BenW Voorstel_RAS en UP Klimaatadaptatie -dec2021 DEF4

B en W-voorstel portefeuillehouder

begrotingsprogramma

draagt bij aan Global Goal(s)

b en w-vergadering

agendapunt

bijlage(n)

T.A.F.A. Klomberg

7 december 2021

2 Welzijn - gezondheid 3 Gebiedsontwikkeling 4 Duurzaamheid

4, 13 en 18

1. Regionale AdaptatieStrategie (RAS), d.d. september 2021 2. Oplegger Regionale AdaptatieStrategie 2021-2026 Werkregio Veluwezoom 3. Uitvoeringsagenda 2021-2022 Werkregio Veluwezoom (UA)

rol raad

Ter kennisname onderwerp

Regionale klimaatadaptatiestrategie (RAS) en Uitvoeringsagenda 2021-2022 (UA) DPRA-Werkregio Veluwezoom INHOUD VOORSTEL 1. Vaststellen Regionale klimaatadaptatiestrategie (RAS); 2. Uitvoeringsagenda 2021-2022 (UA) ter kennisname; 1 Wat is de aanleiding? Klimaatverandering: Het klimaat verandert waarbij de weersextremen zoals hevige regenbuien en warme droge zomers toenemen. Het Intergovernmental Panel on Climate Change-rapport (IPCC, augustus 2021) geeft een waarschuwing: de opwarming van de wereld met 1,5-2,0 graden bereiken we niet over 20 jaar, maar al in 10 jaar. Er is een urgentie om nog meer te versnellen met het uitvoeren van maatregelen om de CO2 uitstoot te reduceren en de gevolgen van wateroverlast, overstroming, hitte en droogte te voorkomen en/of te beperken. Ook het KNMI Klimaatsignaal ’21 (okt 2021) benadrukt de gevolgen voor Nederland, waarbij lentes en zomers droger en extremen intensiever worden met valwinden. Werkregio Veluwezoom Omdat klimaatadaptatie een opgave is voor iedereen, is draagvlak in de samenleving een voorwaarde en een lokale aanpak gewenst. Landelijk is gekozen om de uitwerking bij werkregio's neer te leggen. Het is aan de werkregio's om de kwetsbaarheden op de 4 thema's en de daarbij gewenste aanpak vorm te geven in een Regionale Adaptatiestrategie (een RAS).

De 4 thema's om Nederland klimaatadaptief* te maken zijn: wateroverlast, hitte, droogte en waterveiligheid.

*Klimaatbestendig/-adaptief: het zodanig inrichten van de openbare ruimte dat de effecten (weersextremen qua wateroverlast, hitte, droogte en/of overstromingen) van de klimaatverandering opgevangen kunnen worden. pagina

1

ons kenmerk

807939

De samenstelling, vorm en invulling van een werkregio's is flexibel. Momenteel zijn 45 werkregio's gevormd, waaronder de werkregio Veluwezoom (nr.12 in de afbeelding). De werkregio Veluwezoom is een samenwerking tussen de gemeenten Arnhem, Rheden en Rozendaal, de waterschappen Rijn en IJssel en Rivierenland en de provincie Gelderland. Het belangrijkste kenmerk van onze werkregio is het landschap: het grote hoogteverschil (de gradiënt) dat gevormd wordt door de overgang van de Veluwe naar de rivieren IJssel en Neder-Rijn. Regionale AdaptatieStrategie (RAS) In de afgelopen jaren hebben we door het uitvoeren van stresstesten inzicht gekregen in onze kwetsbaarheden (wateroverlast, hitte- en droogte-opgave). De partijen binnen onze werkregio verschillen sterk van elkaar en hebben daardoor niet allemaal dezelfde soort en omvang van opgave. Hoe we als werkregio gezamenlijk de opgaven in de aankomende 6 jaar (de maximale duur van een RAS) willen gaan oppakken, is verwoord in de Oplegger Regionale AdaptatieStrategie 2021-2026 Werkregio Veluwezoom, zie bijlage. 2 Wat is het bestaand beleid c.q. kader? Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie: Nederland klimaatadaptief en waterrobuust in 2050 In 2014 zijn de zogenoemde Deltabeslissingen landelijk vastgelegd.

Langs deze Deltabeslissingen zijn gelijknamige programma's opgezet, waaronder het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) met als uiteindelijke doel om Nederland in 2050 klimaatadaptief en waterrobuust** te laten zijn. **Waterrobuustrobuust: het zodanig vormgeven en inrichten van de openbare ruimte, dat de impact van bijvoorbeeld ernstige neerslag zo klein mogelijk blijft.

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027 Het doel van deze tijdelijke regeling (Staatscourant nr. 53322, 19 oktober 2020) is door middel van het verstrekken van specifieke uitkeringen, decentrale overheden in staat te stellen tot het versneld uitvoeren van kosteneffectieve maatregelen en voorzieningen die bijdragen aan het voorkomen of beperken van wateroverlast of het beperken van de gevolgen van droogte of overstromingen in hun werkregio. Onder punt 5 in dit voorstel is de impulsregeling verder toegelicht. Gemeentelijke beleidskader Vanuit de Rhedense Klimaataanpak 2019-2022 'Aan de slag voor een duurzaam klimaat' (klimaatprogramma) is de opgave geformuleerd om te werken aan de 7 ambities van het DPRA. De samenwerking in de werkregio en het gezamenlijk opstellen en uitvoeren van de RAS en UA zijn onderdeel van deze 7 DPRA-ambities. 3 Wat willen wij bereiken op de genoemde Global Goal(s)? 4. Gezondheid en welzijn – een klimaat- en toekomstbestendige leefomgeving 13. Klimaatverandering aanpakken - Wateroverlast, verdroging, hittestress beperken/voorkomen 18. Samenwerking – kennisdeling 4 Wat gaan wij ervoor doen? In het RAS en UA 2021-2022 zijn voor de volgende thema’s gezamenlijke opgave geformuleerd en wordt de meerwaarde gezien om deze opgaven samen op te pakken. Dit zijn de volgende onderwerpen: 1.

Veiligheid /natuurbrand: opstarten overleg met Veiligheids- en gezondheidsregio Gelderland-Midden; 2. Stedelijk groen: intern overleg met medewerkers aangaan om kansen en mogelijkheden in beeld brengen; 3. Biodiversiteit: in combinatie met onderwerp 2. meekoppelkansen benutten met andere initiatieven; 4. Gezondheid/welzijn: samen met de GGD en gemeente Arnhem een lokaal hitteplan opstellen. 5. Kennisdelen pagina

2

ons kenmerk

807939

Uitvoering Eén van de afspraken is dat we als werkregio geen groots uitvoeringsplan opstellen. Dat heeft te maken met de manier waarop samengewerkt wordt, maar ook om actief te kunnen anticiperen op nieuwe klimaatopgaven. In de afgelopen paar jaar zijn effecten van de klimaatverandering zichtbaar geworden die 5 jaar geleden in de meeste gevallen nog als hypothetisch werden weggeschreven. Gekozen is om een jaarlijkse uitvoeringsagenda op te stellen met thema's die door de Stuurgroep zal worden vastgesteld. Zie hiervoor de oplegger in de bijlage. 5 Wat zijn de financiële consequenties? De onderwerpen in het RAS zijn reeds in gang gezet, waarbij reguliere uren van adviseurs en specialisten vanuit de organisatie(‘s) worden benut. De inzet bestaat met name uit regelmatig de onderwerpen aan de orde brengen tijdens verschillende werkvormen in lopende processen en projecten. In de Begroting 2022 is ten aanzien van bijvoorbeeld Operatie Steenbreek en klimaatadaptieve maatregelen budget opgenomen, dan wel zijn de onderwerpen aangekondigd. Ten aanzien van het opstellen van het lokale hitteplan (Velp) wordt bij verdere uitwerking inzichtelijk gemaakt of financiële middelen (aanvullend) benodigd zijn en uit welk programma (2, 3 of 4) dit kan worden bekostigd. Dit is in het proces van de Begroting 2022 reeds onder de aandacht gebracht.

Tijdelijke impulsregeling Ruimtelijke adaptatie Naast het opstellen van de RAS, vraagt de werkregio Veluwezoom subsidie aan via de Impulsregeling Klimaatadaptatie. Dit is een bijdrage vanuit het Rijk van maximaal 33% voor uiterlijk in 2027 uitgevoerde, water-gerelateerde maatregelen. Per werkregio is een bedrag beschikbaar, aan te vragen in de periode van 2021-2023. Voor de werkregio Veluwezoom is dat 1,78 miljoen (incl. BTW). Gemeente Rheden heeft voor 2021 subsidie van €375.000,- (incl. BTW) aangevraagd voor het project Oranjebuurt, Dieren. Projecten die voor de volgende aanvraag/aanvragen zijn opgenomen vanuit Rheden zijn de Componistenwijk-Velp (mogelijke samenwerking gemeente Rozendaal) en Vogelplantsoen-Dieren. Binnen de werkregio beoordelen we gezamenlijk hoe we de subsidie kunnen besteden. Bovengenoemde projecten zijn als zodanig binnen de werkregio afgestemd en besloten. Voor de projecten zijn middelen beschikbaar (programma 4, water en riolering), de tijdelijke impulsregeling is een aanvulling. 6 Wat zijn de risico’s? Een risico is dat op onderdelen ongepland versnelling of verdieping nodig is. Dat vraagt om het herzien van prioriteiten of het opschalen van capaciteit. Daarmee samenhangend kunnen doelstellingen/ambities mogelijk niet behaald worden als hiervoor geen middelen vanuit de gemeentelijke organisatie beschikbaar zijn.

7 Wat is het draagvlak voor dit voorstel? Vanuit het Klimaatprogramma is gesteld dat we de opgave hebben om te werken aan de 7 ambitites van het DPRA. De RAS en de UA zijn een (door)uitwerking van de DPRA-ambitie en zijn passend binnen de gemeente (vast)gestelde kaders c.q. beleid. De RAS en de UA is het resultaat uit een regionaal samenwerkingsverband, met bestuurlijke en ambtelijke betrokkenheid. In het Bestuurlijk Overleg Veluwezoom d.d. 24 juni 2021 is de RAS en Uitvoeringsagenda 2021-2022 akkoord bevonden. 8 Hoe en met wie wordt er gecommuniceerd? Het RAS en de UA worden digitaal beschikbaar gesteld en raadpleegbaar via de gemeentelijke website voor inwoners en belanghebbenden. 9 Wordt er een evaluatie uitgevoerd? In de Uitvoeringsagenda wordt aangegeven waar de werkregio Veluwezoom op dit moment de belangrijkste gezamenlijk opgaven zien liggen. Omdat het klimaat snel aan het veranderen is, veranderen de omstandigheden en opgaven ook. Het is dus heel goed mogelijk dat zich in de aankomende jaren nieuwe inzichten of opgaven voordoen. De notitie behorend bij de Uitvoeringsagenda wordt jaarlijks bijgewerkt en herzien op basis van inzichten, prioriteiten en actualiteiten. De Stuurgroep van de werkregio stelt deze notitie jaarlijks vast. De Steeg, pagina

3

ons kenmerk

807939