Document · PDF

Bijlage II resultaten werkplaatsen gemeente Rheden fase 1 2022 (22.83).pdf

Raadsvergadering 29 november 2022, gemeente RhedenBij agendapunt: Inventarisatie omgevingsvisie Rheden (22.83)5.251 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Werk- en verzameldocument Resultaten werkplaatsen beleidsmedewerkers Omgevingsvisie Rheden juni 2022

Inhoudsopgave

“u bevindt zich hier”

1. Introductie 2. Sfeerverslag 3. Themakaarten Leefomgeving - Landschap & natuur/groen Leefomgeving - Bodem Leefomgeving - Water Landbouw Duurzaamheid & energietransitie Cultuur & erfgoed Recreatie & toerisme Wonen Economie & onderwijs Mobiliteit & verkeersveiligheid Gezondheid & sport Welzijn (sociaal) Bijlage: Verslag Raadsavond 5 april 2022

3 4 7 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 28 30

1. Introductie Als deel van de eerste fase voor de Omgevingsvisie Gemeente Rheden hebben een aantal werkplaatsen met beleidsmedewerkers plaatsgevonden. Het doel van deze sessies was het verkrijgen van een gedeeld beeld over de verwachtingen van de visie en de integrale samenwerking. Daarbij is een doorkijk gemaakt naar de belangrijkste thema's voor de komende 20 jaar, met de bijbehorende opgaven, dilemma’s en kansen. Gedurende de sessies zijn de thema’s verder uitgediept en aangescherpt. Om ook een gedeeld beeld te verkrijgen in de raad, is de eerste sessie op een raadsavond herhaald. Het verslag hiervan is als bijlage van dit document opgenomen.

Doel document

Kaarten in dit document

Dit document is een werk- en verzameldocument van de bevindingen uit de sessies. Dit document is daarom geen compleet overzicht van al het beleid van de gemeente, maar is gebruikt als input voor het omgevingspalet.

3 sessies

In dit document zijn themakaarten opgenomen, waarop het huidige beleid gepresenteerd is tijdens werkplaats 1, vervolgens is de inbreng van werkplaats 1 en 1b hier in het rood aan toe gevoegd. Per thema is op deze manier een beeld van het huidige beleid gevormd, en is duidelijk geworden wat om nieuwe inzichten vraagt.

Er hebben 3 sessies plaatsgevonden, waarvan de tweede sessie een aanvulling van de eerste was. De derde sessie borduurde voort op de input van de eerste twee sessies. Werkplaats 1: 31 maart 2022 Werkplaats 1b: 19 april 2022 Werkplaats 2: 2 juni 2022

De kaarten zijn geen inventarisatie van de huidige situatie of waarden, maar een overzicht van het huidige beleid. Om de kaarten aan te schepen, zijn hoofdvragen per thema gesteld: • Welke belangrijkste opgaven zie jij binnen jouw hoofdthema binnen het huidige beleid?

• Welke grote dilemma’s zie je voor het realiseren daarvan met de andere thema’s? • Welke grootste kansen zie je voor andere beleidsveld(en) bij realiseren van die opgave?

Leeswijzer Dit document start met in hoofdstuk 2 een sfeerverslag van werkplaats 1. In hoofdstuk 3 worden de verschillende thema’s langsgelopen. Op de linker pagina is steeds de themakaart te zien, zoals gepresenteerd tijdens de werkplaaten. Op de rechter pagina zijn de opmerkingen te vinden die gemaakt zijn tijdens de eerste werksessie, in woord en foto.

2. Sfeerverslag werksessies Eerste werkplaats Op donderdagochtend 31 maart vond de eerste sessie voor de Omgevingsvisie Rheden plaats in het Dorpshuis in Rheden. Deze eerste sessie had als doel het gezamenlijk verkennen en verzamelen van de eerste input voor de visie. Daarnaast was het bij uitstek een gelegenheid om elkaar in levenden lijve te ontmoeten. Niet alle deelnemers werken namelijk dagelijks samen, of hadden elkaar lang niet gezien vanwege de maatregelen rondom covid-19. Bij de sessie waren zo’n 20 deelnemers aanwezig, naast de zes begeleiders vanuit de gemeente en bureau Land-id. Bijna alle beleidsvelden van de gemeente waren goed vertegenwoordigd, net als de verschillende disciplines (strategie, tot beleid, tot uitvoering). In voorbereiding op de sessie waren de deelnemers benaderd om het ruimtelijk beleid van de gemeente bij elkaar te brengen in een document. Ook hadden ze de centrale vragen voor de sessie van tevoren ontvangen. Hierdoor was te merken dat iedereen goed voorbereid aan tafel zat en dat de gesprekken snel concreet en to the point werden. In de plenaire start werd als ijsbreker aan iedereen gevraagd zich voor te stellen en een 4

aspect te benoemen dat Rheden typeert. Er kwam een breed scala aan antwoorden naar voren: van de ondernemende en betrokken inwoners tot de diverse en unieke natuur- en landschapswaarden. Op een flip-over werden de antwoorden samengevat. Mogelijk is dit een mooi referentiepunt om op een later moment in het proces nog eens op terug te kijken. De sessie ging verder met twee rondes met in elke ronde drie groepen. In de eerste ronde stond integraal samenwerken centraal, in de tweede ronde de inhoudelijke thema’s. De sfeer in de groepen was positief en constructief. Doordat in de eerste ronde de groepen gemixt waren qua beleidsthema, kwam de behoefte om meer integraal te werken al snel naar boven. De deelnemers vonden elkaar in de verwachtingen en wensen rondom samenwerken onder de nieuwe Omgevingswet. Dat belooft veel goeds voor het vervolg van het proces! In de tweede ronde was er ruimte om aan de hand van thema kaarten in het bestaande beleid te duiken. De toon was gezet in de eerste ronde, dus er verschenen al snel veel belangrijke opgaven op de kaarten. Ook zetten

veel deelnemers gelijk de stap naar mogelijke kansen en dilemma’s die de opgaven oproepen voor andere beleidsthema’s. De geplande tijd voor de sessie bleek als altijd niet lang genoeg. Uit de korte terugkoppeling aan het einde bleek dat men meer tijd zou willen krijgen om te verdiepen, maar ook om te verbreden door verder te praten met collega’s van andere beleidsvelden. Met name de inbreng van de afdeling sociaal werd gemist en gezien als cruciaal voor de volgende sessies. Tweede werkplaats Gezien het tijdsgesprek in de eerste sessie, is een tweede aanvullende sessie gehouden op het gemeente huis. Deze sessie stond in het teken van het aanvullen van de input op de themakaarten en verliep goed. Derde werkplaats De derde sessie vondt plaats in de brandweerkazerne in Rheden. Tijdens deze werkplaats is samen nagedacht over het toekomstperspectief en de kernwaarden van de gemeente. Daarnaast is gezocht naar de bandbreedte en mogelijkheden binnen de ingebrachte opgaven. Ook deze sessie liep goed.

Toekomstbeeld

Fotocollage werksessies Rheden

Geldt voor hele gemeente Door hittestress meer aanvragen voor airco's aan/ voor huis > deze moeten gekocht worden aan een geluidsnorm van max. 40dB > Wie moet dat aantonen? Kosten staan niet in verhouding en kans op meer geluidsoverlast Vooral oost-west lijnen maar nu ook noord-zuid aanzetten 3deling losgelaten in visie buitengebied, maar beide

Inboeten van planten

In groene metropoolregio Rheden 'groene achtertuin'; leveren van water en groen, maar wat krijgen we daarvoor terug ? Regionaal delatplan

Niet perse een opgave maar de vraag 'of' we er iets mee willen doen

'Groenblauwe structuur' van Velp als uitgangspunt

3. Themakaarten Leefomgeving - Landschap & natuur/groen Opgaven vanuit het rijk • In 2050 klimaatbestendig; • Behoud van bestaande-/toekomstige cultuurlandschappen; • Verkleinen problemen rondom lucht & hittestress; • Behoud en uitbreiding van natuurlijke ecosysteemdiensten.

Opgaven vanuit de provincie/regio • Inzetten op een gevarieerd cultuurlandschap; • Werken aan een vitale en ontspannen leefomgeving; • Veerkrachtig voor klimaat en energie. • Veluweplateau: van natuurpark naar wildernis • Zo veel mogelijk habitats vergroten • 3 ecologische verbindingen tussen veluwe en ijssel • dorpen vergroenen, uitstraling 'groen dorp'

Ingebracht tijdens sessies Opgaven • Meer/beter vergroenen; • Stimuleren biodiversiteit; • 20% minder verharding/overbodige verharding verwijderen en vervangen voor groen; • Rheden (dorp): Opwaarderen van de bestaande kwaliteiten, kansen liggen in de relatie met het landschap en de cultuurhistorie;

• Rheden (dorp): Groeninrichting vergroten, meer structuur en het vergroten van de oriëntatie. Kansen liggen bij de entrees en het stationsgebied.

Dilemma’s • Geen budget om meer/beter te vergroenen; • Burgers willen niet meer/beter vergroenen.

Overig • 'Bokworst': huidige beplantingslanen en structuren behouden, met kennis van nu zouden we niet weer beukenlaan planten (4-8-12 regel?); • (Concept) Bomenota.

Kansen • Verticaal groen; • Groenadoptie; • Biodiversiteitsplan (in juni in de raad); • Operatie steenbreek; • Ik buurt mee! acties; • Actualisatie 'lijst bijzondere bomen'; • Groen als een multifuntionele invulling/ probleemoplosser voor klimaatproblemen; • Ander maaibeheer opstellen voor nieuw bestek in 2023; • Betere communiceren naar bewoners/ ondernemers en daar ook de tijd voor inplannen; • Groen als begeleiding/routing naar voorzieningen (veel baten; o.a. gezondheid, koelte, beleving); • Meer groen t.b.v. tegengaan hittestress, zorgen voor koelteplekken.

Ga je daar ontwikkelen? Is er ruimte, welke randvoorwaarden Mogelijk voor energietransitie? Niet al het water is even geschikt om bodem in te gaan & niet elke bodem is geschikt voor waterinfiltratie Ontwikkelen vervangen voor 'zichtbaar en beleefbaar'

Archeologische ondergrond Grondwaterbeschermingsgebieden Drinkwaterreserveringsgebieden

Groen; schoon, zo blijven

Zorg dat fysieke kwaliteit bodem geschikt is voor gewest gebruik

Dieren-Zuid en Velp hebben een hoog loodgehalte, rest geen opgave behalve dat het niet slechter mag worden. Fysieke kwaliteit nog te weinig kennis

Paars; nog een verbeterslag nodig

Geel; niet helemaal schoon maar mag niet verslechteren

Leefomgeving - Bodem

Opgaven vanuit het rijk • In 2050 klimaatbestendig; • Verkleinen problemen rondom bodem (droogte/ bodemverontreiniging; • Behoud en uitbreiding van natuurlijke ecosysteemdiensten.

Opgaven vanuit de provincie/regio • Veerkrachtig voor klimaat en energie; • Werken aan een vitale en ontspannen leefomgeving.

Ingebracht tijdens sessies Opgaven • Hoofdopgave: Goede bodemkwaliteit, passen bij gebruik en duurzaam voor de toekomst; • borgen van kennis en effect op de bodem in planprocedures • Vitale bodem: » Wat is daar belangrijk voor?; » Indeling in omgevingsvisie? en oorsprong; » Optimale samenstelling; • Kennis vergroten op gebied van bv. zonnepanelen op land of zwaarte van machines (verdichten rond).

Dilemma’s • Stikstof ook een bodemprobleem.

Kansen • Verdeling maken in de bodem; » Kwaliteit verbeteren; » Behouden, schoon; » Niet helemaal schoon, maar niet verslechteren.

Overig • Grondwater bedieningsgebieden(?) en reserveringsgebieden drinkwater; • Archeologie- en explosievenkaart (Geo Rheden) moet op kaart, nodig als haakje/kapstok; • Meer aandacht voor de ondergrond.

Gelderse Toren aangeven?

Gradienten raakvlak bdem, buitenvisie beleving gradient

Maarten vd Leeden discussie gradienten

Kaarten WRIJ

(droog)

In stedelijk gebied (ontwikkelingen) 10% 'ruimte' reserveren voor water (berging) Kaart groenblauwe structuur Velp toevoegen op kaart Zoekgebieden drinkwater toevoegen, heeft gemeente aangewezen 10

Oude IJsselloop, nu haven

Rozendaalse beek weer zichtbaar?

(droog), wat gaan we er mee doen? Dijk IJssel waterberging

Leefomgeving - Water

Opgaven vanuit het rijk • In 2050 waterrobuust; • Verkleinen problemen rondom wateroverlast; • Behoud en uitbreiding van natuurlijke ecosysteemdiensten; • Robuust en toekomstgrericht watersysteem; • Veiligstellen van de openbare drinkwatervoorziening.

Opgaven vanuit de provincie/regio • Veerkrachtig voor klimaat en energie; • Werken aan een vitale en ontspannen leefomgeving.

Ingebracht tijdens sessies Opgaven • Hoofdopgave: Klimaatadaptie; » Hele grote buien: kansen met RO-zones, terughoudend mee zijn en vrij houden; » Groen/blauwe zones Velp en Dieren (en Rheden), oude stroomdalen;

Dilemma’s • Spoorweg en oude dorpenroute lopen onder bij wateroverlast; • Zoekgebieden drinkwater belemmert andere thema's zoals wonen; • Zones worden overlapt met infra, dorpen zijn volgebouwd;

» Zware zomerse buien: weg/ infra dienen als watergoot; • Inzijging: Niet overal bodem geschikt of water schoongenoeg.

Kansen • Erfgoed/cultuurhistorie kan helpen bij klimaatadaptie. • samenhang in gradiënt kan water belangrijke rol bij spelen » Zoeken naar kansen met historie.

Overig • Grondwater bedieningsgebieden(?) en reserveringsgebieden drinkwater. • Kaart bekenstichting erbij (website); • Erfgoed relatie watermolens; • Effecten op erfgoed: Landgoederen en beken, relatie waterbeheer en instandhouding > afgestemd op locatie waar ze liggen; • Regionaal Deltaplan

• Opgave; waar zetten we op in > meerdere ruimteclaims ook voor energie, wonen, e.d. • Andere economische dragers/nevenfuncties

Nog te bepalen in de komende tijd Met name Havikerwaard, Laag-Soeren, Spankeren, bij Rheden

Algemeen bij boeren, we willen boeren behouden

Nertsenfarm; wat mee doen?

Landbouw

Opgaven vanuit het rijk • Duurzaam en vitaal landbouw-/voedselsysteem, transitie naar kringlooplandbouw; • Terugdringen van de emissies naar bodem, water en lucht.

Opgaven vanuit de provincie/regio • Breed inzetten op circulaire economie; • Werken aan een vitale en ontspannen leefomgeving.

Overig • Heideboerderij; • Natuurinclusieve landbouw bij Spankeren in combinatie met …(?) akkerbouw van de lokale markt; • Meer behoudgemeente i.p.v. ontwikkelgemeente. • Keten gesloten houden?

Ingebracht tijdens sessies Opgaven • Circulaire opgave voor landbouw + basis voor landgoederen; • Relatie met stikstof; • Natuurinclusieve landbouw;

Dilemma’s • Meer land nodig bij nieuwe landbouwvormen; • Milieu.

Kansen • Om een bijdrage leveren aan maatschappelijke doelen, bv.; natuurlijke landschappen (Rijk). • Paardendorp Laag-Soeren, uitbreiding;

Wat zeggen over het 'geluid' van airco's en warmtepompen > omdat dit ook over gezonheid gaat

Waar komt het vandaan? (geen idee)

Windmolens op de Veluwe? > blijf je van de Veluwe af of niet? (je wil geen snippergroen!)

Geldt voor hele gemeente

Op het gebied van duurzaamheid Gebiedvisie ontwikken

Hoe realistisch is het (transitie warmte) > Wat?; staat daar beschreven

Ellecom x bocht Dieren; zonneproject toevoegen op kaart!

Allen het 'wat' in de visie NEE

Windmolens in de Beemd en in Spankeren/ Soerense Broek staan voorlopig stil; normen/ afstand (rijk) zijn nog in ontwikkeling > GGD/ Landelijke norm wordt gevolgd

Zonne-energie mogelijk (drijvend)

Koelteplekken t.o.v. kwetsbare groepen (inwoners) Schaduwrijke looproutes naar o.a. voorzieningen 14

Velp/Biljoen uiterwaarden; Gebiedsvisie zon of andere ontwikkeling (op ander thema)

Energieopwekking voor bedrijven en inwones?

Er zijn drijvende zonnepanelen in de Havikerwaard

Duurzaamheid & energietransitie Opgaven vanuit het rijk • In 2050 95% minder uitstoot CO2 t.o.v. 1990; • Circulair in 2050; • 16% duurzame energiebehoefte bereiken in 2023; • Verminder vraag naar grondstoffen; » Efficiënter omgaan met grondstoffen; » Behoud, herstel en uitbreiding van natuurlijke omgeving om ecosysteemdiensten te leveren; » Vervangeing door minder schaarste of hernieuwbare (biotische) grondstoffen; » Komen tot nieuwe manieren van produceren en consumeren om vraag te verminderen, zoals deeleconomie; • Energiezuininger bouwen.

Opgaven vanuit de provincie/regio • Veerkrachtig voor klimaat en energie; • Breed inzetten op circulaire economie. • In 2040 CO2 neutraal zijn. • ook focussen op besparen en woningen verduurzamen

Ingebracht tijdens sessies Opgaven • Duurzame energie-opwek; • Van het aardgas af (ruimtelijke impact);

Dilemma’s

Overig

• Ruimtelijke impact; • In de omgevingsvisie komt alles op een hoop, waardoor consequenties ondersneeuwen? • De gradient is belangrijk waardoor er in zones/ flanken en open ruimtes niet met zonnepanelen gevuld kan worden.

• Omgevingsvisie moet op duurzaamheid en energietransitie toelichten: » Waarom?; » Waarom urgent?; » Hoe?; » Wat?; » Risico’s/consequenties; • Kaart van gemengd en rustig gebied maken (geluid); • Duurzaamheid komt overal voor; • Discussie loopt over hoe de huizen verwarmd gaan worden in de gemeente; • Burgerberaad is van grote invloed!; • Stikstof; • Toekomst-/klimaatbestendig weerbaar (komende 50 jaar): » Waar wonen; » Nu geen dingen doen die later weer ongedaan moeten worden gemaakt door inzichten; » 'D&E' versus ruimte voor andere actuele vraagstukken zoals; Ruimte rivier, energie/ wind/zon, natuurinclusieve landbouw, wonen.

Kansen • Wonen (duurzaam/energiezuinig); • Water (ontstening); • Zon op dak; • Openbare ruimte vergroenen; • Warmte voor warmte, minste verlies; • Natuurinclusief zon opwekken; • Vastleggen dat gezonde bomen niet gekapt worden t.b.v. opbrengst zonnepanelen voor particulieren/bedrijven (volgens mij nog nergens vastgelegd); • Zonnepanelen plaatsen boven op parkeerplaatsen industrieterrein, zonnepanelen op bedrijfspanden; • 'Smart Grid' voor levering + afname energie en warmte (netwerk van kleine clusters); • Waterkracht ontwikkelen t.b.v. energievoorziening? (ze kunnen tegenwoordig veel).

Culturhistorie & erfgoed

• Spoorweglint met historische kernen ontbreken; • Vista's • Belangrijke bomenlijnen/groenstructuren • Archeologie en wederopbouw; • link met verleden + watermolens • veel overlap historische beuken, maar groeien nu niet > meer op structuren focussen

• Identiteitskaart • Bodem • Archeologie

Behoud door behoud

Steenfabriek De Groot

Niet alleen het buitengebied is belangrijk, ook de kernen toevoegen

Cultuur & erfgoed

Opgaven vanuit het rijk • Instand houden/verduurzamen; • Als kathalysator/motor gebruiken voor economie.

Opgaven vanuit de provincie/regio • Ontwikkelen culturele netwerken in de regio; • Inzetten op een gevarieerd cultuurlandschap. • historische villa's beter benutten

Ingebracht tijdens sessies Opgaven • Hoofdopgave = behoud en ontwikkeling: Ontwikkelen om te behouden, soms behoud door behoud of op zoek naar nieuwe verdienmodellen; • Historische identiteit beter zichtbaar maken; • Balans tussen historie zichtbaar maken en openingen laten voor moderniteit • Gebiedsdeel Velp-Rheden: doorontwikkeling van 17-19e eeuwse landschap, kwaliteiten blijven benut, herkenbaar en versterken elkaar • Herstellen van zo veel mogelijk historische zichtlijnen, toevoeging van moderne zichtpunten, kastelen en buitenplaatsen • Hitorisch functionele samenhang in ‘de gradiënt’ (zoals ondersteuning van een heideboerderij) • Leegstand monumenten, ruimte voor nieuwe

functies; • Toekomst: » Agrarische functie: ander gebruik; » Wijk: leefbaarheid in combinatie met historische betekenis (verbetering).

Dilemma’s • Erfgoed + biodiversiteit, klimaat (mogelijk andere soorten); • Nieuwe betere woonomgeving; • Gemeente wil geen hoogbouw maar ook niet in groen, hoe groei je dan? • Historische bomenlanen: type gebruik van grond (paarden, verdichten, etc.) > groeiplaatsen bomen is een zoektocht en niet overal mogelijk te planten; • Bedreiging - ontwikkeling: Grootschalige ontwikkeling (op kleine schaal) zoals wonen.

Overig • Mist veel, uit document (wordt te compleet?) kaart met erfgoeden ID in visie; • Archeologie; • Spoorweglinten; • Laan niet door Velp, groene uitstraling actualiseren; • Beken en sprengen toevoegen + el. (molens etc.); • Omgevingsbiotoop/erfgoedbiotopen, aandcht voor beschermde stads- en dorpsgezichten; • Belangrijke gebieden: » Landgoederen; » Kerken; » Terrein steenfabriek De Groot;

Kansen • Motor van nieuwe ontwikkeling; • Behoud door ontwikkeling: Grootschalige ontwikkeling (op kleine schaal) t.b.v. behoud, zoals in Laag-Soeren. • Klimaatadaptatie

Volgt uit 'Masterplan Veluwezoom'

'Aantrekkelijk of mogelijk maken' Hoe? > Routes van Veluwe door Laag-Soeren Of wonen/bedrijvigheid > plan Saskia

Masterplan kanaalzone Dieren?

Vraag raad om te komen met visie over stimuleren toerisme

Recreatieve verbinding met Olburg staat niet op de kaart, maar is wel belangrijk! Ook een grote recreatieve verbinding bij Velp, i.v.m. spreiding bezoekers

Wens voor struinpaden langs de IJssel

Maak onderscheid tussen dorpen met centrum (winkels/horeca) en 'dorpen die alleen maar fijn zijn' 18

Recreatie & toerisme

Opgaven vanuit het rijk •

Opgaven vanuit de provincie/regio • Ontwikkelen culturele netwerken in de regio; • Inzetten op een gevarieerd cultuurlandschap. • Velp en Rheden meer tourisme met bijbehorende voorzieningen • (mobiliteit) bereikbaarheid, touristische verkeersstromen, begeleiden rust en drukte op de wegen

Ingebracht tijdens sessies Opgaven • Recreatie en toerisme, in combinatie met een duurzaam ruimtegebruik van het buitengebied. • Ruimte voor ontwikkeling binnen het behoudende karakter. • Vergroten van de beleefbaarheid zonder identiteit te verliezen. • Gemeente Rheden is de groene achtertuin van de Stadsregio, maar hoe kan de gemeente daar van profiteren/ wat krijgt zij daarvoor terug? • Goede recreatieve verbinding tussen de Posbank, IJssel en kernen • De kernen inzetten als verblijfplaatsen voor recreatie.

Dilemma’s • Spreiding van recreatie en toerisme; • Financiering recreatieve infra; • Koel onderhoud en natuurbeleving(?) • Regionaal of nationaal presenteren.

Kansen • Jachthaven dorp Rheden; • Haveland aan laten sluiten op masterplan(?); • Branding karakteristieken van de dorpen; • Veren?/Veluwe als DNA element gemeente • Overzetveer in hoogseizoen aanwezig ter hoogte van Giesbeek; • Meer B&B in Laag-Soeren; • Opwaardering bezoekerscentrum (nabij) Priessnitz monument.

Overig • Terrein De Groot rivierklimaatpark(?); • Behoud parkeerplaatsen aan de rand van dorp Rheden; • Ontwikkelterrein noordelijk gelegen tussen Velp Rozendaal(?); • Behoud van horeca Laag-Soeren. 19

Horizontaal x verticaal inbreiden > ook van invloed op 'Duurzaamheid en klimaatadaptie > Parkeernorm aanpassen? Herbestemming, vrijkomende bebouwing o.a. in buitengebied > Voorwaarden bij nieuwbouw: Energieneutraal/Aardgasvrij > 'Burgerberaad' hierbij leidend

Link maken met milieuzonering, welke gebieden zijn/worden aangegeven als 'rustig' of 'gevoelig', heeft invloed op zichtafstanden Aandacht voor scheiding zones woonwijken en natuurbrandgevoelige gebieden

Warmtenet + WKO 1,5 jaar over besloten!! + normen duurzaamheid

Woningen komen er toch op de Veluwe, want 'hoog en droog' Hoogbouw is juist alleen in Velp mogelijk, meer hoogbouw mogelijk maken? Icoon komt niet voor op de kaart - Rheden, Spankeren/Dieren

Mogelijkheden creeren voor startende ondernemers vanuit opleiding Gaat over terrein larenstein Alleen landgoed Larenstein, dus 'niet' De Beemd (grootste bedrijventerrein), klopt niet met setting

Bedrijvigheid of wonen in de toekomst?

Bij vrijkomen kritisch kijken naar functie (behoud of niet?)

*hoeves/havelzathe Biedt het herstellen van de 'centrale lijn' ruimte voor bebouwing tussen de dorpen?

Bedrijvigheid of niet, meer wonen Waterwonen projecten (20-30 st.)

Opgave vanuit het rijk: een aantal natura2000-gebieden is aangewezen als herstelgebied, uitgevoerd door de provincie > wat heeft dit met wonen te maken?(interne land-id vraag van wouter)

Wonen

Opgaven vanuit het rijk • Tot 2035 1.100.000 nieuwe woningen erbij; • Energiezuiniger bouwen; • Herbestemmen goed accomoderen; » Optimaal verbinden op wonen, werken, leven/ bewegen; • Gebouwen verduurzamen; • Passende woonvormen voor iedereen.

Opgaven vanuit de provincie/regio • Regiodeal: bestemmingsmanagement en ontvangstlocaties (GMR - recreatiezonering).

Ingebracht tijdens sessies Opgaven • Visie op verstedelijkingsstrategie; • Maximaal 2000 woningen komende 20 jaar erbij. • Velp: aanpassingen in huizen en nieuwbouw voor levensloopbestendige woningen

Dilemma’s • Meer woningen leidt tot meer: » Zorg/praktijken; » Huisartsen; » Verzorgingstehuizen; » Overige/andere voorzieningen; • Doorstroming op de woningmarkt; de

kostenverschillen zijn groot waardoor mensen blijven zitten; • De hoogte in met bouwen(?). Door inbreiding boven uitbreiding in combinatie met de woningbouwopgave.

Kansen • Bedrijventerrein Haverland; woningen of nieuwe bedrijven, of een combinatie van beide; • Bedrijventerrein Dieren; woningen op (voormalig) bedrijventerrein(?); • Hoogbouw ter discussie stellen; • Parkeernorm omlaag kan zorgen voor meer OR maar ook voor ruimte om te bouwen; » Kan onder andere door deelauto's en OV te stimuleren; • Woongroepen creeren op (voormalige) boerenerven? > ter discussie stellen.

binnen gemeente keurt dit op dit moment niet goed • 22 basisscholen en 40 opvanglocaties binnen Gemeente Rheden. • Kwaliteitsontwikkeling vind al specifiek plaats in wijken; • Inbreiden boven uitbreiden > maar uitbreiden zou kunnen (onder voorwaarden), discussie openbreken?; • Velperbroek/Station Velp de hoogte in?

Overig • Voorkomen van hoogbouw in Velp (legendakaart) klopt deels, aan de stadsrand en bij het ziekenhuis kan men wel hoogbouw realiseren; • Scholen/opvang bij drukke wegen, herzien van onder andere luchtkwaliteit: » Kinderopvang, BSO en gastouders; beleid

Beperkt een algemene doelstelling lijn in Rheden; versterken en behouden wat er is met zoeken in uitbreiding Gemeente Rheden - Winkelgebieden van shopgebieden naar belevingsgebieden (samenkomst van meerdere functies); - Inzetten op verduurzaming bedrijventerreinen (wind/zon/ individuele maatregelen bij bedrijven); - Ecosystemen op bedrijventerreinen realiseren.

4ha. Hoe omgaan met deze nog niet ontwikkelde ruimte/ zone?

Op groengebied goede contacten en hebben regelmatig projecten, stagaires e.d. Bijzonder dat er zoveel groene opleidingen zijn, daar mag meer aandacht naar uit

Versterken winkelgebied door sterker relatie te leggen met groen/water

Groen/blauwe structuur Campus ontwikkeling Wonen/werken 'versus' winkelgebieden (hangt samen)

Functies verplaatsen?

Ontwikkelen voor toerisme/horeca? Diffus bedrijf gaat weg, nieuwe functie? > Watergebonden locatie > niet te transformeren

Economie & onderwijs

Opgaven vanuit het rijk • Economische ontwikkeling (in de breedste zin van het woord); » Versterken bereikbaarheid; » circulaire economie; • Verminder vraag naar grondstoffen; » Efficiënter omgaan met grondstoffen; » Behoud, herstel en uitbreiding van natuurlijke omgeving om ecosysteemdiensten te leveren; » Vervangeing door minder schaarste of hernieuwbare (biotische) grondstoffen; » Komen tot nieuwe manieren van produceren en consumeren om vraag te verminderen, zoals deeleconomie.

Opgaven vanuit de provincie/regio • Winkelgebieden van shopgebieden naar belevingsgebieden (samenkomst van meerdere functies); • Inzetten op verduurzaming bedrijventerreinen (wind/zon/individuele maatregelen bij bedrijven); • Ecosystemen op bedrijventerreinen realiseren; • Ontwikkelen energy, food, health en hightech als topsectoren; • Benutten talent en menselijk kapitaal in de regio; • Breed inzetten op circulaire economie;

• Verduurzamen bedrijventerreinen en omliggende gebieden; • Meer inzetten op kwaliteit dan kwantiteit (dus geen groot schalige nieuwe functies; OR en wel klimaatadaptieve ontwikkeling; • Houdt regio strategisch bereikbaar.

Ingebracht tijdens sessies Opgaven • Campus ontwikkelen (groene campus); • Circulaire economie; wat is de rol van de gemeente?; • Regionale arbeidsmarkt inclusief maken(?); • Behoud voorzieningen, belevingsgebieden/ winkelgebieden • Stimuleren werkgelegenheid, vestigingsklimaat en dienstverlening: » Ondernemers; » Studenten; » Scholen.

Dilemma’s • Mobiliteit naar campus; • Samenhang arbeidsmarkt, wonen en onderwijs; geen helder dilemma(?); • Grondwaterbeschermingsgebied en archeologie Spankeren (naar Ingrid Kerkhof voor recreatie/ archeologie); • Wonen, werken, duurzaamheid.

Kansen • Koppelen economie & hoger onderwijs – innovatie;

• Ondernemers/onderneming starten na opleiding; • Verduurzaming als katalysator voor toekomstige bedrijventerreinen: » Ook landbouw(?); • Arbeidsmigratie ‘in combinatie met’ (opgave) samenwerking tussen scholen, living labs, bedrijfsleven en gemeente; » Vluchteling; » Wonen; » Werken; » Sociale voorzieningen; • Idee: Bedrijventerrein Rheden > weg + nieuw centrum ontwikkelen t.b.v. leefbaarheid/ recreatie; • Haven Rheden komt vrij, wat er mee te doen? Watergebonden locatie, wel geschikt voor wonen; • Winkelgebieden moeten belevingsgebieden worden met meer diversiteit (cultuur, horeca), werkhubs?

Overig • Triple helix; innovatie, startende ondernemers, centrale plek; • Verbreden winkelgebieden ‘versus’ winkels uitgeven aan zorgfuncties; • Bedrijventerreinen ‘versus’ agrarische grond, kanaal 2 uitbreiding (waar?); • Voorschools, basisschool, middelbare school(?); • TDG(?); focus op recreatief gebruik; • Meer behoudgemeente i.p.v. ontwikkelgemeente. 23

Gekoppeld aan/koppelen met woningbouw Project loopt; 'Masterplan Veluwezoom' > meenemen straks in visie Wat voor soort mobiliteit willen we? Inzetten op duurzame mobiliteit? > > vraagt andere focus - Waterstof tankstations? - Verlagen parkeernorm? - Veiligheid (verlichting) vs. natuur 'Mobility as a service', hoe zetten we dat in?

Verkeerscirculatieplan e.d. moeten een plek krijgen in visie; wat willen we bereiken t.a.v. veiligheid Behoud intercity Dieren + open houden overige stations

Project loopt; 'Havikerpoort'

Zie ook de geluidsopmerking!

Link maken met geluid: Zones van spoor, wegen, wonen waar voldaan moet worden aan geluidsnormen

Mobiliteit & verkeersveiligheid

Opgaven vanuit het rijk • Bereikbaarheid verbeteren/vergroten; » Digitaal; » OV; » Lucht/weg/water.

Opgaven vanuit de provincie/regio • Houdt regio strategisch bereikbaar; • Ontwikkel regio als compleet stedelijk netwerk. • touristische verkeersstromen managen (zeker naar velwe) • verkeersoverlast en drukte op hoofdstraat velp

Ingebracht tijdens sessies Opgaven • Parkeernorm; • Masterplan Posbank (in te voegen in de Omgevingsvisie?: » Parkeerring; » Bewegwijzering; » Onderzoek » E-vervoer; • Geluid & stikstof; • Toetsen elektrisch vervoer; tegengaan autobezit, modal shift (ander vervoersmiddel pakken).

Dilemma’s • Geluid & stikstof; • Mobiliteitseisen:

» Woningen/nieuwbouw; » Energiecontract provincies; » Logistiek; • President Kennedylaan; risico op dichtslibben door woningbouw Arnhem; • Behoefte vanuit handhaving; toetsen op iedereen een laadpaal(?); • Nieuwe/wijzigingen normen op breedte van wegen en toegankelijkheid zorgen voor problemen met bestaand groen; • Hoe gaan we om met parkeren in de straat?

Kansen • In hoeverre E-laadpunten in woonwijken, op lange termijn wenselijk/duurzaam(?); • parkeerplaatsen langs snelweg, p en r naar veluwegebied • Provinciale subsidie overzetveren komt te vervallen. Wie gaat de lasten daarvan dragen, de gemeenten? De pontjes dragen bij aan beleving gemeente, maar zijn ook onmisbaar voor school- en werkverkeer.

Overig • IJsselvallei nieuwe fietsroute, discussiepunt/ heroverweging; • 1 bereikbaarheidspunt verbeteren tussen Posbank en A348, ter hoogte van Rheden (de middelste?) (waar?).

Verbreding activiteiten van alle sportclubs

'Speelbeleid' toevoegen: - Meer variatie in speelplaatsen - Grotere buurtspeelplaatsen i.p.v. veel kleine plekken - Inspraakmogelijkheid kinderen

Toegankelijkheid = toegankelijkheid voor inwoners met beperking, minder validen, ouderen

Fysieke toegankelijkheid; - onderhoudsniveau - inrichting openbare ruimte Visuele toegankelijkheid; - begeleiden van routes

Ruimte voor spelende kinderen gaat boven 'overlast' van volwassenen inwoners

Groen sportpark

Beleving van hoog naar laag; paden (langs beken) en panoramaviews Gaat over inrichting openbare ruimte en routes

Schone lucht! > met focus op thema's; - Houtstook - Verkeer Strenger vordende eisen voor emissies fijnstof, stikstof, etc. 26

- Biljoen Velp; Sportkooi + Calistenethics - Zuidflank Rheden - Vernieuwen schoolpleinen (met sportveld?)

- BMX baantjes - Calestinethics toestellen - Lokale sportbeoefening in wijkjes/wijken Bodem schoon (genoeg)

'Gezonde omgeving' - sport/bewegen - gezonde voeding (geen grote fastfood keten?) - moestuinen/fruittuin/ voedselbos zelf verbouwen?

Gezondheid & sport

Opgaven vanuit het rijk • Gezond en veilig ontwerp (vb. producten, ruimtelijk-/mobiliteitsbeleid); • Gezonde en veilige leefomgeving.

Opgaven vanuit de provincie/regio • Werken aan vitale en ontspannen leefomgeving.

Ingebracht tijdens sessies Opgaven 2 belangrijkste opgaven: • Stimuleren van sport & bewegen binnen de gemeente, vooral bij kwetsbare groepen; • Streven naar inrichting die gezondheid stimuleert.

Dilemma’s • Bezuinigingen; • Plek/veiligheid; niet alle plekken worden als veilig ervaren; • Al op zoek naar meer gezondheidscentra; • Tekort aan huisartsen (landelijk probleem?): » Rekening houdend met de ‘norm praktijk voorhuisartsen’; wanneer er meer woningen gebouwd worden, neemt de vraag hier ook automatisch toe;

• Steeds complexere zorgvragen op gezondheid & welzijn, verschillen tussen deze twee zijn er bijna niet meer waardoor ze aan elkaar verbonden zijn.

Kansen • Dynamische verlichting; • Sport op water; • Nieuwe vormen van sport introduceren en openbaar maken.

Overig • Scholen/opvang bij drukke wegen, herzien van onder andere luchtkwaliteit; » Kinderopvang, BSO en gastouders; beleid binnen gemeente keurt dit op dit moment niet goed; • 22 basisscholen en 40 opvanglocaties binnen Gemeente Rheden; • Sociaal/welzijn mag meer in de stukken voorkomen. Overig (op kleine themakaart aangegeven): • Luchtkwaliteit; • Voorschot Kinderdagverblijf; • Basisschool BSO; • Gastouderenopvang. 27

- Voorzieningen? > waar het moet - Behouden als kloppend hart?

'Toegankelijkheidsagenda 2020' moet erin? > geeft richting aan op wat je wil doen in de openbare ruimte

Is er al!

Elk dorp heeft een dorpshuis, niet allemaal goed

Het moet zich meer aanpassen aan de vraag > er is wel aandacht voor

'Kansenongelijkheid' verschillen tussen arm en rijk worden groter (CPB onderzoek): Koppeling naar andere thema's; - wonen/beschikbaarheid voor lagere inkomens - duurzaamheid/deelauto's/etc. Met name kwetsbare groepen weiken/merken als eerste - voorzien van klimaatmaatregelen tegen hittestress - combinatie slechte economische situatie met hitte is extra slecht; korte lontjes

Is er al! Er zijn er meerdere in Dieren

Welzijn (sociaal)

Opgaven vanuit het rijk

Dilemma’s

• Gezond en veilig ontwerp (vb. producten, ruimtelijk-/mobiliteitsbeleid); • Gezonde en veilige leefomgeving.

• Geen activiteiten voor jeugd (middelbare schooljeugd: 12-14jr.) wat onder andere zorgt voor; » Hangjeugd; » Vandalisme • Gebrekkige lichtvoorziening, creert onveilig gevoel > vooral rondom sportparken; » Verlichting vs. donkerte t.b.v. flora/fauna (natuur).

Opgaven vanuit de provincie/regio • Werken aan een vitale en ontspannen leefomgeving.

Ingebracht tijdens sessies Opgaven • Versterken van de dorpshuizen • Aandacht voor kansenongelijkheid met koppeling naar andere thema’s, zoals wonen, duurzaamheid, deelvervoer. • Binding tussen studenten en inwoners • Stimuleren van sport en beweging, voornamelijk bij kwetsbare groepen • Sociale component en welzijn beter onder de aandacht brengen. • Inzetten op het verbeteren van de luchtkwaliteit, icm verkeer.

Kansen • Meer activeiten voor jongeren organiseren; • Natuureducatiecentrum; • Laagdrempelige horeca toevoegen aan buurtcentra om toekomstbestendig te houden/ blijven?

Overig • Welzijn is gekoppeld aan (/verweven met) de andere thema's.

Bijlage VERSLAG RAADSAVOND 5 APRIL 2022 IN DE STATENZAAL IN HET PROVINCIEHUIS

Algemene indruk De (nieuwe) raadsleden leden zijn bijgepraat over de Omgevingswet en we hebben een start gemaakt met de omgevingsvisie. Na een korte inleiding waarin het proces om te komen tot een gedragen omgevingsvisie en waar we nu staan zijn we uit elkaar gegaan in groepjes. In kleinere groepen hebben we door gepraat over de vragen: • Wat maakt jou Rheden tot Rheden? • Welke kwaliteiten zijn volgens jou essentieel voor de identiteit van Rheden? • Wat is voor jou nodig om Rheden verder te ontwikkelen? » Welke belangrijke opgaves liggen er nu volgens jou? » Typeer Rheden in 3 woorden.

Groep 1 WAT MAAKT JOU RHEDEN TOT RHEDEN? • 7 dorpen met een eigen identiteit • Veelkleurigheid inwoners • Rijke historie • Veluwezoom • IJssel • Bijzondere ligging

WELKE KWALITEITEN ZIJN VOLGENS JOU ESSENTIEEL VOOR DE IDENTITEIT VAN RHEDEN? • Diversiteit aan landschappen • Verenigingsleven (staat onder druk) • Groene karakter WAT IS VOOR JOU NODIG OM RHEDEN VERDER TE ONTWIKKELEN? • Verbinden van de dorpen/ gemeenschapszin/ ook binnen wijken • Identiteit versterken • Gezond verstand • Visie • Betrekken burgers WELKE BELANGRIJKE OPGAVES LIGGEN ER NU VOLGENS JOU? • Verenigingsleven staat onder druk, belangrijk voor sociaal netwerk. • Verduurzaming, nu! • Bouwen • Verduurzaming in combinatie met bouwen • Vergrijzing • Iedereen moet mee kunnen blijven doen • Behouden leefbaarheid van wijken • Vertrouwen in de gemeentelijke overheid • Verkeersdruk- en veiligheid

• Veluwezoom, behouden natuur • Energie- en warmtetransitie TYPEER RHEDEN IN 3 WOORDEN. • Groen, landschappelijke kwaliteiten • Dorpslint • Inwoners

Groep 2 WAT MAAKT JOU RHEDEN TOT RHEDEN? • Tussen boom en stroom • Buiten Velp landelijk • Posbank • IJssel

TYPEER RHEDEN IN 3 WOORDEN. • Natuur • Wonen • Dorpen

WELKE KWALITEITEN ZIJN VOLGENS JOU ESSENTIEEL VOOR DE IDENTITEIT VAN RHEDEN? • Cultuurhistorie/ erfgoed • Unieke identiteit dorpen WAT IS VOOR JOU NODIG OM RHEDEN VERDER TE ONTWIKKELEN? • Verpaupering tegen gaan • Woningbouw • Alternatieve energie • Spreiden en verbinden WELKE BELANGRIJKE OPGAVES LIGGEN ER NU VOLGENS JOU? • Werkgelegenheid • Voorzieningen voor iedereen • Behouden en beschermen

Groep 3 WAT MAAKT JOU RHEDEN TOT RHEDEN? • Natuur • Posbank • Dorpsgevoel • Gemoedelijkheid WELKE KWALITEITEN ZIJN VOLGENS JOU ESSENTIEEL VOOR DE IDENTITEIT VAN RHEDEN? • Stad en dorp nabij • Landgoederen • Kleinschaligheid • Balans natuur/bebouwing • Verbinding Veluwe-IJssel • Seniorvriendelijkheid WAT IS VOOR JOU NODIG OM RHEDEN VERDER TE ONTWIKKELEN? • Ruimte voor woningbouw • Maatwerk/ denken in mogelijkheden • Hoogbouw in de kernen • Fietsverbindingen optimaliseren WELKE BELANGRIJKE OPGAVES LIGGEN ER NU VOLGENS JOU? • Woningen/sanering volkswijken • Energietransitie 32

• Natuurcrisis • Herstel biodiversiteit • Aantrekkelijk voor jeugd TYPEER RHEDEN IN 3 WOORDEN. • Divers • Tof • Groen

Land-id Kantoorgebouw De Enk Tivolilaan 205 6824 BV Arnhem www.land-id.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Rheden&id=5d738e3d-2647-4b60-8054-9d0b77aec719