Agendabundel

Bundel - Raadsvergadering van 4 juli 2023 1 2

2.a 3

4

5

6

Opening en vaststellen agenda Rondvraag Raadsleden kunnen tot uiterlijk de maandag voorafgaand aan de raadsvergadering voor 12.00 uur korte en duidelijke vragen stellen aan het college van burgemeester en wethouders. Indien er geen vragen zijn vervalt de rondvraag. Rondvraag Volkspartij Politiek Rheden - Raadsvergadering 4 juli 2023.docx BESPREEKSTUKKEN (waarover debat en besluitvorming plaatsvindt) Jaarstukken 2022 (23.46) GEWIJZIGD 2346V Raadsvoorstel Jaarstukken 2022 (23.46).docx 23.46 Raadsbesluit 2346 Jaarstukken 2022 - Aangepast 30-6-2023.pdf Bevindingen werkgroep Jaarrekening 2022..docx Reactie college op bevindingen werkgroep jaarrekening 2022.docx 2346 Memo inzicht in mogelijke resultaatbestemming 2022.pdf 20230630 Memo Stand van zaken jaarrekeningcontrole 2022.docx 2346 Accountantsverslag 2022 Rheden - DEF.pdf Motie Verantwoording Sportaccommodaties.docx controleverklaring jrrek. 2022.pdf gewaarmerkte jaarrekening 2022 incl.

getekende controleverklaring.pdf toestemmingsbrief openbaarmaking controleverklaring 2022.pdf 1e Bestuursrapportage 2023 (23.48) GEWIJZIGD 2348V Raadsvoorstel Eerste bestuursrapportage 2023 (23.48).docx 23.48 Raadsbesluit VERVALLEN Raadsvoorstel Eerste bestuursrapportage 2023 (23.48).docx VERVALLEN Ontwerpraadsbesluit Eerste bestuursrapportage 2023 (23.48).docx Eerste bestuursrapportage 2023 (23.48).pdf 20062023 Memo meicirculaire gemeentefonds 2023 .docx Antwoorden op vragen 1e Bestuursrapportage 2023.docx Kadernota 2024 (23.47) Raadsvoorstel Kadernota 2024 (23.47).docx 23.47 Raadsbesluit Kadernota 2024 (23.47).pdf 20062023 Memo meicirculaire gemeentefonds 2023 .docx 20230614 Memo besluitvorming kadernota 2024.docx Antwoorden op vragen Kadernota 2024.docx Memo raad Op naar sluitend meerjarenperspectief 30 juni 2023.pdf Sluiting

Pagina 1 van 1 Rondvraag Volkspartij Politiek Rheden Raadsvergadering 4 juli 2023 Geacht college, Ons bereiken berichten van inwoners die tegen blokkades aanlopen wanneer zij hun huis willen verduurzamen. Voor het aanpassen van de energieaansluiting dient de netbeheerder te worden ingeschakeld. Als daarvoor de energieaansluiting dient te worden aangepast komt. In onze gemeente is netbeheerder Liander verantwoordelijk voor deze wijzigingen aan de energieaansluiting. Op dit moment zijn de levertijden voor het aanpassen van een elektriciteitsaansluiting gemiddeld 1,5 jaar. Ter illustratie een noodkreet van een van onze inwoners: Een van de inwoners woont in een al wat ouder pand. Een twee-onder-een-kap woning die eind 19e eeuw is gebouwd. Een oud huis dus. Zij willen graag een hybride pomp aanschaffen en hebben verdere plannen met elektrisch koken en rijden . Daarvoor hebben zij een zwaardere aansluiting nodig. In december 2022 hebben zij een aanvraag gedaan voor een 3-fase aansluiting. Dit zou in eerste instantie enkele maanden duren. Later ontvingen zij een mail dat de werkzaamheden in week 23 zouden worden ingepland. Toen werd het stil. Navraag bij Liander leerde dat, omdat zij een oude aansluiting hebben die zij delen met de buren, de aansluiting gesaneerd moet worden.

Daarbij dienen beide woningen (eigen woning en woning van de buren) te worden voorzien van een aparte aansluiting. Liander gaf daarbij echter tevens aan dat ze door personeelstekorten de komende jaren geen tijd heeft voor het uitvoeren van saneringen. Juist bij oude huizen is enorm veel winst te behalen met het verduurzamen van deze huizen en het omlaag brengen van de gasrekening. Dit wordt zoals boven beschreven op deze manier zwaar gefrustreerd. Vraag 1: Liander heeft het monopolie voor wat betreft het netbeheer in onze gemeente. Kent u meer van dergelijke gevallen? Zijn er alternatieven voor inwoners die te maken krijgen met dergelijke blokkades? Vraag 2: Worden vragen van inwoners voor het verduurzamen van hun huizen door de gemeente geïnventariseerd? Lijkt het u zinvol om daar meer inzicht in te krijgen. Zo nee, acht u dat zinvol (voor evt. afstemming met inwoners, netbeheerder en energieleveranciers).

Vraag 3: Waar wordt (naast Dieren-West) op dit moment uitvoering gegeven aan het aanpassen van de infrastructuur? Vraag 4: Bent u op de hoogte van de plannen van de netbeheerder voor het verzwaren van de infrastructuur en waar en wanneer deze zijn gepland? Vraag 5: Ondervind de gemeente op dit moment ook zelf problemen bij noodzakelijke aanpassingen aan de energie infrastructuur? Leidt dit op dit moment tot vertraging in de uitvoering van projecten? Vraag 6: Door de snel groeiende vraag naar elektriciteit dreigt het elektriciteitsnet overbelast te worden. De noodzakelijke aanpassing van de infrastructuur loopt daarbij inmiddels achter op deze groeiende vraag. Welke rol speelt de gemeente hierin? En kan de gemeente hier in versnellen? Denk aan vergunningverlening, bestemmingsplannen etc. -/-

23.46 Raadsvoorstel portefeuillehouder

begrotingsprogramma

draagt bij aan Global Goal(s)

T.A.F.A Klomberg

Pr. 1 t/m 6

1 t/m 18

b en w-vergadering

agendapunt

bijlage(n) ter inzage

30 mei 2023 20 juni 2023

46

Jaarstukken 2022

rol raad

soort document

Besluitvorming

Raadsvoorstel en besluit

voorbereidende vergadering

agendapunt

15 juni 2023 raadsvergadering

agendapunt

4 juli 2023 onderwerp

Jaarstukken 2022. INHOUD VOORSTEL 1 De jaarstukken 2022 (jaarverslag en jaarrekening) met een overschot van € 2.691.000,00 € 3.257.000,00, onder voorbehoud van de accountantsverklaring, vast te stellen; 2 een nieuwe bestemmingsreserve afvalverwerking te vormen en hierin € 302.000,00 te storten ten laste van het rekeningresultaat; 3 een nieuwe bestemmingsreserve bovenwettelijk verlof te vormen en hierin € 544.000,00 te storten ten laste van het rekeningresultaat; 4 van het rekeningresultaat, in afwachting van nadere bestemming, € 2.389.000,00 € 2.411.000,00 toe te voegen aan de nieuwe reserve rekeningresultaat 2022. 1 Waartoe is het voorstel gedaan? Financiële en beleidsmatige verantwoording over 2022. 2 Wat is de aanleiding? Jaarlijks legt het college via de jaarstukken verantwoording af aan de raad. Verder bepaalt de gemeentewet dat de jaarrekening en de bijbehorende stukken uiterlijk vóór 15 juli volgend op het begrotingsjaar aan Gedeputeerde Staten moeten zijn verzonden. Het voordelige saldo van de Jaarstukken 2022 bedraagt € 2.691.000,00 € 3.257.000,00 (dit saldo is conform de conceptversie van de Jaarstukken 2022 zoals aan de raad verzonden op 26 april jl.). Dit betekent een voordelige mutatie van € 566.000,00 ten opzichte van het rekeningsaldo zoals vermeld in de versie van B&W 30 mei jl.

Deze mutatie vloeit voort uit de accountantscontrole en betreft de volgende aspecten: • Aanpassing van de Voorziening spaar- en bovenwettelijk verlof. Deze voorziening ad € 671.717,00 is gevormd voor dekking van verplichtingen als gevolg van opgebouwd verlof. Omdat het gedeelte van bovenwettelijk verlof ad € 544.000,00 naar oordeel van de accountant nog onvoldoende is gespecificeerd dient dit deel van een voorziening te worden omgezet in een reserve. • Tweetal correcties met betrekking tot posten materiële vaste activa van per saldo € 22.000,00 die voordelig doorwerken in het rekeningresultaat. Mutaties n.a.v. accountantscontrole De accountantscontrole bevindt zich in een afrondende fase. Naar verwachting zal onze accountant de controle in de 2e week van juni afronden. Afhankelijk van de controlebevindingen kan het rekeningresultaat nog wijzigen. Aangezien de accountantscontrole nog onderhanden is, biedt het college de jaarstukken ter vaststelling aan onder voorbehoud van afronding accountantscontrole. pagina

1

ons kenmerk

23.46V

23.46

Het definitieve accountantsverslag en de controleverklaring zullen wij tijdig voorafgaand aan de raadsbehandeling van 4 juli aan de raad nazenden. 3 Wat is het bestaand beleid c.q. kader? Gemeentewet en financiële verordening. 4 Wat willen wij bereiken? Door middel van de jaarstukken financieel en beleidsmatig verantwoording afleggen. Door vaststelling van de jaarrekening dechargeert de raad het college over het gevoerde financieel beheer. 5 Wat gaan wij ervoor doen? Door middel van de jaarstukken (jaarverslag en jaarrekening) 2022 wordt invulling aan de verantwoording gegeven. 6 Wat zijn de financiële consequenties? De jaarrekening 2022 sluit, voor bestemming, met een overschot van € 2.691.000,00 € 3.257.000,00. Wij stellen voor om deze middelen als volgt te bestemmen: a storting in nieuwe reserve afvalverwerking € 302.000,00; b storting in nieuwe reserve bovenwettelijk verlof € 544.000,00; c storting in nieuwe reserve rekeningresultaat 2022 € 2.389.000,00 € 2.411.000,00. Ad a. Reserve afvalverwerking Van het totale rekeningresultaat heeft € 302.000,00 betrekking op taakveld afvalverwerking. Hierbij verwijzen wij u naar de nadere toelichting in de paragraaf lokale heffingen. Vanuit het principe van maximaal 100% kostendekkendheid dienen deze middelen hiervoor beschikbaar te blijven.

Wij stellen voor om een nieuwe bestemmingsreserve afvalverwerking te vormen en hierin bovengenoemd bedrag te storten. Ad b. Reserve bovenwettelijk verlof Wij stellen voor om € 544.000,00 te reserveren voor kosten van bovenwettelijk verlof. Vanaf 1 januari 2022 kunnen medewerkers bovenwettelijke vakantieuren sparen. Deze vakantie-uren verjaren niet. Dit kan gaan leiden tot verlofstuwmeren die bijvoorbeeld ingezet gaan worden om eerder met pensioen te gaan. Voor het bovenwettelijk verlof gaan wij uit van 70% van de opgebouwde verlofuren per 31 december 2022. Deze reserve zal na toetsing aan de voorschreven wettelijke kaders worden omgezet in een voorziening. Elk jaar zal de hoogte van de voorziening opnieuw worden beoordeeld aan de hand van het bovenwettelijk verlof. Ad c. Reserve rekeningresultaat 2022 Daarnaast stellen wij voor om het restant ad € 2.389.000,00 € 2.411.000,00 voorlopig te reserveren in een aparte reserve in afwachting van nadere besluitvorming over de bestemming van deze middelen. Op dit moment zijn er namelijk nog teveel onzekerheden met betrekking tot de ontwikkeling van het financiële meerjarig perspectief om een definitieve keuze te maken.

Na het verschijnen van de meicirculaire gemeentefonds, en het in beeld brengen van de financiële gevolgen, verwachten wij meer duidelijkheid te kunnen geven over het financiële perspectief en daarmee ook een concreet voorstel over resultaatbestemming aan de raad te kunnen voorleggen. Naar verwachting komen wij hiermee dit najaar (september) bij de raad op terug.

pagina

2

ons kenmerk

23.46V

23.46

7 Wat zijn de risico’s? De accountant heeft de controle nog niet afgerond. Het college heeft de jaarstukken dan ook vastgesteld onder voorbehoud van afronding controle door de accountant. De rechtmatigheidsverantwoording is uitgesteld naar 2023, desondanks zijn wij al wel gestart met werkzaamheden in het kader van de rechtmatigheidscontrole en rapporteren wij in de jaarstukken over de rechtmatigheid (vooralsnog binnen de paragraaf bedrijfsvoering). Op basis van de bevindingen stelt het college vast dat de geconstateerde onrechtmatigheden de goedkeuringstolerantie (nipt) overschrijdt. Als gevolg is er een reëel risico dat de accountant een verklaring met beperking zal afgeven. Voor de bestemming van het rekeningresultaat hebben wij een voorlopige lijst van posten geïnventariseerd. Deze posten zijn niet vrijblijvend, vragen inzicht in de effecten en derhalve besluitvorming. Ter voorbereiding op de besluitvorming zullen wij naar verwachting in september 2023 een concreet voorstel voor bestemming van het resultaat aan de raad voorleggen. 8 Wat is het draagvlak voor dit voorstel? Niet van toepassing. 9 Hoe en met wie wordt er gecommuniceerd? De jaarstukken worden ter inzage gelegd, op de website gepubliceerd en er wordt een persbericht opgesteld. 10 Wordt er een evaluatie uitgevoerd? Niet van toepssing.

Velp, 30 mei 2023 20 juni 2023 Burgemeester en wethouders van Rheden, Carol van Eert, burgemeester. Nadja Renkema, secretaris.

pagina

3

ons kenmerk

23.46V

23.46

gemeente Rheden

Raadsvergadering 4 juli 2023 Agendapunt 3 DB

Raadsbesluit De raad van de gemeente Rheden; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 20 juni 2023; besluit:

1 de jaarstukken 2022 (jaarverslag en jaarrekening) met een overschot van € 3.257.000,00, onder voorbehoud van de accountantsverklaring, die aansluit bij het accountantsverslag, vast te stellen; 2 een nieuwe bestemmingsreserve afvalverwerking te vormen en hierin € 302.000,00 te storten ten laste van het rekeningresultaat; 3 een nieuwe bestemmingsreserve bovenwettelijk verlof te vormen en hierin € 544.000,00 te storten ten laste van het rekeningresultaat; 4 van het rekeningresultaat, in afwachting van nadere bestemming, € 2.411.000,00 toe te voegen aan de nieuwe reserve rekeningresultaat 2022. Arnhem, 4 juli 2023

voorzitter.

pagina

1

ons kenmerk

23.46B

Jaarstukken 2022

Datum vaststelling B&W:

20 juni 2023

Datum besluitvorming Raad:

27 juni 2023

Inhoudsopgave Jaarverslag ......................................................................................................................... 3 Leeswijzer ....................................................................................................................... 4 Inleiding .......................................................................................................................... 5 Financiële resultaten ......................................................................................................... 8 Programma's ..................................................................................................................... 12 1 Economische Ontwikkeling ............................................................................................. 13 2 Welzijn ........................................................................................................................ 24 3 Gebiedsontwikkeling ..................................................................................................... 48 4 Duurzaamheid .............................................................................................................. 63 5 Bestuur en Veiligheid ....................................................................................................

70 6 Overhead en algemene dekkingsmiddelen........................................................................ 78 Paragrafen ........................................................................................................................ 84 Lokale Heffingen.............................................................................................................. 85 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing .......................................................................... 89 Onderhoud Kapitaalgoederen ............................................................................................ 96 Financiering .................................................................................................................. 102 Bedrijfsvoering .............................................................................................................. 107 Verbonden Partijen ........................................................................................................ 115 Grondbeleid .................................................................................................................. 131 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)............................................................ 136 COVID-19 .....................................................................................................................

138 Taakvelden - Beleidsindicatoren ...................................................................................... 140 Jaarrekening .................................................................................................................... 141 Baten en lasten en toelichting ......................................................................................... 142 Balans en toelichting ...................................................................................................... 149 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen ........................................................ 177 Taakvelden - Realisatie .................................................................................................. 182 Bijlagen .......................................................................................................................... 184 SISA-Bijlage ................................................................................................................. 185 Kerngegevens ............................................................................................................... 190 Sustainable Development Goals (SDG) ............................................................................. 191

Jaarverslag

3

Leeswijzer Voor u liggen de Jaarstukken 2022. Deze bestaan uit zowel het jaarverslag (programma’s en paragrafen), de jaarrekening (balans en toelichting) en een aantal verplicht voorgeschreven bijlagen. Door deze drie onderdelen te combineren in de Jaarstukken 2022 is er samenhang in de verantwoording aan de raad en kan tevens volstaan worden met een aantal logische verwijzingen om dubbele overzichten te voorkomen. De verantwoording volgt de opzet van de begroting, waardoor de verschillende P&C-documenten goed te vergelijken zijn. Inleiding In de inleiding benoemen we op hoofdlijnen de belangrijkste ontwikkelingen in 2022. Financiële resultaten We gaan hier kort in op het jaarrekeningsaldo van 2022. Een verdere toelichting staat bij de afzonderlijke programma's. Programma's Bij alle programma’s geven we als eerste een algemene duiding van hetgeen we in het afgelopen jaar hebben bereikt. Vervolgens geven we, conform de indeling van de begroting, een nadere verdieping hiervan door per thema de realisatie van de beoogde doelen en resultaten weer te geven. Elk programma sluiten we af met de financiële verantwoording. Hoewel de raad autoriseert op programmaniveau, hebben we in voorliggende jaarstukken per programma de financiële resultaten op taakveld-niveau weergegeven. De belangrijkste afwijkingen (> € 50K) zijn daarbij apart toegelicht.

4

Inleiding Voor u ligt de jaarrekening van 2022 van de gemeente Rheden. Het afgelopen jaar was een jaar vol uitdagingen en kansen, waarbij wij ons als gemeente hebben ingezet voor het welzijn van onze inwoners en het behoud van ons mooie leefgebied. Het jaar 2022 was onder andere het jaar van de verkiezingen, het aantreden van een nieuw gemeentebestuur en de oplevering van het coalitieakkoord “Groener, Socialer en Dichterbij”. GroenLinks, D66, PvdA, GPR/B en ChristenUnie vormen met elkaar de nieuwe coalitie voor de periode 2022-2026. Daarnaast hebben maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de oorlog in Oekraïne, prijsstijgingen en de energiecrisis, toeslagenaffaire, de stikstofproblematiek, krapte op de arbeidsmarkt en de laatste coronamaatregelen veel gevraagd van onze samenleving en van onze organisatie. De organisatie laat zien veerkrachtig en betrokken te zijn om de inwoners maximaal te ondersteunen. In dit verslag geven wij u inzicht in de ontwikkelingen en resultaten van onze inspanningen op verschillende gebieden. Wij hebben ons in 2022 ingezet voor een leefbare en duurzame toekomst voor Rheden en haar inwoners: van de aanpak van de woningnood tot de verduurzaming van onze gemeente en de bescherming van natuur en landschap. Dit hebben gedaan binnen onze kaders en met aandacht voor een versterking van onze financiële huishouding.

Wij nodigen u uit om samen met ons terug te blikken op het afgelopen jaar met een doorkijk naar wat de toekomst ons brengt. Woningen en verduurzaming We hebben als gemeente in 2022 verschillende maatregelen getroffen om de natuur te beschermen en de bebouwde omgeving te vergroenen en te verduurzamen. Met het besluit tot de realisatie van woningen in het IJsseldistrict, komen in de toekomst meer woningen beschikbaar. Met de woningbouwcorporaties zijn afspraken gemaakt over verduurzamingsmaatregelen. Ook hebben wij sterk ingezet op de energietransitie o.a. door stimulering van de isolatie van woningen en het gebruik van zonnecollectoren en warmtepompen. In 2022 is het gemeentehuis nagenoeg volledig circulaire gesloopt. Bovendien hebben we gewerkt aan verduurzaming van de openbare verlichting. Inmiddels 71 % van alle lichtmasten en armaturen in de gemeente Rheden voorzien van led-verlichting. Om mee te denken over de klimaatopgave, is een grootschalig Burgerberaad opgezet. Veel inwoners hebben daarin meegedacht over verschillende klimaatvraagstukken. De opbrengst daarvan wordt uitgewerkt in 2023 in het Duurzaamheidsprogramma. Met het Watertakenplan Olburgen hebben we een flinke stap gezet in het aanpassen van onze omgeving voor de vervolgen van hittestress en wateroverlast.

We werken nauw samen met de regio, provincie, Rijk en andere partners om op grote schaal energie op te wekken en de energie-infrastructuur te verbeteren en uit te breiden. Dit is echter een langdurig en complex traject. Hierbij is natuur en landschap leidend in plaats van lijdend en moeten we op zoek naar combinaties van meervoudig ruimtegebruik. We zetten daarbij in op natuurinclusieve landbouw. In 2022 is de economische visie vastgesteld door de raad. Hiermee is de aanzet gegeven om de komende jaren te werken aan een robuuste lokale economie waarbij circulariteit een belangrijke rol speelt. Verbeteren van onze leefomgeving Met projecten zoals het Rivierklimaatpark, Masterplan Veluwezoom en Veluwe op 1 versterken we de natuur en verminderen we de drukte in recreatiegebieden. Het minimaliseren van schadelijke stikstofdeposities door uitstoot van verkeer en bedrijfsactiviteiten is hierbij essentieel.

5

In 2022 maakten we een essentiële stap op het gebied van biodiversiteit door het vaststellen van het biodiversiteitsbeleid. Planten, insecten en dieren zijn van groot belang voor de gezondheid van onze leefomgeving. Het biodiversiteitsbeleid is gericht op het ontstaan van meer groene gebieden met voedsel en bescherming voor dieren. Een gezonde en betrokken samenleving Iedereen moet mee kunnen doen in Rheden. De sociale basis is versterkt, in samenwerking met onze partner Incluzio, waardoor effectiever maatwerk geboden kon worden. Sinds 2022 is er een sociale kaart beschikbaar voor inwoners en organisaties in de vorm van de website www.wegwijsinrheden.nl en een gids. Daarnaast hebben we ingezet op wensen en ideeën van de inwoners zelf, door middel van de Ik buurt mee cheques. Onze inwoners kregen te maken met de energiecrisis. We hebben de energietoeslag uitgekeerd. Ook is er extra ondersteuning geboden aan verenigingen. Deze aanpak past in ons sociale beleid waarbij een brede ondersteuning geboden wordt via onder meer de Gelrepas. In de wijk Stenfert in Dieren zijn we gestart met een integrale wijkaanpak, waarbij de wijk actief meedenkt over wat voor hen belangrijk is. De oorlog in Oekraïne zorgde voor een enorme stroom vluchtelingen. Tegelijk met de oorlog in Oekraïne nam ook de vluchtelingenstroom uit andere landen met ongeveer 50% toe.

Voor al deze vluchtelingen werd een beroep gedaan op de burgemeesters om opvangplekken te realiseren. In de gemeente Rheden is in juni 2022 en in december 2022 gedurende enkele weken crisisnoodopvang voor in totaal 230 vluchtelingen gerealiseerd op een locatie in De Steeg en in Dieren. Daarnaast is er voor vluchtelingen uit Oekraïne sinds april 2022 een toenemend aantal langdurig beschikbare opvangplekken gerealiseerd in Velp. In totaal bood Rheden daar in 2022 61 opvangplekken voor Oekraïners. In 2022 hebben we meer dan 600 inwoners actief geholpen om meer te gaan bewegen. Hierdoor zijn inwoners vitaler en doen ze sociale contacten op. Met name het activiteitenaanbod in het Biljoenbad en de inspanningen van de beweegcoaches spelen hierbij een belangrijke rol. Tot slot hebben we op het gebied van regionale samenwerking een enorme inpuls gegeven aan de samenwerking binnen de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen. Daarnaast hebben we met 26 gemeenteraden de Verstedelijkingsstrategie vastgesteld. Ook is met alle maatschappelijke partners een integraal veiligheidsplan opgesteld dat eind 2022 aan de raad is voorgelegd. Financieel resultaat en perspectief De financiële huishouding van de gemeente Rheden staat al enkele jaren onder druk; het is daarom een positief signaal dat de jaarrekening een gunstig resultaat laat zien.

Wij hebben ons ingezet om zorg te dragen voor de financiële stabiliteit en weerbaarheid met oog op het behoud van onze dienstverlening aan de inwoners van Rheden. Daarnaast hebben wij geïnvesteerd in belangrijke zaken zoals duurzaamheid en het verbeteren van de leefbaarheid van onze gemeente. Desondanks werpen de brede (financiële) ontwikkelingen van het afgelopen jaar, met name de loon- en prijsontwikkeling (inflatie) en de verandering van de gemeentelijke financieringssystematiek in 2026, hun schaduw vooruit op de komende jaren. Het kabinet heeft met de Najaarsnota 2022 aangegeven dat voor de prijsontwikkeling 2022 eenmalig een extra bijstelling plaatsvindt met het accres van 2023. We zien dat deze eenmalige bijstelling onvoldoende zal zijn om de loon- en prijsontwikkeling voor de komende jaren structureel te dekken. Pas met het uitkomen van de meicirculaire 2023 wordt duidelijk in welke mate het Rijk de loon- en prijsontwikkeling gaat compenseren. Ook de gevolgen van de wijziging van de financieringssystematiek krijgt dan meer duidelijkheid. Met dit gegeven en risico acht het college het verstandig om het positief resultaat van afgerond € 3,3 miljoen euro grotendeels te te

6

reserveren voor latere besluitvorming. Hiermee creëren we ruimte en tijd om met de financiële onzekerheden om te gaan die in de toekomst op ons afkomen.

7

Financiële resultaten De jaarrekening 2022 sluit met een overschot van afgerond € 3.257.000. In de Winterrapportage 2022 was er een voordelig saldo verwacht van € 1.378.000. In deze jaarrekening vindt de toelichting op afwijkingen plaats ten opzichte van de begroting na wijziging ofwel de stand van de Winterrapportage 2022. Op dat moment heeft de raad de begroting namelijk voor het laatst gewijzigd vastgesteld. Rekening

Primi- Gewijzig- Rekening tieve de begrobegroting ting

Saldo

(Bedragen x € 1.000) 2021

2022

2022

2022

2022

Lasten

132.181

124.819

135.781

137.458

-1.677

Baten

134.623

126.296

136.372

142.196

5.824

2.442

1.477

591

4.738

4.147

Toevoeging

855

306

4.396

6.007

-1.611

Onttrekking

1.459

463

5.183

4.527

-656

Resultaat

3.045

1.634

1.378

3.257

1.879

Saldo van baten en lasten Reserves

In het voordelig rekeningsaldo van € 3.257.000 is - conform het raadsbesluit d.d. 9-11-2021 bij vaststelling van de begroting 2022 - een storting van € 1.634.000 in de algemene reserve verwerkt. Deze storting is verwerkt in de zomerrapportage 2022.

Afwijking per programma Programma 1. Economische ontwikkeling 2. Welzijn

Bedrag (x € 1.000) 743 -1.083

3. Gebiedsontwikkeling

-105

4. Duurzaamheid

145

5. Bestuur en Veiligheid

456

6. Overhead en algemene dekkingsmiddelen

1.723

Totaal hoger voordelig resultaat 2022

1.879

Ten opzichte van de stand van de winterrapportage is er, per saldo, sprake van een positieve afwijking van € 1,9 miljoen. De grootste afwijkingen zijn afgerond de volgende:

Grootste posten In onderstaande tabel genoemde voor- en nadelen betreffen de omschrijvingen van de taakvelden uit de programma's. Voor een nadere toelichting op deze en overige afwijkingen wordt verwezen naar de betreffende programma’s bij onderdeel 'Wat heeft het gekost' bij tabellen 'Belangrijkste afwijkingen'.

8

Post

Bedrag (x € 1.000)

Verwijzing nadere toelichting (zie "Wat heeft het gekost?", tabel 'Belangrijkste afwijkingen'):

Voordelen: Begeleide participatie

533 Programma 1, taakveld 6.4

Samenkracht en burgerparticipatie

834 Programma 2, taakveld 6.1

Beheer ov-gebouwen en gronden

293 Programma 3, taakveld 0.3

Openbaar vervoer

200 Programma 3, taakveld 2.5

Ruimtelijke ordening

1.036 Programma 3, taakveld 8.1

Afval

219 Programma 4, taakveld 7.3

Bestuur

320 Programma 5, taakveld 0.1

Rente

235 Programma 6, taakveld 0.5

OZB

Programma 6, taakveld 231 0.61/62

Algemene uitkering Overige baten en lasten totaal voordelen

1.663 Programma 6, taakveld 0.7 867 Programma 6, taakveld 0.8 6.431

Nadelen: Inkomensregelingen

-999 Programma 2, taakveld 6.3

Maatwerkdienstverlening (18-)

-859 Programma 2, taakveld 6.72

Mutaties reserves leefomgeving

-1.526 Programma 3, taakveld 0.10

Wonen en bouwen

-324 Programma 3, taakveld 8.3

Overhead

-1.076 Programma 6, taakveld 0.4

totaal nadelen

-4.784

Saldo overige afwijkingen, per saldo nadeel

-232

Totaal verklaard hoger voordelig resultaat

1.879

COVID-19 Voor de effecten van COVID-19 geldt dat deze, evenals in 2020 en 2021, diverse programma's raken. Bij de verschillende programma's worden de afwijkingen benoemd. Een totale doorkijk van de financiële effecten geven we in de paragraaf COVID-19.

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico's op te vangen. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en het risicoprofiel. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in de weerstandsratio. Ten opzichte van de laatste herziening (begroting 2023) is het risicoprofiel gestegen met in totaal € 0,8 miljoen en de weerstandscapaciteit is afgenomen met € 2 miljoen. Als gevolg van deze mutaties daalt de weerstandsratio van 2,2 (stand begroting 2023) naar 1,7 en krijgt daarmee de 9

kwalificatie ‘ruim voldoende’. Van belang blijft dat we de komende jaren rekeningoverschotten creëren om onze algemene reserve (en daarmee de weerstandscapaciteit) te kunnen verhogen.

Bestemming rekeningresultaat Het rekeningresultaat 2022 bedraagt afgerond € 3.257.000 voordelig. Hiervan heeft € 302.000 betrekking op taakveld afvalverwerking (zie toelichting bij paragraaf lokale heffingen). Vanuit het principe van maximaal 100% kostendekkendheid dienen deze middelen hiervoor beschikbaar te blijven en we stellen daarom voor om dit bedrag te reserveren in een nieuwe reserve afvalverwerking. We stellen voor om € 544.000 te reserveren voor kosten van bovenwettelijk verlof. Vanaf 1 januari 2022 kunnen medewerkers bovenwettelijke vakantie-uren sparen. Deze vakantie-uren verjaren niet. Dit kan gaan leiden tot verlofstuwmeren die bijvoorbeeld ingezet gaan worden om eerder met pensioen te gaan. Voor het bovenwettelijk verlof gaan we uit van 70% van de opgebouwde verlofuren per 31-12-2022. Deze reserve zal na toetsing aan de voorschreven wettelijke kaders worden omgezet in een voorziening. Elk jaar zal de hoogte van de voorziening opnieuw worden beoordeeld aan de hand van het bovenwettelijk verlof. Daarnaast stellen we voor om het restant ad € 2.411.000 voorlopig te reserveren in een aparte reserve in afwachting van nadere besluitvorming. Op dit moment zijn er namelijk nog teveel onzekerheden met betrekking tot de ontwikkeling van het financiële meerjarig perspectief om een definitieve keuze te maken.

Na het verschijnen van de meicirculaire gemeentefonds, en het in beeld brengen van de financiële gevolgen, verwachten we meer duidelijkheid te kunnen geven over het financiële perspectief. Potentiële posten resultaatbestemming We stellen voor om de resultaatbestemming uit te stellen, maar vinden het belangrijk om transparant te zijn en nemen u wel graag mee in de posten die bij de definitieve besluitvorming in aanmerking komen voor de resultaatbestemming. Hiervoor hebben we de volgende criteria gehanteerd: ✓ ✓ ✓

✓

Bedragen onder de 25 duizend worden niet meegenomen; Er worden geen middelen gereserveerd voor in de toekomst te verwachten tegenvallers; Incidenteel project- / of programmabudget dat in de toekomst naar verwachting alsnog zal worden uitgegeven wordt wel via resultaatbestemming bestemd (zgn. “overheveling”, m.u.v. bedragen onder de 25 duizend); Doelfinanciering en daaraan gerelateerde cofinanciering wordt wel bestemd.

De volgende posten staan op de voorlopige lijst van resultaatbestemming. • • • • • • • • •

Implementatie Wet open overheid Middelen in algemene uitkering voor energietoeslag 2023 Erfgoed Inburgering Samenkracht en burgerparticipatie Weerstandsvermogen Biodiversiteitsplan Schuldhulpverlening Klimaatactie

Deze posten zijn niet vrijblijvend, vragen inzicht in de effecten en derhalve besluitvorming. Een

10

concreet voorstel voor bestemming van het resultaat zullen we naar verwachting in september 2023 aan de Raad voorleggen. Onze verwachting is dat er dan meer zekerheid is over de Rijksbijdrage.

11

Programma's

12

1 Economische Ontwikkeling

Wat hebben we bereikt? De Nederlandse economie draaide in het eerste helft van 2022 op volle toeren. Na de zomer van 2022 liet de Nederlandse economie een daling zien. De economische teruggang werd veroorzaakt door de hoge inflatie (o.a. door voedselprijzen en de energieprijzen) en de instabiliteit in de wereld (bijvoorbeeld de oorlog in Oekraïne). In 2022 staat de arbeidsmarkt in het teken van een krapte. Veel werkgevers in vrijwel alle sectoren hebben te kampen met moeilijk vervulbare vacatures en personeelstekorten. Ondanks de coronacrisis en de voortdurend veranderende economische omstandigheden, bleef het ook voor de lokale ondernemers moeilijk om openstaande vacatures te vervullen. Voor de lokale ondernemers was het jaar 2022 een jaar waar gelukkig weer meer kon. De coronapandemie heeft ook heel veel gevraagd van de ondernemers. In 2022 is uitvoering gegeven aan een specifieke subsidieregeling voor de BIZ verenigingen (Frisse Start na Corona). Begin 2022 is de Routekaart Circulaire EConomie vastgesteld. De ambitie is om de Rhedense economie verder te verduurzamen en meer te richten op circulariteit. Met ondernemers zetten wij stappen om het klimaat te ontzien bij de bedrijfsactiviteiten. Door bijvoorbeeld afval te zien als grondstof maken we met elkaar de omslag naar een circulaire economie.

In november 2022 is de nieuwe economische visie uitvoeringsprogramma voor de gemeente Rheden vastgesteld. De nieuwe economische visie gaat uit van de brede welvaart. Onze inzet is een duurzame en robuuste lokale economie. Onze gemeentelijke dienstverlening aan ondernemers wordt op een proactieve wijze ingevuld. In 2022 is er intensiever contact geweest met de ondernemers en het onderwijs, zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau. Dit heeft o.a. geleid tot een ondernemersmarkt in Rheden (samen met de ORDS georganiseerd) en daarnaast een specifieke ontwikkelingsprogramma voor scholieren/studenten. In 2022 zien we positieve ontwikkelingen op de bedrijventerreinen. Naast kwalitatieve verbeteringen zien we ook de vestiging van nieuwe bedrijven. Deze ontwikkeling is met name aan de kanaalzone in Dieren en Spankeren. De werkgelegenheid laat in 2022 een groei zien (0,9%, bron PWE 2022 Gelderland). Wij verantwoorden dit programma op werk en re-integratie, economische ontwikkeling en onderwijs.

13

Welke doelen zijn gerealiseerd? Tabel: gerealiseerde doelen Werk & re-integratie Nr. 1 (B) 1 (R) 2 (B) 2 (R)

3 (B) 3 (R)

4 (B) 4 (R)

Doel Doel 1: Wij streven naar een duurzame uitstroom uit de bijstand, met maximaal 900 bijstandsuitkeringen in 2023. Door inzet van team Werk, Participatie en Inburgering is het aantal bijstandsuitkeringen (incl. IOAW, IOAZ, BBZ) gedaald naar 888 eind 2022. Doel 2: Wij stellen uitkeringsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt in staat om mee te doen naar vermogen. In 2022 is een aanpak tot sociale activering opgesteld, specifiek voor de doelgroep met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Wegens verplichting tot aanbesteden kon er nog niet gestart worden met de opdracht. Team Werk, participatie en inburgering is in 2022 onverminderd doorgegaan met het stimuleren om mee te doen naar vermogen. Deze groep participeert op een zeer diverse manier: leerwerkplek, taalstage, vrijwilligerswerk, Doorslag, etc. Doel 3: In 2022 neemt 75% van de inburgeraars deel aan activiteiten gericht op arbeidsparticipatie aan de samenleving en/of aan de arbeidsmarkt. Er zijn in 2022 activiteiten georganiseerd voor inburgeraars om deel te nemen aan de samenleving (o.a. inburgeringscursus, taalcursussen, vrijwilligerswerk). De monitoring van de deelname heeft echter vertraging opgelopen als gevolg van het inrichten van de uitvoering van de Wet inburgering.

Hiernaast heeft Rijksinstituut: Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) administratiefouten gemaakt waardoor instroom van inburgeraars traag op gang kwam en tot eind maart 2022 is stilgelegd. Hierdoor startten nieuwe inburgeraars later met hun inburgeringsroute waar arbeidsparticipatie een onderdeel van is. Doel 4: Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de mogelijkheid geven om te groeien. De samenwerking met de onderwijsinstelling versterken. Er is oog voor de ontwikkeling van iedereen met een afstand tot de arbeidsmarkt. We zetten instrumenten in voor degenen die (nog) niet in staat zijn om te werken of te participeren naar vermogen. Om hen te ondersteunen in het voortraject richting participatie middels zijn er o.a. cursussen, psychologische trajecten, ondersteuning bij of na verslaving en taallessen. In 2022 zijn nog geen specifieke trajecten geweest om de samenwerking met de onderwijsinstelling te versterken.

Tabel: gerealiseerde doelen Economie Nr. 1 (B) 1 (R)

2 (B)

2 (R)

Doel Doel 1: De ambitie is om het economische klimaat aantrekkelijk te houden voor de inwoners van de gemeente Rheden. In 2022 is samen met lokale partners gewerkt aan de nieuwe economische visie voor de gemeente Rheden (november 2022 vastgesteld). Met deze visie is een belangrijk vertrekpunt vastgelegd. Het heeft als doel het behouden van een aantrekkelijk economisch klimaat op gemeentelijk niveau. Brede welvaartsaspecten zijn daarbij het uitgangspunt. Doel 2: We intensiveren het gestructureerde contact met het georganiseerde bedrijfsleven en onderwijs en met individuele ondernemers. Economische ontwikkeling wordt gestimuleerd. 2022 stond in het teken van het herstellen van de contacten met de ondernemers. Dit i.v.m. de coronapandemie. Zowel op bestuurlijk als ambtelijk niveau zijn de nodige contacten geweest met zowel het bedrijfsleven als het onderwijs. 14

Tabel: gerealiseerde doelen Onderwijs Nr. 1 (B) 1 (R)

2 (B)

2 (R)

3 (B) 3 (R) 4 (B)

4 (R)

5 (B) 5 (R) 6 (B) 6 (R) 7 (B) 7 (R)

Doel Doel 1: Een daling van het aantal laaggeletterden van 5% in 2030. Het taalhuis helpt laaggeletterde inwoners met passend educatieaanbod. Dit draagt bij aan het vergroten van de geletterdheid van inwoners. In 2022 is het rapport van de impactmeting volwasseneneducatie uitgebracht. Deelnemers uit onze gemeente geven aan meer zelfredzaam te zijn, meer mee te doen aan de arbeidsmarkt en de basisvaardigheden beter te beheersen. Doel 2: In 2022 neemt het aantal peuters dat gebruik maakt van de peuterregeling toe met 10%. We bieden 100% van de peuters met (een risico op) een onderwijsachterstand Voorschoolse Educatie (VVE) aan. In 2022 is het aantal peuters dat gebruik maakt van de peuterregeling met 10% toegenomen. Landelijk wordt het aantal peuters met een risico op een onderwijsachterstand in Rheden op 14% geschat. In de praktijk neemt 17% deel. We nemen daarom aan dat we de doelgroep bereiken. Doel 3: Geen kind langer dan 3 maanden thuis; we zetten in op het terugdringen van het aantal thuiszitters van 36 (RBL, 2019) naar 18 in 2023. Schooljaar 2021/2022 zijn er 17 Rhedense thuiszitters (RBL, 2022). Hiermee zitten we op schema om het doel te bereiken. Doel 4: Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2036 draagt bij aan de toegankelijkheid van onderwijs voor alle kinderen, de realisatie van passende onderwijshuisvesting en verankering van schoolgebouwen in de wijk.

In 2022 is het beleidskader Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2022-2036 vastgesteld. Met dit IHP trekken we gezamenlijk op met de schoolbesturen in het realiseren van een veilige en gezonde omgeving waarbinnen kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. In 2023 wordt met het IHP uitvoeringsprogramma een start gemaakt met de realisatie van toekomstige, duurzame voorzieningen die het opvang- en onderwijsaanbod verrijken en een ankerpunt zijn in de wijk. Doel 5: Circulaire inrichting van het nieuwe gemeentehuis. In 2022 zijn de voorbereidingen voor de aanbesteding van de inrichting inclusief circulariteit verricht. Doel 6: Uitvoeren routekaart Circulaire Economie. Het budget voor de uitvoering is in november toegekend. Doel 7: Actieve deelname aan regionale samenwerking. De vergaderingen van de werkgroep 'Grondstoffen en ketens' zijn bijgewoond. De werkgroep heeft een studie laten uitvoeren naar de prioritaire grondstofstromen waarop moet worden ingezet.

Welke resultaten zijn in 2022 gerealiseerd? Tabel: resultaten Werk & re-integratie Nr. Resultaat Doel 1: Wij streven naar een duurzame uitstroom uit de bijstand, met maximaal 900 bijstandsuitkeringen in 2023. 1 (B) We zorgen, samen met de regio, voor een betere aansluiting tussen de inwoners in ons bestand en de branches op de arbeidsmarkt die krapte kennen. 1 (R) Team Werk Rheden werkt continu om de vacatures op de arbeidsmarkt te vervullen. Inwoners uit ons bestand blijken echter grotendeels (nog) niet op korte 15

2 (B) 2 (R)

3 (B) 3 (R)

4 (B) 4 (R)

termijn in staat om te werken. Bij deze cliënten ligt eerst de focus op het aanleren van (basis)vaardigheden of het wegnemen van blokkades. Degenen die wel kunnen werken, worden in samenwerking met Werkgeversservicepunt (WSP) bemiddeld naar een passende plek, waarbij oog is voor de branches met krapte. Regionaal zijn specifiek de Branche Ontwikkel Arrangementen ingezet om de mismatch tussen vraag een aanbod te verkleinen. In 2022 hebben deze trajecten nog geen versnelling in uitstroom opgeleverd. Team directe bemiddeling bemiddelt, in samenwerking met het WSP en onze eigen werkgeversdienstverlening, 85 kansrijke mensen naar een baan in 2022. In 2022 zijn 108 mensen uit de uitkering uitgestroomd wegens werk. Daarnaast hebben 54 mensen parttime werk gevonden (nog deels in de uitkering). De bemiddeling naar een baan is zowel door Team Bemiddeling, als door de overige consulenten, uitgevoerd. Team Bemiddeling en het Werkgeversservicepunt (WSP) zijn bij minstens 67 plaatsingen betrokken geweest. De registratie in het systeem geeft geen volledig uitsluitsel over het totale aantal waarbij Team Bemiddeling betrokken is geweest. Het afgelopen jaar is een start gemaakt om nauwer samen te werken met het WSP, niet vanuit cijfermatige targets, maar vanuit samenwerkingsdoelen en een gezamenlijk doel om mensen duurzaam werk te bieden.

In 2022 stromen er 25 cliënten vanuit Doorslag 1 (fietsmontage) door of uit naar regulier werk. In 2022 zijn er 14 inwoners doorgestroomd/uitgestroomd, van wie 5 naar werk of scholing/leerwerktraject. Het jaar is gestart met 8 deelnemers, o.a. doordat er wegens corona minder werkplekken beschikbaar waren. Daarnaast blijft Doorslag te maken houden met een doelgroep die meer aandacht vraagt en niet altijd gericht is op uitstroom. Hierdoor is ook de invulling en doelstelling verschoven: van een project met als doel uitstroom, naar een instrument met als doel 'meedoen naar vermogen', en ontwikkelen (van vaardigheden) waar mogelijk. Eind 2022 stonden er 9 deelnemers op de lijst. In 2022 stromen er 25 cliënten vanuit Doorslag 2 (kledingherstel- en reparatie) door of uit naar regulier werk. Er zijn 9 cliënten doorgestroomd/uitgestroomd in 2022, van wie 4 naar (parttime) werk of scholing/leerwerktraject. Het jaar is gestart met slechts 9 deelnemers, o.a. doordat er wegens corona minder werkplekken beschikbaar waren. Daarnaast blijft Doorslag te maken houden met een zwakker wordende doelgroep. Hierdoor is ook de invulling en doelstelling verschoven: van een project met als doel uitstroom, naar een instrument met als doel 'meedoen naar vermogen', en ontwikkelen (van vaardigheden) waar mogelijk. Eind 2022 stonden er 24 deelnemers op de lijst.

Doel 2: Wij stellen uitkeringsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt in staat om mee te doen naar vermogen. 1 (B) In 2022 stellen wij een uitvoeringsplan op om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt te activeren om mee te doen naar vermogen. 1 (R) Het plan van aanpak 'Sociale activering' is opgesteld. Binnen dit plan wordt aansluiting gezocht met de sociale basis. In Q2 wordt de te publiceren opdracht aangekondigd, waarna kan worden overgegaan tot een passende aanbesteding indien meerdere partijen geïnteresseerd zijn. 2 (B) In 2022 zetten wij 100 bijstandsgerechtigden in naar vermogen via bijvoorbeeld Sociale ruimte, de Magneet en Activerend werk. 2 (R) Ruim 110 bijstandsgerechtigden hebben in 2022 meegedaan naar vermogen. Dit omvat diverse type plekken (vrijwilliger, (taal)stage, activeringstraject, leerwerktraject, etc.) en diverse locaties (Doorslag, Sociale ruimte, Magneet, 2Switch, Humanitas, Vitesse Werkt). De Magneet is in 2022 gesloten, wegens te weinig bijstandsgerechtigden die hier aan de slag konden. De doorontwikkeling van de Magneet is meegenomen in de opdracht Sociale activering. 16

Doel 3: In 2022 neemt 75% van de inburgeraars deel aan activiteiten gericht op participatie aan de samenleving en/of aan de arbeidsmarkt 1 (B) In 2022 brengen wij voor elke inburgeraar in beeld waar hij/zij participeert via vrijwilligerswerk, werkervaringsplek, stage o.i.d. 1 (R) Wegens de onverwachte hoge implementatie- en uitvoeringsdruk die de nieuwe Wet Inburgering met zich meebracht, hebben we moeten prioriteren. Het is daardoor niet gelukt de registratie en monitoring volledig te organiseren. In de In de nieuwe wet is participatie onderdeel van het ingekochte inburgeringstraject. Echter, wegens een traag op gang komende instroom van statushouders onder deze nieuwe wet (landelijke trend), begint de participatie van deze groep pas in 2023. Doel 4: Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de mogelijkheid geven om te groeien. De samenwerking met de onderwijsinstelling versterken. 1 (B)

1 (R)

We bieden plaatsen in het beheer van de openbare ruimte voor 12 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, waarvan 6 garantiebanen bij Buurtbeheer. We bieden hiermee inwoners met inkomensondersteuning de mogelijkheid om te groeien, wat leidt tot duurzame uitstroom en het verbeteren van hun toekomstperspectief. We begeleiden gemiddeld 10 studenten/leerlingen in hun stage en/of afstudeeropdrachten binnen het beheer van de openbare ruimte. Bij Team Buurtbeheer hebben 19 inwoners deelgenomen/gewerkt in diverse constructies (oa. werkervaringsplekken, beschut werk, behoud van uitkering). Van deze 19 mensen hadden 6 mensen een garantiebaan, wat een onderdeel is van de basisbezetting van Buurtbeheer. Er zijn in 2022 geen stages of afstudeeropdrachten geweest.

Tabel: resultaten Economie Nr. Resultaat Doel 1: De ambitie is om het economische klimaat aantrekkelijk te houden voor de inwoners van de gemeente Rheden. 1 (B) Het aantal banen in de gemeente laten stijgen met 1,3% t.o.v. 2020 (18050: bron: PWE Gelderland 2020) in 2022. 1 (R) Het aantal banen is gestegen met 0,7% (bron: PWE Gelderland 2022) 2 (B) De ambitie is het aantal bedrijven te laten stijgen met 3,5% t.o.v. 2020 (3810: bron: PWE Gelderland 2020). 2 (R) Het aantal bedrijven is gestegen met 5,9% (4180, bron: PWE 2022) 3 (B) In 2022 ligt er een actuele economische beleidsvisie; opgesteld in samenwerking met het bedrijfsleven e.a. 3 (R) In november 2022 is de nieuwe economische visie en uitvoeringsprogramma vastgesteld door de gemeenteraad. 4 (B) Er ligt een gedragen herinrichtingsplan voor een aantrekkelijker winkelgebied Velp (Hoofdstraat) dat zorgt voor aantrekkende middenstand. 4 (R) De planning is dat in 2023 een start wordt gemaakt met het plan van aanpak. In 2024 zal het herinrichtingsplan worden opgesteld. De uitvoering zal na 2024 plaatsvinden. 5 (B) Wij gaan samen met BIZ verenigingen de huidige detailhandelsstructuurvisie van de gemeente Rheden updaten. 5 (R) De actualisatie van de detailhandelsstructuurvisie zal in 2023 starten. In 2022 is ingezet op het scherp krijgen van het plan van aanpak.

Tijdens de dorpsgesprekken in het kader van de omgevingsvisie zal ook inwoners en ondernemers gevraagd worden naar hun beleving en verbeterpunten voor de winkelgebieden.

17

6 (B)

6 (R)

7 (B)

7 (R) 8 (B) 8 (R)

9 (B)

9 (R) 10 (B)

10 (R)

We gaan samen met ondernemers gericht kijken naar knelpunten op bedrijventerreinen en in winkelgebieden met als doel deze gezamenlijk met de ondernemers op te lossen. Met het bestuur van Stichting Bedrijventerrein is een analyse gemaakt van de knelpunten op bedrijventerrein De Beemd. In de reguliere overleggen met het bestuur van de BIZ-verenigingen is regelmatig gesproken over de knelpunten in de winkelgebieden. Tijdens de dorpsgesprekken (vanaf maart 2023) in het kader van de omgevingsvisie, worden ook inwoners en ondernemers gevraagd naar hun beleving en verbeterpunten voor de winkelgebieden. Lokaal bedrijventerrein is schaars in de gemeente Rheden. Daarom gaan we onderzoeken in hoeverre het gebied Kanaal II uitbreiding ontwikkeld kan worden tot een lokaal bedrijventerrein. Dit vraagstuk is doorgeschoven naar 2023 i.v.m. het traject van de omgevingsvisie. Het behouden van 750 (excl. Airbnb) overnachtingsplekken en stimuleren van een toename van het aantal slaapplaatsen met 5%. Het aantal overnachtingsplekken zijn nog steeds actueel. Het aantal van 750 betreft alleen de pensions, B&B's en hotels. Campingplaatsen en aanlegplaatsen voor passanten zitten hier nog niet bij. De uitwerking van het Masterplan Veluwezoom (spreiding bezoekers Nationaal Park Veluwezoom) zorgt voor stabiliteit in bedrijvigheid en arbeidsplaatsen in het nationaal park.

Het Masterplan is in 2022 door de raad vastgesteld en wordt in 2023 verder uitgewerkt. De uitwerking van het Masterplan Veluwezoom (spreiding bezoekers Nationaal Park Veluwezoom) zorgt voor stabiliteit in bedrijvigheid en arbeidsplaatsen in het nationaal park. Het masterplan wordt in 2023 verder uitgewerkt en er zal aandacht voor zijn. De verkeersmaatregelen worden nu in kaart gebracht waardoor het duidelijker wordt hoe de toe- en doorstroming van bezoekers gaat lopen. Daarmee wordt het effect op de bedrijvigheid en arbeidsplaatsen duidelijk.

Doel 2: We intensiveren het gestructureerde contact met het georganiseerde bedrijfsleven en onderwijs en met individuele ondernemers. Economische ontwikkeling wordt gestimuleerd. 1 (B) Contactmomenten d.m.v. bedrijfsbezoeken stijgen van 20 naar 30 in 2022. 1 (R) In 2022 zijn er 34 bedrijfsbezoeken afgelegd. 2 (B) De lokale Triple Helix voert gezamenlijk minimaal 3 projecten uit, bijvoorbeeld VeluwezOOm Got Talent, kennismaking met ondernemerschap in het basisonderwijs en het stimuleren van living labs. 2 (R) De volgende projecten zijn uitgevoerd. • VeluwezOOOm got talent! • Enquête Leefbaarheid Laag Soeren • Ondernemersmarkt Rheden • Day for Change (duurzaam ondernemen en omgaan met geld) 3 (B) Minimaal 1 basisschool (groep 7 en 8) gaat in 2022 een aantal lessen krijgen om bekendheid met ondernemerschap te bevorderen bij de leerlingen. 3 (R) Activiteit heeft niet plaatsgevonden i.v.m. ontbreken van capaciteit. In het najaar 2023 zal de actie alsnog worden uitgevoerd. 4 (B) 4.Wij gaan samen met het onderwijs het bedrijfsleven enthousiasmeren om stageplaatsen beschikbaar te stellen voor het VMBO en het MBO. 4 (R) In de lokale triple helix samenwerking is er continue aandacht voor voldoende stageplaatsen. Tijdens de reguliere overleggen met het bedrijfsleven wordt het onderwerp 'stageplaatsen' regelmatig besproken.

Tijdens de bedrijfsbezoeken is het onderwerp ook een vast onderdeel van de agenda.

18

5 (B)

5 (R) 6 (B)

6 (R) 7 (B)

7 (R)

8 (B) 8 (R)

In het kader van het thema inclusie samenleving (onderdeel van de nieuwe economische visie) zal dit structureel aandacht krijgen en het belang van o.a. voldoende stageplaatsen intensiever onder de aandacht worden gebracht. We faciliteren activiteiten, waaronder evenementen, op basis van ons evenementenbeleid, afhankelijk van de ontwikkelingen rondom Covid19. We kijken hierbij ook naar een verantwoord gebruik van de natuur. De evenementen zijn weer op gang gekomen in 2022. Bij het verlenen van vergunning wordt altijd gekeken naar het effect op de natuur. Het toeristisch-recreatieve aanbod voor bezoekers en inwoners is vergroot en wordt beter gepromoot door samenwerking met en tussen toeristisch platform, Veluwezoom-gemeenten, TVAN e.a. Diverse initiatieven zijn gestart, waaronder belevingsgebied Veluwezoom en de uitrol van een wandelnetwerk. Minimaal 1 keer per kwartaal vindt er een ontbijtsessie plaats met het onderwijs en bedrijfsleven waarbij de stand van zaken wordt besproken van de lopende projecten/ onderwerpen. In 2022 zijn er 2 ontbijtsessies en meerdere avondsessies gehouden. Het onderwijs, de ondernemers en de gemeente werken aan een nieuw inhoudelijk programma voor de lokale Triple Helix. Tijdens het ondernemerscafé 2022 zal de Rhedense ondernemer van het jaar worden bekendgemaakt. Het ondernemerscafé 2022 heeft niet plaatsgevonden i.v.m.

de onzekerheid die er was rondom corona.

Tabel: resultaten Onderwijs Nr. Resultaat Doel 1: Wij streven naar een daling van het aantal laaggeletterden van 5% in 2030. 1 (B) In 2022 bereiken we minimaal 120 laaggeletterde inwoners met educatieaanbod. 1 (R) Het taalhuis helpt laaggeletterde inwoners met passend educatieaanbod; via formeel, non formeel of informeel aanbod. In 2022 hebben 113 inwoners bereikt. 37 inwoners gebruik gemaakt van het formele aanbod van Rijn IJssel, 55 inwoners via non formeel aanbod van de Bibliotheek en Incluzio, en 21 inwoners van de Taalcafés van Vluchtelingenwerk. Door corona zijn niet alle cursussen door gegaan. Doel 2: In 2022 neemt het aantal peuters dat gebruik maakt van de peuterregeling toe met 10%. We bieden 100% van de peuters met (een risico op) een onderwijsachterstand Voorschoolse Educatie (VVE) aan. 1 (B) 1. In 2022 worden alle peuters met een indicatie doorgeleid naar een VVE locatie. Geïndiceerde peuters die alsnog niet door hun ouders worden ingeschreven op een VVE-locatie worden gevolgd en door VGGM aangespoord om alsnog deel te nemen aan VVE. 1 (R) Het bereik van peuters met een vve-indicatie is verhoogd van 73% (2021) naar 79% (2022). Redenen voor non-bereik zijn bijvoorbeeld het staan op een wachtlijst, al deelnemen aan kinderdagopvang, of principieel geen gebruik willen maken van kinderopvang.

De redenen voor non-bereik monitoren we via de Peutermonitor, en bij kinderopvang zelf; bijvoorbeeld door te vragen of meer ouders moeite hebben met het betalen van de eigen inkomensafhankelijke bijdrage. Doel 3: Wij dringen het aantal thuiszitters terug van 36 (RBL, 2019) naar 18 in 2023. 1 (B) In 2022 weten alle partijen (samenwerkingsverbanden, leerplicht, gemeente, scholen, VGGM) door middel van een vastgesteld model op welke wijze zij

19

1 (R)

(dreigend) thuiszitten kunnen signaleren en welke stappen er moeten worden gezet om thuiszitten te voorkomen. Het blijkt uit evaluatie dat het in de praktijk niet naar voldoening werkt. Daarom wordt met partners gewerkt aan een verbeterde werkwijze. Het aantal thuiszitters is gedaald naar 17.

Doel 4: Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2036 draagt bij aan de toegankelijkheid van onderwijs voor alle kinderen, de realisatie van passende onderwijshuisvesting en verankering van schoolgebouwen in de wijk. 1 (B) In 2022 stellen wij een uitvoeringsprogramma Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2036 op. Hierin staan afspraken over o.a. de volgorde en de planning van de aanpak, het kwaliteitsniveau, verduurzaming van onderwijshuisvesting en benodigde financiering. 1 (R) In 2022 is het beleidskader Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2022-2036 vastgesteld. In het IHP uitvoeringsprogramma dat in 2023 wordt opgesteld wordt het beleidskader uitgewerkt in afspraken over o.a. verduurzaming, de planning van de aanpak en de benodigde financiering. Doel 5: Circulaire inrichting van het nieuwe gemeentehuis 1 (B) Het kantoormeubilair is circulair ingekocht. 1 (R) Bij de aanbesteding is circulariteit meegenomen. Doel 6: Uitvoeren routekaart Circulaire Economie 1 (B) Door het College is een keuze gemaakt uit de projecten uit de Routekaart die in 2022 zullen worden opgepakt. 1 (R) Het budget is in november 2022 (bij de vaststelling van de economische visie) vrijgegeven. De uitvoering volgt.

Doel 7: Actieve deelname aan regionale samenwerking 1 (B) De Groene Metropoolregio kent binnen de ambitie "Circulaire regio" een viertal speerpunten (Circulaire bouw en infrastructuur, Circulaire economie: grondstoffen en ketens, Water en klimaatadaptatie, Transitie naar duurzame energie). Voor het speerpunt Grondstoffen en ketens wordt ambtelijke capaciteit ingezet voor de werkgroep. De belangen van het Rhedense bedrijfsleven worden ingebracht in de werkgroep. 1 (R) Door de werkgroep is een onderzoek uitgevoerd naar de noodzakelijke prioritering. In eerste instantie wordt de focus gelegd bij de circulaire verwerking van de reststromen luiers/incontinentiemateriaal, zonnepanelen en ongevaarlijk ziekenhuisafval.

Welke context speelde er? Werk en re-integratie Binnen de Participatiewet hebben is een van de doelen uitstroom naar werk. Daarnaast hebben we ons meer gericht op degenen die een grotere afstand tot de arbeidsmarkt hebben, of zelfs degenen van wie we niet verwachten dat de arbeidsmarkt in zicht is of komt. Hierbij is er verbinding gebracht bij de sociale basis en is beogen we mensen te stimuleren en begeleiden naar participatie op hun niveau.

20

Om uitvoering te geven aan het doel om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt mee te laten doen naar vermogen, is een Activeringsplan opgesteld voor de doelgroep zorg en empowerment. Samen met Incluzio is ingezet op duurzame participatie van deze doelgroep. Vanuit de Modulair Gemeenschappelijke Regeling (MGR) zijn er ontwikkelingen die invloed hebben op de uitgaven van het Werkgeversservicepunt (WSP), het Werkgeverschap SW medewerkers (WGSW), de inburgering en onderwijszaken. Met name op de WgSw zien we een stijging van de lasten als gevolg van een verhoging CAO en de herverdeling van de arbeidsjaren. Dit speelt met name op het gebied van de WGSW.

Economische ontwikkeling Begin 2022 is de Routekaart Circulaire EConomie vastgesteld. De ambitie is om de Rhedense economie verder te verduurzamen en meer te richten op circulariteit. Met ondernemers zetten wij stappen om het klimaat te ontzien bij de bedrijfsactiviteiten. Door bijvoorbeeld afval te zien als grondstof maken we met elkaar de omslag naar een circulaire economie. In november 2022 is de nieuwe economische visie en een uitvoeringsprogramma voor de gemeente Rheden vastgesteld. De nieuwe economische visie gaat uit van de brede welvaart.

Onderwijs In 2022 was het lerarentekort ook voelbaar binnen de gemeente Rheden. Dit is een landelijke trend. De komende jaren dreigt het lerarentekort in alle lagen van het onderwijs op te lopen. Vergrijzing en een verminderde aantrekkelijkheid van het beroep zijn belangrijke factoren. Het tekort geldt voor zowel docenten als voor bestuurders. In het VO zijn de tekorten geconcentreerd bij bepaalde vakken zoals informatica, natuurkunde en Duits. De verder digitalisering maakt dat ook de Rhedense onderwijsinstellingen gedwongen worden na te denken over hoe zij hun leerprocessen inrichten in de fysieke en digitale leeromgeving. Meer dan vroeger is de vraag hoe de instellingen kunnen investeren in geschikte klaslokalen en fysieke ruimtes. De veranderende leeromgeving vraagt om meer flexibiliteit.Ook wordt nadrukkelijker gekeken naar welke opleidingen wel levensvatbaar zijn en welke niet. Het Leven Lang Ontwikkelen (LLO) is ook bij de Rhedense onderwijsinstellingen een belangrijke ontwikkeling. Binnen de Rhedense Triple Helix samenwerking wordt bekeken op welke wijze invulling gegeven kan worden aan het Leven Lang ontwikkelen. In 2022 is het Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting (IHP) door de gemeenteraad vastgesteld en is gestart met het uitvoeringsprogramma onderwijshuisvesting 2022-2036.

Wat is de bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG)? Taakveld(en) • 3.1 Economische ontwikkeling • 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen • 3.4 Economische promotie • 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken • 6.4 Begeleide participatie