Bijlage 1 - Agenda welzijn en preventie
Tekst van het document
Allemaal redenen om in te zetten op passend wonen voor ouderen. Dat kan betekenen dat de huidige woning wordt aangepast, maar ook het verhuizen naar een levensloopgeschikte woning. De 22 alliantie helpt bij het vergroten van de bewustwording en biedt hulp bij de stappen, die genomen moeten worden. Zij heeft inzicht in het beschikbare aanbod aan levensloopgeschikte woningen in de gemeente. En ze heeft een breed netwerk van partners, die professioneel of v rijwillig bezig zijn met wonen, zorg en welzijn. Hierdoor is zij een belangrijke schakel bij het vormen van zorgzame buurten. Het is van belang dat de alliantie samenwerkt met Vivare op dit vlak. Woningcorporatie Vivare richt zich op advies aan ouderen, die in de sociale huursector wonen of er naartoe willen verhuizen. Ze brengt aanbod in de sociale huur voor ouderen in beeld. De alliantie richt zich op bewustwording, netwerk en op de ouderen, die naar de particuliere sector (huur of koop) willen verhuizen. Zij brengt ook het aanbod in de particuliere sector voor ouderen in beeld. Deze samenwerking heeft naar verwachting effect op: • Het behouden van de eigen regie van de inwoner zodat de omstandigheden en derden niet hoeven te gaan bepalen wat een passende woonsituatie is en voorkoming van noodverhuizingen.
• Minder beroep op de Wmo /zorg doordat inwoners op tijd in actie komen voor het regelen van passende huisvesting voor zichzelf. • Het op gang brengen van doorstroming met lange verhuisketens, waardoor meerdere huishoudens (ouderen, gezinnen, starters) een passende woning kunnen vinden. • Verbinding met de lokale informele samenleving (niet alleen gericht op de individuele woonsituatie maar ook op de zich waarschijnlijk voordoende vraag in de toekomst en het besef wat er in de lokale samenleving mogelijk kan worden opgelost). ROLLEN Opbouwer/verbinder Type persoon Zie rol Opbouwer/verbinder Verbonden gemeenschappen. Concrete taken Zie rol Opbouwer/verbinder Verbonden gemeenschappen. Beroepskracht jeugd Type persoon Zie rol Beroepskracht jeugd Verbonden gemeenschappen. Concrete taken Zie rol Beroepskracht jeugd Verbonden gemeenschappen. Beroepskracht jeugd + Type persoon Zie rol Beroepskracht jeugd + Verbonden gemeenschappen. Concrete taken Zie rol Beroepskracht jeugd + Verbonden gemeenschappen.
Beroepskracht generalistisch 23 Type persoon Breed inzetbare professional met integrale blik, met expertise op het gebied van sociaal raadsliedenwerk, maatschappelijk werk, lichte hulpverlening en ondersteuning Concrete taken Deze voert laagdrempelige gesprekken met inwoners van alle leeftijden en biedt lichte ondersteuning bij praktische, sociale en lichte hulpvragen, met speciale aandacht voor inwoners in een kwetsbare situatie. Hij of zij is zichtbaar en toegankelijk aanwezig in de wijk en werkt samen met inwoners, gezinnen en lokale partners. Daarnaast stimuleert en organiseert de ze rol collectieve vormen van ondersteuning en versterkt het sociale netwerk rondom inwoners, zodat mensen elkaar meer kunnen ondersteunen. In samenwerking met opbouwwerk wordt gewerkt aan sterke netwerken, onderlinge verbinding en een kansrijke leef- en opvoedomgeving. De ondersteuning kan zowel kortdurend als structureel van aard zijn. Beroepskracht onderwijs Type persoon Professional met ervaring op het snijvlak van onderwijs, kinderopvang en het sociaal domein, met een verbindende en signalerende rol rondom jeugdigen en gezinnen. Concrete taken Deze rol is zichtbaar aanwezig in de leefwereld van kinderen, jeugdigen en hun ouders, met het onderwijs als belangrijke vindplaats.
Hij of zij signaleert vroegtijdig vragen en zorgen, verbindt betrokken partijen zoals onderwijs, ouders, welzijn, sport en cultuur, en organiseert passende ondersteuning dichtbij het gezin. Daarbij wordt zowel collectieve als individuele ondersteuning ingezet om problemen te voorkomen of tijdig aan te pakken. Deze rol werkt nauw samen met partners rondom het kind en gezin en brengt specifieke expertise in op het gebied van kinderen in de basis - en middelbare schoolleeftijd. Beroepskracht kinderopvang Type persoon Professional met ervaring op het snijvlak van onderwijs, kinderopvang en het sociaal domein, met een verbindende en signalerende rol rondom jeugdigen en gezinnen. Concrete taken De beroepskracht is zichtbaar aanwezig op de kinderdagverblijven en VVE groepen, zodat ouders en pedagogisch medewerkers laagdrempelig vragen kunnen stellen. Hij of zij signaleert vroegtijdig vragen en zorgen, verbindt betrokken partijen zoals ouders, welzijn, sport en cu ltuur, en biedt ook zelf passende (opvoed)ondersteuning dichtbij het gezin. Daarbij wordt zowel collectieve als individuele ondersteuning ingezet om problemen te voorkomen of tijdig aan te pakken. De beroepskracht werkt nauw samen met partners rondom het kind en gezin, organiseert zorgoverleggen en brengt specifieke expertise in op het gebied van jonge kinderen (0-4).
Financieel Deze beroepskracht wordt volledig gefinancierd vanuit de Specifieke Uitkering (SPUK) van het Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB). Hiervoor is een bedrag van € 62.500, - beschikbaar en dient volledig ingezet te worden voor deze specifieke taken. Het bedrag zal specifiek benoemd worden in de beschikking en dient ook specifiek verantwoord te worden. 24 ANDERS DENKEN EN ANDERS DOEN Essentieel is hierbij de reden te onderscheiden waarom je de samenwerking aangaat. Vanuit de informele rol is dat altijd gebaseerd op intrinsieke motivatie. Aansluiten op wat er al is, aanvullen wat nodig is. Dit is een cultuurverandering die vraagt om vertrouwen, gedeelde verantwoordelijkheid en actief betrekken van inwoners en ruimte geven aan de gemeenschap bij het maken van keuzes. SAMENWERKEN IN PLAATS VAN DOORVERWIJZEN EN OP - EN AFSCHALEN Verbinding en samenwerking tussen de buurt en (zorg-) professional vraagt om structurele netwerkvorming, waarin lokale partners gezamenlijk werken aan maatschappelijke doelen. Nabijheid van (zorg-) professionals zorgt voor draaglijk eigenaarschap bij inwon ersinitiatieven, vrijwillige voorzieningen en welzijn. Samen starten, elkaar informeren en afstemmen is belangrijk , met erkenning van de ieders rol.
Door samenwerken kunnen formele partijen aansluiten op niet alleen de hulpvraag van de inwoner, maar ook hoe zij deze samen met de gemeenschap het best voor die inwoner kunnen beantwoorden. Hierdoor vergroot de handelingsvaardigheid van professionals, vrijwilligers en maatschappelijke partners, zodat signalen vroegtijdig worden herkend, geduid en er passend op wordt gehandeld. Door het naar voren brengen van specialistische expertise, zodat deze niet alleen beschikbaar is bij complexe casuïstiek, maar ook vroegtijdig, worden de sociale basis, vrijwilligers, onderwijs, kinderopvang en andere maatschappelijke partners versterkt. De alliantie positioneert zich als lerende samenwerking, waarin de deelnemers gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen, ervaringen delen, leren van de praktijk en sturen op maatschappelijke effecten in plaats van alleen op processen of individuele organisaties. Zodat inwoners zoveel mogelijk op eigen kracht en binnen hun netwerk kunnen functioneren, met passende ondersteuning wanneer dat nodig is, als gezamenlijk uitgangspunt van de alliantie: normaliseren waar het kan, ondersteunen waar nodig. VERBINDEN INFORMEEL EN FORMEEL VRAAGT OM EEN N ETWERK Het laten ontstaan van veel inwonersinitiatieven in een wijk is niet een doel op zich.
Voor de samenredzaamheid is het veel belangrijker dat die in verhouding en in verbinding staan met bestaande initiatieven, oftewel met inwonersenergie. Om deze energie t e behouden moeten inwoners met initiatieven op het gebied van hulp en ondersteuning direct weten bij wie en waar ze in hun buurt moeten zijn. Samen kunnen we dan afwegen wat de betekenis van het initiatief voor de samenredzaamheid kan zijn en met welke inwonersinitiatieven de betreffende inwoners het best contact op kunnen nemen. We hebben ervaren dat de beoogde transformatie vraagt om met de verschillende partners een gedeelde blik te hebben over wat passende ondersteuning is en wat normaliseren betekent. Ook hebben we ervaren dat we samenwerken anders vorm moeten geven: niet doorverwijzen naar elkaar maar samenwerken naast de inwoner rondom de ondersteuningsvraag en de beweging naar normaliseren. Het gaat om samenwerken (en het organiseren daarvan) tussen de buurt en zorgprofessionals. Juist niet het op- en afschaalmodel. Nabijheid van professionals zorgt voor draaglijk eigenaarschap bij vrijwillige voorzieningen. Samen starten en elkaar informeren is belangrijk. 25 ‘Een samenleving die samenredzaam is, zet ook in op de verbinding van inwoners onderling’ Een netwerk stimuleert verbindingen, daarom is een netwerk voor informele initiatieven nodig.
Onderling kunnen inwoners dit netwerk sterk maken om daarna verbinding te zoeken met het formele veld. Het is belangrijk dat het informele netwerk eerst onafhankelijk en sterk op zichzelf staat. Het is nog een zoektocht hoe de buurtnetwerken, die sterk gericht zijn op kernen en alle inwoners, zich verhouden tot zo’n informeel netwerk. Voor vraagstukken die een gemeenschappelijke deler hebben lijkt het interessant om samen op te trekken. Denk hierbij aan een gezamenlijke informele sociale kaart, campagnes en cursussen voor vrijwilligers. De samenredzaamheid is een groeimodel vanuit het inwonersperspectief. Daar waar er geen structuren zijn, of nog in ontwikkeling zijn, kunnen professionals worden benaderd. Deze verbinding tussen het informele en formele veld is een lastige. Want anders dan bij een zorgvraag is de samenleving niet alleen gericht op de kwetsbaren in de samenleving, maar op alle inwoners. De motivatie komt niet voort om problemen vanuit een zorgvraag op te lossen, maar om voor elkaar klaar te staan. Professionals doen iets voor een inwoner vanuit hun beroepsethiek en de kennis en kunde die zij hebben op hun vakgebied, vrijwilligers willen iets betekenen voor een inwoner. De verbinding tussen formele zorg en informele hulp en ondersteuning kan beschreven worden als een LAT-relatie, living apart together.
De regels in de systeemwereld zijn anders dan de regels in de leefwereld. Die verbinding leggen, ook rekening houdend met het juridische aspect, gaat met vallen en opstaan. Door ‘trial and error’ bouwen we de verbinding tussen informele en formele organisaties verder . Dit vraagt om een lokaal netwerk van partijen die samen verantwoordelijk zijn voor de ondersteuning aan inwoners, bestaande uit welzijn, sport, cultuur, vertegenwoordigers van informele netwerken en de gemeente. Waar relevant sluiten ook partners rondom jeugd, gezin en onderwijs, zorg, o uderen, psychische kwetsbaarheid, bestaanszekerheid, etc aan, zodat ondersteuning kan plaatsvinden in samenhang met de leefwereld van inwoners. Dit lokale netwerk moet vormgegeven worden. Het is denkbaar dat er wordt gestart met kleinere netwerken op basis van de gemeenschappelijke deler. Opdat de verbonden gemeenschappen in oprichting en de formele partijen met dezelfde informatie van start gaan. De gemeente vervult als netwerkpartner de regierol hierin met focus op onderlinge samenwerking, gezamenlijke doelen voortgang. Het lokale netwerk kent heldere samenwerkingsafspraken en een heldere organisatiestructuur met vaste overleg momenten, duidelijke rolverdeling en een afspraken over gezamenlijke besluitvorming. Voor samenwerking is het van belang dat partners elkaar weten te vinden.
Dit bet ekent dat in ieder geval de beroepskrachten van de alliantie zichtbaar en bereikbaar zijn en laagdrempelig en dichtbij benaderbaar voor uitvoerende partners. Samenwerking vraagt om ruimte om informatie te kunnen delen waar dat behulpzaam is voor goede ondersteuning. Er is ruimte voor inzet van de expertise van (zorg -) professionals in buurt en informele netwerken. Zorgprofessionals kunnen aanwezig zijn op infor mele ontmoetingsplekken of deelnemen aan overlegstructuren zonder dat er direct sprake is van individuele toeleiding. Dit maakt het mogelijk om eerder samen te werken, signalen te delen en ondersteuning in samenhang vorm te geven. Met name in het domein van jeugd, onderwijs en mentale gezondheid vraagt dit om overzichtelijke en herkenbare rollen. We werken met een beperkt aantal kernfuncties die door meerdere zorgprofessionals en/of organisaties samen ingevuld worden, afhankelijk va n de context en de behoefte. 26 ZICHTBAARHEID Voor inwoners is het van belang dat ondersteuning herkenbaar en vindbaar is, los van welke deelnemer wat uitvoert. De Rhedense alliantie voor welzijn en preventie kent één overkoepelende naam zodat herkenbaar is waar inwoners terecht kunnen met een hulpvraag, initiatief of idee. Aan de alliantie wordt een communicatieregisseur gekoppeld.
De communicatieregisseur zorgt voor zichtbaarheid en aandacht voor informele netwerken wanneer dat gewenst is en voor een gezamenlijke communicatie rond jeugd en gezin, vrijwillige inzet, normaliseren en andere brede maatschappelijke thema’s. DE ROL VAN DEELNEMERS BINNEN DE ALLIANTIE De beweging naar verbonden gemeenschappen, ondersteuning van vrijwilligers en hulp en ondersteuning dichtbij vraagt van alle deelnemers aan de alliantie een actieve bijdrage. Samenwerken is geen vrijblijvende keuze, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid. De deelnemers dragen vanuit hun eigen expertise, netwerk en maatschappelijke opdracht bij aan de doelen van de alliantie. Dit betekent dat zij niet uitsluitend handelen vanuit de belangen van de eigen organisatie, maar ook vanuit het gezamenlijke belang van inwoners en gemeenschappen.
Van deelnemers aan de alliantie wordt verwacht dat zij: • actief bijdragen aan de gezamenlijke maatschappelijke doelen van de alliantie; • zichtbaar, bereikbaar en toegankelijk zijn voor inwoners en andere partners; • kennis, expertise en ervaringen delen; • vroegtijdig signaleren en samenwerken rondom opgaven die inwoners raken; • aansluiten bij bestaande inwonersinitiatieven en gemeenschapskracht; • bijdragen aan het versterken van de sociale basis; • bereid zijn om te leren, te experimenteren en werkwijzen gezamenlijk door te ontwikkelen; • sturen op maatschappelijke resultaten en niet uitsluitend op organisatiebelangen. De deelnemers aan de alliantie nemen daarmee gezamenlijk verantwoordelijkheid voor het functioneren van de lokale infrastructuur rondom welzijn, preventie, vrijwillige inzet en ondersteuning. ROL LEN Buurtaanspreekpunt / Frontoffice professional Type persoon Generalistische uitvoerend professional met mandaat. Deze rol kan ook ondergebracht worden of verdeeld worden onder rollen bij verbonden buurten, advies en waardering van vrijwillige inzet en welzijn, sport en cultuur als basis. Concrete taken Deze rol is het eerste aanspreekpunt voor inwoners in de buurt of het dorp en brengt samen met hen de hulpvraag in kaart. Hij of zij schakelt direct met partners binnen de alliantie en het lokale netwerk en kan waar nodig direct handelen.
27 Communicatie regisseur Sociale Basis Type persoon Communicatieprofessional met strategisch en uitvoerend vermogen en gevoel voor zichtbaarheid en herkenbaarheid. Concrete taken De communicatieregisseur zorgt voor herkenbaarheid en zichtbaarheid van vrijwillige inzet, inwonersinitiatieven, informele netwerken en verenigingen binnen de gemeente. Daarnaast ondersteunt deze functie de communicatie rondom thema’s als vrijwilligerswerk, jeugd, samenleven en normaliseren, ten behoeve van de gehele alliantie. DE GEMEENTE ALS PARTNER De gemeente heeft binnen deze ontwikkeling een faciliterende, verbindende en regisserende rol. Het college stimuleert de beweging naar verbonden gemeenschappen door ruimte te bieden aan inwonersinitiatieven, samenwerking tussen partners te ondersteunen en duidelijke kaders te stellen waar dat nodig is. In de opstart- en ontwikkelfase vervult de gemeente een actieve regierol. Zij brengt partijen bijeen, stimuleert de vorming van netwerken, bewaakt de voortgang en ondersteunt de ontwikkeling van gezamenlijke afspraken, werkwijzen en structuren. De gemeente vervult daarbij niet alleen de rol van subsidieverstrekker, maar ook die van samenwerkingspartner.
Zij stimuleert ontmoeting, neemt regie op het ontwikkelen van verbindingen tussen formele en informele netwerken en draagt bij aan het creëren van de randvoorwaarden die nodig zijn voor succesvolle samenwerking. Transparantie, eenduidigheid, toegankelijkheid en afstemming vormen belangrijke uitgangspunten. Juist wanneer nieuwe samenwerkingsvormen ontstaan, heeft de gemeente een verantwoordelijkheid om duidelijkheid te bieden over rollen, verantwoordelijkheden en kaders. Daarnaast zorgt de gemeente voor: • het faciliteren van de vorming en versteviging van de alliantie; • het ondersteunen van informele netwerken; • het indiceren van specialistische hulp en ondersteuning aan inwoners; • het organiseren van juridische ondersteuning, waaronder rondom privacyvraagstukken; • het stimuleren van een gezamenlijke sociale kaart en gezamenlijke communicatie; • het opnemen van procesverantwoordelijkheid voor nabijheid en samenwerking in subsidies, opdrachten en overeenkomsten; • het monitoren van voortgang, samenhang en maatschappelijke effecten. Naarmate de alliantie zich verder ontwikkelt en deelnemers aan de alliantie meer gezamenlijk eigenaarschap nemen, verschuift de regierol geleidelijk naar faciliteren, verbinden en bewaken van de gezamenlijke koers.
Zo ontstaat een duurzame samenwerking waarin inwoners, gemeenschappen, vrijwilligers, maatschappelijke organisaties en overheid gezamenlijk werken aan een sterke en samenredzame samenleving 28 De gemeente maakt afspraken met formele partners over de aansluiting op en de samenwerking met de gemeenschap en informele vrijwillige inzet. Coördinatie en sturing op deze afspraken vindt plaats door een beroepskracht, zodat formele organisaties met hun d ienstverlening aansluiten op dat wat de gemeenschap zelf organiseert en kennis en kunde van formele partners beschikbaar is voor de gemeenschap ter ondersteuning van vrijwillige inzet . Denk hierbij aan: • Regie op samenwerking, in plaats van op- en afschalen vanuit formele zorgpartijen in de gemeente. • Informeel en formeel met elkaar verbinden. De gemeente regisseert dat betrokken professionals met dezelfde grondhouding omzien naar elkaar en naast de inwoner of informele organisaties gaan staan. We staan er als gemeente voor om de hulp vanuit de leefwereld en het zorgaanbod van de systeemwereld zo te organiseren dat deze werelden met elkaar zijn verbonden. Want dit is bij uitstek bepalend voor groei en verbinding met en tussen de buurt en hun inwoners. • De ontwikkeltafel is een gezamenlijke plek waar signalen uit de praktijk worden besproken en vertaald naar passende oplossingen voor inwoners.
Het uitgangspunt is om niet direct vanuit zorg te denken, maar vanuit wat past bij het gewone leven. Samen met de alliantie, afvaardiging van informele netwerken en de gemeente wordt verkend welke ondersteuningsvragen kunnen worden genormaliseerd of collectief georganiseerd. Daarbij gaat het niet alleen om samenwerking, maar ook om het transformeren van bestaand aanbod. Zo kan een individuele ondersteuningsvraag bijvoorbeeld leiden tot een collectief initiatief. De betrokken partners zijn verantwoordelijk voor het inbrengen van signalen en het agenderen van ontwikkelvraagstukken. De gemeente neemt regie voor de ontwikkeltafel en denkt mee over de benodigde veranderingen in het aanbod. Daarbij blijft het uitgangspunt steeds dat we naast de inwoner staan, diens eigen kracht en netwerk versterken en ondersteuning niet onnodig overnemen.