260423 concept Jaarstukken 2022.pdf

Doel 6: Wij realiseren de inhoudelijke opgave 2022 voor de Groene Metropoolvisie zoals deze door de Raad wordt vastgesteld 1 (B) Implementatie actieplan 2022 zoals in de Raad in november 2021 vastgesteld 1 (R) 2 (B) Voorbereiding en opmaak uitslagen gemeenteraadsverkiezingen 16 maart 2022 2 (R) De gemeenteraadsverkiezingen zijn succesvol verlopen. Wel ontstaat er steeds meer druk op de vrijwilligers en medewerkers, die direct aansluitend aan het stemmen de uitslagen moeten opmaken. Werkdagen van meer dan 16 uur aaneengesloten zijn geen uitzondering meer. Veel vrijwilligers dreigen hierdoor af te haken. Gemeente Rheden telde 35809 kiesgerechtigden, waarvan ruim 51% heeft gestemd. Het aantal geldige stemmen op kandidaten bedroeg 18373. 3 (B) De telefonische dienstverlening is qua inrichting en thuiswerkmogelijkheden geprofessionaliseerd. 3 (R) Het project 'nieuwe telefooncentrale' is in 2022 wederom uitgesteld. Het project beslaat nieuwe telefooncentrales en callcenter-applicaties voor de gemeenten Rheden, Renkum, Arnhem en BVO de Connectie. Naar verwachting vindt implementatie plaats in 2023. Doel 7: Vanuit visie op partnerships creëren van een georganiseerde samenwerking 1 (B) Wij stellen een visie op partnerships op en de wijze waarop wij daar organisatorisch invulling aan geven. Deze wordt door het College vastgesteld. 1 (R) Uitgesteld naar 2023.

Mede ivm initiatief gemeenteraad inzake samenwerkingsverbanden (oriënterende vergadering). Doel 8: leren van best practices en het delen van best practices Global Goal 18) 1 (B) Wij verzamelen actief ‘best practices’ in het land te behoeve van onze eigen opgaven in de gemeente. 1 (R) 2 (B) Wij delen onze eigen ‘best practices’ (bijvoorbeeld op het gebied van de Global Goals en Erfgoed) met andere organisaties, zoals VNG, provincie en gemeenten. 2 (R)

71

Welke context speelde er? Veilige samenleving In 2022 hebben we nog veel te maken gehad met de impact van Covid-19 op de werkzaamheden voor veiligheid. Aan het begin van 2022 zaten we nog in lockdown en is er nog veel ingezet op het corona toegangsbewijs in de gemeente. Hoe snel Covid-19 vervolgens uit het straatbeeld verdween qua maatregelen die van kracht waren hoe lang heeft het geduurd voordat de maatschappij weer het durfde om van alles weer te organiseren. Nu pas in 2023 zie je dat we qua evenementen weer terug zijn op niveau voor Covid-19 en we in feite weer aan het ‘inhalen’ zijn. Na Covid-19 diende de volgende crisis zich alweer in. De oorlog in Oekraïne heeft een hausse van vluchtelingen naar Europa gedreven en die vangen we ook in de gemeente Rheden. Op diverse plekken is met vereende krachten opvang gerealiseerd. Niet alleen voor vluchtelingen uit de Oekraïne, maar ook de zogenaamde crisis noodopvang in De Steeg en in Dieren voor vluchtelingen die niet geplaatst kunnen worden. Dit blijft doorgaan en heeft ook een groot effect in 2023 op de inzet vanuit veiligheid. Inhoudelijk zijn we in 2022 gestart met het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid dat inmiddels ook is vastgesteld. Er wordt gewerkt aan de uitvoering op het gebied van de gestelde prioriteiten zoals ondermijning, jeugd & veiligheid, zorg & veiligheid en digitale veiligheid (cybercrime).

Ondanks de naweeën van Covid-19 en de vluchtelingencrisis zijn we daarin geslaagd. De stap naar de inwoners/ bedrijven en het organiseren van activiteiten (bewustwording op veiligheid) is in 2022 in mindere mate van de grond gekomen en pakken we in 2023 weer verder op. Beleidsmatig zijn daar met het nieuwe veiligheidsbeleid en de aanpak op mensenhandel de eerste stappen al voorgezet.

Partnerschappen De kwaliteit van het bestuurlijk handelen is van belang voor een sterke en duurzame gemeente. Meer dan ooit leeft het besef dat gemeente en inwoners gelijkwaardige partners zijn. Om die reden omarmen we partnerschap en passen we onze bestuursstijl daarop aan. Daarbij hoort dat wij inwoners helderheid geven over onze veranderende rol. Wat mogen zij van ons verwachten, wat verwachten wij van hen en welke afspraken maken we samen? Die rol duidelijkheid is nodig om samen met onze partners vraagstukken op te lossen. Elk vraagstuk kent zijn eigen schaal om het op te lossen. Door in diverse samenwerkingsverbanden te opereren dragen wij bij aan oplossingen voor de uitdagingen waar onze inwoner zich voor gesteld ziet. We zijn voorstander van samenwerkingsverbanden op lokaal, regionaal, landelijk en mondiaal niveau. Ons credo is: “Samen met de samenleving”. Dat betekent ook samen met de andere overheden. De maatschappelijke dynamiek is groot en de maatschappelijke vraagstukken zijn complex. Gemeenten, regio’s, provincie en Rijk moeten adequaat samenwerking om de grote maatschappelijke opgaven adequaat op te lossen. In onze omgeving zien we een groot aantal kleinere gemeenten met problemen in hun bestuurskracht en/of organisatiekracht. Intensievere samenwerking tussen buurgemeenten lijkt onvermijdelijk.

Dienstverlening In 2022 is met name ingezet op het verder ontwikkelen van de digitale dienstverlening. De behoefte aan traditionele dienstverlening met fysieke locaties en telefonie blijft nagenoeg gelijk.

72

Communicatie De naweeën van Corona en de oorlog in Oekraïne zorgde in 2022 voor veel extra communicatiewerkzaamheden. Niet alle doelstellingen konden behaald worden.

Wat is de bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG)? Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 0.1 Bestuur 5-1, 5-2, 5-3, 5-4, 5-5, 5-6, 5-a, 5-b, 5-c, • 0.2 Burgerzaken 16-1, 16-2, 16-4, 16-6, 16-10 • 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 17-16, 17-17, 17-18, 17-19, 18. • 1.2 Openbare orde en veiligheid * Sustainable Development Goals, zie bijlage 8 voor een nadere toelichting

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM); • Stichting Veilig Thuis. In de paragraaf Verbonden Partijen geven we inzicht in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en de risico's van de gemeente in deze organisaties.

Wat heeft het gekost? Programma 5. Bestuur en Veiligheid Rekening

Primi- Gewijzigtieve de begrobegroting ting

Rekening

Saldo

(Bedragen x € 1.000) 2021

2022

2022

2022

2022

0.1 Bestuur

2.396

2.547

2.797

2.857

-60

0.2 Burgerzaken

1.655

1.638

1.773

1.844

-71

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

2.851

2.920

2.920

2.888

33

Lasten

1.2 Openbare orde en veiligheid subtotaal

1.367

858

881

1.146

-266

8.269

7.962

8.371

8.735

-364

Baten 0.1 Bestuur

18

30

30

411

381

0.2 Burgerzaken

547

585

585

619

34

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

10

6

6

12

6

1.2 Openbare orde en veiligheid

397

21

21

420

400

972

641

641

1.462

821

-7.296

-7.321

-7.730

-7.273

456

subtotaal Saldo van baten en lasten

73

Reserves Toevoeging

0

Onttrekking

0

Resultaat

-7.296

-7.321

-7.730

-7.273

456

Belangrijkste afwijkingen Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2022 is het financieel effect van de mutaties in de jaarstukken 2022 per saldo € 0,5 miljoen voordelig. De belangrijkste mutaties kunnen als volgt worden toegelicht. 5. Bestuur en Veiligheid Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000 saldo baten en lasten)

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

320

I/S

0.1 Bestuur Het resultaat op dit taakveld kent als belangrijkste oorzaken:

Hogere accountantskosten -52K. Er zijn nieuwe controle eisen. Daarnaast is een deel van het budget ingezet voor accountantscontrole 2021, uitgevoerd in 2022. Bij de 1e Berap 2023 zal een voorstel worden gedaan de programmabegroting te herzien. Pensioen- en wachtgeldvoorziening bestuur 411K. Als gevolg van een lagere rekenrente t.o.v. 2021 is de voorziening afgeraamd met €375K. Voor de berekening van het benodigd kapitaal voor de pensioenvoorziening baseren we ons op de berekeningen van onze pensioenuitvoerder Visma Idella. Voor wachtgeldverplichtingen is 36K uit de voorziening onttrokken. Overige afwijkingen, per saldo nadeel €39K. 0.2 Burgerzaken

-37

I

39

I

134

I

Geen toelichting vereist. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Dit betreft vooral het voordelig resultaat VGGM over 2021 ad 51K. 1.2 Openbare orde en veiligheid •

128k voordeel op niet begrote Boa opbrengsten

•

32k nadeel door dumping

•

38k voordeel door focus op Corona handhaving; dit veroorzaakt een onderuitputting op andere begrote handhavingstaken

0.10 Mutaties reserves

Totaal

0

456

74

6 Overhead en algemene dekkingsmiddelen Wat hebben we bereikt? Volgt in de definitieve versie.

Welke doelen zijn gerealiseerd? Voor de gerealiseerde doelen verwijzen we u graag door de naar de paragrafen B "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" en E "Bedrijfsvoering".

Welke resultaten zijn in 2022 gerealiseerd? Voor de gerealiseerde resultaten verwijzen we u graag door de naar de paragrafen B "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" en E "Bedrijfsvoering".

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Bedrijfsvoeringsorganisatie de Connectie • Gelders Archief • Bank Nederlandse Gemeenten • Alliander. In de paragraaf Verbonden Partijen geven we inzicht in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en de risico's van de gemeente in deze organisaties.

Wat heeft het gekost? Programma 6. Overhead en Algemene Dekkingsmiddelen Rekening

Primi- Gewijzigtieve de begrobegroting ting

Rekening

Saldo

(Bedragen x € 1.000) 2021

2022

2022

2022

2022

0.4 Overhead

18.654

15.576

17.269

19.424

-2.156

0.5 Treasury

73

488

488

47

440

0.61 OZB woningen

714

730

730

714

16

Lasten

0.62 OZB niet-woningen

0

0.63 Parkeerbelasting

0

0.64 Belastingen overig

0

0.7 Alg. uitk. e ov. uitk. gem.fonds

0

0.8 Overige baten en lasten

1.195

0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

808

419

1 subtotaal

20.636

17.602

18.906

-407

827

1

-1

19.780

-874

75

Baten 0.4 Overhead

1.023

0.5 Treasury

187

33

611

578 -205

533

719

719

513

0.61 OZB woningen

6.828

6.778

6.778

6.840

62

0.62 OZB niet-woningen

2.442

2.335

2.335

2.488

153

0.63 Parkeerbelasting

4

4

4

4

1

0.64 Belastingen overig

251

231

231

245

14

84.408

83.542

94.098

95.762

1.663

40

40

0.7 Alg. uitk. e ov. uitk. gem.fonds 0.8 Overige baten en lasten

430

0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

1 subtotaal

0

95.922

93.795

104.197

106.504

2.307

75.285

76.194

85.291

86.724

1.433

Toevoeging

132

0

1.634

1.945

-311

Onttrekking

205

3

3

103

100

75.358

76.197

83.661

84.883

1.222

Saldo van baten en lasten Reserves

Resultaat

Specificatie Algemene Dekkingsmiddelen Rekening

Begroting

Gewijzigde begroting

Rekening

2021

2022

2022

2022

Alg. uitkering gemeentefonds

84.408

83.542

94.098

95.762

Onroerend zaakbelasting

9.270

9.113

9.113

9.328

Hondenbelasting

251

231

231

245

Toeristenbelasting

172

274

274

383

Forensenbelasting

68

56

56

86

Dividend Alliander

40

49

49

37

Dividend BNG

338

469

469

426

overig dividend

0

0

0

0

Overige dekkingsmiddelen

114

61

-93

237

Totaal baten (per saldo)

94.661

93.795

104.197

106.504

(Bedragen x € 1.000)

Belangrijkste afwijkingen Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2022 is het financieel effect van de mutaties in de jaarstukken 2022 per saldo € 1,2 miljoen voordelig. De belangrijkste mutaties kunnen als volgt worden toegelicht. 6. Overhead en Algemene Dekkingsmiddelen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000 saldo baten en lasten) 0.4 Overhead

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

-1.577

I

76

De overschrijding op dit taakveld is op te splitsen in een aantal componenten. Als belangrijkste posten zijn te noemen: Voorziening spaarverlof -672K. Vanaf 1 januari 2022 kunnen medewerkers bovenwettelijke vakantie-uren sparen. Deze vakantie-uren verjaren niet. Dit kan leiden tot verlofstuwmeren die bijvoorbeeld ingezet gaan worden om eerder met pensioen te gaan. Hiervoor dient op basis van nieuwe regelgeving een voorziening te worden gevormd. De totale dotatie aan de voorziening op basis van de opgebouwde verlofuren per 31-12-2022 bedraagt 671.717. Deze voorziening wordt verder toegelicht bij het onderdeel Jaarrekening, Balans en toelichting, Beschrijving en toelichting voorzieningen. De Connectie: - 662K Het resultaat van -662K is als volgt te specificeren: Eenmalige CAO uitkering, en Loon- en prijsstijgingen CPB Advieskosten Inkoop en Aanbesteding Correctie op de kosten huisvesting Kostenverhogende BTW. Deze kosten worden niet begroot. Niet gerealiseerde taakstelling bij de Connectie Overige uitgaven

-387 - 62 238 -100 -244 -107

Salariskosten en teambudgetten -589K In de begroting 2023 hebben we de salarisbudgetten structureel bijgesteld, waardoor we in staat zijn invulling te geven aan de (nieuwe) opgaven waar we voor staan en om te transformeren naar een professionele toekomstbestendige organisatie. Ook over 2022 is (bij de winterrapportage) het salarisbudget bijgesteld, maar nog in onvoldoende mate. In het afgelopen jaar is door ziekteverzuim en openstaande vacatures in combinatie met krapte op de arbeidsmarkt sprake geweest van een hoge werkdruk. Dit heeft zijn weerslag gehad op onze organisatie, zowel formatief als financieel, en heeft geresulteerd in een overschrijding van het salarisbudget. De overschrijding in 2022 ad € 589K op salariskosten en teambudgetten is het resultaat van diverse posten die te maken hebben met salariskosten, inhuur, opleiding, salarisgerelateerde uitgaven en ontvangen vergoedingen voor salariskosten, zoals UWW en detacheringen. Deze ontvangsten zijn binnen dit taakveld geboekt, maar hebben voor een groot deel betrekking op andere programma's. In de tabel "formatie en bezetting per programma" paragraaf bedrijfsvoering is met deze verdeling rekening gehouden.

Het resultaat van -589K is als volgt te specificeren: resultaat salariskosten en inhuur CAO uitbetaling (424K gedekt uit voordeel taakveld 0.8) onderbesteding opleidingsbudgetten ontvangen vergoedingen salariskosten stelposten salarissen t.b.v. diverse programma's vergoeding thuiswerkplekken (zie mutaties reserves 0.10) overige uitgaven (dekking stelpost salarissen taakveld 0.8)

-577 -612 141 498 228 -70 -197

In de paragraaf Bedrijfsvoering worden de totale salariskosten toegelicht met de verschillen per programma (Personeel & Organisatie). Managementsupport -113K Betreft een overschrijding van kosten voor managementondersteuning. De kosten zijn opgenomen in de saldobevestiging 2022 van de Connectie. Bij de 2e Berap 2023, en de Kadernota 2024 zal een voorstel worden gedaan om de Programmabegroting te herzien.

77

ICT -103K De ICT kosten nemen toe (12%) evenals de afhankelijkheid van ICT. Een deel van de ICT kosten maken onderdeel uit van de bijdrage aan de Connectie, dit betreft het deel dat direct voor rekening van onze gemeente valt. In 2022 is er voor gekozen om de kosten nog niet op te hogen, in afwachting van de regionale informatiestrategie. In de Kadernota 2024 zal dit bedrag (voorlopig) worden meegenomen. Bij de 2e Berap 2023 zal er een beter beeld zijn van de structurele impact van deze ICT kosten en wordt een voorstel worden gedaan om de Programmabegroting definitief te herzien. Daarnaast zijn bij de programmabegroting 2022 incidentele middelen gevraagd voor het inrichten van een omgeving voor data gedreven werk. De inrichting bleek minder kostbaar dan verwacht, deze valt vrij in het resultaat. Gelders Archief -45K Als gevolg van de sloop van het gemeentehuis is in 2022 op basis van meerwerk (45K) het (deels) te vernietigen archief onder gebracht bij het Gelders Archief. Op basis van de prognose neemt het benodigde aantal strekkende meters de komende 4 jaar af (500m1). Bij de 1e Berap 2023, en de Kadernota 2024 zal een voorstel worden gedaan om de Programmabegroting te herzien en de kosten voor het archiveren van documenten te borgen. Facilitaire kosten gemeentehuis 311K Betreft een onderschrijding van € 311.000 op geraamde exploitatielasten van het gemeentehuis.

Conform het dekkingsplan realisatie nieuwe gemeentehuis (raadsbesluiten 27-9-2022 en 15-12-2020) worden o.a. de beschikbare budgetten voor exploitatielasten ingezet als dekkingsmiddel. De in 2022 niet bestede middelen worden toegevoegd aan de reserve gemeentehuis (zie hieronder bij taakveld 0.10). Communicatie 134K Het communicatiebudget laat een voordelig effect zien. De voornaamste redenen zijn dat projecten Communicatie en de CommunicatieToolkit die op het programma stonden in 2022, geen (of op een andere wijze) doorgang hebben gevonden. Daarnaast is het inhuren van een specialist voor Digitale toegankelijkheid in 2022 niet meer noodzakelijk geweest, in tegenstelling tot 2021. HRM 117K Onderschrijding van HRM budget komt voornamelijk voort uit uitvoeringskosten wet Poortwachter en externe juridische advieskosten zijn in 2022 lager uitgevallen dan begroot (60K). Daarnaast zijn we gestart met het opstellen van een nieuwe manier van werven en selecteren die beter aansluit bij de huidige arbeidsmarkt. De uitvoering van deze nieuwe aanpak vindt plaats in 2023 en verder. (57K). Om deze redenen is in 2022 niet het gehele budget nodig geweest. Overige afwijkingen, per saldo voordeel 45K 0.5 Treasury

235

Dit saldo bestaat uit meerdere posten, namelijk: Betaalde rente langlopende leningen 296K De langlopende leningen hebben rentepercentages die de afgelopen jaren laag waren of zelfs negatief, dit levert over 2022 een voordeel op. De recent afgesloten leningen laat al weer een oplopend rentepercentage zien, dus het voordeel op rente zal in 2023 naar verwachting een stuk lager zijn. Ontvangen rente langlopende leningen -195K

78

De eeuwig durende lening van Alliander, afgesloten in 1997, is in 2021 zonder overleg door Alliander terugbetaald en staat in afwachting van de uitkomst van een juridisch onderzoek naar de rechtmatigheid van deze terugbetaling op de balans als vooruit ontvangen bedragen. Over het boekjaar 2022 is geen rente ontvangen. Hierover is nog overleg tussen de gemeente Rheden en Alliander. Toegerekende rente 95K Door de rentestijgingen in 2022 is de omslagrente gestegen van 0,36% begroot naar 0,479% werkelijk. Hierdoor is de toegerekende rente hoger. Overig afwijkingen per saldo voordeel 39K 0.61 OZB woningen

78

Het voordelige effect op de OZB is met name het gevolg van een hogere WOZ waarde dan waarmee in de begroting 2022 rekening is gehouden, totaal 62K. Daarnaast is sprake van een voordeel op de uitvoeringslasten van 16K. 0.62 OZB niet-woningen

153

Het voordelige effect op de OZB is met name het gevolg van een hogere WOZ waarde dan waarmee in de begroting 2022 rekening is gehouden. 0.63 Parkeerbelasting

1

Geen nadere toelichting. 0.64 Belastingen overig

14

Geen nadere toelichting. 0.7 Alg. uitk. e ov. uitk. gem.fonds

1.663

I

Het saldo van de decembercirculaire gemeentefonds 2022 bedroeg 1.807K. Hiervan is 100K toegevoegd aan de reserve noodfonds energiearmoede, zoals voorgesteld in het raadsvoorstel "Ondersteunende maatregelen energiearmoede". De afrekening van vorige jaren bedroeg -47K. Overig verschil 3K. 0.8 Overige baten en lasten

867

In 2022 vond aan de medewerkers een nabetaling plaats van de CAO ontwikkeling 2021 (325K) en Corona-onkostenvergoeding 2021 (99K). De kosten zijn verantwoord in 2021, maar de werkelijke uitbetaling gebeurde in 2022. Het totale bedrag van 424K is in 2021 naar de balans geboekt en in 2022 ten gunste gebracht van de exploitatie voor de dekking van deze nabetaling. Dit leidt per saldo tot een nadeel van 188K (612K nadeel bij taakveld 0.4 en 424K voordeel bij taakveld 0.8). Binnen dit taakveld worden daarnaast diverse stelposten begroot. De (rest)saldi (359K) worden ingezet als dekking van uitgaven binnen andere programma's: 165K stelposten prijsstijging en autonome kostenontwikkeling 194K stelpost salarissen. Overig < 50K voordeel 84K (waarvan 40K begroot bedrag voor waterschapslasten. De werkelijke kosten zijn geboekt binnen de andere programma's). 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

-1

Geen nadere toelichting.

79

0.10 Mutaties reserves

-211

In het dekkingsplan nieuwe gemeentehuis is rekening gehouden met de inzet van middelen uit het exploitatiebudget facilitaire kosten gemeentehuis. Dit is gedeeltelijk gebeurd, er resteert nog € 311K aan in te zetten budget. Deze middelen worden in lijn met het dekkingsplan, toegevoegd aan de reserve gemeentehuis. Tegenover deze niet geraamde last staat een onderschrijding op taakveld 0.4 (zie hierboven). In de zomerrapportage 2021 was incidenteel budget toegekend, bedoeld voor de vergoeding van de inrichting van de thuiswerkplek. Niet alles werd in 2021 besteed. In de jaarrekening 2021 is dan ook 90K gereserveerd voor besteding in 2022. Daarvan is in 2022 70K besteed. Het bedrag wordt onttrokken uit deze reserve. Overige afwijkingen per saldo voordeel 30K Totaal

1.222

80

Paragrafen

81

Lokale Heffingen De lokale heffingen maken een substantieel deel uit van de inkomsten van een gemeente. Voor het heffen van belastingen en retributies is er sprake van een financiële noodzaak, aangezien het Rijk bij haar bepaling van de algemene uitkering uitgaat van de mogelijkheid om eigen inkomsten te genereren. Bij de tariefberekeningen houdt de gemeente rekening met de jaarlijkse inflatoire effecten. Voor de diverse lokale heffingen gelden wettelijke voorschriften, zo geldt voor retributies dat de opbrengsten maximaal 100 % van de kosten mogen bedragen. Voorbeelden van deze retributies zijn de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Voor overige lokale heffingen heeft de gemeente een grotere beleidsvrijheid in de bepaling van de tarieven.

Werkelijke opbrengsten uit lokale heffingen Onderstaande tabel geeft inzicht in de werkelijke opbrengsten uit lokale heffingen ten opzichte van de begroting (inclusief begrotingswijzigingen en kwijtscheldingen). 2022 begroting

2022 jaarrekening

Verschil

Mutatie(%)

Onroerende zaakbelastingen

9.101

9.322

221

2,4%

Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten

4.369

4.283

-86

-2,0%

Rioolheffing

4.393

4.345

-48

-1,1%

Bouwleges

450

167

-283

-62,8%

Parkeerbelastingen

4

4

0

0%

Hondenbelasting

216

235

19

8,7%

Toeristenbelastingen

274

383

108

39,5%

Secretarieleges

399

399

0

0%

Begraafrechten

501

579

78

15,6%

Forensenbelasting

56

86

30

55,0%

Marktgelden

9

11

2

18,4%

121 19.893

255 20.069

134 176

110,8% 0,9%

Overige heffingen/leges Totaal

Ten opzichte van de begroting na wijziging vallen de opbrengsten uit lokale heffingen in 2022 € 176K hoger uit. De afwijkingen van € 50K of hoger worden hieronder nader toegelicht. Onroerende zaakbelastingen, € 221.000 voordeel Het voordelige effect op de OZB is met name het gevolg van een hogere WOZ waarde dan waarmee in de begroting 2022 rekening is gehouden. Meeropbrengst OZB bij niet-woningen bedraagt € 153K en bij woningen is dit € 62K. Daarnaast iets minder verleende kwijtschelding (€ 6K). Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten, € 86.000 nadeel Minder opbrengsten € 59K en meer kosten kwijtscheldingen € 27K Bouwleges, € 283K nadeel In 2022 is er sprake van een minderopbrengst bouwleges van € 283K Toeristenbelasting, € 108K voordeel In het jaar 2022 zijn het aantal overnachtingen aanzienlijk hoger.

82

Begraafrechten, € 78K voordeel Op het product begraafplaatsen zijn in 2022 hogere legesopbrengsten gerealiseerd van totaal € 78K

Gehanteerde tarieven 2022 Onderstaand, de door de raad vastgestelde tarieven zoals deze in 2022 zijn gehanteerd. OZB uitgedrukt in percentage van onroerende zaak Woningen - eigenaar

0,1194%

Niet-woningen

- eigenaar

0,2444%

- gebruiker

0,1873%

Afvalstoffenheffing Basisbedrag

36,57

140 l container

200,80

180 l container

246,07

240 l container

313,39

Verzamelcontainer

200,80

Reinigingsrecht Tarief Kostendekkendheid afvalstoffenheffing en reinigingsrecht 7.3 Afval 0.4 Overhead 0.5 Rente 0.64 Belastingen overig 0.8 Overige baten en lasten 2.1 Verkeer en vervoer 6.3 Inkomensregelingen Btw compensatie Totale kosten Opbrengst heffingen Dekkingspercentage

228,98 Begroot in 2022

Werkelijk in 2022

3.476.142 82.053 2.300 108.612 -70.336 59.243 175.200 669.825

3.106.491 83.469 3.147 110.000 -70.336 60.000 202.068 688.073

4.503.038 4.503.602 100,00%

4.182.912 4.485.007 107,22 %

In 2022 is er positieve resultaat van € 302.095 op het product afval. Voorgesteld wordt om het bedrag mee te nemen als een resultaatbestemming.

83

Rioolheffing Eigenaar Gebruiker

Kostendekkendheid rioolheffing 7.2 Riolering 1.4 Overhead 0.5 Rente 0.64 Belastingen overig 2.1 Verkeer en vervoer 6.3 Inkomensregelingen Btw compensatie Totale kosten Opbrengst heffingen

70,89 < 300 m3

126,50

300-999 m3

357,94

1000-9999 m3

2.956,55

> 9999 m3

23.237,02 Begroot in 2022

Werkelijk in 2022

2.684.393 729.789 152.196 158.000 124.590 180.000 417.025

2.727.998 737.050 199.130 158.000 124.590 128.606 365.493

4.445.993 4.572.827

4.440.867 4.473.878

Dekkingspercentage 102,85% 100,74% In 2022 is het positieve resultaat van € 450.537 op het product riolering toegevoegd aan de voorziening onderhoud riolering. Toeristenbelasting Overnachtingen

2,03

Seizoenstandplaatsen

248,92

Jaarstandplaatsen

295,86

Forensenbelasting Basistarief

295,86

Opslag

1,15

Hondenbelasting 1e hond

64,92

2e hond

74,88

3e hond

84,60

4e hond

94,44

5e hond

104,04

Ontwikkeling lokale lastendruk De provincie Gelderland houdt de jaarlijkse ontwikkeling van de lokale lasten per gemeente bij. Op basis van deze cijfers kan een vergelijking gemaakt worden tussen de lokale lastendruk van naburige gemeenten. In onderstaande overzichten is - in bedrag per inwoner - de lastendruk 2022 van de gemeente Rheden weergegeven in vergelijking tot diverse Gelderse gemeenten. Tevens is de belastingdruk afgezet tegen het Provinciaal gemiddelde.

84

De gemeentelijke lasten zijn lager dan de lasten in bijna alle hieronder genoemde Gelderse gemeenten en ligt ruim onder het provinciale gemiddelde. OZB Gemeente

2021

afvalstoffenheffing

2022

2021

2022

rioolrechten

totale belastingdruk

2021

2021

2022

2022

Arnhem

342

341

109

121

106

105

557

567

Renkum

284

281

128

129

135

143

547

553

Bronckhorst

216

227

130

104

131

121

477

452

Zutphen

278

284

109

128

82

78

470

490

Lingewaard

266

271

100

103

103

104

469

478

Zevenaar

281

287

81

82

106

104

468

473

Brummen

277

290

71

74

120

124

468

488

Provinciaal gemiddelde

270

275

95

98

98

99

463

472

Doetinchem

230

232

131

143

103

104

464

479

Rozendaal

262

267

101

108

93

91

456

466

Duiven

251

255

99

100

99

111

449

466

Doesburg

194

201

137

139

102

107

433

447

Westervoort

207

224

109

105

106

107

422

436

Rheden

195

210

99

104

104

105

398

419

Overbetuwe

174

179

111

121

43

40

328

340

Bron: https://ftgelderland.databank.nl/ * De begrotingen van gemeenten dienen voor de provincie als basis voor de publicatie van bovenstaande cijfers. Door amendementen en begrotingsbijstellingen kunnen deze cijfers in enige mate afwijken.

Kwijtscheldingsbeleid Rheden kent de mogelijkheid tot kwijtschelding van belastingen. Hierbij hanteren we een grens van 100% van de uitkeringsnorm. Kwijtschelding is in 2022 mogelijk voor de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing (gedeeltelijk). Daarnaast ook voor de leges van een ID-kaart of voor hondenbelasting (gedeeltelijk) en begraven. In 2022 is in totaal voor een bedrag van € 341.521 aan kwijtschelding verleend. Dit bedrag is lager dan het begrote bedrag van € 378.682.

85

Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Volgt in de definitieve versie.

86

Onderhoud Kapitaalgoederen Inleiding De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor het beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte bestaat uit een aantal kapitaalgoederen (wegen, riolering, groen, openbare verlichting, speelvoorzieningen en gebouwen) die onderhouden moeten worden. In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in het beleidskader en de financiële consequenties van het onderhoud van kapitaalgoederen in de openbare ruimte. Het onderhouden van kapitaalgoederen legt een grote claim op de begroting. Transparantie ten aanzien van de uitvoering en risico’s is derhalve van groot belang. Het onderhoud van de diverse vakgroepen zal de komende jaren zoveel mogelijk in samenhang met de diverse projecten worden uitgevoerd in integrale projecten.

Wettelijke eisen en informatievoorziening In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn de bepalingen opgenomen waaraan de verslaglegging inzake het onderhoud kapitaalgoederen moet voldoen. In de ‘financiële verordening gemeente Rheden’ zijn eveneens bepalingen opgenomen. Ter informatie zijn hieronder de bepalingen van de BBV en de ‘financiële verordening gemeente Rheden’ opgenomen die de inhoud van de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen bepalen. In de uitwerking van deze paragraaf zijn deze bepalingen als uitgangspunt gehanteerd. Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Artikel 12 De paragraaf betreffende het onderhoud van kapitaalgoederen bevat tenminste de volgende kapitaalgoederen: • Riolering en Water; • Wegen; • Openbare Verlichting; • Gebouwen; • Groen. Van de kapitaalgoederen, bedoeld in het eerste lid, wordt aangegeven: • Het beleidskader; • De uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties; • De vertaling van de financiële consequenties in de begroting. Financiële verordening gemeente Rheden Artikel 18, lid 1 Het college biedt tenminste eens in de raadsperiode van vier jaar de diverse nota’s voor het onderhoud van de openbare ruimte aan.

Deze nota’s geven het kader weer voor de inrichting van het onderhoud en het beoogde onderhoudsniveau voor het openbaar groen, riolering, wegen, kunstwerken/straatmeubilair en onderhoud gebouwen en eveneens de normkostensystematiek en het meerjarig budgettair beslag. De raad stelt de nota’s vast. Indien een ruimere periode wordt gehanteerd dan vier jaar dan zal het college de raad informeren. Artikel 18, lid 2 Bij de begroting en het jaarverslag doet het college in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen verslag over: • de beschikbare nota's en de beleidsuitgangspunten betreffende het onderhoud van de kapitaalgoederen; • de hieruit voortvloeiende financiële consequenties; • de vertaling van de financiële consequenties in de begroting.

87

Openbare Ruimte In december 2022 heeft de Raad het Watertakenplan WTPO Olburgen 2023-2027 vastgesteld. Het afvalwatertakenplan 2023 t/m 2027 is samen met de partners gemeente Bronkhorst, Doesburg en Rheden en het Waterschap Rijn en IJssel opgesteld. In het Watertakenplan hebben gemeenten en het Waterschap een gezamenlijke visie opgesteld en uitgewerkt voor de riolering en zuivering: Het WTPO Olburgen 2023-2027 beschrijft het beleid en planning voor de periode 2023 t/m 2027. De drie gemeente en het Waterschap werken samen om hun inspanning op elkaar af te stemmen, van elkaar te leren gezamenlijke projecten te ondernemen. Zodoende kunnen we effectiever en efficiënter werken. De taken die binnen een integrale planning op elkaar afgestemd worden zijn: rioleringswerkzaamheden, weg- en groenonderhoud, openbare verlichting, verkeersveiligheid, woningbouwplannen en het aanbrengen van voorzieningen voor mindervaliden en slechtzienden. De werkzaamheden voortkomend uit het WTPO Olburgen 2023-2027 en woningbouwplannen zijn leidend. Het betreft hier werken waar een wettelijke termijn aan gesteld is, waar politiek een duidelijke prioriteit ligt of waar veiligheidsaspecten mee gemoeid zijn.

Integrale uitvoering betekent per definitie dat bepaalde werkzaamheden vervroegd of vertraagd worden uitgevoerd ten opzichte van de optimale technische en financiële planning van de afzonderlijke disciplines. Op termijn (cyclische onderhoudsperiode) nivelleert echter dit verschil. Een integrale planning (“werk met werk maken”) heeft uit financieel en maatschappelijk oogpunt de voorkeur. In 2020 is de Beheernota Openbare Ruimte en de actualiteitenrapportage vastgesteld. Aansluitend is in 2021 het integraal beheerplan openbare ruimte vastgesteld, met daaronder het beheerplan wegen, groen en spelen. Hieronder wordt per onderwerp ingegaan op kerncijfers, het beleidskader en ontwikkelingen.

Riolering en water Kerncijfers:

Begroting

Rekening

Vrijverval

244.065 m1

243.880 m1

Infiltratieriool

22.372 m1

22.700 m1

Persleiding

38.516 m1

38.515 m1

Kaders Uw raad heeft in december 2023 het Watertakenplan WTPO Olburgen 2023-2027 vastgesteld. In dit Watertakenplan is het meerjarenplan en de financiële onderbouwing vastgesteld.

Financiële consequenties In onderstaand overzicht is een vergelijking gemaakt tussen de begrote en werkelijke kosten en baten die verband houden met riolering.

88

Post

Begroting 2022

Werkelijk 2022

Verschil

Baten rioolheffing

4.572.827

4.473.878

-98.949

Kwijtschelding rioolheffing

-180.000

-128.606

51.394

4.392.827

4.345.272

-47.555

Rente

152.196

199.130

-46.934

Afschrijving

856.531

851.008

5.523

Totaal rente en afschrijving

1.008.727

1.050.138

-41.411

exploitatie werkzaamheden

2.266.016

2.277.461

-11.445

Totaal lasten

3.274.743

3.327.599

-52.856

Btw compensatie

-376.929

-365.493

11.436

741.155

652.180

88.975

Baten

Per saldo inkomsten Lasten:

Overig Per saldo mutatie

Wegen Kerncijfers Asfalt Elementen Beton Overig

1.130.018 m² 1.249.941 m² 64.374 m² 40.230 m²

Kaders In 2020 is de nieuwe Beheernota Openbare Ruimte en de actualiteitenrapportage vastgesteld. Hierin zijn de ambitieniveaus vastgesteld, de budgetten en de wettelijke kaders opgenomen. Aansluitend is in 2021 het integraal beheerplan openbare ruimte vastgesteld, met daaronder het beheerplan wegen, groen en spelen. Op basis van inspecties, genoemd totaaloverzicht en de landelijke CROW-norm wordt per jaar een jaarprogramma vastgesteld en uitgevoerd. De gemeente wil een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte realiseren binnen haar kernen. In dit kader is het begrip Integraal Beheer Openbare Ruimte van belang. Dit betekent dat zowel de technische kwaliteit als de belevingskwaliteit van wegen, straatverlichting, groen en speelvoorzieningen op elkaar zijn afgestemd. Verloop reserve Beheerplan onderhoud wegen Saldo 1-1-2022

1.767.048

Toevoeging 2022

304.403

Saldo 31-12-2022

2.071.451

89

Openbare Verlichting Kerncijfers:

Begroting

Rekening

Lichtmasten

7.050

7.103

Armaturen

7.288

7.337

Lichtbronnen

7.405

7.453

Kaders Beleidsplan openbare verlichting die in 2021 is vastgesteld.

Risico’s Door het uitvoeren van de grootschalige vervanging zijn de risico’s teruggebracht naar het geringe niveau van een defecte lamp. Wel zien we meer en meer dat het (verouderde) net van Liander storingen veroorzaakt waardoor het lijkt als of de verlichting stuk is maar de oorzaak in het net moet worden gezocht. Het oplossen van deze storingen kost vaak veel tijd door de beperkte aantallen meetwagens die noodzakelijk zijn. Verloop reserve vervanging straatverlichting Saldo 1-1-2022

55.107

Onttrekking 2022

37.320

Saldo 31-12-2022

17.787

Groen en spelen Kerncijfers: Kerncijfers beplanting en gazons Bomen Speelplaatsen/speeltoestellen

Begroting

Rekening 157 ha

159,5 ha

13.159 st

13.981 st

95 st / 424 st

96 st / 435 st

In 2020 is de nieuwe Beheernota Openbare Ruimte en de actualiteitenrapportage vastgesteld. Hierin zijn de ambitieniveaus vastgesteld, de budgetten en de wettelijke kaders opgenomen. Aansluitend is in 2021 het integraal beheerplan openbare ruimte vastgesteld, met daaronder het beheerplan wegen, groen en spelen. De gemeente wil een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte realiseren binnen haar kernen. In dit kader is het begrip Integraal Beheer Openbare Ruimte van belang. Dit betekent dat zowel de technische kwaliteit als de belevingskwaliteit van wegen, straatverlichting, groen en speelvoorzieningen op elkaar zijn afgestemd.

Financiële consequenties Spelen Voor het budget spelen is een reserve ingesteld.

90

Verloop reserve Spelen Saldo 1-1-2022 Onttrekking 2022 Saldo 31-12-2022

468.359 3.860 464.497

Groenonderhoud Voor het groenonderhoud is geen voorziening of reserve ingesteld. Groenonderhoud wordt verantwoord binnen de exploitatie. In 2022 is sprake van een geringe budgetoverschrijding (2%). Exploitatie 2022

Begroot 2022

Werkelijk 2022

Verschil 2022

Onderhoud groen

1.066.635

1.086.983

-20.348

Bewoners en projecten Bewoners worden betrokken in de voorbereiding van (groene) uitvoeringsplannen. Bewoners kunnen hun verantwoordelijkheid nemen om een bijdrage te leveren aan de leefbaarheid in de straat door een stuk groen, afvalbak of bank te adopteren. Deze manier van werken leidt nog steeds tot betrokken en enthousiaste bewoners. Daarbij is er nu de mogelijkheid om met de Ik Buurt Mee vouchers een extra bijdrage te leveren aan de leefbaarheid. Kerncijfers:

31-12-2021

31-12-2022

Groenadopties

23.398 m2

31.808 m2

Afvalbak adoptie

150 st

199 st

Adoptie plantsoenbanken

28 st

56 st

Gebouwen Rhedens Vastgoedkader 'Gemeente Rheden heeft vastgoed in bezit om haar beleidsdoelstellingen te realiseren'; dit is het belangrijkste uitgangspunt van het Rhedens Vastgoedkader dat in 2019 is vastgesteld. In dit kader zijn uitgangspunten vastgesteld voor wat betreft het onderhoud, de financiële verantwoording en het beheer van het vastgoed. Het vastgoed dat in beheer is, kan in drie categorieën worden onderverdeeld: Beleidsvolgend vastgoed, Vastgoed voor eigen huisvesting en Overig vastgoed. Voor het Beleidsvolgend vastgoed zijn er diverse deelportefeuilles te formuleren die aansluiten bij de Iv3- verantwoording. Elke deelportefeuille dient vertegenwoordigd te worden door een interne opdrachtgever. Onderverdeling Beleidsvolgend vastgoed: • Sport • Dorpshuizen • Cultuur • Brandweer • Onderwijs • Parkeren • Cultureel erfgoed

Onderhoud De onderhoudsstrategie van gemeente Rheden is er op gericht het gemeentelijke vastgoed in een goede staat van onderhoud te houden, waar mogelijk de markt in te zetten, zelf het stuur in handen te houden en rechtmatig te zijn in opdrachtverstrekkingen. Het vastgoed in een goede 91

staat van onderhoud houden, doen we door het vastgoed te onderhouden op basis van een op de NEN 2767 gebaseerd onderhoudsplan. Deze onderhoudsplannen zijn in 2019 opgesteld. Met deze gegevens is het onderhoud langjarig aanbesteed in 2020. De werkzaamheden voortvloeiend uit deze plannen worden inmiddels via gecontracteerde partijen uitgevoerd, zo ook in 2022. Voor de uitvoering van het planmatig onderhoud geldt dat de onderhoudsplanningen een leidraad zijn op basis van een vaste cyclus. Jaarlijks vormt dit de basis voor het opstellen van een uit te voeren jaarplan: welk planmatig onderhoud wordt voor het komende jaar aan welke panden uitgevoerd? Ondanks deze voorbereidingen voor het opstellen van een jaarlijks uitvoeringsplan kan het zijn dan of door aanvullende wensen van gebruikers, marktontwikkelingen of onvoorziene storingen, gebreken en/of calamiteiten kan leiden tot afwijkingen op de vooraf opgestelde planning. In de praktijk houdt dit in dat, of door wensen van de gebruikers, marktontwikkelingen, storingen en/of gebreken of het bundelen van werkzaamheden, kan leiden tot afwijkingen op de vooraf opgestelde planning uit het Meerjarenonderhoudsplan. Dit kan zowel inhouden dat elementen of installaties eerder vervangen dienen te worden, of bepaalde werkzaamheden later uitgevoerd worden.

Vanaf 2020 wordt er voor het bekostigen van het planmatig onderhoud gewerkt met een voorziening, welke in onderstaande paragraaf verder wordt toegelicht.

Financiën: bekostiging onderhoud Preventief en correctief onderhoud Het preventief en correctief onderhoud wordt bekostigd vanuit de exploitatie, waarbij de begroting is gebaseerd op een 10-jaarlijks gemiddelde per gebouw. Planmatig onderhoud Voor het bekostigen van het planmatig onderhoud wordt er gewerkt met een voorziening. Aan deze voorziening wordt jaarlijks gedoteerd op basis van een doorrekening van het 10-jaarlijkse gemiddelde voor het planmatig onderhoud per gebouw. Vervolgens wordt er direct op de voorziening geboekt voor het uitvoeren van het planmatig onderhoud. In onderstaande tabel wordt het verloop van de voorziening getoond. Personele wisselingen en onderbezetting voor een deel van het jaar hebben in 2022 ervoor gezorgd dat uitvoering van het planmatig onderhoud achterstand heeft opgelopen. Dit is zichtbaar in de uitnutting van de voorziening, deze is erg laag in 2022. Er is echter goede capaciteit aangetrokken en daarmee is de uitvoering weer op planning. De verwachting daarmee dat de uitgaven in 2023 hoger zullen zijn. De achtergebleven werkzaamheden van 2022 worden immers in 2023 uitgevoerd. Verloop voorziening gebouwen Saldo 1-1-2022

783.693

Toevoeging 2022

747.070

Onttrekking 2022

34.540

Saldo 31-12-2022

1.496.224

92

Financiering Treasury is het besturen en beheersen, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Meer concreet gaat het om financiering van het beleid tegen zo gunstig mogelijke voorwaarden, het te allen tijde zorgen voor voldoende liquide middelen, waarbij een tijdelijk overschot tegen een zo hoog mogelijk rendement wordt belegd en het daarbij afdekken van met name rente- en kredietrisico’s. De financieringsparagraaf bevat volgens het BBV de beleidsvoornemens voor het risicobeheer van de financieringsportefeuille. We geven daarom in deze paragraaf een samenvatting van het (verwachte) risicoprofiel van de gemeente. De financieringsparagraaf gaat daarnaast in op de eisen die de Wet Fido stelt. Dat wil zeggen dat de uitvoering van de financieringsfunctie uitsluitend de publieke taak dient, dat het beheer prudent is en dat aan de kasgeldlimiet en de renterisiconorm is voldaan. Tenslotte besteden we in deze paragraaf ook aandacht aan de financieringspositie.

Risicobeheer treasuryfunctie In deze paragraaf geven we een analyse van de risicoaspecten die verbonden zijn aan de uitvoering van de treasuryfunctie. We onderscheiden daarbij renterisico’s en kredietrisico’s. Voor het renterisico, wordt door middel van een normering een goede spreiding van renteaanpassingen binnen de leningenportefeuille bevorderd. Het doel hiervan is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten welke consequenties kunnen hebben voor de financiële positie. Aldus bevordert de Wet Fido een solide financieringswijze bij openbare lichamen. Kredietrisico’s worden beperkt door de eisen die de Wet Fido stelt aan tegenpartijen en producten op de geld- en kapitaalmarkten. Tegenpartijen dienen over een minimale kredietwaardigheid te beschikken in de A-categorie. Tevens dienen financiële producten de garantie te bevatten dat aan het einde van de looptijd de hoofdsom nog intact is.

Renterisico vlottende schuld (kasgeldlimiet) Dit instrument dient om de omvang van de kortlopende financieringsmiddelen te kunnen bewaken. De kasgeld- limiet is een percentage van de omzet van de gemeente dat de ruimte voor korte financiering aangeeft. De limiet heeft betrekking op leningen met een looptijd van maximaal 1 jaar (vlottende schuld) en bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal van de lasten (exclusief stortingen in reserves). Wanneer de vlottende schuld dit percentage van 8,5% overschrijdt moet een deel van de vlottende schuld worden omgezet naar vaste (langlopende) schuld. Daarnaast kan een overschrijding leiden tot een strenger toezichtregime. Op basis van de primitieve begroting 2022 (€ 126.758.000) bedraagt de kasgeldlimiet van de gemeente Rheden € 10.774.000. In 2022 is er geen gebruik gemaakt van kasgeldleningen. Berekening (bedragen x € 1.000) 1. Toegestane kasgeldlimiet (8.5% * 126.758) 2. Vlottende schuld - opgenomen gelden korter dan 1 jaar - schuld in rekening courant 3. Vlottende middelen - contanten in kas - Te goeden in rekening courant

2022 10.774 0 0

8 590 93

4. Toets kasgeldlimiet Totaal netto-vlottende schuld (2-3) Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (+)/overschrijding (-) kasgeldlimiet (4 - 3)

-598 10.774 11.372

Bovenstaande berekening van de kasgeldlimiet is gebaseerd op balansdatum 31-12-2022.

Renterisico vaste schuld (renterisiconorm) De renterisiconorm heeft betrekking op leningen met een looptijd vanaf 1 jaar (vaste schuld). Het doel hiervan is om tot een zodanige opbouw van de leningportefeuille te komen, dat het renterisico in een bepaald jaar als gevolg van renteaanpassingen en herfinanciering van leningen wordt beperkt. Indien een leningportefeuille gelijkmatig is opgebouwd, zal ook het renterisico over de vaste schuld in de tijd gelijkmatig zijn gespreid. Ongewenste financiële gevolgen van rentewijzigingen worden hierdoor beperkt. De norm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.

1 2 3

Berekening (bedragen x.€ 1.000) Renteherzieningen Aflossingen Renterisico (1 + 2)

2022 10.000 0 10.000

4a Begrotingstotaal (primitief 2022) 4b Percentage conform ministeriële regeling 4 Renterisiconorm (4a x 4b)

126.758 20% 25.352

5

15.352

Ruimte (+)/overschrijding (-) renterisiconorm (4 - 3)

Conclusie: er is ruim voldaan aan de renterisiconorm. In 2022 is er een langlopende lening van € 10 miljoen geherfinancierd.

Kredietrisico’s Kredietrisico’s kunnen zich op twee manieren manifesteren. Ten eerste is er het risico dat de gemeente loopt over verstrekte leningen en beleggingen. Ten tweede is er sprake van indirecte kredietrisico’s bij verstrekte gemeentegaranties (ook wel borgstellingen genoemd).

Kredietrisico op leningen en beleggingen De gemeente Rheden heeft uit hoofde van haar publieke taak leningen verstrekt en in deelnemingen geïnvesteerd. In het hierna volgende overzicht zijn de uitgezette gelden vermeld. Kredietrisico op verstrekte gelden aan derden Uitzettingen Uit hoofde van publieke taak: 1 Deelnemingen 2 Overige leningen Totaal

2022 608.767 4.620.616 5.229.383

% 12,0 88,0 100,0

Ad 1. Onderstaand de specificatie van de deelnemingen. 94

Omschrijving

Deelnemingen 424.207 184.560 608.767

Aandelen BNG Aandelen Alliander Totaal

Genoemde deelnemingen worden uit hoofde van de uitvoering van de publieke taak aangehouden. Over het aandelenbezit wordt koersrisico gelopen maar dit risico is minimaal. De aandelen zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs. Deze waardering is (doorgaans) lager dan wanneer de waarde bepaald zou worden door vraag en aanbod op de beurs. Ad 2. De overige leningen betreffen verstrekte leningen aan SVN (starterslening, duurzaamheidslening en blijverslening) en een obligatie- en achtergestelde lening van Alliander.

Kredietrisico ten aanzien van gemeentegaranties (borgstellingen) De gemeente Rheden kan jegens geldgevers borg staan voor de betaling van rente en aflossing op langlopende geldleningen die door organisaties, instellingen of verenigingen zijn aangetrokken die activiteiten verzorgen welke in het verlengde liggen van de gemeentelijke publieke taak. Ultimo 2022 staat de gemeente garant voor een bedrag van € 122.000.

Waarborgfonds sociale woningbouw (wsw) De gemeente Rheden neemt deel in het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) en staat in dit kader, door middel van een achtervangovereenkomst, garant voor € 203,2 miljoen aan leningen die zijn verstrekt aan woningcorporaties. Het garant staan door middel van achtervangovereenkomst houdt in dat in eerste instantie het WSW wordt aan- gesproken indien de geldnemer niet aan zijn verplichtingen voldoet. Pas als het risicovermogen van het WSW onder een bepaald minimum komt, worden de deelnemende gemeenten verplicht om een renteloze lening te verstrekken. De gemeente loopt dus eigenlijk alleen een renterisico. Gezien de vermogenspositie van het WSW, de goede controle en toetsing door dit fonds en de spreiding van het risico over de deelnemende gemeenten is dit als een laag risico te kwalificeren.

Beleid inzake financiering en financieringspositie Solvabiliteit Een oordeel over de vermogenspositie kan worden gevormd met behulp van de solvabiliteitsratio. Solvabiliteit is de mate waarin een instelling in staat is om aan haar korte en lange termijnverplichtingen te voldoen. Deze maatstaf wordt bepaald door de verhouding tussen het eigen vermogen (reserves) en het totale vermogen (eigen- en vreemd vermogen) Omschrijving (bedragen x € 1.000) Eigen vermogen Totaal vermogen Ratio (ev/vv)

Boekwaarde per 1 januari 2022 28.147 146.243 19%

Boekwaarde per 31 december 2022 32.052 153.600 21%

De solvabiliteitsratio is toegenomen vergeleken met het voorgaande jaar. Nadere duiding is opgenomen in de paragraaf weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen.

95

Financiering activa Bij voorkeur worden de investeringen in de voorraad kapitaalgoederen gefinancierd met eigen middelen (interne financiering). Ten opzichte van de externe financiering worden hiermee de renterisico’s en de rentelasten beperkt. Dit uitgangspunt is in ons treasury statuut opgenomen. Door voorgenomen investeringen in onder andere riolering, nieuw gemeentehuis, wegen en overige investeringen volgens de investeringslijst 2022-2026 zal het financieringstekort de komende jaren toenemen.

Financieringsstructuur Een evenwicht in de financieringsstructuur leidt tot een beperking van de renterisico’s. Investeringen in duurzame kapitaalgoederen worden hierbij afgedekt met langlopende financieringsmiddelen, waardoor de gemeentelijke exploitatie minder gevoelig wordt voor rentebewegingen. Het onderstaande overzicht geeft inzicht in de ontwikkeling van de financieringsstructuur in 2022. (bedragen x € 1.000)

Aanvang 2022

Mutaties 2022

Ultimo 2022

Vaste activa Immateriële activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa

341 116.902 5.233

167 2.033 -4

508 118.935 5.229

Totaal vaste activa

122.476

2.196

124.672

Eigen vermogen Algemene reserves Bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat

11.491 13.611 3.045

93 4.218 -406

11.584 17.829 2.639

Totaal eigen vermogen

28.147

3.905

32.052

Voorzieningen

6.477

1.683

8.160

Langlopende schulden

90.636

100

90.736

Totaal financiering

125.260

5.688

130.948

Financieringssaldo (- = tekort)

-2.784

-3.492

-6.276

Eind 2022 was het financieringssaldo € 6.276.000 In 2022 zijn geen langlopende leningen aangetrokken.

Rentemethodiek Rentebeleid en renteresultaat In 2022 is een langlopende lening van € 10 miljoen geherfinancierd.

96

Ontwikkelingen in 2022: Schatkistbankieren Alle decentrale overheden zijn verplicht deel te nemen aan schatkistbankieren. Dit houdt in dat alle liquide middelen boven een bepaalde drempelbedrag aangehouden moeten worden bij het ministerie van Financiën. Wanneer decentrale overheden hun tegoeden aanhouden in de Nederlandse schatkist, daalt de financieringsvraag van de Nederlandse staat op de financiële markten. Schatkistbankieren draagt hierdoor bij aan de verlaging van de overheidsschuld. Vanaf 1 juli 2021 is het drempelbedrag voor gemeenten gewijzigd tot 2% van het begrotingstotaal.

97

Bedrijfsvoering Een goede bedrijfsvoering is een randvoorwaarde om als ambtelijke organisatie te kunnen voldoen aan onze maatschappelijke opgaven en kwaliteit te leveren in de dienstverlening aan inwoners, organisaties en bedrijven. Een goede bedrijfsvoering is geen doel op zich, maar gaat erom dat we middelen (medewerkers & financiën) inzetten om onze processen efficiënt, effectief en rechtmatig te laten verlopen. Juist in deze tijd van grote opgaven en financiële krapte is het van belang te blijven investeren in de kwaliteit van onze bedrijfsvoering. In de paragraaf Bedrijfsvoering wordt ingegaan op Personeel & Organisatie, Communicatie, Informatiemanagement & automatisering en Planning & Control.

Personeel & Organisatie Organisatieontwikkeling We hebben de visie op de organisatie uit 2021 ook in 2022 verder vorm gegeven in de organisatie. Het is duidelijk hoe de verschillende afdelingen eruit gaan zien en we zijn vacatures aan het vullen. Het organiseren van de juiste span-of-attention voor medewerkers is hierbij een belangrijk uitgangspunt. De OR en de medewerkers zijn nauw betrokken. We willen een professionele lerende organisatie zijn waar aandacht is voor mensen, waar resultaten en successen gevierd worden. Een cultuur waar vertrouwen is voor openheid, de dialoog en optimale samenwerking. We willen een goede balans in werkbelasting en draagkracht krijgen, zodat ongezonde werkdruk verdwijnt. Dit vraagt iets anders van management en medewerkers. Hoe we dit zien, komt terug in het HR-beleid en onze manier van sturing. De uitwerking van de beschreven organisatieontwikkeling is opgestart in het afgelopen jaar en wordt verder uitgewerkt. Ook hierbij kiezen we voor de werkvorm van periodieke werkbijeenkomst voor het management en een aanpak via co-creatie organisatiebreed.

Personeelsbeleid In de afgelopen periode hebben we ons gericht op de volgende vraagstukken: Instroom en uitstroom De arbeidsmarkt kent steeds meer krapte. Ook in Rheden constateren we al enige tijd dat vacatures niet makkelijk in te vullen zijn. We hebben in 2022 77 vacatures geplaatst. Ook werken we steeds meer met trainees om onze organisatie aantrekkelijk maken voor jonge instroom. Daarnaast zetten we in op inclusief werkgeverschap en diversiteit. Het onderwerp werving en selectie en arbeidsmarktcommunicatie staat als prioriteit op de HR agenda. In 2022 zijn we gestart met de voorbereidingen van een actualiseringsronde voor ons functiehuis. We hanteren het landelijke functie- en functiewaarderingssystematiek van de VNG (HR21). Het proces van organisatieontwikkeling dat heeft plaatsgevonden maakt het noodzakelijk een aantal functieindelingen te herzien of op te maken. In de afgelopen jaren heeft bij een beperkt aantal functies een actualisatie plaatsgevonden op de juiste indeling van de functie. Daarnaast is als gevolg van een sterk veranderende arbeidsmarkt de vraag actueel geworden over arbeidsmarktconformiteit. Daarmee wordt bedoeld gelijke beloning voor gelijke functies onder vergelijkbare omstandigheden. Op grond van deze redenen richt de actualisatie zich op de totale organisatie.

Via een vastgestelde werkwijze bepalen we organisatiebreed en met inzet van in- en extern adviseurs waar sprake is van een sterk gewijzigde, nieuwe of ongewijzigde functie. Onderdeel van de werkwijze is dat we bepalen we bij welke functies zich knelpunten voordoen op het vlak van marktconformiteit. Uit 98

beschreven inventarisaties worden de noodzakelijke acties uitgevoerd om te komen tot een actuele indeling in de functie en een passende beloning. De kosten die de actualisatieronde met zich meebrengt brengen wij in de jaarcyclus in beeld zodra er zicht is op de concrete omvang. Gezondheid, vitaliteit en hybride werken Het afgelopen jaar hebben we het hybride werken steeds meer onderdeel gemaakt van onze manier van werken. Corona is nog steeds een actueel thema, maar we weten hoe we er met om moeten gaan. Vanuit de kerngroep Samen Optimaal Werken hebben we workshops en trainingen aangeboden op het gebied van hybride en digitaal werken, vitaliteit, energie en de balans werk-privé. Zodra dit kon hebben we bijeenkomsten voor de organisatie, maar ook in teams georganiseerd om elkaar weer te zien en spreken. Op basis van het arbo jaarplan zijn veel acties uitgevoerd. We hebben tientallen thuiswerkplekken aangepast, yoga wandelingen georganiseerd voor onze medewerkers, een RI&E-evaluatie uitgevoerd en een enquête onder de medewerkers gehouden over hybride werken. De aanbevelingen uit deze enquête nemen we mee naar volgend jaar. We bereiden ons goed voor de nieuwe huisvesting in 2024. Werkdruk Het thema werkdruk blijft een terugkerend thema bij diverse overleggen met managers, Arbostuurgroep, Ondernemingsraad en HR.

Dit thema bespreken we expliciet in de goede gesprekken met de medewerkers. Verzuimaanpak en duurzame inzetbaarheid Het afgelopen jaar hadden we helaas te maken met een (te) hoog ziekteverzuim (gem. 8%). Het is een landelijke tendens, mede veroorzaakt door de coronapandemie. Dit zorgt ook tot toename van de werkdruk en het ontstaan van psychische klachten. In de afgelopen periode hebben we een actieplan opgesteld gericht op de uitvoering van verzuimbegeleiding en bovenal hoe we inspelen op de preventie van verzuim. We doen dat in nauwe samenhang de beschreven plannen in het kader van ons arbobeleid en vitaliteit. In het komende jaar richten we ons met het HR-beleid op duurzame inzetbaarheid. Verder blijven we (loopbaan)coaching meer preventief inzetten om waar nodig vroegtijdig te faciliteren naar een andere baan om zo disfunctioneren of uitval door ziekteverzuim te voorkomen. Opleiden en ontwikkelen De organisatie vraagt medewerkers de verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen ontwikkeling en duurzame inzetbaarheid. De manager maakt dit thema ook bespreekbaar. In 2022 hebben we geïnvesteerd in de actualisering van De Rheden Academie, een online leerplatform. Medewerkers vinden daar trainingen, workshops op hun vakgebied maar ook voor competentie ontwikkeling zoals communiceren, digitale vaardigheden, vergaderen, hybride werken, vitaliteit.

Deze vorm van leren past bij deze tijd, bij de omstandigheden en behoeften. Er is ook ruimte voor persoonlijke ontwikkeling op maat. Dit komt in ieder geval terug in het goede gesprek met de medewerker.

Sturen op arbeidskosten In 2022 hebben we verder ingezet op verbetering van inzicht in de noodzaak en kosten van inhuur. Doel is meer grip te krijgen op de inhuur. Het monitoren van de arbeidskosten inclusief externe inhuur is dit jaar verder geautomatiseerd en doorgevoerd in onze werkprocessen en besluitvorming. We hebben meer grip op het inhuurproces, maar we zien wel dat we nog steeds meer inhuren dan begroot. Dit komt door een hoger ziekteverzuim, het vertrek van medewerkers en het moeilijk invullen van vacatures.

99

Salariskosten 2022 De totale salariskosten laten over 2022 een tekort zien van €1.133.985. Het totale tekort is €483.985 hoger dan het bedrag genoemd bij de Winterrapportage 2022. Toen bedroeg het verwachte tekort namelijk €650.000. Bij de Winterrapportage was nog geen rekening gehouden met een eenmalige tegemoetkoming aan de medewerkers. Daarover zijn in november 2022 afspraken gemaakt tussen de VNG en de bonden. De totale lasten voor Rheden bedroegen €188.416. Deze kosten zijn geboekt binnen programma Overhead. Door de hele organisatie heen zien we dat de krapte op de arbeidsmarkt ervoor zorgt, dat we steeds langer en vaker gebruik moeten maken van externe inhuur. Ook zien we, dat er sprake is van een beduidende stijging van de tarieven voor externe inhuur. Voor een aantal functies is bij ziekte of vertrek van een medewerker direct (tijdelijke) vervanging nodig om de wettelijke taken uit te voeren en onze dienstverlening in stand te houden. Deze periode overbruggen we met externe inhuur. De tekorten zijn in onderstaand overzicht o.a. zichtbaar binnen de programma’s Welzijn en Overhead. Bij programma Overhead is een belangrijke oorzaak de uitbetaling van de eenmalige tegemoetkoming van €188.416. Daarnaast zorgt tijdelijke bovenformativiteit voor een tekort van €135.000. Vooral binnen bedrijfsvoering is de krapte op de arbeidsmarkt merkbaar, wat tot langdurige inhuur leidt.

De inhuur werd allereerst gefinancierd uit vaste formatiebudgetten. Zodra dat benut was, werden de inhuurgelden via DT- voorstellen of collegevoorstellen aangevraagd en na beoordeling door het DT beschikbaar gesteld. Bij programma Welzijn zorgen de kosten voor uitvoering van de energietoeslag voor een tekort van €97.000. Daarnaast waren de personeelslasten bij Sport in Rheden hoger (€80.000) in verband met extra inzet voor schoonmaak en toezicht in zwembaden. Verder moesten er bij Financiële Hulpverlening terug worden gevallen op dure inhuur wat de lasten verhoogde met €88.000. Tot slot waren door een grotere inzet van met name indicatie-consulenten bij Jeugd en Wmo de extra lasten €560.000. In dit bedrag is meegenomen het effect van hogere tarieven door het inzetten van inhuur in plaats van eigen medewerkers werven (€135.000).

Tabel: Formatie en bezetting in euro's per programma (bedragen x € 1.000) Programma

Begroot vast*

Begroot Gereali- Gereali- dekking uit tijdelijk seerd seerd overige (inhuur) vast* tijdelijk budgetten*

Totale afwijking

Economische Ontwikkeling

2.308

0

1.903

557

199

47

Welzijn

8.128

883

6.804

3.679

647

-825

6.192

39

5.631

1.597

1.079

82

Duurzaamheid

2.123

80

2.095

371

260

-3

Bestuur en Veiligheid

2.762

91

2.339

562

141

93

6.206

549

5.628

1.736

81

-528

27.719

1.642

24.400

8.502

2.407

-1.134

Gebiedsontwikkeling

Overhead en algemene dekkingsmiddelen Totaal

* inclusief doorbelaste salariskosten

100