Bijlage 17 - Wind en Zon quickscan (23.96)
Tekst van het document
IJssel District QuickScan wind & zon Velp 17 februari 2023
Colofon
Publicatiedatum
In opdracht van
17 februari 2023
Gemeente Rheden
Adres
Voor het geheel of gedeeltelijk
SVP architectuur en stedenbouw
overnemen of bewerken van
‘t Zand 17, 3811 GB Amersfoort
artikelen dient men toestemming van de redactie te vragen. In de
2
meeste gevallen zal die graag
info@svp-svp.nl
worden gegeven.
Ontwerp
Voorbehoud
Mike Wissing
Aan deze publicatie kunnen geen
Gabriela Vieira
rechten worden ontleend.
IJssel District QuickScan wind & zon Velp 17 februari 2023
IJssel District Velp
3
Inhoudsopgave
Inleiding
7
Zonstudie
9
Daglichtstudie
53
Windstudie
59
IJssel District Velp
5
Ontwikkelplan IJssel District
Massamodel voorbeelduitwerking Ontwikkelplan IJssel District 6
Inleiding Het nieuwe IJssel District in Velp gaat een bruisende stedelijke woonbuurt worden. De buurt kent een stedelijkheid en dichtheid die we steeds vaker zien in Nederland, maar nieuw is voor Velp. Bij ontwikkelingen van deze dichtheid is het belangrijk om vroegtijdig te onderzoeken wat de effecten zijn op het leefklimaat. Dit maakt het mogelijk om in de uitwerking van plannen rekeningen te houden met de effecten van hoge bebouwing, wind zon, en daglicht. Het moet straks immers prettig zijn om te wonen, werken, lopen, fietsen en recreëren. Om die reden is tijdens het maken van het ontwikkelplan IJssel District een QuickScan wind en zon uitgevoerd. Deze QuickScan signaleert op basis van een eenvoudige massastudie uit het ontwikkelplan aandachtspunten op het gebied van zon, daglicht en wind. Met de tool Spacemaker AI is het mogelijk om met een abstract model al waardevolle informatie te generen over de effecten van wind en zon. Het is belangrijk om bewust te zijn van het feit dat in deze studie nog geen rekening gehouden is met de effecten van bomen, hoogteverschillen en de geleding van gebouwen. Deze onderdelen kunnen nog een groot effect hebben op zonlicht en windstromen. De resultaten uit dit onderzoek kunnen wel aanleiding geven om met deze onderdelen aan de slag te gaan in de verdere uitwerking van plannen om de kwaliteit op het gebied van zon en wind te verbeteren.
De resultaten uit dit onderzoek kunnen worden gebruikt bij het opstellen van het ontwikkelplan, inrichtingsplan, beeldkwaliteitplan en bij bouwplannen. Voor het ontwikkelplan kunnen er per bouwveld specifieke aandachtspunten en onderzoeksvragen worden gesignaleerd op het gebied van wind en zon. Op basis van deze punten kan bij de uitwerking van bouwplannen nader onderzoek worden gedaan voor het bestemmingsplan. Voor het gehele plangebied is in Spacemaker AI onderzoek gedaan naar: 1.
Zon (2D en 3D)
2.
Daglicht (3D op gevels)
3.
Wind (comfortscan en flowscan)
In deze quickscan zijn deze drie onderdelen ondergebracht in een eigen hoofdstuk. Per onderdeel start dit hoofdstuk met een toelichting op het onderzoek. Vervolgens wordt er per onderdeel een samenvattende conclusie gegeven met aanbevelingen voor de verdere uitwerking van het IJssel District.
IJssel District Velp
7
Zonstudie
Zonstudie Zonlicht is een belangrijke factor om de leefkwaliteit van een gebied te bepalen. Voldoende zonlicht is belangrijk voor onze gezondheid en draagt bij een fijne leefomgeving. De stijgende temperaturen door klimaatverandering zorgen er echter ook voor dat voldoende schaduw steeds vaker wordt meegewogen bij een prettig leefklimaat. De uitgevoerde analyse meet de hoeveelheid zonlicht op een bepaalde datum en tijdbestek. Het model genereert punten die de grond en de gebouwen in het model bedekken en kan aangeven hoeveel zonlicht deze punten bereikt. Conclusie
zoeken of de massa kan worden aangepast om
Voor het IJssel District is een uitgebreide zonscan
meer zonlicht in de ruimte en op de gevels te
uitgevoerd. In deze scan is alleen de voorgestelde
krijgen.
massa binnen het plangebied uit het ontwikkelplan
3.
Op deze locatie komt door de noord-zuid oriënta-
meegenomen. Het planten van bomen zal in de
tie en de hoge gevels weinig zonlicht op straat.
werkelijke situatie nog veel effecten op het daadwer-
Dit kan een negatief effect hebben op de woon-
kelijke zonlicht.
kwaliteit in de plint. Het advies is om te kijken naar de hoogte van de geplande bebouwing op
Over het algemeen lijkt er goede balans te ontstaan
bouwveld D. Een opening/verspringing/setback
tussen zon en schaduw binnen het plangebied. Uit de
in de massa kan hier bijdragen aan meer zonlicht
studie zijn echter wel een paar aandachtspunten
op straat en een hogere leefkwaliteit.
naarvoren gekomen die belangrijk zijn om mee te
4.
De nieuwe bebouwing rondom het bestaande
nemen bij de verder uitwerking van het plan. Hieron-
kantoorgebouw heeft effect op de hoeveelheid
der volgt een overzicht:
zonlicht op het maaiveld. Het is belangrijk om bij de herinrichting van deze ruimte rekening te
1.
Op deze locaties is het belangrijk om te kiezen voor gebouwtypologieën die woningen en buitenruimtes niet alleen aan de noordkant laten oriënteren. Er komt te weinig zonlicht op de noordzijde om een aangename woning/buitenruimte te creëren.
2. Op deze locatie valt door de hoogte van het ziekenhuis weinig zonlicht op de gevels en de open ruimte. Dit zal bij het maken van daglichtberekeningen een probleem vormen. De kwaliteit van deze ruimte staat onder druk. Het advies is om in een uitwerking van dit bouwveld te onder-
10
houden met de lage hoeveelheid zonlicht.
1
2
3
1
4
1
Zonscan IJssel District | 05:00 - 22:00h | 21 juni
IJssel District Velp
11
21 maart
Zonscan IJssel District | 05:00 - 22:00h | 21 maart
12
9.00 uur
12.00 uur
15.00 uur
18.00 uur
IJssel District Velp
13
Noord Maart 21 - 9.00 uur
Maart 21 | 12.00 uur
14
Maart 21 - 15.00 uur
Maart 21 | 18.00 uur
IJssel District Velp
15
Oost Maart 21 - 9.00 uur
Maart 21 | 12.00 uur
16
Maart 21 - 15.00 uur
Maart 21 | 18.00 uur
IJssel District Velp
17
Zuid Maart 21 - 9.00 uur
Maart 21 | 12.00 uur
18
Maart 21 - 15.00 uur
Maart 21 | 18.00 uur
IJssel District Velp
19
West Maart 21 - 9.00 uur
Maart 21 | 12.00 uur
20
Maart 21 - 15.00 uur
Maart 21 | 18.00 uur
IJssel District Velp
21
21 juni
Zonscan IJssel District | 05:00 - 22:00h | 21 juni
22
9.00 uur
12.00 uur
15.00 uur
18.00 uur
IJssel District Velp
23
Noord Juni 21 - 9.00 uur
Juni 21 | 12.00 uur
24
Juni 21 - 15.00 uur
Juni 21 | 18.00 uur
IJssel District Velp
25
Oost Juni 21 | 9.00 uur
Juni 21 | 12.00 uur
26
Juni 21 | 15.00 uur
Juni 21 | 18.00 uur
IJssel District Velp
27
Zuid Juni 21 - 9.00 uur
Juni 21 | 12.00 uur
28
Juni 21 - 15.00 uur
Juni 21 | 18.00 uur
IJssel District Velp
29
West Juni 21 | 9.00 uur
Juni 21 | 12.00 uur
30
Juni 21 | 15.00 uur
Juni 21 | 18.00 uur
IJssel District Velp
31
21 september
Zonscan IJssel District | 05:00 - 22:00h | 21 september
32
9.00 uur
12.00 uur
15.00 uur
18.00 uur
IJssel District Velp
33
Noord Sept. 23 | 9.00 uur
Sept. 23 | 12.00 uur
34
Sept. 23 | 15.00 uur
Sept. 23 | 18.00 uur
IJssel District Velp
35
Oost Sept. 23 | 9.00 uur
Sept. 23 | 12.00 uur
36
Sept. 23 | 15.00 uur
Sept. 23 | 18.00 uur
IJssel District Velp
37
Zuid Sept. 23 | 9.00 uur
Sept. 23 | 12.00 uur
38
Sept. 23 | 15.00 uur
Sept. 23 | 18.00 uur
IJssel District Velp
39
West Sept. 23 | 9.00 uur
Sept. 23 | 12.00 uur
40
Sept. 23 | 15.00 uur
Sept. 23 | 18.00 uur
IJssel District Velp
41
21 december
Zonscan IJssel District | 05:00 - 22:00h | 21 december
42
9.00 uur
12.00 uur
15.00 uur
16.24 uur
IJssel District Velp
43
Noord Dec. 22 | 9.00 uur
Dec. 22 | 12.00 uur
44
Dec. 22 | 15.00 uur
Dec. 22 | 16.24 uur
IJssel District Velp
45
Oost Dec. 22 | 9.00 uur
Dec. 22 | 12.00 uur
46
Dec. 22 | 15.00 uur
Dec. 22 | 16.24 uur
IJssel District Velp
47
Zuid Dec. 22 | 9.00 uur
Dec. 22 | 12.00 uur
48
Dec. 22 | 15.00 uur
Dec. 22 | 16.24 uur
IJssel District Velp
49
West Dec. 22 | 9.00 uur
Dec. 22 | 12.00 uur
50
Dec. 22 | 15.00 uur
Dec. 22 | 16.24 uur
IJssel District Velp
51
Daglichtstudie
Daglichtstudie In de daglichtstudie wordt de Vertical Sky Component (VSC) geanalyseerd. De VSC geeft een indicatie van het daglicht potentieel op punten van de gevel. Het berekend hoeveel licht van de lucht de gevels bereikt, in verhouding tot het beschikbare licht op een horizontaal onbelemmerd oppervlak (zie onderstaand schema). De VSC-score wordt gegeven als een percentage waarbij de maximale score ongeveer 40% is. Op delen van gevels met een score onder de 5% wordt het zeer onwaarschijnlijk geacht dat er voldoende daglicht toe kan treden.
Conclusie
bestaande kantoorgebouw en de noord-oostelijke
De daglichtstudie voor het IJssel District toont aan
hoek van het blok krijgen weinig licht. Voor het
dat er met de huidige massa op de meeste gevels
bestaande kantoorgebouw dient de interne opzet
voldoende daglicht kan toetreden. Op 80% van de
zo te worden ingezet dat werkruimtes zich
gevels kan meer dan voldoende daglicht toetreden.
oriënteren aan de noord en zuidgevel waar wel
Op 2% van de gevels is daglicht toetreding onwaar-
voldoende daglicht toetreed. In noord-oostelijke
schijnlijk en op 1% van de gevel zeer onwaarschijnlijk.
hoek is interessant om de ontsluitingkern in deze
Het is niet op iedere gevel nodig dat daglicht kan
hoek te plaatsen. Hiervoor is geen daglichttoetre-
toetreden. Sommige gevels tussen gebouwen zullen
ding nodig.
bestaan uit ontsluitingen of blinde gevels. Er zijn 2 locaties die als aandachtspunt zijn gesignaleerd: 1.
In de tussenruimte van bouwveld B krijgen de gevels te weinig daglicht. De volume van het ziekenhuis blokkeert hier toetreding van daglicht. Het advies is om in een uitwerking van dit bouwveld te onderzoeken of de massa kan worden aangepast om meer daglicht te doen toetreden.
2. Op bouwveld F ontstaan er 2 locaties waar daglichttoetreding minimaal is. De gevel van het
Berekening VSC-score 54
VSC-score IJssel District
Aandachtspunten bouwveld F
Aandachtspunten bouwveld B
IJssel District Velp
55
Oost
West
56
Noord
Zuid
IJssel District Velp
57
Windstudie
Windstudie De windanalyse geeft in een vroeg stadium inzicht in de effecten van gebouwen op de windstromen in het gebied. Een ongewenst effect is het creëren van oncomfortabele buitenruimtes als gevolg van gebieden met teveel wind(stromen). Door de driedimensionale structuur en opstelling van gebouwvolumes is het mogelijk om hoge windsnelheden en turbulente windstoten te ervaren en creëren. Enkele van de effecten die kunnen optreden zijn: neerwaartse stroming (naar beneden afbuigende wind, valwind), Venturi-effect (door smalle ruimtes) en omhoog afgebogen wind. De windanalyse kan dergelijke problemen identificeren. De analyse toont een comfortscan die inzicht geeft een hoe comfortabel de openbare ruimte zal aanvoelen. Daarnaast geeft de analyse een flowscan die inzicht geeft in de luchtstromen die oncomfortabele ruimtes veroorzaken. De windstromen worden gegenereerd door middel van de Global Wind Atlas. In deze atlas zijn de percentages aan dominante windstromen voor de locatie opgenomen. Conclusie De windanalyse voor het IJssel District geeft een
Er zijn een aantal specifieke aandachtspunten in deze
goed beeld van de effecten van wind op het plange-
studie gesignaleerd:
bied. Hierbij is belangrijk om te benoemen dat
1.
De toren op de hoek van bouwveld F zorgt voor
bomen, hoogteverschillen, geledingen van gebouwen
sterke windstromen op het maaiveld. Het is
niet mee zijn genomen. Deze kunnen veel effect
belangrijk om de toren te geleden en de massa te
hebben windstromen en het comfort in de openbare
laten verspringen om de windeffecten te beper-
ruimte.
ken. Bij het maken van toegangen is het mogelijk om deze binnen het volume te leggen of om deze
Over het algemeen wordt de windsituatie met de
te voorzien van een luifel. In de openbare ruimte
komst van het IJssel District verbeterd. De nieuwe
is het belangrijk om hier voldoende bomen te
gebouwen breken de windstromen en geven de wind
planten
geen kans om op snelheid te komen. Bij de hogere
2. Op deze locaties treed in smalle ruimtes het
bebouwing (bouwveld B en F) onstaan wel uitdagin-
Venturi-effect op. Hier is het belangrijk om
gen. Hier zorgen valwinden en het Venturi-effect voor
ruimtes breder te maken, de geleding aan te
oncomfortabele ruimtes. Voor het bestemmingsplan
passen of de ruimte te voorzien van extra bomen.
zal op deze bouwvelden een uitgebreidere aanvul-
3.
Op deze locaties verbeterd de windsituatie het
lende studie (volgens de NEN 8100 normen) nodig
meest ten opzichten van de huidige situatie. Hier
zijn.
is het aantrekkelijk om verblijfsruimtes in de openbare ruimte te realiseren.
60
2 3 2
1
3
Comfortscan IJssel District
IJssel District Velp
61
Flowscan bestaande situatie
Comfortscan bestaande situatie
62
Flowscan IJssel District
Comfortscan IJssel District
IJssel District Velp
63
Flowscan IJssel District
Flowscan IJssel District
64
Over SVP Alles en iedereen met elkaar verbinden Een brede en open blik kenmerkt ons bij SVP. In alles wat we doen. Of we nu met een groot- of kleinschalig ontwerptraject bezig zijn. Iets wat we al vaker in handen hebben gehad of een volstrekt nieuwe vraag. We integreren al onze nieuw verworven inzichten, drie decennia ervaring, persoonlijke kracht en kennis in alles wat we doen. Het is een no-brainer dat er binnen ons bureau kruisbestuiving plaatsvindt tussen stedenbouw en architectuur. Het maakt onze plannen beter, completer, waardevoller. En het leidt tot wederzijds respect, want alleen dan haal je het beste uit elkaar.
Het Zand 17, 3811 GB Amersfoort T: +31 33 470 1188 E: info@svp-svp.nl