er moeten goedkopere woningen voor starters komen. Ik kan nu geen kant op vanuit m'n huurappartement.
ge woningen. Hier toont de gemeente tot nu toe te weinig visie. • Jongeren moeten in hun eigen dorp kunnen wonen, geef ze voorrang bij toewijzings beleid. • Er moet in de toekomst plek zijn voor tiny houses.
Nat u u r en m i li eu :
• Er zijn meer inspanningen nodig voor woningbouw. Bedrijven in de dorpen, zoals garagebedrijven, kun je beter verplaatsen naar het industrieterrein zodat er bouwgrond vrijkomt. Ook braakliggende stukken grond moeten we aanpakken, ook al is dit particulier bezit. • Creëer meer woningen in leegstaande panden, zoals die bouwval van Tomassen en het
• Door klimaatverandering komen natuur en milieu in verdrukking. Dat gaat ten koste van de biodiversiteit. We moeten hier zoveel mogelijk aan doen om verdere teruggang te voorkomen.
voor bewoners.
• Ik maak me zorgen over fijnstof. Niemand ziet het, maar het is er wel, en steeds meer.
Vo o r z ie n in g e n
• Besteed veel meer aandacht aan de negatieve consequenties van bouwprojecten, landbouw en allerlei andere ingrepen van de mens. We hebben al genoeg schade aangericht aan het klimaat, de natuur en ons grondwater! • Heel regelmatig zijn hier grote groepen
• We zijn een gemeente met veel oudere inwoners. Daar moeten ruim voorzieningen voor zijn, ook op het gebied van zorg. • We hebben nu goede voorzieningen. Zorg ervoor dat dit zo blijft. • Ik zou meer betaalbare kledingwinkels wil-
recreanten en sporters die meedoen aan
len zien en dan ook voor alle doelgroepen.
wedstrijden hardlopen, hardfietsen en
• Ik hoop dat er weer een bibliotheek komt in
allerlei andere bezigheden die eigenlijk niet in de natuur thuishoren. Het lijkt wel of de commercie steeds voorrang heeft boven de natuur, terwijl de gemeente véél zuiniger zou moeten zijn op dit fraaie landschap en deze bijzondere natuur. Die zijn uniek!
• Bewaak de natuur, en durf radicale beslis-
Rheden. • Theotorne en Openluchttheater moeten in de toekomst weer eigendom van de gemeente worden. • Ik zou willen dat de winkelstraat in Rheden levendiger werd.
singen te nemen. Nu gebruiken mensen de
• In de dorpen moeten winkelcentra en -
Posbank als racebaan, doe daar wat aan.
straten autovrij worden.
voormalige hotel Roskam.
28
• Controleer meer op snelheid in woon gebieden.
verkeer.
QUOTES
• Leg verkeersdrempels aan of zorg voor
29
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? resultaten | prioriteiten en ambities
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? resultaten | prioriteiten en ambities
QUOTES
QUOTES D uu r zaamhe id
• De geschiedenis moeten we levend houden,
• Leg zonnepanelen op alle daken, zet op elke hoek van de straat laadpalen neer en maak het OV gratis. • De overheid moet mensen helpen met verduurzaming, eventueel ook financieel. • Ik vind dat de gemeente meer moet meedenken, subsidies voor warmtepompen zijn belangrijk. • Maak meer gebruik van energie uit zon en wind.
maar ook toegankelijk voor belangstellenden. Jammer bijvoorbeeld dat Biljoen niet te bezichten is. • We hebben veel moois en waardevols, dat kan de gemeente veel beter uitbuiten voor toerisme en recreatie.
Openbaar ver voer : • Elk er moet elk kwartier een goede verbinding met Arnhem en Zutphen zijn en aansluitingen naar andere delen van het land. Zowel met de bus als de trein. Een auto moet
• Rheden mag van mij de meest duurzame gemeente van Nederland worden. De landbouw in onze gemeente moeten we omgooien naar circulair en duurzaam. • Investeer meer in openbaar vervoer en systemen waardoor mensen veel meer samen reizen.
niet nodig zijn om ergens te komen. • Zonde dat lijn 1 naar Oosterbeek gewijzigd is. Vooral in gemeente met veel ouderen is OV erg belangrijk. • Er wonen veel ouderen en die hebben niet altijd een auto. Die moeten zich ook kunnen verplaatsen.
• Doe meer om huizen van het gas te krijgen.
G eschie de nis e n c ult ure e l e r fgoe d • De gemeente bestaat in 2023 450 jaar. De laatste vijftig jaar zijn we veel kwijtgeraakt op industrieel en cultureel gebied. De gemeente moet samen met de Oudheid kundige Kring een visie opstellen hoe dit kan verbeteren. • Een kleinschalig museum waar wisselende tentoonstellingen worden ingericht over de geschiedenis en cultureel erfgoed uit deze omgeving. Vrijwilligers genoeg om zo'n museum te 'bemannen', bleek bij het Popup museum over de Tweede Wereldoorlog in 2019-2020.
30
Soc i ale c ohesi e • Er zouden meer dorpsbijeenkomsten georganiseerd moeten worden, ook voor nieuwkomers. • Stimuleer dat er leuke dingen worden georganiseerd die de onderlinge band versterken. • Behoud 't Sprengenhuus voor maatschappelijke, sociale verbondenheid en sport en beweging. • Maak van De Overtuin een gezellig dorpsplein. Organiseer daar op zomeravonden optredens voor bijvoorbeeld plaatselijke muziekverenigingen. Dan maak je het centrum ook aantrekkelijk voor toeristen.
G ezo n d h e id e n s p o r t • Behoud het ziekenhuis in Velp. • Wat ik heel belangrijk vind: voldoende sportvoorzieningen die ook voor iedereen betaalbaar zijn.
• Richt je meer op kwaliteit en de verblijfsrecreant in plaats van de doelgroep die maar kort in de gemeente is. • Ik zou goed kijken hoe je toeristen van de Posbank als het ware het dorp in kunt lokken. Volgens mij profiteert de gemeente en
• Gratis of goedkoop sporten voor kinderen, en zorg voor betere begeleiding. • Iedereen moet kunnen sport, al of niet in clubverband. Sporten is gezond en werkt preventief.
het dorp niet of nauwelijks van alle bezoekers van buiten de gemeente.
Eco n o mie • We moeten ruimte creëren voor ondernemende mensen. Dat hoeven niet eens
• Organiseer meer activiteiten en evenemen-
ondernemers te zijn. Maar ondernemende
ten om een gezonde leefstijl te promoten.
inwoners houden het dorp leefbaar. Het is
• Scholen moeten we meer bij meer sporten betrekken.
een kip en ei-verhaal: in een leefbaar dorp willen ondernemers aan de slag gaan, en ondernemers houden een gemeenschap
O n d e r w ijs
levensvatbaar.
• Ik vind het belangrijk dat jeugd lopend en op de fiets naar school gaat. Schoolzwemmen en gymles moet blijven bestaan. • Diversiteit is belangrijk, zorg dat er scholen zijn voor alle gezindten. • We hebben goede basisscholen nodig voor leefbare dorpen, die moeten we behouden in onze gemeente.
Re cre a tie e n to e r is me • Bij Velp aan de IJssel is denk ik ruimte voor een bungalowpark met een camping en eventueel een jachthaven. • Het is goed voor de leefbaarheid en de middenstand als we iets meer doen voor recreanten. Je moet keuzes maken om massa-toerisme te voorkomen. Richt je bijvoorbeeld veel meer op de fietser, en sluit wegen af voor gemotoriseerd verkeer.
31
• Investeer in jongeren, zorg voor leertrajecten en leerplekken.
QUOTES
6
• Het wordt echt steeds drukker in het ver-
• Ik maak me behoorlijk zorgen over het toe-
keer. Daar moet beter op geanticipeerd
nemende woon- en werkverkeer. Verkeer
worden. Ook moeten er betere fietspaden
verstoort niet alleen de rust, maar het is ook
en meer parkeerplekken voor fietsers ko-
erg slecht voor het milieu. Wat dat betreft
men.
hoop ik dat er op korte termijn heel veel plekken autoluw worden.
Overige onderwerpen die inwoners aandragen 6.1 Inleiding We vroegen of respondenten extra aandachtspunten kon noemen, naast de onderwerpen die voorlagen. Dit deden we op twee manieren. Waren er onderwerpen die zij zelf wilden toevoegen aan de lijst van twaalf? Daarnaast geven we in onze straatinterviews afsluitend altijd de ruimte aan een eventuele vraag die we ‘vergeten zijn’ te stellen. Zo heeft iedere inwoner die met ons in gesprek ging de kans gekregen eigen ideeën, kansrijke gedachten, frustraties of meningen met ons te delen.
6.2 Aangedragen onderwerp De onderwerpen waar inwoners aandacht voor vragen, betreffen voor een deel thema’s uit het sociaal domein, zoals beleid voor jeugd en
• De huidige droogte baart me veel zorgen. We hebben al drie zeer droge jaren achter de rug. Boeren en burgers blijven gewoon sproeien, zelfs overdag en dan verdampt bijna alles. De bossen in het Nationale Park staan er na die droge jaren bedroevend bij, talloze bomen liggen om met de wortels omhoog omdat ze geen vocht meer krijgen. Het is treurig om te zien en de eerstvolgende storm zal weer een nieuwe ravage aanrichten. Daarnaast hebben we ook overstromingen gehad na overvloedige regenval. Aan de ene kant kan het water door overbetegeling van de tuinen te weinig terugstromen in de grond, aan de andere kant zal er door die verharding sneller wateroverlast optreden. Waarom kan de gemeente niet de inwoners verplichten om bijvoorbeeld maximaal de helft van een tuin te betegelen? Je ziet steeds meer dan mensen alles volledig dicht leggen met tegels. Dat is niet alleen erg lelijk, het is ook slecht voor de natuurlijke waterregulatie. Verder vraag je je af of mensen nog wel onbeperkt zwembaden en hot tubs met schoon drinkwater zouden mogen vullen. We moeten véél zuiniger zijn op het drinkwater dat dankzij de natuur zo schoon is. Drinkwater kost bijna niets, om verspilling te voorkomen zou er gerust een progressief tarief kunnen worden ingevoerd zodat mensen iets zuiniger en voorzichtiger worden met deze belangrijke grondstof.
ouderen. Daarnaast komt er een serie onderwerpen voorbij met raakvlakken met ruimtelijke ordening en lokaal bestuur. We geven hier een zo volledig mogelijk beeld. • Over all is het prima in onze gemeente. Wel
QUOTES
plan moeten maken hoe ze dat in de komen-
gestelden en kansarmen ook letterlijk het
de vier jaar gaan veranderen.
dorp deelt, en dat deze groter lijkt te wor-
• Steek energie in armoedebestrijding. • Zorg voor consistentie in visies in de omgevingswet, de structuurvisie en de omge-
• Geef inwoners en maatschappelijke organisaties een veel grotere input bij de dorpsontwikkeling en bij specifieke projecten.
vingsvisie buitengebied. Verbind de visie
• Er moet meer voor oåΩuderen gedaan wor-
op landgoederen bijvoorbeeld aan leef-
den: zorg voor voldoende gelijkvloerse wo-
baarheid.
ningen die betaalbaar zijn en voer daarnaast
• Velp en Rheden kunnen meer naar elkaar toe bouwen.
speciale parkeerplaatsen voor senioren in.
den. Er zijn weinig ´bruggenbouwers´ in de gemeenschap.
• Ik wil het hebben over de WMO. De gemeente heeft veel ouderen en die moeten hier zonder beperkingen kunnen wonen. Daar-
• De belangrijkste vraag is: hoe gaat de ge-
naast: de gemeente lijkt de focus te leggen
meente Rheden het vertrouwen van de in-
op ouderen, maar er wonen hier ook veel
woners terugwinnen? Met de verkiezingen
kinderen, jongeren en studenten!
heeft maar de helft gestemd. Dat is niet voor niks. Inwoners willen best meepraten en meedoen, maar ze hebben niet het gevoel dat er ook maar iemand luistert. Dat zou de
32
gemeente zich aan moeten trekken en een
is het jammer dat de tweedeling tussen wel-
33
• Wat heeft de jeugd nodig om leuk en veilig te wonen en in de gemeente te blijven? Rheden is aan het vergrijzen.
7
Achtergronden van de respondenten
8
Verantwoording Medio mei 2022 hebben 465 inwoners van de gemeente Rheden hun kijk gegeven op de toekomst van hun woonomgeving. Dit levert bouwstenen op voor de Omgevingsvisie waar de gemeente aan werkt. De interviewers van Opiniepijlers zijn namens de gemeente in gesprek
Man/vrouw
gegaan met inwoners. De interviews zijn gehouden in week 19 in Velp, Rheden en Dieren, tijdens de weekmarkt in die plaatsen. Als leidraad
Man
diende een vragenlijst die in overleg met de gemeente Rheden tot
48
%
52
Vrouw
stand kwam. Op straat hebben we in totaal 151 diepte-interviews afgenomen. Daarnaast hebben 314 respondenten via de online vragenlijst meegedaan aan het onderzoek. De interviews namen per inwoner ongeveer twintig tot veertig minu-
Leeftijd
Tot 25 jaar
boven de 70 17
12
% 55-70
25-40
8
22
41
ten in beslag. In de gesprekken is de mening van de inwoners in kaart gebracht, maar ook hun zorgen, wensen en kansen die zij zelf zien voor hun dorp en gemeente. We hebben met ongeveer evenveel vrouwen als mannen gesproken, met uiteenlopende opleidingsniveaus. Uit alle dorpen in de gemeente deden respondenten mee aan het onderzoek.
40-55
Zo ontstond er een uitgebalanceerd, gespreid beeld van wat leeft in de gemeente. Opiniepijlers vervult in de informatievergaring en -verwerking een neutrale rol. Onze interviewers leggen in de gesprekken een directe relatie
Opleidingsniveau Universiteit
Vmbo/mavo Havo 9 6 2 VWO
17
% 41 HBO
34
tussen opdrachtgevers en inwoners/passanten. Dat stellen de respondenten op prijs: ze geven graag hun mening en vinden het in beginsel positief dat de gemeente wil luisteren naar wat er leeft en speelt onder de inwoners.
2
MBO
De interviews hebben geresulteerd in ruim 12.000 datagegevens; deze zijn verwerkt, geanalyseerd en samengevat. De resultaten kunnen bijdragen aan op maat gesneden communicatie en informatievoorziening,
35
Hoe zien inwoners de toekomst van hun leefomgeving? verantwoording
onderbouwing van inhoudelijke keuzes, versterking van de kwaliteit van de Omgevingsvisie en verbreding van het draagvlak van toekomstig beleid. Als het gaat om de respons in dit onderzoek moet een onderscheid worden gemaakt tussen straatgesprekken versus online reacties. Het grote verschil is dat tijdens straatgesprekken informatie van respondenten effectiever kan worden overgedragen. Er ontstaat een beter beeld van wat er leeft en speelt qua ideeën, belangen, zorgen, argumenten en communicatie-behoefte. Bij de verwerking van de resultaten maken we onderscheid tussen de op straat verkregen en de digitale data. In de straatinterviews werken we met open en gesloten vragen in een gestandaardiseerde vragenlijst. Bij de gesprekken op straat gaat het vooral om argumenten, redeneringen, kansen en sentiment. Het kwalitatieve deel van het rapport is voornamelijk hierop gebaseerd. Het digitale onderzoek draait om de grotere aantallen, verhoudingen en spreiding. Hiermee heeft een grotere groep respondenten de kans om aan het onderzoek deel te nemen. Deze dient op die manier als extra toets en verbreding van de basis: omdat de aantallen digitale reacties meestal nog groter zijn dan de interviews op straat bieden ze een goede aanvulling.
36
U kunt drie onderwerpen kiezen die voor u belangrijk zijn en aangeven waarom u deze keuze maakt.
groen natuur knus landelijk gezellig dorps
23%
bosrijk ziet om naar inwoners
arm en rijk mooi wonen
eigenheid in zes woonkernen groene parel senioren
sociaal gemoedelijk
Op de markten in Velp, Rheden en Dieren hebben
oase
goed voorzieningenniveau
we in totaal 151 diepte-interviews afgenomen. Daarnaast hebben 314 respondenten via de online vragenlijst meegedaan aan het onderzoek. In de gesprekken is de mening van de inwoners in kaart gebracht, maar ook hun zorgen, wensen en kansen die zij zelf zien voor hun dorp en gemeente.
Zet u zich op een of andere manier in voor de leefbaarheid van uw dorp of gemeente?
%
Ja, als lid van een buurtcomité/wijkraad
Welk cijfer geeft u de leefbaarheid in uw dorp?
%
Geschiedenis en cultureel erfgoed
“ Maak geïntegreerde plannen voor woningbouw door
22
Openbaar vervoer
rekening te houden met duurzaamheid en biodiversi-
12
Onderwijs
teit, door je te richten op klimaatneutraal en klimaat-
51
Wonen
14
Sociale cohesie
50
Natuur en milieu
14
Gezondheid en sport
5
Economie
beter verplaatsen naar het industrieterrein zodat er
27
Voorzieningen
bouwgrond vrijkomt.”
12
Recreatie en toerisme
“ Creëer meer woningen in leegstaande panden, zoals
25
Duurzaamheid
die bouwval van Tomassen en het voormalige hotel
50
Leefomgeving
quotes natuur en milieu “ Door klimaatverandering komen natuur en milieu in verdrukking. Dat gaat ten koste van de biodiversiteit. We moeten hier zoveel mogelijk aan doen om verdere
Ja, als lid van een dorpsraad
teruggang te voorkomen.”
Nee, niet van toepassing
“ Sta geen intensieve agrarische activiteiten rondom de Veluwezoom meer toe, maar zorg voor natuurlijke
Anders, namelijk … *)
quotes wonen
adaptief wonen.” “ Er moeten goedkopere woningen voor starters komen. Ik kan nu geen kant op vanuit m'n huurappartement.” “ Er zijn meer inspanningen nodig voor woningbouw. Bedrijven in de dorpen, zoals garagebedrijven, kun je
Roskam.” “ Blijf werken aan meer levensloopbestendige woningen. Hier toont de gemeente tot nu toe te weinig visie.” “ Jongeren moeten in hun eigen dorp kunnen wonen, geef ze voorrang bij toewijzingsbeleid.” “ Er moet in de toekomst plek zijn voor tiny houses.” Als onderdruk drukstaan staanininuw uwdorp, dorp, zou u zich Alser ervoorzieningen voorzieningen onder zou u zich dan behouden? daninzetten inzetten om om ze te behouden? Nee, ik heb geen belangstelling
buffers met ruimte voor superextensieve agrariërs. *) vaker genoemd: brandweer, bestuurslid lokale vereniging, vrijwilliger, buurttuinier, ruim rotzooi op als ik wandel, voedselbank, onderhoud boomgaarden
vervoer meer toelaten in de gehele Veluwezoom.” “ Weg met verharding op percelen! De gemeente zou
Doet u wel eens dingen samen met uw eigen buurtgenoten?
moeten verplichten dat opritten open structuren
%
krijgen. Bebouwing en verharding moet teruggebracht
Doet u wel eens dingen samen met uw eigen buurtgenoten?
Nabijheid school, opleiding
Klusjes in en om het huis, samen het groen onderhouden Mantelzorg, zoals een boodschap voor elkaar doen, rijden naar het ziekenhuis Op elkaars huis letten tijdens bijvoorbeeld een vakantie Op elkaars kinderen passen Sociale activiteiten: kinderen spelen samen, buurtfeest
Anders, namelijk … *)
Iets anders, namelijk …*)
Waarom woont u hier? Waarom bent u hier komen wonen?
% Aantrekkelijk wonen Nabijheid werk
tot een klein percentage.” “ De kennis die er is bij hogeschool Van Hall Larenstein zou toegankelijk moeten zijn voor bewoners.” “ Bewaak de natuur, en durf radicale beslissingen te
Wat is uw meest/minst favoriete plek in de gemeente?
doe daar wat aan.” “ Besteed veel meer aandacht aan de negatieve conseandere ingrepen van de mens. We hebben al genoeg
-
Wat Wat is uw is uw meest meest /minst /minst favoriete favoriete plek plek in in dede gemeente? gemeente? Meest favoriet Meest favoriet
• Posbank • Posbank • Sprengen • Sprengen • de • de Elsberg Elsberg • (bos • (bos bij) bij) Beekhuizen Beekhuizen • de • de IJssel IJssel • Biljoen • Biljoen • dorpskerk • dorpskerk Rheden Rheden • de • de bossen bossen (in(in het het algemeen) algemeen)
Als u zich zou willen inzetten tegen verschraling van het
Als u zich zou willen inzetten tegen verschraling van het voorzieningenniveau, waar denkt u dan aan? voorzieningenniveau, waar denkt u dan aan? Ik doe niet mee maar ik zou zeker met een gift bijdragen als dat helpt om een voorziening in stand te houden
Ik zou me daar actief voor willen inzetten
Ik vind dat meer een taakvoor de gemeente
Nee, dat trekt me niet
quenties van bouwprojecten, landbouw en allerlei
*) Anders, namelijk: samen de natuur in, buurtfeest, barbecue, wandelen, samen eten, pakjes in ontvangst nemen
+
Ik twijfel
nemen. Nu gebruiken mensen de Posbank als racebaan,
We doen zelden of nooit iets samen *) terug naar geboortegrond, familie woonde er al, geboren en getogen, Intercitystation, betaalbare woning, ik kreeg hier een huurwoning, keuze voor de natuur, dichtbij snelweg, gezinshereniging (Turkije), nabijheid Arnhem, veilige omgeving voor onze kinderen, mantelzorg ouders
Ja, daar zou ik me voor inzetten
Daarnaast moet de gemeente geen gemotoriseerd
Minst Minst favoriet favoriet • Bedrijventerreinen • Bedrijventerreinen Velp, Velp, Rheden Rheden enen Dieren Dieren • Centrum • Centrum van van Dieren Dieren enen winkelcentrum winkelcentrum Caluna Caluna (ivm (ivm uitstraling) uitstraling) • Ziekenhuis • Ziekenhuis Velp Velp enen omgeving omgeving • Churchillplein • Churchillplein Velp Velp • Ericaplein • Ericaplein Dieren Dieren • Leegstand • Leegstand Rhederhof Rhederhof • Kennedylaan • Kennedylaan Velp Velp • De • De entree entree van van Rheden Rheden
schade aangericht aan het klimaat, de natuur en ons grondwater.”
quotes leefomgeving “ Voer 30 kilometer per uur in als maximumsnelheid op alle wegen door en in de dorpen.” “ Leg verkeersdrempels aan of zorg voor een andere oplossing om het hardrijden in Ellecom tegen te gaan.” “ Controleer meer op snelheid in woongebieden. Ik maak me zorgen over fijnstof. Niemand ziet het, maar het is er wel, en steeds meer.”
Hoelang lang woont woont u Hoe u in in de degemeente? gemeente? minder dan 5 jaar
langer dan 30 jaar
10 tot 20 jaar
Dieren 20 tot 30 jaar
infographic: Louman & Friso, Nijmegen
Medio mei 2022 hebben 465 inwoners van de gemeente Rheden hun kijk gegeven op de toekomst van hun woonomgeving
Hoe zou u in een paar woorden de gemeente Rheden omschrijven? Een overzicht van de vaakst genoemde woorden.