B&W - Schone Lucht Akkoord

B en W-voorstel portefeuillehouder

begrotingsprogramma

draagt bij aan Global Goal(s)

G. Hofstede

2 Welzijn

3 Goede gezondheid en Welzijn 7 Betaalbare en Duurzame energie 13 Klimaatactie

b en w-vergadering

agendapunt

bijlage(n)

2

rol raad

Ter informatie onderwerp

Toetreden Schone Lucht Akkoord INHOUD VOORSTEL 1. Te besluiten tot het aangaan van het Schone Luchtakkoord. 1 Wat is de aanleiding? In 2020 werd het landelijke Schone Lucht Akkoord gesloten. Het Schone Lucht Akkoord (SLA) is een akkoord van landelijke overheid, provincies en gemeenten. Met als doel om de luchtkwaliteit in Nederland permanent te verbeteren. Daarmee willen zij een gezondheidswinst van minimaal 50 procent in 2030 ten opzichte van 2016 behalen. Dat betekent dat mensen langer, gezonder en met meer kwaliteit leven. Luchtkwaliteit heeft een belangrijke invloed op onze gezondheid. Hoewel de luchtkwaliteit de afgelopen jaren in Nederland is verbeterd, leidt luchtkwaliteit in Nederland nog altijd tot een vermindering van de levensverwachting met gemiddeld 13 maanden vergeleken met een situatie zonder luchtverontreiniging. Er zijn acties nodig om met name de hoeveelheid fijnstof, stikstof en roet de komende jaren verder te laten dalen. In ieder geval om te voldoen aan de WHO-normen. Dat zou de levensverwachting met gemiddeld 4 maanden verlengen (bron: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, 2018). Het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat heeft samen met inmiddels tientallen provincies en gemeenten het akkoord ondertekend. In het SLA en de daaraan verbonden uitvoeringsagenda staan concrete maatregelen en gezamenlijke acties om te werken aan schone lucht.

Het akkoord richt zich op diverse thema’s: Mobiliteit, Mobiele werktuigen, Industrie, Houtstook, Binnenvaart en havens, Landbouw, Internationaal luchtbeleid en Participatie. Als gemeente zijn wij ook uitgenodigd om het SLA te ondertekenen en deelnemer te worden. Deelnemende gemeenten krijgen toegang tot werkgroepen, uitwisseling van kennis met andere deelnemers, de mogelijkheid om deel te nemen aan pilots en daarvoor financiering aan te vragen. Het SLA heeft onze interesse gewerkt met name door het thema houtstook. Wij ontvangen de afgelopen jaren veel klachten van overlast en gezondheidsklachten door houtrook van particuliere kachels en open haarden. Het SLA is bij uitstek een platform om hierover kennis te delen, kennis op te halen, acties te ondernemen en subsidiemogelijkheden te benutten. 2 Wat is het bestaand beleid c.q. kader? - Gemeentewet, artikel 160, lid 1 onder d en artikel 171 - Mandaatbesluit Rheden 2020 - Lokale Nota Publieke Gezondheid - Klimaatprogramma pagina

ons kenmerk

1

DSCONCEPT

3 Wat willen wij bereiken op de genoemde Global Goal(s)? In de afgelopen decennia is luchtkwaliteit sterk verbeterd, ook in Gelderland is de lucht een stuk schoner geworden. De afgelopen jaren stagneert deze daling echter. De belangrijkste bronnen van luchtverontreiniging in Gelderland zijn wegverkeer, landbouw, houtstook, scheepvaart op de grote waterwegen, mobiele werktuigen (bouw- en landbouwmachines) en industrie (GGD, 2017). Wij willen bijdragen aan een verdere verbetering van de luchtkwaliteit in de gemeente Rheden. We richten ons daarbij in ieder geval op luchtverontreiniging door houtstook van particuliere huishoudens. Het thema houtrook is voor ons een specifieke aanleiding voor interesse in het SLA. Uit registraties van het RIVM blijkt dat 23% van alle fijnstof uitstoot afkomstig is van houtstook. Ook is het relatieve aandeel van houtstook in alle fijnstof uitstoot tussen 1990 en 2019 twee keer zo groot geworden. Want waar het aandeel van verkeer, industrie en energie sterk is gedaald, is de fijnstof uitstoot van houtrook nagenoeg gelijk gebleven. Regionaal onderzoek laat een vergelijkbaar beeld zien: samen met wegverkeer en scheepvaart is houtstook de grootste bron van fijnstof in de regio Arnhem/Nijmegen, met een vergelijkbaar aandeel. Wij ontvangen geregeld meldingen van overlast door houtrook.

Inwoners geven aan gezondheidsklachten te ervaren (hoesten, benauwdheid, koorts) en hun huis niet voldoende te kunnen ventileren. Verbetering van de luchtkwaliteit draagt bij aan de volgende Global Goals: 3 – Goede gezondheid & Welzijn 7 – betaalbare en duurzame energie 13 – Klimaatactie 4 Wat gaan wij ervoor doen? 1. Wij gaan het Schone Lucht Akkoord ondertekenen en sluiten ons aan als deelnemer. Wij ondertekenen daarvoor bijgevoegde verklaring en sturen deze naar het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat (bijlage 1). De deelname aan het Schone Lucht Akkoord helpt ons door: Geld: voor de uitvoering van projecten van gemeenten en provincies. Kennis: uitwisseling met andere gemeenten en deelname aan sessies en onderzoeken die vanuit het SLA plaatsvinden. Samenwerking: een gezamenlijke aanpak door diverse gemeenten voor uitdagingen waar alle gemeenten mee te maken hebben. Met de ondertekening van het Schone Luchtakkoord onderschrijven we de gezondheidsambities uit het SLA en geven we uitvoering aan de afspraken in het SLA. 2.

Wij sluiten ons aan bij de werkgroep houtstook van het SLA. Daarmee volgen we de laatste ontwikkelingen op het gebied van communicatie, regelgeving en pilots. Waar mogelijk en relevant nemen we deel aan projecten/pilots.

5 Wat zijn de financiële consequenties? Aan de ondertekening van het SLA zijn geen kosten verbonden. We bekijken per thema uit het SLA of er reeds projecten zijn waar we bij aan willen sluiten. Of dat we zelf een project willen starten (al dan niet in samenwerking met andere gemeenten en partners). We benutten voor projecten zoveel mogelijk onze bestaande budgetten in de begroting, en maken zoveel mogelijk gebruik van subsidies vanuit het SLA. De SLA subsidies gaan uit van cofinanciering (subsidie van het rijk + financiering vanuit gemeente zelf).

pagina

ons kenmerk

2

DSCONCEPT

6 Wat zijn de risico’s? Niet van toepassing. 7 Wat is het draagvlak voor dit voorstel? Er is vanuit inwoners draagvlak om te werken aan schonere lucht. Dat zien we met name terug in de tientallen meldingen van overlast door houtrook. 8 Hoe en met wie wordt er gecommuniceerd? We maken bij het Ministerie van I&W bekend dat wij ons aan willen sluiten bij het SLA middels bijgevoegde verklaring. Daarnaast zullen we via lokale media kenbaar maken aan inwoners dat de gemeente Rheden zich aansluit bij het SLA. 9 Wordt er een evaluatie uitgevoerd? De deelnemende gemeenten en partijen monitoren jaarlijks de voortgang van het SLA. De monitoring bestaat uit: - Een jaarlijkse monitor van de uitvoeringsagenda en decentrale uitvoeringsplannen. - Ten minste eens per 3 jaar een monitor van de ontwikkeling in (lokale en regionale) luchtkwaliteit. Hiervoor leveren deelnemende partijen gegevens aan bij de landelijke stuurgroep. - Ten minste eens per 3 jaar wordt het effect van het SLA voor de gezondheid van mensen gemeten. Deelnemende partijen leveren daarvoor benodigde gegevens. De Rijksoverheid draagt zorgt voor de nodige monitoringsinstrumenten. De genoemde monitors worden verwerkt in rapportages door de landelijke stuurgroep. Daarmee evalueren we samen met andere deelnemende gemeenten de voortgang van de SLA doelen en bekijken we waar we moeten bijsturen.

Een complete toelichting op de monitoring, evaluatie en rapportages staat in artikelen 11 t/m 13 in het SLA. Bijlagen 1. Schone Lucht Akkoord 2. Verzoek tot toetreding Schone Lucht Akkoord – Gemeente Rheden

De Steeg,

pagina

ons kenmerk

3

DSCONCEPT