Bijlage I Inventarisatie Omgevingsvisie Rheden (22.83).pdf

Omgevingsvisie gemeente Rheden

Inventarisatie - fase 1 Omgevingsvisie

Inventarisatie

Colofon Versie: Inventarisatie 1.2 Datum: september 2022 Projectleider: Karen Hoorn, gemeente Rheden Ondersteunend bureau: Land-iD, Arnhem

Gemeente Rheden | Inventarisatie - Omgevingsvisie Rheden | 2022

Aanleiding voor de omgevingsvisie De komende jaren werken we aan een samenhangende Omgevingsvisie voor heel Rheden. Rheden kent een groot aantal beleidsvisies met een ruimtelijke component. In de omgevingsvisie zal gestreefd worden de visie-elementen uit de bestaande en nieuwe documenten samen te brengen. De Omgevingsvisie zullen we ook benutten om onze ambities t.a.v. bijvoorbeeld duurzaamheid, wonen en recreatie een plaats te geven. Een aantal beleidsvisies zijn nog in ontwikkeling. Waar mogelijk brengen we deze trajecten samen in het traject van de omgevingsvisie. Daarbij grijpen we het traject aan om conflicten in beleid op te heffen en keuzes te maken waar keuzes gemaakt moeten worden. Zo komen we niet alleen tot integraal afgestemd omgevingsbeleid, maar maken we ook helder naar inwoners en ondernemers wat voor gemeente we willen zijn, welke toekomstvisie we hebben voor Rheden en aan welke onderwerpen de gemeente prioriteit wil geven. De aanleiding voor een omgevingsvisie is de invoering van de Omgevingswet. Elke gemeente moet in het kader van de Omgevingswet een omgevingsvisie opstellen. De omgevingsvisie komt in de plaats van de huidige ruimtelijke structuurvisies, maar zal een bredere reikwijdte hebben dan deze structuurvisies, omdat in de omgevingsvisie het beleid voor de gehele fysieke leefomgeving wordt beschreven.

Zo wordt in de omgevingsvisie ook het beleid op het gebied van bijvoorbeeld milieu, erfgoed, gezondheid en de sociale aspecten van de fysieke leefomgeving vervat. Een omgevingsvisie zorgt in samenhang met het omgevingsplan en

omgevingsprogramma voor de juiste sturing op leefbaarheid, gezondheid en duurzaamheid in onze gemeente. De omgevingsvisie is overkoepelend en bevat ambities en doelstellingen van de verschillende beleidsvelden op hoofdlijnen. De Omgevingsvisie is onderdeel van het nieuwe stelsel van de Omgevingswet. Deze wet gaat uit van een grote verandering in de digitale toegankelijkheid van het gemeentelijk beleid(DSO), om zo de beleidskeuzes- en afwegingen inzichtelijk te maken. Het college is verantwoordelijk voor de totstandkoming van de omgevingsvisie, maar het is uiteindelijk een product van de gemeenteraad. De gemeenteraad heeft in de gedachtegang van de Omgevingswet vooral een kaderstellende rol. De portefeuillehouder Omgevingswet is bestuurlijk opdrachtgever. De omgevingsvisie geeft de gemeente strategisch richting en afwegingsruimte bij het maken van besluiten in de fysieke leefomgeving. Voor ondernemers, inwoners, (maatschappelijke) organisaties, belangenbehartigers en (regionale) partners geeft de omgevingsvisie meer duidelijkheid over mogelijkheden en ambities van de gemeente in de fysieke leefomgeving.

Uiteindelijk is de omgevingsvisie alleen bindend voor de gemeente zelf, niet voor derden, en zal het product gebruikt worden door externe en interne deskundige bij afweging, advies, toetsing, opstellen van omgevingsplannen en omgevingsprogramma’s en voorbereiding van besluitvorming door college en raad.

Inhoudsopgave Inleiding 1 Inventarisatie 2 Kernwaarden en ambities 3 Hoofdthema’s en knelpunten 4 Bijlage Overzicht (strategische) beleidsstukken

3

Gemeente Rheden | Inventarisatie- Omgevingsvisie Rheden | 2022

4

Gemeente Rheden | Inventarisatie - Omgevingsvisie Rheden | 2022

1 Inleiding

De voorliggende inventarisatie is de afronding van de eerste fase van het proces om te komen tot een omgevingsvisie. De inventarisatie gaat over het krijgen van een eerste indruk hoe wij, op basis van wat we nu in ons beleid hebben staan, aankijken tegen onze gemeente. Wat vinden we belangrijk, wat voor gemeente willen we zijn en welke opgaven zien wij dat er liggen. Parallel aan de omgevingsvisie werken we aan een Gebiedsatlas voor de gemeente Rheden. In de Gebiedsatlas maken we de basisinformatie over de gemeente Rheden digitaal toegankelijk voor iedereen, bijvoorbeeld informatie over erfgoed, bodem, het watersysteem, bebouwing, stedenbouw, mens en maatschappij. De volgende stap in het opstellen van de omgevingsvisie is, is het opstellen van een omgevingsagenda. Hierin worden alle hoofdopgaven geadresseerd. We gaan richting gegeven en worden keuzes gemaakt. Om te komen tot deze agenda organiseren we werksessies waarin de raadswerkgroep samen met de ambtenaren verder denkt over de hoofdopgaven en deze van alle kanten bekijkt en verdiepende discussies voert en over de voorliggende keuzes en gewenste richting.

Wanneer het volledige beeld is gevormd van de hoofdopgaven en richting ten aanzien van de keuzes is gegeven, gaan we op een aantal dorpsavonden met inwoners en stakeholders dieper in op de opgaven en bespreken we wat deze specifiek voor het dorp betekenen. Hiervoor nodigen we raadsleden en dorpswethouders uit aan te sluiten en toe te horen. Met deze laatste inbreng maken we de omgevingsagenda compleet en bieden we deze ter vaststelling aan de Raad aan met de vraag of zij kan in stemmen met de agenda en de gemaakte keuzes of dat er nog bijgestuurd moet worden op de gemaakte afwegingen en keuzes, alvorens wij deze gaan uitwerken in een omgevingsvisie. De omgevingsagenda is het fundament voor de uit te werken omgevingsvisie. Met de agenda in de hand verken we daarna verder tot een ontwerp omgevingsvisie. Tijdens het opstellen van de omgevingsvisie wordt de dialoog gezocht met bestuur, ambtenaren, inwoners en stakeholders over de onderwerpen die daarom vragen. Na verwerking van de zienswijze stellen we de definitieve omgevingsvisie op. Deze wordt ter vaststelling aangeboden aan de Raad. 5

Gemeente Rheden | Inventarisatie - Omgevingsvisie Rheden | 2022

Ook tijdens deze periode zal de dialoog waar nodig met alle betrokken partijen worden gezocht. Anders dan bij structuurvisies, die voor 10 jaar worden vastgesteld, is de omgevingsvisie een dynamisch document. Dit betekent dat ook na vaststelling nog steeds ambities kunnen worden toegevoegd aan de omgevingsvisie of dat het omgevingsbeleid aangepast kan worden op basis van nieuwe inzichten en ontwikkelingen. De omgevingsvisie wordt met regelmaat herijkt. Hoe vaak dit is zullen we gaan vastleggen in de omgevingsvisie. Daarnaast kijken we tijdens het traject om te komen tot de omgevingsvisie steeds naar wat we hebben geleerd, wat we meenemen en wat we een volgende keer anders zouden moeten doen. Dit dossier wordt gebruikt om te komen tot een beheerplan waarmee de organisatie in de toekomst de omgevingsvisie actueel en werkbaar kan houden.

Participatie

Leeswijzer

Voor het participatietraject rondom de omgevingsvisie volgen we drie sporen ten aanzien van inwoners en belanghebbenden. Als eerste maken we in het participatietraject rondom de omgevingsvisie gebruik van de energie en inbreng die we de afgelopen jaren met elkaar hebben opgehaald bij het opstellen van o.a.de omgevingsvisie buitengebied en de structuurvisies voor de dorpen. Het zou zonde zijn om deze verloren te laten gaan. Als tweede maken we gebruik van de participatietrajecten die voor 2022 en 2023 op stapel staan over vraagstukken ten aanzien van het (sectoraal) beleid zoals het burgerberaad. Door aan te haken bij deze participatie trajecten krijgen we de kans verdiepende vragen te stellen op onderwerpen. Ten slotte organiseren wij extra momenten waarop we in gesprek gaan over de omgevingsvisie in zijn geheel. Op deze manier denken wij dat we een goed inzicht hebben wat er speelt, eenieder de mogelijkheid bieden inbreng te geven en te voorkomen dat we onze inwoners en ondernemers overvragen. We liften het komende jaar mee op de participatie rondom o.a.: • De actualisatie van de erfgoednota • Watertakenplan • Water en klimaatadaptatie • Klimaatbeleid • Warmtetransitie • Economische visie • Participatieplan Omgevingswet • Burgerberaad Daarnaast betrekken we het ambtelijk apparaat en ander overheden door middel van gerichte vragen en werksessies.

Ook raad en college worden uiteraard betrokken bij het proces rond om het opstellen van de omgevingsvisie.

De inventarisatie begint met een toelichting op wat er in aanloop tot de inventarisatie is gedaan (H2). Daarna wordt beschreven wat de conclusies van de inventarisatie zijn ten aanzien van de kernwaarden en ambities van de gemeente (H3). In het laatste hoofdstuk benoemen we de hoofdthema’s (H4) die zijn geïnventariseerd, waar we in de omgevingsvisie invulling aan gaan geven en worden er enkele opvallende knelpunten en dilemma’s uit het bestaand beleid uitgelicht. Ook constateren we welke strategische gesprekthema’s we de komende tijd moeten gaan voeren.

7

Gemeente Rheden | Inventarisatie- Omgevingsvisie Rheden | 2022

8

Gemeente Rheden | Inventarisatie - Omgevingsvisie Rheden | 2022

2 Inventarisatie

De inventarisatie zoals nu voor ligt is het resultaat van de inventarisatie van het huidige (strategisch) beleid (zie bijlage voor een overzicht) gesprekken en werksessies met bestuur, ambtenaren en inwoners van de gemeente Rheden. In dit document maken we inzichtelijk wat de kernwaarden van onze gemeente en dorpen zijn, wat ons (ruimtelijk) DNA is en wat de ambities zijn om dit zo te houden en te versterken. Daarnaast stippen wij de belangrijkste thema’s die wij nu zien voor de komende 15 jaar aan. Deze horizon geeft ons een ruimte om ambities en plannen waar te maken. Maar neemt niet de mogelijkheid weg om tussentijds bij te sturen.

vast. Daarmee vormt de omgevingsagenda 2040 het vertrekpunt voor de op te stellen omgevingsvisie. In de omgevingsvisie willen we antwoord geven op de vraag: Wat voor gemeente is Rheden in 2040? Wat is de identiteit (kernwaarden) van de gemeente, met welke opgaves gaan we aan de slag ten aanzien van de samenleving (sociaal/economisch) en de leefomgeving (fysiek/ecologisch). En tot slot: Hoe verhouden deze zich tot bestuur (en burgerschap)?

In de inventarisatie maken we inzichtelijk welke perspectieven er zijn, welke keuzes en knelpunten er voorliggen, welke prioriteiten en accenten wenselijk zijn. Dit is het fundament waarop we de volgende fases verder bouwen. In de volgende fase gaan we de inventarisatie verder uitwerken tot een omgevinsgagenda 2040. Hierin werken we de thema’s verder uit en spreken we samen over welke keuzerichtingen er mogelijk zijn. In de agenda omgevingsvisie leggen we de keuze uiteindelijk 9

Gemeente Rheden | Inventarisatie- Omgevingsvisie Rheden | 2022 Hoe zou u in een paar woorden de gemeente Rheden omschrijven? Een overzicht van de vaakst genoemde woorden.

U kunt drie onderwerpen kiezen die voor u belangrijk zijn en aangeven waarom u deze keuze maakt.

groen natuur knus landelijk gezellig dorps

23%

bosrijk ziet om naar inwoners

arm en rijk mooi wonen

eigenheid in zes woonkernen groene parel senioren

sociaal gemoedelijk

Op de markten in Velp, Rheden en Dieren hebben

oase

goed voorzieningenniveau

we in totaal 151 diepte-interviews afgenomen. Daarnaast hebben 314 respondenten via de online vragenlijst meegedaan aan het onderzoek. In de gesprekken is de mening van de inwoners in kaart gebracht, maar ook hun zorgen, wensen en kansen die zij zelf zien voor hun dorp en gemeente.

Zet u zich op een of andere manier in voor de leefbaarheid van uw dorp of gemeente?

%

Ja, als lid van een buurtcomité/wijkraad

Welk cijfer geeft u de leefbaarheid in uw dorp?

%

Geschiedenis en cultureel erfgoed

“ Maak geïntegreerde plannen voor woningbouw door

22

Openbaar vervoer

rekening te houden met duurzaamheid en biodiversi-

12

Onderwijs

teit, door je te richten op klimaatneutraal en klimaat-

51

Wonen

14

Sociale cohesie

50

Natuur en milieu

14

Gezondheid en sport

5

Economie

27

Voorzieningen

bouwgrond vrijkomt.”

12

Recreatie en toerisme

“ Creëer meer woningen in leegstaande panden, zoals

25

Duurzaamheid

die bouwval van Tomassen en het voormalige hotel

50

Leefomgeving

quotes natuur en milieu “ Door klimaatverandering komen natuur en milieu in verdrukking. Dat gaat ten koste van de biodiversiteit. We moeten hier zoveel mogelijk aan doen om verdere

Ja, als lid van een dorpsraad

teruggang te voorkomen.”

Nee, niet van toepassing

“ Sta geen intensieve agrarische activiteiten rondom de Veluwezoom meer toe, maar zorg voor natuurlijke

Anders, namelijk … *)

quotes wonen

adaptief wonen.” “ Er moeten goedkopere woningen voor starters komen. Ik kan nu geen kant op vanuit m'n huurappartement.” “ Er zijn meer inspanningen nodig voor woningbouw. Bedrijven in de dorpen, zoals garagebedrijven, kun je beter verplaatsen naar het industrieterrein zodat er

Roskam.” “ Blijf werken aan meer levensloopbestendige woningen. Hier toont de gemeente tot nu toe te weinig visie.” “ Jongeren moeten in hun eigen dorp kunnen wonen, geef ze voorrang bij toewijzingsbeleid.” “ Er moet in de toekomst plek zijn voor tiny houses.” Als onderdruk drukstaan staanininuw uwdorp, dorp, zou u zich Alser ervoorzieningen voorzieningen onder zou u zich dan behouden? daninzetten inzetten om om ze te behouden? Nee, ik heb geen belangstelling

buffers met ruimte voor superextensieve agrariërs. *) vaker genoemd: brandweer, bestuurslid lokale vereniging, vrijwilliger, buurttuinier, ruim rotzooi op als ik wandel, voedselbank, onderhoud boomgaarden

vervoer meer toelaten in de gehele Veluwezoom.” “ Weg met verharding op percelen! De gemeente zou

Doet u wel eens dingen samen met uw eigen buurtgenoten?

moeten verplichten dat opritten open structuren

%

krijgen. Bebouwing en verharding moet teruggebracht

Doet u wel eens dingen samen met uw eigen buurtgenoten?

Nabijheid werk

Klusjes in en om het huis, samen het groen onderhouden Mantelzorg, zoals een boodschap voor elkaar doen, rijden naar het ziekenhuis Op elkaars huis letten tijdens bijvoorbeeld een vakantie Op elkaars kinderen passen

Nabijheid school, opleiding

Sociale activiteiten: kinderen spelen samen, buurtfeest

Anders, namelijk … *)

Iets anders, namelijk …*)

Waarom woont u hier? Waarom bent u hier komen wonen?

% Aantrekkelijk wonen

tot een klein percentage.” “ De kennis die er is bij hogeschool Van Hall Larenstein zou toegankelijk moeten zijn voor bewoners.” “ Bewaak de natuur, en durf radicale beslissingen te

Wat is uw meest/minst favoriete plek in de gemeente?

doe daar wat aan.” “ Besteed veel meer aandacht aan de negatieve conseandere ingrepen van de mens. We hebben al genoeg

10

-

Wat Wat is uw is uw meest meest /minst /minst favoriete favoriete plek plek in in dede gemeente? gemeente? Meest favoriet Meest favoriet

• Posbank • Posbank • Sprengen • Sprengen • de • de Elsberg Elsberg • (bos • (bos bij) bij) Beekhuizen Beekhuizen • de • de IJssel IJssel • Biljoen • Biljoen • dorpskerk • dorpskerk Rheden Rheden • de • de bossen bossen (in(in het het algemeen) algemeen)

Als u zich zou willen inzetten tegen verschraling van het

Als u zich zou willen inzetten tegen verschraling van het voorzieningenniveau, waar denkt u dan aan? voorzieningenniveau, waar denkt u dan aan? Ik doe niet mee maar ik zou zeker met een gift bijdragen als dat helpt om een voorziening in stand te houden

Ik zou me daar actief voor willen inzetten

Ik vind dat meer een taakvoor de gemeente

Nee, dat trekt me niet

quenties van bouwprojecten, landbouw en allerlei

*) Anders, namelijk: samen de natuur in, buurtfeest, barbecue, wandelen, samen eten, pakjes in ontvangst nemen

+

Ik twijfel

nemen. Nu gebruiken mensen de Posbank als racebaan,

We doen zelden of nooit iets samen *) terug naar geboortegrond, familie woonde er al, geboren en getogen, Intercitystation, betaalbare woning, ik kreeg hier een huurwoning, keuze voor de natuur, dichtbij snelweg, gezinshereniging (Turkije), nabijheid Arnhem, veilige omgeving voor onze kinderen, mantelzorg ouders

Ja, daar zou ik me voor inzetten

Daarnaast moet de gemeente geen gemotoriseerd

Minst Minst favoriet favoriet • Bedrijventerreinen • Bedrijventerreinen Velp, Velp, Rheden Rheden enen Dieren Dieren • Centrum • Centrum van van Dieren Dieren enen winkelcentrum winkelcentrum Caluna Caluna (ivm (ivm uitstraling) uitstraling) • Ziekenhuis • Ziekenhuis Velp Velp enen omgeving omgeving • Churchillplein • Churchillplein Velp Velp • Ericaplein • Ericaplein Dieren Dieren • Leegstand • Leegstand Rhederhof Rhederhof • Kennedylaan • Kennedylaan Velp Velp • De • De entree entree van van Rheden Rheden

schade aangericht aan het klimaat, de natuur en ons grondwater.”

quotes leefomgeving “ Voer 30 kilometer per uur in als maximumsnelheid op alle wegen door en in de dorpen.” “ Leg verkeersdrempels aan of zorg voor een andere oplossing om het hardrijden in Ellecom tegen te gaan.” “ Controleer meer op snelheid in woongebieden. Ik maak me zorgen over fijnstof. Niemand ziet het, maar het is er wel, en steeds meer.”

Hoelang lang woont woont u Hoe u in in de degemeente? gemeente? minder dan 5 jaar

langer dan 30 jaar

10 tot 20 jaar

Dieren 20 tot 30 jaar

infographic: Louman & Friso, Nijmegen

Medio mei 2022 hebben 465 inwoners van de gemeente Rheden hun kijk gegeven op de toekomst van hun woonomgeving

Gemeente Rheden | Inventarisatie - Omgevingsvisie Rheden | 2022

Gesprekken met inwoners

Vigerend beleid

Werksessies

Naast gespreken en werksessies met het bestuur en ambtenaren hebben wij Opinie Pijlers gevraagd om in gesprek te gaan met de inwoners en ondernemers van de dorpen in de gemeente Rheden met de vraag wat de belangrijkste waarden voor Rheden zijn en welke opgaven geadresseerd moeten worden. Medio mei 2022 hebben 465 inwoners van de gemeente Rheden hun kijk gegeven op de toekomst van hun woonomgeving. Op de markten in Velp, Rheden en Dieren zijn in totaal 151 diepte-interviews afgenomen. Daarnaast hebben 314 respondenten via de online vragenlijst meegedaan aan het onderzoek. In de gesprekken is de mening van de inwoners in kaart gebracht, maar ook hun zorgen, wensen en kansen die zij zelf zien voor hun dorp en gemeente.

De Omgevingswet kent twee soorten documenten voor beleid over de fysieke leefomgeving: de omgevingsvisie (artikel 3.1 Omgevingswet) en het programma (artikel 3.5 Omgevingswet). Uitgebreide informatie hierover is te vinden op www.iplo.nl. De omgevingsvisie is het document waarin gemeenten de hoofdzaken van het te voeren integrale beleid voor de fysieke leefomgeving opneemt. De visie bevat dus het strategische, integrale, langetermijnbeleid voor de fysieke leefomgeving. Programma’s zijn bedoeld voor de verdere beleidsuitwerking en de uitwerking van de concrete maatregelen om doelstellingen voor de fysieke leefomgeving te bereiken. Ze bevatten het uitvoeringsgerichtere, (multi)sectorale of gebiedsgerichte beleid. Ze kunnen strategische beleidselementen bevatten maar bevatten vooral niet-strategisch beleid. Onder de Omgevingswet blijft het mogelijk om niet-strategisch beleid (het uitvoeringsgerichtere beleid over bijvoorbeeld (multi)sectorale onderwerpen en gebiedsgericht beleid) voor de fysieke leefomgeving in andere beleidsdocumenten op te nemen.

Bij het opstellen van de deze inventarisatie zijn we gestart met het inventariseren welk actuele beleidsstukken van strategische aard zijn en dadelijk inhoudelijk ondergebracht kunnen worden in de omgevingsvisie en welke opgaves er komen vanuit het beleid. Daarna hebben wij de ambities uit het sectorale beleid overgenomen en naast elkaar gelegd. Dit heeft geresulteerd in een confrontatiekaart. Met deze kaart zijn we in de werksessies met beleidsambtenaren aan de slag gegaan. Dit heeft geresulteerd in de actuele thema’s die er zijn en geeft stof voor het gesprek over enerzijds wat voor gemeente willen zijn en anderzijds op welke opgaves we ons gaan richten in het ruimtelijk domein en waarom.

Opinie Pijlers staat voor omgevingsgerichte dialoog. Zij geloven in het betrekken van inwoners en andere belanghebbenden als basis voor gedragen beslissingen. Ofwel: eerst met open vizier met mensen praten en luisteren (bij voorkeur in de eigen omgeving van mensen), en daarna plannen maken.

Schematische weergave beledeidscyclus omgevingswet

11

Gemeente Rheden | Inventarisatie- Omgevingsvisie Rheden | 2022

12

Gemeente Rheden | Inventarisatie - Omgevingsvisie Rheden | 2022

3 Kernwaarden en ambities

Kernwaarden Het maakt niet uit wie je spreekt of welk beleidsstuk je erop naslaat: de gemeente Rheden staat bekend als een groene gemeente met een rijke cultuurhistorie (zowel qua landschap, als bebouwing) en een prettig leefklimaat voor al haar inwoners. De dorpen kennen samenhang, maar hebben vooral ook ieder een eigen identiteit, wat zorgt voor een gevarieerde passende leefomgeving voor iedereen. Deze waarden zijn belangrijk en vormen zo het DNA van de gemeente Rheden en de ruimtelijke kwaliteit. Dit geldt voor de gehele gemeente, zowel voor de kernen als het buitengebied. Alle ontwikkelingen en innovaties in het ruimtelijk domein van de gemeente moeten worden uitgevoerd met deze waarden in het achterhoofd, zodat het DNA van de gemeente voor de toekomst behouden blijft en Rheden bekend blijft als een groene gemeente met een rijke cultuurhistorie (zowel qua landschap, als bebouwing) en een prettig leefklimaat voor al haar inwoners. Deze kernwaarden en ambities zijn tot stand gekomen op basis van gesprekken met bestuur, ambtenaren, inwoners en de inventarisatie van het huidig geldende beleid, met name de structuurvisies van de gemeente.

In het vervolgtraject moet uit de dorpsgesprekken blijken of de kernwaarden of ambities in de dorpen nog verder kunnen worden aangescherpt en nog meer dorpseigen gemaakt kunnen worden. Wat is het unieke DNA van iedere dorpskern en wat is er nodig om deze te behouden en te versterken of verder te ontwikkelen?

Ambities Naast huidige ambities heeft de gemeente ook haar ambities ten aanzien van nieuwe opgaven en ontwikkelingen waarop we moeten inspelen, in het buitengebied en de dorpen. Deze ambities zijn nauw verbonden aan de kernwaarden. Ze helpen de kernwaarden te behouden, te versterken en verder te ontwikkelen voor de toekomst. De kenwaarden en ambities helpen bij het beoordelen en begeleiden van initiatieven.

13

Gemeente Rheden | Inventarisatie- Omgevingsvisie Rheden | 2022

Buitengewoon fraai en afwisselende natuur en landschap met gradiënt van boom tot stroom, uniek voor Nederland

14

Gemeente Rheden | Inventarisatie - Omgevingsvisie Rheden | 2022

Rijke cultuurhistorie, prominent aanwezig in de vorm van landgoederen, buitenplaatsen en cultuur landschap

15

Gemeente Rheden | Inventarisatie- Omgevingsvisie Rheden | 2022

Zeven verschillende dorpen met eigen historie, identiteit en ontwikkeling leesbaar aanwezig, met variatie in woonmilieu

16

Gemeente Rheden | Inventarisatie - Omgevingsvisie Rheden | 2022

A

KERNWAARDEN Rijke cultuurhistorie, prominent aanwezig in de vorm van landgoederen, buitenplaatsen en cultuurlandschap

De gemeente Rheden is rijk aan landgoederen, buitenplaatsen en (waardevolle) archeologie. Zij hebben grote invloed (gehad) op de ontwikkeling van zowel het buitengebied als de dorpen en zijn daarmee sterk bepalend voor de identiteit van onze gemeente. Niet alleen vanuit hun historisch belang, maar ook omdat zij in belangrijke mate bijdragen aan een aantrekkelijke woon- en leefomgeving, de regionale economie en toeristische-recreatieve structuur. Om deze kwaliteiten te behouden voor de gemeente, inwoners en toeristen zetten wij bij alle opgaven in op het borgen van de unieke, groene en erfgoedrijke kwaliteiten van de landgoederen, buitenplaatsen en agrarisch landschap.

1

AMBITIES

Borgen van Rheden als unieke, groene en erfgoedrijke gemeente voor inwoner en toerist

B

Zeven verschillende dorpen met eigen historie, identiteit en ontwikkeling leesbaar aanwezig, met variatie in woonmilieu

De grote verscheidenheid aan kwaliteiten in de dorpen is waardevol en wordt gekoesterd door onze inwoners. Wij willen de kernkwaliteiten van de dorpen en hun buitengebied minimaal behouden en waar mogelijk versterken zodat elk van de dorpen zijn eigen identiteit kan behouden, benutten, versterken en verder ontwikkelen. Wij kijken per dorp wat er nodig is om te komen tot een goede balans in levendigheid, een inclusieve en gezonde woon- en werkomgeving met aandacht voor (sociale) gezondheid, welzijn, economie en onderwijs. Daarom is ook per dorp de kernwaarde en ambitie geformuleerd. In de verdere uitwerking zal zowel aandacht zijn voor de dorpen en het buitengebied als geheel, als voor de kernen op zich. Zodat ze elkaar ondersteunen en aanvullen.

2

Ieder dorp een complete, levendige, inclusieve en gezonde woon- en werkomgeving met aandacht voor (sociale) gezondheid, welzijn, economie en onderwijs

C

Buitengewoon fraai en afwisselende natuur en landschap, uniek voor Nederland

Het grondgebied van de gemeente Rheden beslaat de overgang van de hoger gelegen Veluwe tot de laag gelegen IJssel. Door die overgang van hoog naar laag kent Rheden een grote diversiteit aan natuur en (cultuur)landschap. Landschappen met bossen en heide op de Veluwe, akkers, dorpen, lanen, beken en landgoederen op de Veluwezoom, weiden, hagen, strangen in de uiterwaarden en de IJssel. De overgang (over de gradiënt) van hoog en droog naar laag en nat bepalend is voor de rijke natuur in Rheden. Deze verscheidenheid en de eeuwenlang ontwikkelde verschijningsvormen willen we koesteren en voor de toekomst duurzaam ontwikkelen.

3

Transformatie naar een toekomstbestendige, veerkrachtige, klimaatrobuuste en duurzame omgeving met aandacht voor natuurinclusiviteit en biodiversiteit. 17

Gemeente Rheden | Inventarisatie- Omgevingsvisie Rheden | 2022

KERNWAARDEN PER DORP

AMBITIES PER DORP

Laag-Soeren: Dorp aan de Veluwe

Spankeren: Dorp met een landelijk en agrarisch karakter

Ellecom: Dorp met historische allure; dorp als buitenplaats

Door zijn ligging aan de rand van de Veluwe en in het bijzonder de aanwezigheid van sprengen en beken onderscheidt Laag-Soeren zich duidelijk van de andere dorpen in de gemeente. Laag-Soeren is gelegen in een aantrekkelijke omgeving met veel groen, waardevolle cultuurhistorische (landschaps)elementen, sprengen, beken en kuuroord en badhuis. De Veluwe en agrarische omgeving zijn vrijwel overal in het dorp ‘voelbaar’ en daarom sterk verweven met het omliggende landschap. Deze kwaliteiten willen we gebruiken om het dorp nog aantrekkelijker te maken en op deze manier levendig voor inwoners en bezoekers.

In Spankeren is het goed wonen. Kenmerkend voor het dorp zijn het kleinschalige en open karakter, een eenvoudige ruimtelijke opbouw, de sterke relatie met het omliggende agrarisch gebied en het gevoel van rust en ruimte. Mensen voelen zich verbonden met elkaar en het dorp. De landelijke ligging en geleidelijke overgang naar het buitengebied is met name in het historische hart van het dorp nog steeds goed waarneembaar. Deze kwaliteiten borgen en versterken helpen het unieke karakter van het dorp en daarmee de verbondenheid met het dorp te behouden.

Vandaag de dag is de rijke geschiedenis van Ellecom op veel plekken in het dorp nog steeds prominent aanwezig, zoals de karakteristieke (villa) bebouwing, buitenplaatsen en sporen van het agrarisch en toeristisch verleden. Daarnaast kent Ellecom een groene en parkachtige uitstraling, liggend tussen de grote landgoederen Hof te Dieren en Middachten. Door de kleinschaligheid van het dorp en de aantrekkelijke rustige woonomgeving is het goed wonen in Ellecom. Bewoners beleven het als een sfeervol en gezellig dorp met veel activiteiten. Dit willen we zo houden.

Behouden, versterken en verder ontwikkelen (beleefbaar en zichtbaar maken) van de historie en de landschappelijke kwaliteiten van Laag-Soeren, de verwevenheid van dorp met het landschap. 18

Versterken van het groene, landelijke karakter van het dorp en de relatie met het omliggende agrarische landschap

Borgen, beschermen en versterken van de bestaande allure

De Steeg: landgoederen dorp

Dieren: Nijverheidsdorp tussen IJssel en Veluwe

Rheden: een rustig woon-werk- en leefdorp

Velp: Dorp tussen stad, Veluwe en IJssel; groen kennis dorp

De directe omgeving van De Steeg kent een zeer hoge cultuurhistorische waarde, met talrijke bijzondere structuren en relicten. Vrijwel overal in het dorp is het contact met het omringende landschap voelbaar. De sterke ontwikkelingsgeschiedenis en verbondenheid met de landgoederen (Middachten en Rhederoord), de Veluwe en de IJssel vormen positieve elementen in de structuur van het dorp en zijn daarmee de dragers van de kwaliteiten en de uniciteit van het dorp. Daarom willen we in De Steeg het cultuurhistorische karakter ten alle tijden behouden en waar mogelijk versterken. De Steeg is landgoederen dorp en bestuurlijk centrum van de gemeente.

Oorspronkelijk is Dieren een agrarische nederzetting aan de rand van de stuwwal met bossen en heidevelden, akkerlanden aan de voet daarvan en weidegronden langs de IJssel, op het kruispunt van wegen tussen Arnhem-Zutphen en Doesburg-Harderwijk. Dieren heeft zich ontwikkeld tot een centrum van nijverheid en innovatie met ambachtelijke bedrijfjes, handwerklieden, winkels, zakenmensen en industrie. Als enige dorp in de gemeente bezit Dieren een intercitystation. Om Dieren te behouden als nijverheidsdorp willen we de energie en hang naar innovatie koesteren door Dieren te zien als proeftuin voor groene bedrijvigheid, duurzame energie en circulaire economie.

Rheden is een woon-, werk- en leefdorp met een rijk verenigingsleven. Rheden wordt vooral gewaardeerd om zijn rustige en aantrekkelijke ligging, tussen het groen van de Veluwe en het water van de IJssel. Deze ligging is niet alleen aantrekkelijk voor haar inwoners maar ook voor het toerisme. Van oudsher heeft Rheden zich ontwikkeld als een industriedorp. De opgave die in de omgevingsvisie voor Rheden is om te komen tot een balans tussen wonen, werk en toerisme zodat Rheden een rustig woondorp kan blijven voor haar inwoners maar ook de gevraagde ruimte biedt voor de nodige bedrijvigheid en aanwezige toerisme.

Door de omvang van Velp en een aantal uitgesproken kenmerken en kwaliteiten is Velp een eigen kracht in de gemeente en in de regio. De sociaal-economische verschillen tussen de inwoners van Velp is groot. Daarnaast is Velp traditioneel een vestigingsplaats voor groene scholen. Dichtbij de onderwijsinstellingen van Arnhem. Het past bij de groene cultuur van Velp om voor onderwijs Velp als een ‘proeftuin’ tot haar beschikking te kunnen hebben. Deze kwaliteiten kunnen nog veel verder worden doorontwikkeld om zo klaar te zijn voor - en mee te kunnen bewegen in de toekomst en de kwaliteiten voor de gemeente en in de regio te behouden.

Behoud en versterken van het cultuurhistorisch karakter van het landgoedren dorp

Proeftuin voor groene bedrijvigheid, duurzame energie en circulaire economie. Open voor nieuwe technologische ontwikkelingen en ruimte om te experimenteren.

Balans aanbrengen tussen wonen, werken en toerisme

Sterkere ontwikkeling van Velp als sociaal/ economische eenheid, met de bandbreedte van een stad en de woonkwaliteit van een groen dorp.

Gemeente Rheden | Inventarisatie- Omgevingsvisie Rheden | 2022

20

Gemeente Rheden | Inventarisatie - Omgevingsvisie Rheden | 2022

4 Hoofdthema’s en dilemma’s

In de inventarisatie zijn we gekomen tot twee grote strategische thema’s waar de gemeente de komende periode voor staat, om zo de gemeente Rheden weerbaar en robuust te maken voor de toekomst. In de omgevingsvisie zullen deze thema’s worden uitgewerkt in opgaven waarmee we de komende jaren met een horizon tot 2040 aan de slag gaan. Ons streven is om met deze opgave realistische en haalbare doelen te stellen die in een periode van 15 jaar kunnen worden uitgevoerd binnen het beschikbare budget en capaciteit van de gemeente. De thema’s komen voort uit de gesprekken met bestuur, ambtenaren, inwoners en andere stakeholders en belanghebbenden en een inventarisatie van het huidige beleid. Maar ook komen ze voort uit de opgaven in de regio, de provincie, het Rijk of zelfs vanuit de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties met het oog op de ‘sustainable development’. Naast de thema’s een paar strategische dilemma’s naar voren. Deze willen we ook verder uitdiepen in de omgevingsagenda. Alles met het oog op het verstevigen en verbeteren van onze kernwaarden.

De twee belangrijkste thema’s voor de komende 15 jaar zijn: ‘Duurzaamheid & Milieu’ en ‘Leefbaarheid’. En de strategische dilemma’s: ‘Wie willen we zijn als gemeente?’ en ‘Hoe gaan we de beschikbare fysieke ruimte verdelen?’ Op de laatste twee bladzijden van dit document hebben we de thema’s onderverdeeld in een aantal subthema’s. Per thema heb we in beeld gebracht wat het perspectief is of kan zijn. Deze is vervolgens afgezet tegen de kernwaarden en ambities van de gemeente Rheden. Deze tabel geeft een indruk van de vraagstukken en dilemma’s die naar voren komen en waarin afwegingen en keuzes gemaakt moeten worden. De afwegingen en keuzes willen we de komende periode gaan maken door de vraagstukken van alle kanten te bekijken samen met de raad, beleidsambtenaren en inwoners. De gemaakte keuzes en afwegingen worden vastgelegd in de Omgevingsagenda 2040.

21

Gemeente Rheden | Inventarisatie- Omgevingsvisie Rheden | 2022

Hoofdthema 1 Duurzaamheid & Milieu Duurzaamheid en milieu gaat over alles wat te maken heeft klimaat en milieu en hoe wij daar lokaal me om kunnen gaan. De leefbaarheid van de gemeente in de toekomst onder invloed van klimaatverandering. Uiteraard komen daarbij de grote landelijke vraagstukken ook voorbij en moeten we kijken hoe wij als Rheden daarin kunnen bijdragen. Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie gaat over het klimaat robuust maken van onze gemeente. Hoe gaan we om met droogte, wateroverlast en hitte in de dorpen? Klimaatmitigatie Klimaatmitigatie gaat over schone energie, de warmtetransitie, besparing en verduurzaming. Ten aanzien van de klimaatmitigatie is er op verzoek van de raad een burgerberaad ingesteld dat antwoord gaat geven op de vraag wat belangrijk is voor een C02-neutraal Rheden. Vraagstukken zoals zon- en windenergie of andere vormen van schone energie, warmtetransitie, besparing, verduurzaming en waar op gefocust moet worden zullen hier ter sprake komen. Wij volgen hierin het burgerberaad en nemen de uitkomsten van het burgerakkoord mee in de omgevingsvisie. Biodiversiteit Biodiversiteit gaat om de grote verscheidenheid aan dieren, planten en habitats. De biodiversiteit zorgt door de interactie met omgevingsfactoren, voor ecosystemen waarin organismen kunnen leven, zoals bijvoorbeeld de mens. We kunnen niet overleven 22

zonder de natuur. De biodiversiteit staat onder druk. Herstel en versterken van biodiversiteit is in deze tijd van klimaatverandering van groot belang. Een robuust ecosysteem legt CO₂ vast, biedt plaagsoorten het hoofd, reguleert de waterhuishouding en voorkomt hittestress. Als Rheden willen we bijdragen aan het behoud, herstel en versterking van de biodiversiteit. Landbouw De landbouw staat voor een grote transitie naar een meer duurzame en circulaire vorm van landbouw, in evenwicht met natuur en milieu. De agrarische sector in Rheden heeft al grote stappen gezet maar de opgave is groot. Rheden wil deze transitie in de komende jaren vorm gaan geven. Waarbij we circulaire landbouw, natuur, milieu, water, klimaat en gezondheid een plek geven.

Gemeente Rheden | Inventarisatie - Omgevingsvisie Rheden | 2022

Hoofdthema 2 Leefbaarheid Leefbaarheid van gaat voer de vragen die op ons afkomen ten aanzien van de inrichting van onze fysieke omgeving zijn van invloed op de leefomgeving en leefkwaliteit. Wij streven naar een levendige, inclusieve en gezonde woon- en werkomgeving na met aandacht voor (sociale)gezondheid, welzijn, economie en onderwijs. Op dit moment hebben de belangrijkste vraagstukken ten aanzien van de kwaliteit van de leefomgeving betrekking op het vraagstuk hoe we willen omgaan met het toerisme in onze gemeente en hoe we de economie vitaal houden. Een belangrijk vraag daarbij is de positie van Rheden in de regio ten aanzien van wonen, recreatie, bedrijvigheid etc.? Sociaal-Maatschappelijke leefbaarheid De sociaal-maatschappelijke leefbaarheid gaat o.a. over wie we als gemeente willen we zijn en wat daarvoor nodig is in de fysieke omgeving? Is er een grote gemeenschappelijke deler of kan dit per dorp of wijk verschillen? Onderwerpen zijn o.a. Voor wie bouwen we woningen in de dorpen? Zetten we in op verjonging in de dorpen? Welke zorg en voorzieningen zijn er nodig in de dorpen? Fysieke leefbaarheid De keuzes die we maken hebben invloed op de fysieke leefomgeving. Hoe wordt de ruimte om ons heen beleefd, gebruikt? Onderwerpen zij o.a.

Dilemma’s -

Rust versus drukte in de woongebieden Hoogbouw en laagbouw Inbreiden versus uitbreiden Ruimteverdeling Ruimtelijke kwaliteit Belevingswaarde Herbestemming

Recreatie en toerisme Bij recreatie en toerisme draait het om de vragen zoals: Op wat voor soort toerisme willen we inzetten? Welke maatschappelijke doelen dient het toerisme lokaal, regionaal en landelijk? Hoe willen dat het toerisme zich verhoudt tot de door ons gewenste natuurwaarden, leefbaarheid, verkeersoverlast, economisch profijt? Vitale economie De lokale economie en een essentieel onderdeel van het voorzieningenniveau voor inwoners en dragen in belangrijke mate bij aan het goede woon- en leefklimaat in de gemeente. Vitale economie is daarom in het belang van de hele gemeente. Hoe ziet deze economie eruit? Waar gaan we ons op richten qua sector, type bedrijvigheid lokaal, regionaal en landelijk?

Bij het opstellen van de thema’s kwamen er een paar strategische dilemma’s naar voren. De antwoorden op deze dilemma’s zijn bepalend welke opgaven prioriteit krijgen en hoe we deze gaan vormgeven de komen 15 jaar. Strategisch dilemma 1: DNA Rheden Vanuit de analyse weten we wat onze kernwaarden zijn en daarmee onze kracht ligt. Maar strookt dit met wie we als gemeente willen zijn? Welk type inwoners, soorten bedrijven willen wij bedienen? Wat is onze rol in de regio en de provincie? En passen de ambities zoals die er nu liggen bij deze wens? Dit gesprek is medebepalend voor de keuzes van opgaven waaraan we de komende jaren gaan werken in het kader van de omgevingsvisie. Strategisch dilemma 2: Ruimte gebruik Willen we Rheden in de toekomst leefbaar houden, dan moeten we daar nú wat voor doen. De komende jaren moeten er meer woningen komen maar er is ook ruimte nodig voor natuur, landbouw, economie en een duurzame energievoorziening. We moeten meer rekening houden met het veranderende klimaat. Tegelijk willen we goed bereikbaar zijn en aantrekkelijk houden voor inwoners, toeristen en bedrijven. Dit vraagt om een goede afweging tussen verschillende – soms botsende – opgaven en belangen en de aanwezige beschikbare ruimte om opgaven te realiseren.

23

HOOFDTHEMA’S VERSUS KERNWAARDEN EN AMBITIES Onderstaand schema is de opmaat naar de Omgevingsagenda 2040. De confrontatie tussen de twee hoofdthema’s uit de inventarisatie van het huidig beleid ‘Leefbaarheid’ en ‘Duurzaamheid en milieu’, afgezet tegen de kernwaarden en ambities. Per kernwaarde en bijbehorende ambitie bekijken we de perspectieven en de knelpunten in relatie tot de hoofdthema’s. Het is een eerste aanzet en nog incompleet. Dee beleidstukken die nu en het komende jaar nog worden vastgesteld zijn hierin niet verwerkt. En volgen.

1

Gemeente Rheden | Inventarisatie- Omgevingsvisie Rheden | 2022 Borgen van Rheden als unieke, groene en erfgoedrijke gemeente voor inwoner en toerist

KERNWAARDEN EN AMBITIES Perspectieven:

We zetten in op:

Knelpunten:

LEEFBAARHEID Maatschappelijke leefbaarheid – Identiteit

HOOFDTHEMA’S

–

Sociale verbinding

–

Inclusiviteit – iedereen doet mee

– –

Gezondheid Veiligheid

Fysieke leefbaarheid – Wonen

Erfgoed/ historie inzetten voor (versterking van) de identiteit van de gemeente Rheden: het verhaal van de kernen en het cultuurhistorische landschap.

–

–

Verhalen ondersteunen de (historische) samenhang

–

Erfgoed kan ook een belangrijke bijdrage leveren aan de leefbaarheid in de wijken: mensen voelen zich vaak meer thuis in een karakteristieke woonomgeving; zie voorbeeld Stenfert

–

Hergebruik/ transformatie van bestaand erfgoed voor diversiteit in aanbod van woningen

–

Transformatie of sloop en nieuwbouw

–

Recreatieve ontwikkelingen in de unieke cultuurhistorische omgeving

–

Voorzieningen

–

Leefkwaliteit – een aantrekkelijke leefomgeving

–

Erfgoed herkenbaar maken, ook in de inrichting van de openbare ruimte

–

Mobiliteit - bereikbaar en toegankelijk

–

Goed op elkaar aansluitende fiets- en wandelroutes maken het erfgoed beleefbaar

– –

Benutten van het erfgoed voor recreatie en toerisme Verscheidenheid van het erfgoed in Rheden inzetten voor spreiding recreatie & toerisme (ook regionaal)

–

Erfgoed als economische motor voor Rheden

Klimaatmitigatie – CO2 neutraal – Opwekken van schone energie (zon en wind) – Warmtetransitie – Besparing en verduurzaming – Circulair

–

DuMo coach als hulp bij verduurzaming van monumentale panden

–

Grootschalige opwek van zon en wind in (cultuurhistorisch) waardevol landschap

Klimaatadaptatie – Hitte – Droogte – Wateroverlast – Bodembeheer

–

Leren van het verleden: oude (water)structuren benutten, denk aan bovengronds brengen beek in Velp, inpassen wadi in hersteld park Daalhuizen. Benutten van historische kennis voor oplossingen van nu

–

Historische beplantingsstructuren en - soorten in een veranderend klimaat

Recreatie en toerisme

Vitale economie

DUURZAAMHEID EN MILIEU

24

Biodiversiteit

–

Benutten van oude bomen/ groenstructuren (veel aanwezig op de landgoederen) zijn goed voor de biodiversiteit. Leren uit het verleden.

Landbouw

–

Het (agrarische) cultuurlandschap doorontwikkelen op basis van de historische structuren en historische kennis

Gemeente Rheden | Inventarisatie - Omgevingsvisie Rheden | 2022

2

Ieder dorp een complete, levendige, inclusieve en gezonde woon- en werkomgeving met aandacht voor (sociale) gezondheid, welzijn, economie en onderwijs

Perspectieven:

Knelpunten:

–

Een toegankelijke openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen

– – – – – –

Een divers aanbod van woningen Herstructureren woonwijken Transformatie van bedrijventerreinen naar wonen Transformatie van leegstaande panden naar wonen Meer combinaties van wonen en werken Staat van onderhoud woningen

–

– –

Voorzieningen in de dorpen in stand houden om jongeren te binden Integrale wijkaanpak

–

–

Balans in recreatieve aantrekkingskracht en woon- en leefomgeving

Benutten eigenheid dorpen voor recreatie en toerisme Benutten van bestaande voorzieningen voor toeristen

– –

– – – –

–

Perspectieven:

–

Financiering van landschapsinstandhouding en -verbetering

–

Groene projecten kunnen bijdragen aan de sociale cohesie in straten, wijken en dorpen

–

Wie voelt zich verantwoordelijk?

– –

Groen dicht bij huis Buitengebied beter toegankelijk maken vanuit de dorpen door bv. ommetjes vanuit de dorpen en verbindingen van de stuwwal naar de IJssel

Verschil in korte - en lange termijn behoefte naar woningen en type woningen Hoogbouw of laagbouw De balans tussen voldoende ruimte voor bedrijven en voor woningbouw Voor wie bouwen we? Wat is het ‘laadvermogen’ van wonen in de dorpen?

–

Natuurinclusieve wijken met groene verbindingen naar het omliggende landschap

–

Wat is het ‘laadvermogen’ van wonen in het buitengebied?

Voorzieningen per dorp of voorzieningen per cluster dorpen (bv. dorpshuis of basisschool)? Voorzieningen in een dorp alleen voor bewoners of ook voor toeristen?

–

Benutten aanwezigheid (groen) onderwijs

–

Een groene leefomgeving draagt bij aan beleving –

Verstoring van natuur door verkeersbewegingen

–

Druk op natuur en landschap door recreatie

–

Dorpenroute voor verkeer/doorstroming of als recreatieve verbinding tussen Veluwe en IJssel?

–

Fiets- en wandelroutes maken het bijzondere landschap en de natuur beleefbaar

–

Doelgroep voor recreatie: de inwoners van Rheden en/of de regio en/of landelijk? Rust en minder voorzieningen in de dorpen versus ‘drukte’ maar meer voorzieningen door toeristen Iedere kern een eigen recreatief profiel of presenteert Rheden zich als 1 gemeente?

–

Diversiteit in landschappen van Veluwe tot IJssel inzetten voor (recreatieve) beleving Opbrengst door toerisme inzetten voor kwaliteitsverbetering van het landschap

– –

Knelpunten:

De diversiteit van - en de kennis over de landschapstypen in de gemeente Rheden versterken

Afnemend aantal vrijwilligers in een nu nog rijk verenigingsleven

–

Transformatie naar een toekomstbestendige, veerkrachtige, klimaatrobuuste en duurzame omgeving met aandacht voor natuurinclusiviteit

–

De onderscheidende kwaliteiten en karakteristieken per buurt of dorp overeind houden en versterken

–

3

–

– – –

Verbreding van winkelfuncties Herstructureren bedrijventerreinen Stimuleren lokale economie

–

Terugloop van winkels en voorzieningen in de dorpen

– –

Omgevingskwaliteit van Rheden inzetten als goed vestigingsklimaat Natuurinclusieve en circulaire bedrijven(terreinen)

– – – – – –

Het burgerberaad geeft richting aan een CO2 neutraal Rheden Integrale wijkaanpak Verduurzaming van woningen en bedrijven Een circulaire economie Inzetten op deelauto’s en openbaar vervoer Volledig aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. Tussenstap voor Rheden is 3000 á 4000 woningen in 2030 van het aardgas af

–

–

Zon en wind op een plaats waar het past in het landschap en koppelen aan landschapsversterking

–

Elektrificatie en afscheidt nemen van fossiele brandstoffen zoals kolen, olie en aardgas, vragen ruimte in de wijken en in het buitengebied Energiearmoede

–

Groen inzetten voor klimaatadaptatie maakt de leefomgeving aantrekkelijker en biedt kansen om de biodiversiteit te vergroten Positieve effecten van groen in de leefomgeving

–

Wateropvang en een hittebestendige omgeving vraagt ruimte

– –

Het bodem- en watersysteem als basis nemen voor ontwikkelingen Gradiënt van Veluwe naar IJssel benutten voor de wateropgave

–

–

Een grotere biodiversiteit geeft meer kleur en variatie aan de dorpen

–

Groen voor biodiversiteit vraagt meer ruimte

– – – –

– –

Zon en wind in landschap vraagt ruimte Combinatie zon en natuur?

Groenstructuren in de dorpen aansluiten op het omringende landschap om de biodiversiteit te versterken Oude groenstructuren gebruiken

–

Verandering/ aanpassing in landschap en beplanting door klimaatverandering

Transitie naar natuurinclusieve landbouw Uitgaan van de ondergrond en het watersysteem als basis voor duurzame landbouw

– –

Toekomst landbouw in relatie tot Natura 2000 gebieden Natuurinclusieve landbouw vraagt meer ruimte dan de huidige landbouw

Gemeente Rheden | Inventarisatie- Omgevingsvisie Rheden | 2022

Bijlage Overzicht (strategische) beleidsstukken In de bijlage een overzicht van het huidige (strategisch) beleidstukken zoals meegenomen is in deze inventarisatie. Overige beleidsstukken zullen onder de Omgevingswet een plek krijgen in de omgevingsprogramma’s en/of het omgevingsplan.

26

Gemeente Rheden | Inventarisatie - Omgevingsvisie Rheden | 2022 Agenda Ruimtelijke adaptatie, 2016 De klimaatveranderingen voor Rheden zijn in deze rapportage geïnventariseerd. Deze in Rheden te verwachte klimaatveranderingen zijn gecombineerd met de Natuurlijke Alliantie informatie. Dit resulteert in een kwetsbaarhedenkaart. Aan de hand van kwetsbaarhedenkaart zijn klimaatopgaven geïnventariseerd voor de gemeente als geheel en per kern. De gebiedsatlas is een vervolgstap/actualisatie op deze inventarisatie en kwetsbaarhedenkaart. Beheernota Openbare Ruimte, 2020 Tactische vertaling van beleidsambities in kaders voor beheer van de openbare ruimte Beleidskader Energie en Landschap, 2021 Beleidskader ter beoordeling van initiatieven grondgebonden energie-opwek Beleidskader klimaataanpak, 2019 Geeft richtingen focus op te nemen stappen op het gebied van energietransitie Beleidskader Samen Energie Opwekken, 2021 Beleidskader ter beoordeling van de participatie bij initiatieven voor grondgebonden energie-opwek Beleidskader voor de klimaataanpak 2019-2022 “Aan de slag voor een duurzaam klimaat”, 2019 Betreft het gemeentelijk beleid t.a.v. klimaat. Hoofddoel: CO2-neutraal in 2040. In het klimaatprogramma 2019-2022 is de uitvoering van de klimaatdoelen uitgewerkt.

Beleidsnota aanpak permanente bewoning, 2004 Handhaving strijdig gebruik recreatieverblijven als woning Beleidsnota Bomen, 2005 Beschrijving van het groene raamwerk, invloed van onze bomen in de dorpen, juiste boom op de juiste plek en de basis voor de lijst bijzondere bomen Biodiversiteitsplan 2022 Beschrijving hoe we de biodiversiteit in Rheden verbeteren in onze projecten Bouwverordening, 2018 Bevat alleen nog regels voor welstand, bodem en enkele alg. zk Convenant Groene Vallei Veluwezoom, 2012 Detailhandelsstructuurvisie KIEZEN VOOR EIGEN KWALITEIT, 2017 Beleid inzake detailhandel en hoe om te gaan met de winkelgebieden Doelgroepenverordening sociale woningbouw, 2017 Verordening waarmee sociale huur in het bestemmingsplan kan worden vastgelegd. Economisch visie en uitvoeringsprogramma Een actuele economische beleidsnota van en voor de gemeente Rheden 2016-2020, 2016 Economische visie en uitvoeringsprogramma heeft een aantal doelen: werkgelegenheid stimuleren, vestigingsklimaat verbeteren en daarnaast de dienstverlening Erfgoednota, 2017 Hoe gaan we om met het erfgoed in Rheden? Onder erfgoed wordt verstaan: archeologie, historische (steden)bouw, historisch landschap en het immaterieel erfgoed (waaronder de verhalen). Aan de nota is een uitvoeringsagenda gekoppeld.

Erfgoedverordening, 2022 Invulling wettelijke taken en gemeentelijke taken beschermd erfgoed: aanwijzing monumenten en vergunningverlening ca. Fietsplan Rheden, 2016 Het Fietsplan beschrijft het fietspadennetwerk voor zowel de utilitaire als de recreatieve fietser. Gebiedspaspoort Laag-Soeren, 2020 Ruimtelijk kader voor behoud en ontwikkeling beschermd dorpsgezicht Laag -Soeren en als inspiratiedocument. Ontwikkeld met inwoners Gebiedsvisie Landgoed Avegoor, 2015 Ruimtelijke visie voor (middel) lange termijn voor Landgoed Avegoor in Ellecom Groenblauwe structuur, 2019 Groenblauwe structuur als raamwerk voor kllimaatadaptatie Groenstructuurplan, 2002 Beschrijving van de groene kenmerken per dorp, gebiedsindeling van het groen in accent-, bebouwing- en natuurzone tbv inrichting en beheer. Huisvestingsverordening, 2020 Een gemeentelijke huisvestingsverordening, uniform vastgesteld in de regio. Hiermee wordt de woningtoewijzing van sociale huurwoningen vastgesteld. Lokale nota publieke gezondheid, 2016 Nota publieke gezondheid. Met als doel bij te dragen aan een goede ervaren gezondheid van inwoners. Gaat in op diverse gezondheidsthema’s: leefstijl, veerkracht, mentale gezondheid, fysieke gezondheid, sociale omgeving, fysieke omgeving etc.

Meerjarenbeleidskader Sociaal Domein Meedoen!, 2017 Integraal beleidskader sociaal domein met algemene doelen (kadernota) t.b.v. het gehele sociaal domein: Wmo, Participatie, Jeugd, Sport en cultuur Nota Bodembeheer, 2020 Beschrijft de regels voor het toepassen van grond op basis van de kwaliteit. Afweging vind plaats op basis van de onderliggende Bodemkwaliteitkaart. In 2020 is een Wijziging op de Nota Bodembeheer vastgesteld. Nota Grondbeleid, 2019 Hoe gaat de gemeente om met haar gronden en grondexploitaties Nota milieuzonering Rheden, 2015 Hoe past de gemeente de VNG uitgave bedrijven en milieuzonering toe in de bestemmingsplannen Nota parkeernormen Rheden, 2015 De Nota Parkeernormen Rheden 2015 beschrijft hoe in de gemeente zal worden omgegaan met het parkeren bij bouwaanvragen. Nota Sport en bewegen 2019-2026, 2019 Nota Sport & Bewegen. Belangrijkste doel ervan is de sport- en beweegdeelname onder inwoners te stimuleren langs 3 lijnen: 1) Stimuleren van sport- en beweegdeelname onder verschillende doelgroepen 2) Ruimte voor sport en bewegen (accommodaties & openbare ruimte) en 3) Toekomstbestendige Sport- en beweegaanbieders. Nota Standaardmethodiek bestemmingsplannen dorpen Rheden, 2015 Beschrijft de wijze waarop gehandeld wordt bij het opstellen van bestemmingsplannen voor de dorpen.

Nota van uitgangspunten Calluna 2011 Uitvoering geven aan aanvalsplan winkeliersvereniging Notitie ‘Hogere grenswaarden Wet geluidhinder Rheden’, 2015 In de Wet geluidhinder is opgenomen dat de gemeente hogere waarden mag verlenen. In dit beleid staan de beleidsregels hoe we dat als gemeente doen bij nieuwe geluidsgevoelige bestemmingen Notitie erf- en perceelsafscheidingen, 2012 Criteria voor het plaatsen voor erf- en perceelsafscheidingen Notitie Externe veiligheid, 2012 Notitie is vastgesteld door BenW. De notitie dient als ambtelijke richtlijn bij het opstellen van ruimtelijke kaders in de gevallen waarbij de externe veiligheid een rol speelt. Omgevingsvisie Buitengebied, 2019 Ruimtelijke visie voor (middel)lange termijn voor het buitengebied Parapluplan Archeologie Parkeernota, 2013 Betreft het beleid ten aanzien van parkeren en parkeerregulering Parkeerverordening, 2013 De Parkeerverordening regelt het toewijzen van plaatsen voor vergunninghouders, het verstrekken van de vergunningen, het gebruik van de parkeerapparatuur en de handhaving binnen het betaald parkeren gebied in Velp.

Perspectief Gelders Arcadië, 2016 Regionale gebiedsvisie gebaseerd op convenant tussen gelders arcadie gemeente: samenwerking instandhouding en ontwikkeling landgoederenzone gelders arcadie Regionaal Energie Strategie 1.0 (RES 1.0) Let op dit is geen beleid, maar een regionaal plan moet nog geborgd worden in omgevingsbeleid 2021. De RES is een instrument om te komen tot regionaal gedragen keuzes voor de opwekking van duurzame elektriciteit, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en de daarvoor benodigde opslag en infrastructuur. Regionale Adaptatie Strategie (RAS), 2021 Uitvoering van de ambities uit het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (DRPA) waarin is afgesproken om de leefomgeving in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te hebben ingericht. Samenwerking werkregio Veluwezoom Regionale visie Publieke gezondheidszorg Gelderland Midden 2021-2025 2021 Regionale visie op publieke gezondheid. Presenteert een radarmodel met verschillende knoppen/gezondheidsthema’s waaraan je kunt draaien en 3 grote gezondheidsopgaven voor de komende jaren: 1) Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving, 2) Verkleinen gezondheidsachterstanden 3) Druk op het dagelijks leven jeugdigen en jong-volwassenen 4) Vitaal ouder worden. Rhedens Vastgoedkader, 2019 Dit vastgoedkader vormt daarmee de het afwegingskader voor: • De investeringen die de gemeente doet in de accommodaties voor onze inwoners.

• De duurzaamheidsopgave; bijvoorbeeld voor energiebesparing en circulariteit. • De rollen, taken en verantwoordelijkheden die gehanteerd worden bij het beheer van het gemeentelijke vastgoed. Structuurvisie Dieren 2019 Ruimtelijke visie voor (middel)lange termijn voor dorp Dieren Structuurvisie Kleine Kernen, 2016 Ruimtelijke visie voor (middel)lange termijn voor dorpen De Steeg, Ellecom, Spankeren en Laag-Soeren Structuurvisie Rheden mijn dorp van morgen 2014 Ruimtelijke visie voor (middel)lange termijn voor dorp Rheden Structuurvisie Velp 2017 Ruimtelijke visie voor (middel)lange termijn voor dorp Velp Toegankelijkheidsagenda 2021, 2020 Nota voor een toegankelijke gemeente voor inwoners met een beperking. De agenda gaat in op verschillende toegankelijkheidsthema’s: fysieke toegankelijkheid, visuele, wonen, werk, vervoer, vrije tijd & recreatie etc. Transitievisie Warmte, 2021 In de warmtevisie staat een eerste richting beschreven waar, wanneer en hoe we de komende jaren van het aardgas kunnen gaan. Uitgangspunten inrichting openbare ruimte winkelgebied Calluna, 2016 Is meer uitvoeringsnotitie dan beleid Uw leefomgeving, ons werk! Leidraad voor passende participatie , 2011 Verkeerscirculatieplan Dieren e.o. , 2013 Het VCP is een visie op het wegennet van Dieren en omgeving met bijbehorend maatregelenpakket.

De visie en de maatregelen zijn afgestemd op het plan Traverse Dieren. Verkeerscirculatieplan Velp, 2008 Het VCP Velp beschrijft de aanpak van de verkeersproblemen in Velp en geeft een advies ten aanzien van een voorkeursoplossing voor de toekomstige verkeerscirculatie. Verkeersveiligheidsplan 2000 In het VVP is een wegencategorisering vastgesteld en uitgangspunten tbv de verhoging van de verkeersveiligheid Verkenning en visie: Huisvesting van arbeidsmigranten en zorgcliënten in balans 2020 Visie op het gebied van huisvesting voor arbeidsmigranten en huisvesting voor zorgcliënten. Verordening hemel- en grondwater Rheden 2015, 2015 Verordening afvoer hemelwater en grondwater Rheden 2015 (overheid.nl) Visie en leidende principes milieutoezicht regio Arnhem, 2020 Visie en leidende principes milieutoezicht Visie flexibilisering functies bedrijventerreinen, 2016 Verruiming functies op bedrijventerreinen Visie Havikerpoort, 2004 Ruimtelijke visie en uitvoeringsprogramma voor (middel)lange termijn voor het gebied tussen De Steeg-Dieren en bosrand Veluwe en Ijssel Visie op flexibilisering / functieverruiming op de bedrijventerreinen in de gemeente Rheden, 2016 Visie op verruiming van functies op bedrijventerreinen. Doel: bedrijventerreinen ook voor de toekomst aantrekkelijk houden voor meer economische activiteiten.

Visie Wonen welzijn zorg, 2016 Huisvesting kwetsbare groepen, gevolgen langer thuis blijven wonen ouderen etc Watertakenplan Olburgen 2018-2022, 2018 Dit watertakenplan (WTPO) is opgesteld om te voldoen aan wettelijke planverplichtingen. Het is vastgesteld beleid en mede bepalend voor het water-,riolerings- en zuiveringsbeheer in de komende jaren. Het zal in 2021/2022 worden geëvalueerd waarna er een nieuwe opgesteld wordt Welstandsnota inclusief beeldkwaliteitsplannen, 2017 Beleidskader voor ruimtelijke kwaliteit van bebouwde omgeving. Een toets aan de welstandsnota is onderdeel van de procedure van omgevingsvergunningen. Wijkagenda Klimaatadaptatie Velp 2019 De Wijkagenda Klimaatadaptatie vormt een kader om klimaatadaptatie te borgen binnen de verschillende wijken. De Wijkagenda vormt een praktisch intern document. Het doel is dat klimaatadaptatie bij de start van een project gelijkwaardig wordt meegenomen met de andere thema’s die spelen. Wijkvisie ‘Velp Zuid straks’, 2009 Uitgangspunten wijkverniewing Woonvisie 2020-2026 2020 Brede visie op wonen in de gemeente Rheden. Woonwagenbeleid 2023 Beleid m.b.t. woonwagenstandplaatsen in de gemeente Rheden

27