2404_Haveland_250428_Masterplan Rapport_ geamendeerd_LR

Groene zoom Tussen het dorp en Haveland ontstaat bij de transformatie van Haveland een groene zoom die zorgt voor een zachte, groene en aantrekkelijke overgang tussen Haveland en het dorp en tussen Haveland en de Steegse Haven. Deze groene zoom bestaat uit een aaneenschakeling van groene ruimtes langs het Melkpad en de Veerweg waarin begraafplaats de Pinkel en de muziekkiosk zijn opgenomen. In de groene zone is ruimte voor de natuur en waterberging, maar vooral ook ruimte voor speel- en verblijfsplekken.

MASTERPLAN HAVELAND RHEDEN

Robuust raamwerk met een groene binnenwereld

Levendige groene buitenruimte

Zelfbeheer van groen GWL, Amsterdam

BURA | stadkwadraat | gemeente rheden

Gebruik van betonplaten in de openbare ruimte, Kroyers Plads Copenhagen

43

INDICATIEVE UITWERKING LINTEN

Pinkelseweg Ontsluitingsweg voor Haveland, met groene bermen, bomenrijen, voldoende ruimte voor de fietser en voetganger en waterberging. Nieuwe bebouwing orienteert zich op de straat.

Veerweg Behoud bestaande profiel bij het toevoegen van nieuw programma aan de noordzijde. Behoud van ruimte van een groene overgang tussen het dorp en Haveland

Havelandseweg Ontsluitingsweg voor Haveland en het dorp. Met bomenrijen aan beide zijde en voldoende ruimte voor de fietser, voetganger en waterberging.

Schaarweg De Schaarweg transformeert naar een fietsstraat met groene bermen, hier en daar een zicht op het water en nieuwe bebouwing die zich orienteert op de straat.

Voldoende waterberging in de groene bermen van de Schaapsdriften

44

Groene bermen met bomen

Voldoende ruimte voor de fiets

MASTERPLAN HAVELAND RHEDEN

Groene linten De oude linten (Pinkelseweg, Havelandseweg, en Veerweg) fungeren als de ruggegraat voor het groen raamwerk van de wijk. De wegen krijgen een groen karakter. Bestaande bomen worden ingepast en nieuwe bomenrijen worden toegevoegd. Parallel aan de rijbaan komen groene bermen met greppels en wadi’s waarin water wordt verzameld, opgeslagen en afgevoerd. De schaapsdriften verbinden Haveland over het spoor met het Veluwelandschap en zijn daarmee niet alleen een belangrijke schakel voor de mens, maar ook voor de natuur. Oost-west route(s) Haveland wordt in de toekomst beter doorwaadbaar door het toevoegen van een nieuwe oost-westroute voor fietsers en voetgangers die vanaf het station dwars door Haveland naar de kop van de Steegse Haven loopt. Deze nieuwe route verbindt daarnaast aantal belangrijke plekken in Haveland met elkaar. Naast deze centrale oostwestroute ligt er een kans voor een tweede noordelijker gelegen oost-westroute die de Schaarweg met de Pinkelseweg verbindt. Groene binnenwereld De binnenwereld bestaat uit een mozaïek van gebouwen en openbare ruimtes. Het is het domein van de fietser en voetganger en wordt zo veel mogelijk groen ingericht. Er zijn groene routes die de verschillende ruimtes met elkaar en met het dorp verbinden, ze nodigen uit tot bewegen.

Er is ruimte voor wadi’s, speelplekken en hier en daar een pleinruimte waar mensen van alle leeftijden elkaar kunnen ontmoeten. Stelconplaten en bestaande verhardingen worden waar mogelijk behouden en/of hergebruikt in het gebied waardoor het industriële karakter bij de inrichting van de buitenruimte benadrukt wordt. Bestaande bomen en bestaand groen worden zo veel mogelijk ingepast in de nieuwe ruimtelijke opzet van de binnenwereld.

slimme manier wordt opgevangen, afgevoerd en tijdelijk geborgd. Met wadi’s in de buitenruimte en greppels langs de wegen wordt hemelwater in Haveland vastgehouden, lokaal gebruikt en (vertraagd) afgevoerd naar de IJssel. Het gebufferde water wordt in Haveland zo veel mogelijk lokaal gebruikt. Bijvoorbeeld door het bewateren van de tuinen en het groen in de openbare ruimte of het doorspoelen van de wc. De Pinkelseweg en Havelandseweg spelen daarbij een belangrijke rol. Ze fungeren enerzijds als de uitlopers van de droogdalen op de heuvels ten noorden van Haveland en anderzijds wordt hemelwater in Haveland langs deze wegen verzameld en afgevoerd.

ZELFBEHEER Het groen in Haveland kan worden versterkt door enthousiaste bewoners en gebruikers. Zij kunnen de groenbeleving nog verder aanzetten door actief een bijdrage te leveren aan vergroenen en onderhouden van de buitenruimte. In Haveland willen we daarom experimenteren met en inzetten op zelfbeheer van de buitenruimte. Bij zelfbeheer zorgen bewoners voor een deel van het groen in de woonomgeving. Zij gaan zelf aan de slag en bepalen samen met de gemeente hoe de groene woonomgeving eruitziet. Zelfbeheer van de buitenruimte zorgt voor een actieve betrokkenheid van inwoners bij de eigen leefomgeving en de kwaliteit van de buitenruimte. Zelfbeheerders doen vaak meer dan alleen het beheer van hun stukje groen. Ze zetten zich vaak ook in bij andere initiatieven om de openbare ruimte schoon, heel en veilig te houden en zorgen voor een hogere (onderhouds)kwaliteit en diverse inrichting van de openbare ruimte. Daarnaast heeft zelfbeheer ook een wijkfunctie: inwoners doen het veelal samen en dat verbindt en draagt bij aan de leefbaarheid van de wijk.

KLIMAATADAPTIEf Haveland biedt integrale oplossingen voor klimaatadaptatie. De kwaliteit van een groene, levendige wijk biedt kansen om te zorgen dat de openbare ruimte op een vanzelfsprekende manier bijdraagt aan de mitigatie van hittestress en wateroverlast, waarbij hemelwater op een

Zelfbeheer, GWL terrein Amsterdam

Ruimte voor spel in de buitenruimte, Cambridge

BURA | stadkwadraat | gemeente rheden

Activatie kade ©Thorbjörn Andersson at Sweco architects

45

4.4 Goed verbonden met het dorp en de regio In Haveland wordt ingezet op gezonde en duurzame mobiliteit. Lopen, fietsen en de nabijheid van het openbaar vervoer en de dagelijkse voorzieningen leggen de basis voor een wijk waarin de bewoners minder afhankelijk zijn van de auto en het gebruik ervan (mede door het parkeren op afstand) een bewuste keuze wordt.

De transformatie van Haveland is een grote kans om de ambities van de gemeente Rheden met betrekking tot de bouwsteen ‘Mobiliteit’ concreet vorm ter geven. De mobiliteitsstrategie voor Haveland is erop gericht het gebied goed bereikbaar te maken en tegelijkertijd de autoafhankelijkheid te beperken. Een goede bereikbaarheid is essentieel voor Haveland. Bereikbaarheid is een voorname vestigingsvoorwaarde voor bedrijven en voorzieningen als een hotel en een plezierhaven, maar ook goed voor toekomstig bewoners van dit gebied. Een bloeiend economisch, sociaal en cultureel leven vraagt dat mensen elkaar makkelijk kunnen ontmoeten. Tegelijkertijd staat de leefkwaliteit in de openbare ruimte centraal. Leefkwaliteit is de mate waarin bewoners en gebruikers de woon- en leefomgeving waarderen. Concreet gaat het om veilige en voldoende bewegingsruimte om te lopen, ruimte voor ontmoeting, voldoende groen en ruimte voor klimaatadaptatie. Bij de intensivering en transformatie van Haveland is het de opgave om het gebied goed bereikbaar en tegelijkertijd meer leefbaar en aantrekkelijk te maken. Om dat te bereiken wordt er ingezet op gezonde en duurzame mobiliteit.

MOBILITEITSSTRATEGIE HAVELAND De mobiliteitsstrategie voor Haveland laat zich leiden door het STOMP-principe: Stappen-Trappen- Openbaar vervoer -MaaS (= deelmobiliteit)-Priveauto. Bij het STOMPontwerpprincipe staat niet de auto maar de mens centraal bij de inrichting van de ruimte. De nieuwe wijk wordt eerst en vooral het domein van de voetganger en fietser. Het autogebruik in de wijk blijft zo veel mogelijk beperkt tot het bestaande wegennet en wordt er geparkeerd op afstand. Lopen en fietsen worden gestimuleerd door de inrichting van de openbare ruimte en het fijnmazige netwerk van fiets- en wandelroutes waarbij nadrukkelijk aansluiting wordt gezocht op bestaande routes in de omgeving. Daarnaast wordt er ingezet op vormen van vervoer die weinig ruimte in nemen en uitstootvrij zijn, zoals het OV (bus en trein) en deelmobiliteit, waardoor het bezit en gebruik van de auto een bewuste keuze wordt en er minder (auto-)kilometers gereden worden (gezond en duurzaam). De ontwikkeling van Haveland biedt kansen om het fietsen wandelnetwerk te verbeteren en aan te vullen. Vooral in de oost-west richting is er een noodzaak om Haveland

46

beter doorwaadbaar te maken. Daarnaast zien we de ontwikkeling van Haveland als een kans om het dorp beter met het rivierenlandschap te verbinden. Het is het onderzoeken waard om ter hoogte van de Steegse haven een nieuwe verbinding te maken voor voetgangers (en indien mogelijk fietsers) over of onder de snelweg A348 naar de IJssel. Bereikbaar Haveland blijft voor logistiek en de auto wel bereikbaar, maar de noodzaak voor, de dominantie en het ruimtegebruik van de auto worden verminderd. Verkeer wordt zo veel mogelijk gebundeld op de bestaande lintenstructuur en naar de Rijksweg (A348) en Arnhemsestraatweg gebracht. Er wordt onderzocht of met een extra verbinding tussen Veerweg en de Pinkelseweg, het bestaande kruispunt kan worden ontlast en het verkeer van de Pinkelseweg efficiënter naar de Veerweg kan worden gebracht. Ook wordt onderzocht of een extra verbinding aan de noordzijde van het gebied tussen de Pinkelseweg en Havelandseweg een betere verdeling van het verkeersaanbod mogelijk maakt. Onderzoek verkeerssysteem Op basis van een maximaal ontwikkelscenario voor Haveland is een eerste verkeerskundig onderzoek verricht. Hieruit blijkt dat met aanpassingen aan de bestaande wegenstructuur de nieuwe woningen en bedrijvigheid ingepast kan worden. De (bestaande) wegen gaan uiteraard intensiever worden gebruikt, maar met aanpassingen lijkt het inpasbaar.

Deze aanpassingen zijn waarschijnlijk nodig ter hoogte van de aansluiting Laakweg-Oranjeweg-A348 en de aansluiting Havelandseweg-Arnhemsestraatweg. Ook het wegprofiel van de Havelandseweg moet worden aangepast. Verder moet tijdens de transitie van het gebied, het verkeerssysteem, voortdurend worden gemonitord. Aanvullend verkeersmodelonderzoek is uiteindelijk nog wel noodzakelijk. Logistiek In Haveland zijn meerdere vormen van logistiek van belang. Er is bouwlogistiek voor de nieuwe ontwikkelingen, bevoorrading van de bedrijven, voorzieningen en pakketbezorging. In Haveland is het van belang om de logistieke stromen zo veel mogelijk te beperken door

MASTERPLAN HAVELAND RHEDEN

Goed bereikbaar en doorwaadbaar

Autoluw wonen

Parkeren uit het zicht, Eindhoven

BURA | stadkwadraat | gemeente rheden

Ontsluitingsroutes met voldoende ruimte voor de fietser ©Vandersanden

47

48

MASTERPLAN HAVELAND RHEDEN

bijvoorbeeld de leveringen bij de verschillende bedrijven en pakketbezorging zo veel mogelijk te clusteren en zo veel mogelijk gebruik te maken van passende vervoersmiddelen.

PARKEREN Dit masterplan kent een mobiliteitsstrategie die gericht is op het verminderen van het autobezit en -gebruik. Parkeernormen kunnen bij een goede uitvoering van deze strategie mogelijk lager uitvallen. Gelijk daaraan mag een eventuele lagere parkeernorm in Haveland, weer niet leiden tot parkeeroverlast in de omliggende wijken. In Haveland wordt geparkeerd op afstand in collectieve parkeergebouwen. Deze parkeergebouwen zijn publiek toegankelijk, veilig, ruim opgezet, herkenbaar en op loopafstand van de woningen. Ze bieden ruimte voor het parkeren van een privé-auto en deelmobiliteit. De aantrekkelijkheid van het parkeergebouw kan verhoogd worden door het toevoegen van aanvullende programma’s en functie’s zoals een buurtkamer of pakketwand. Andere koppelkansen liggen in de infrastructuur voor het opladen van elektrische voertuigen of voor het opwekken en opslaan van warmte of energie. Door gebruik te maken van bovengrondse parkeergebouwen wordt er flexibiliteit in het plan ingebouwd. Bij een mogelijk toekomstig parkeeroverschot kan een parkeergebouw komen te vervallen of (deels) anders worden ingevuld. Hier en daar worden er een beperkt aantal parkeerplekken voor minder validen opgenomen in de buitenruimte. In Haveland wordt een fietsparkeerstrategie gehanteerd welke gericht is op kwaliteit en gemak.

Voor bewoners en werknemers worden (collectieve)stallingen gerealiseerd die direct gekoppeld zijn aan de appartementen, bedrijven en woningen. Fietsparkeren voor werknemers en bewoners gebeurt zo veel mogelijk uit het zicht en inpandig. Inpandige fietsenstallingen zijn licht en ruim en bieden voldoende plaats voor het stallen van reguliere en speciale fietsen (cargobikes, fietsen met mandjes, bakfietsen, e-scooters,…). Voor bezoekers worden er publieke fietsparkeerplekken voorzien in de openbare ruimte en in de parkeergebouwen.

BURA | stadkwadraat | gemeente rheden

49

4.5 Een duurzame en gezonde ontwikkeling Haveland wordt een duurzame, groene en gezonde wijk, gericht op de toekomst. De gemengde wijk is proeftuin voor circulair bouwen en ondernemen, levert warmte en kent een aangenaam, veilig en gezond leefklimaat.

Bij de ontwikkeling van Haveland staat het streven naar een veilige, gezonde en groene leefomgeving voorop. Negatieve milieu- invloeden (geluid, fijnstof, bodemvervuiling, ...) van binnen en buiten het gebied worden zo veel mogelijk ingeperkt en bij elke ontwikkeling wordt gekeken op welke wijze circulaire gebiedsontwikkeling kan bijdragen aan het realiseren van de duurzaamheidsambities van Haveland. Daarnaast wordt Haveland een warmteleverende wijk.

NEGATIEVE MILIEUEFFECTEN WORDEN BEPERKT Met de ontwikkeling van Haveland transformeert het gebied van een puur bedrijventerrein naar een gemengd woonwerkgebied. Uitgangspunt daarbij is dat wordt voorkomen dat milieu een probleem wordt bij de ontwikkeling van Haveland, met als doel om een aangenaam, veilig en gezond leefklimaat te creëren in Haveland. Enkele van de milieueffecten als geluid (spoor-, wegverkeers- en industrielawaai) en externe veiligheid (bestaande bedrijven, vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor en het water) zijn al in beeld gebracht door onderzoeksbureau DGMR, terwijl andere aspecten als bodemvervuiling, kabels en leidingen, stikstof en luchtkwaliteit in de volgende fasen van de planvorming worden onderzocht en meegenomen. Zij bepalen en dan met name de milieueffecten van de bedrijven in Haveland of en hoe de transformatie van Haveland vormgegeven kan worden. In dit masterplan zijn al enkele ontwerpkeuzes gemaakt, als het nemen van afstand tot de A348, de IJssel en het spoor met woonprogramma en een programmatische zonering van het gebied. De volgende onderzoeksvragen worden meegenomen naar de vervolgfase: • • •

• •

•

50

Op welke wijze wordt omgegaan met bestaande bedrijvigheid in Haveland? Welke extra voorzieningen zijn er nodig vanuit trilling van het spoor Welke stedenbouwkundige mogelijkheden zijn er langs het spoor en de A348 om het geluid van het spoor en de snelweg op te vangen? Welke vormen van bedrijvigheid zijn mogelijk binnen het nieuwe Haveland? Op welke afstand is woningbouw mogelijk van het spoor, de gas/waterstofleiding, de Rijksweg en de IJssel. En onder welke condities? Wat is de mate van bodemverontreiniging in het gebied?

WARMTE LEVERENDE WIJK Met de transformatie van Haveland werken we aan de verduurzaming van de warmte en energievoorziening van de wijk het dorp en de regio. Daarbij ligt in Rheden, als onderdeel van regionale afspraken over energieopwekking de focus op de productie van warmte. De ambitie is om van Haveland een warmte leverend gebied te maken. In verband met de uitbreiding van de reservering voor waterwingebieden in en rond Rheden is het niet toegestaan om in Haveland gebruik te maken van een WKO-systeem. Vandaar dat in Haveland het dakoppervlak wordt aangewend om warmte te produceren. Door minimaal 40% van het bestaande en nieuwe dakoppervlak in Haveland te bedekken met PVT panelen of heat pipes.. Vanzelfsprekend in combinatie met een groen dak. PVT panelen zijn panelen die zowel warmte als elektriciteit opwekken door middel van omgevingswarmte en zonlicht. De elektriciteit die in Haveland wordt opgewekt wordt lokaal gebruikt, maar de vraag naar elektriciteit is groter dan wat er in Haveland opgewekt wordt. Een groot deel van de elektriciteitsvraag wordt elders opgewekt. De wijk is met een bedekking van minimaal 40% van de daken met PVT panelen of heatpipes wel zelfvoorzienend in warmte en er wordt zelfs meer opgewekt dan er nodig is.

Dit overschot kan mogelijk in de toekomst gebruikt worden om andere huishoudens in Rheden van warmte te voorzien of kan later aan een regionaal warmtenet worden geleverd. Tevens is het een gelegenheid om in het plan een HTO (Hoog temperatuur opslag) te realiseren zodat de opgewekte warmte in de zomer naar de winter kan worden gebracht. En tevens genoeg ruimte voor technische ruimtes. Vanuit de energietransitie mobiliteit is het van belang om de oplaadmogelijkheden centraal aan te sturen zodat het opladen van vervoer gebeurt op momenten waarbij het huishoudelijk gebruik het laagst is.

CIRCULAIRE ECONOMIE De gemeente Rheden volgt het landelijk beleid met betrekking tot circulariteit en zet daarbij in op het verbinden van economische, sociale en ecologische waarden. Circulaire economie is het middel voor meer duurzame en betere wereld en een brede welvaart. Een ontwikkeling als Haveland heeft een maat en schaal die van een grote betekenis kan hebben in de transitie naar een circulaire (bouw)economie. In Rheden en Haveland wordt met een integrale blik gekeken naar circulariteit. In elk van de voorgaande thema’s komen

MASTERPLAN HAVELAND RHEDEN

Robuust raamwerk op basis van industriele bebouwing en schaapsdriften

circulaire ambities voor. Denk bijvoorbeeld aan de reductie van het autogebruik, het hergebruik van bestaande gebouwen en materialen en de realisatie van een warmteleverende wijk. Om een circulair gebied te realiseren helpt een besluitvormingshiërarchie om circulaire kansen zo effectief mogelijk aan te grijpen. Het achterliggende idee is dat het minder gebruiken het meest circulair is. Begin de reductie van grondstoffengebruik bij de bron, her en zoek vervolgens naar manieren om bestaande stromen optimaal te benutten. Kijk daarna naar eventuele duurzame en circulaire alternatieven en zoek als laatste naar manieren om grondstoffen en energie betere te managen.

BURA | stadkwadraat | gemeente rheden

Elk gebied, zo ook Haveland, kent een aantal belangrijke kenmerken (bouwhoogte, behoud en transformatie van bestaande panden, hergebruik infrastructuur en materialen, bodemstrategie, mobiliteitsconcept) qua locatie en programma, die maximaal benut moeten worden, vanuit circulariteit. De ontwikkeling van Haveland biedt een grote kans om de circulaire economie in de praktijk te brengen, zowel in producten (beperken van het gebruik van cement en beton), bebouwing (demontabel bouwen en materialenpaspoort) als dagelijks gebruik. In de volgende fasen worden de circulaire ambities verder uitgewerkt.

51

Samenwerken als basis voor de geleidelijke en stapsgewijze transformatie van Haveland 52

MASTERPLAN HAVELAND RHEDEN

5

adaptief plan

BURA | stadkwadraat | gemeente rheden

53

5.1 Werk maken van de ambities De transformatie van Haveland is een proces van de lange adem. Het is een complexe opgave, met veel belanghebbenden met verschillende ambities en (tegengestelde) belangen. Om de gebiedsontwikkeling te laten slagen is een goede samenwerking met de verschillende stakeholders (provincie, eigenaren, bedrijven,…) van groot belang. Hiervoor wordt de komende periode geïnvesteerd in de opbouw van duurzame relaties met bewoners en stakeholders. In eerste instantie ligt de focus op het creëren van begrip en draagvlak voor noodzaak voor de transformatie van Haveland. Wanneer de urgentie van de opgave niet voldoende helder is kunnen stakeholders afhaken of voelen zij zich onvoldoende verbonden met de opgave. Wanneer er voldoende begrip is voor de noodzaak voor transformatie van Haveland kan in gezamenlijk gewerkt worden aan de ontwikkeling. Dit is al in gang gezet met gesprekken met de eigenaren en bedrijven in Haveland, de provincie en door middel van participatie met de bewoners van Rheden. Inzet gemeente De transformatie van Haveland is voor de gemeente van maatschappelijk belang. Het waarmaken van de hoge ambities en doelen voor Haveland, zal naar verwachting een aantal decennia beslaan. De ontwikkeling gaat gefaseerd en geleidelijk. De realisatie vindt daarbij vooral plaats door de markt, via de eigenaren in het gebied.

De gemeente creëert hierbij primair de randvoorwaarden voor de transformatie: ze neemt belemmeringen weg, legt juridische en planologische spelregels, waaronder beeldkwaliteit en groenwaardering, vast en faciliteert waar mogelijk de initiatiefnemers. Het tempo van de realisatie is dan ook in grote mate afhankelijk van de verschillende eigenaren in het gebied. Doorlopende omgevingsdialoog Participatie en communicatie blijven een belangrijke rol houden bij de verdere ontwikkeling van Haveland. De gemeente stelt zich als doel om in dialoog te zijn en te blijven door transparant te informeren en te bewoners te blijven betrekken bij de volgende stappen in het transformatieproces van Haveland. Participatie is daarbij expliciet bedoeld om de plannen aan te scherpen en te verrijken met lokale kennis en ideeën, zodat ze beter worden.

ADAPTIEF PLAN Het masterplan geeft richting aan de transformatie van Haveland. Het vat de ambities van de gemeente Rheden voor Haveland samen en geeft een ontwikkelperspectief,

54

Plangebied, bestaande uit drie deelgebieden.

maar is nog geen concreet plan. Ze vormt het kader voor deeluitwerkingen en verdiepend onderzoek op verschillende thema’s (bijvoorbeeld milieu, mobiliteit, cultuurhistorie, groenwaardering, …). Dit masterplan schetst bewust geen eindbeeld. Dit is nodig omdat een transformatie van Haveland makkelijk 10 jaar of meer in beslag kan nemen. Door adaptief en flexibel te zijn, blijft er de komende jaren ruimte voor onverwachte inzichten, (externe) invloeden en ideeën die de transformatie van Haveland kunnen verrijken. De ontwikkeling van Haveland kent dan ook geen vooropgezette planning en is voor een groot deel afhankelijk van initiatieven die vanuit de markt tot stand komen. Bij de opmaak van dit masterplan zijn gesprekken gevoerd met de voornaamste grondeigenaren en bedrijven in Haveland. Daaruit bleek dat zij allen kansen zien om te ontwikkelen, zij het in een andere vorm en op een andere snelheid. Een ontwikkeling van Haveland laat zich daarom waarschijnlijk opsplitsen. Waarbij het voor de hand ligt dat de drie deelgebieden afzonderlijk van elkaar ontwikkeld gaan worden. Daarbij is het belangrijk dat elke deelontwikkeling een zelfstandig en goed functionerend geheel is, met voldoende groen, parkeren en voorzieningen.

Hieronder wordt voor elk deelgebied het ontwikkelpotentieel beknopt beschreven en op de afbeelding hiernaast is met een indicatieve uitwerking een mogelijk groeiscenario voor Haveland geschetst.

MASTERPLAN HAVELAND RHEDEN

Mogelijke uitkomst ontwikkeling Haveland op korte termijn

Mogelijke uitkomst ontwikkeling Haveland op langere termijn

Het masterplan als adaptief plan; De ontwikkeling van Haveland kan nog meerdere kanten op gaan

BURA | stadkwadraat | gemeente rheden

55

56

MASTERPLAN HAVELAND RHEDEN

Deelgebied 1 Een transformatie van deelgebied 1 is in feite al opgestart. Vooruitlopend op de transformatie van Haveland naar een woon-werkgebied worden er op een deel van het voormalige constructiewerkplaats tijdelijke (15 jaar) flexwoningen geplaatst. En daarnaast wordt er gewerkt aan plannen voor een permanente transformatie van het noordelijke gedeelte van het terrein van de voormalige constructiewerkplaats. Daarnaast liggen er kansen om ook de andere percelen in dit deelgebied op korte termijn in ontwikkeling te brengen. De uitdaging in deelgebied 1 is om de verschillende ambities en tijdspaden van de verschillende eigenaren op elkaar af te stemmen. Idealiter wordt er voor geheel deelgebied 1 stedenbouwkundig plan gemaakt op basis van de ambities uit het masterplan, los van de verschillende eigendommen/ kadastrale eigendommen die er zijn, om zo tot een eindbeeld te komen voor dit deelgebied. Een eindbeeld waarin daarnaast ook de investeringen in de ondergrondse infrastructuur en groenstructuur, van het tijdelijk woonproject inpgepast worden in de permanente situatie. Dit is niet alleen kostenbesparend, maar ook duurzaam. In hoofdstuk 5.2 zijn de voornaamste uitgangspunten voor een ontwikkeling van deelgebied 1 omschreven.

Deelgebied 2 Een transformatie van deelgebied 2 waarbij wonen wordt toegevoegd lijkt, met uitzondering van beperkte ontwikkelkansen op onbebouwde delen aan de randen van het deelgebied, op korte termijn niet aan de orde. Het deelgebied bevat met Industrieterrein Haveland een vitaal, goedlopend, duurzaam en innovatief bedrijvencluster met een grote waarde voor de gemeente en de regio. De opgave in dit deelgebied ligt de komende jaren vooral een opgave om samen met de eigenaar en de bedrijven tot een gedeelde toekomstvisie van het industrieterrein te komen. Waarbij het de gemeentelijke ambitie is om de bedrijvigheid op het industrieterrein over tijd te laten verkleuren naar meer kennisintensieve en innovatieve bedrijvigheid die beter mengbaar is met wonen en beter past op deze plek in het dorp (logistiek en geluid) en de omgeving (natura 2000 gebieden).

Aanlegkade ©Loci Landscape Architects. Photo_Pyry Kantonen

Deelgebied 3 Een transformatie van deelgebied 3 is afhankelijk van een mogelijke uitplaatsing van betoncentrale De Meteoor. Dit is zeker geen onmogelijk scenario, maar is afhankelijk van het vinden van een alternatieve watergebonden bedrijfslocatie in de regio. Bij uitplaatsing komt direct veel ruimte vrij voor woningbouw, (recreatieve) voorzieningen, het nieuwe nautische en recreatieve cluster en nieuwe bedrijvigheid. Gesprekken omtrent een eventuele uitplaatsing met de eigenaar en provincie hebben in het kader van het opstellen van het masterplan een doorstart gekregen. Steegse haven Een (gedeeltelijke) verplaatsing van de bedrijfsvoering van de Meteoor maakt het mogelijk om de kop van de Steegse Haven te transformeren tot een nieuw recreatief en nautisch cluster. De ontwikkeling van de kop van de Steegse haven als recreatief cluster en als onderdeel van Dorpspark de Laak vormt een belangrijk onderdeel van het Masterplan. Hier komen alle lijnen samen. Het vormt de verbindende schakel tussen de deelgebieden en het dorp. Om deze ambitie waar te maken is het van belang is dat de ontwikkeling van dit gebied als integraal onderdeel van alle deelgebieden wordt opgepakt. Ook de ontwikkelingen in deelgebied 1 en 2 dragen bij aan de uitbouw van dit nautisch recreatief cluster.

Bij de uitwerking van de plannen voor de kop van de Steegse Haven is nader onderzoek en visievorming op schaal van de gehele Steegse haven gewenst om het potentieel van het nautisch recreatief cluster, het doortrekken van het ‘Dorpspark de Laak’, de bestaande recreatieve haven, de bevaarbaarheid van de Steegse Haven (dichtslibben), de ecologische waarden en de woonkwaliteiten voor haar bewoners te benutten en te borgen.

Nieuwe horeca aan het water, Amsterdam ©Philip Shannon

BURA | stadkwadraat | gemeente rheden

Een levendige kade, Hamburg ©Marco Polo Terrassen

57

5.2 uitwerking deelgebied 1 Dit masterplan toont de gewenste ontwikkelrichting met haar onderliggende ambities voor Haveland. Ze fungeert als stip aan de horizon en legt de basis voor de verdere uitwerking van plannen voor de verschillende deelgebieden door de gemeente, stakeholders en eigenaars. Omdat de planvorming voor deelgebied 1 al opgestart is worden in dit hoofdstuk de voornaamste ambities voor dit deelgebied samengevat en verder geconcretiseerd. Prettig leven, wonen en werken In dit deelgebied wordt in de toekomst voornamelijk gewoond. . Het woonprogramma bestaat uit grondgebonden woningen en appartementen voor verschillende doelgroepen. Daarnaast is er ruimte voor voorzieningen en werkgelegenheid in dit deelgebied. Een stoere wijk Door de recente sloop van het complex van GS Staalwerken ligt een groot deel van deelgebied braak. Van het complex resteert (alleen) nog de aluminiumwerkplaats (1968). Dit gebouw wordt bij een toekomstige ontwikkeling van het gebied behouden als een blijvende herinnering aan het industriële verleden van het gebied. Bij het behoud van dit pand is er nadrukkelijk ruimte voor aanpassing en transformatie. Een optopping, uitbouw, het doorsnijden van of een gedeeltelijke sloop van het pand is daarbij zeker mogelijk mits de ingrepen in balans zijn met de bestaande waarden van het pand.

Uitgangspunt hierbij is versterking van de belevingswaarde en karakteristiek van het bestaande. Daarnaast wordt bij de uitwerking van de plannen het ruige en industriële verleden van het deelgebied omarmt en als uitgangpunt genomen voor de inrichting van de buitenruimte (gebruik van betonplaten) en de architectuur. Daarnaast wordt in dit deelgebied een nieuwe betekenis gegeven aan het Melkpad door haar verbindende en groen functie te herstellen en haar als langzaamverkeersroute in te zetten.

Groene en autoluwe buurt, Dorpsdreef Zonhoven

58

Voor de ontwikkeling van dit deelgebied is de hoofdstructuur vastgelegd. Waarbij ruimtelijk aangesloten wordt op de bestaande plannen voor tijdelijke huisvesting op het terrein van GS Staalwerken. De hoofdopzet van dit project wordt in het masterplan gerespecteerd waarmee investeringen in ondergrondse infrastructuur voor de tijdelijke huisvesting ook renderen op de langere termijn. Drie bouwvelden Het deelgebied valt uiteen in drie ruime doorwaadbare bouwvelden, die elk bij een verdere uitwerking van de plannen verder uiteenvallen. Er is in dit deelgebied ruimte voor twee hogere gebouwen. Deze hogere gebouwen staan op voldoende afstand van de bestaande woonbebouwing van het dorp. Goed leefklimaat Tussen, in en rond de bouwvelden wordt de buitenruimte zo groen mogelijk ingericht met ruimte voor verblijf en waterberging. Met de ontwikkeling van deelgebied 1 wordt de basis gelegd van de groene zoom rond Haveland.

Nieuwe wijk met industrieel karakter, Wisselspoor Utrecht

Inpassing bestaande bebouwing, Noordkade Veghel

MASTERPLAN HAVELAND RHEDEN

Legenda Gebouwen met een hoge cultuurhistorische waarde

Nautisch recreatief cluster

2e orde routes voetgangers en fietsers

Gebouwen met een positieve cultuurhistorische waarde

Hogere gebouwen (indicatief)

3e orde routes voetgangers en fietsers

Beeldbepalende gebouwen en structuren

Pleinruimte

Mogelijke nieuwe verbinding over/onder A348

Gebouwen waarvoor nader onderzoek noodzakelijk is

Havenzone

Parkeergebouwen (indicatief)

Gebouwen met een indifferente waarde

Dorpspark ‘De Laak’

Mogelijke nieuwe bushaltes

Bouwvelden

Groene zoom

Zichtlijnen

Gebouw met publiek karakter en route

Buurtgroen

Overgangszone met bestaande woningen

Bomenrijen

Toevoegen nieuwe lintbebouwing

Klimaatstraten

Veerhuis

Voetgangers- en fietsnetwerk

Nieuw gebouw Steegse haven (havenhuis)

Autoroutes

Masterplan Haveland deelgebied 1

BURA | stadkwadraat | gemeente rheden

59

60

MASTERPLAN HAVELAND RHEDEN

Groene gevels en daken versterken het groene karakter van het deelgebied en leggen samen met het groen in de buitenruimte de basis voor de nieuwe Havelandse biotoop. Bij de transformatie van deelgebied 1 wordt gelijktijdig de Pinkelseweg aangepakt. De Pinkelsweg wordt heringericht met ruimte voor de fietser en voetganger een nieuwe bomenrij en parallel aan de rijbaan ruimte voor een ruime groene berm gecombineerd met waterberging. Goed verbonden De ontwikkeling van deelgebied 1 wordt gebruikt om Haveland beter op haar omgeving aan te laten sluiten. Mede door het herstel van het Melkpad als langzaamverkeersroute en de realisatie van een eerste deel van de nieuwe oost-westroute van het Station naar de Steegse haven wordt het deelgebied beter doorwaadbaar en verbonden met het dorp. De ontwikkeling van deelgebied 1 is zo veel mogelijk autoluw. Het gebied wordt ontsloten vanaf de Pinkelseweg en autoparkeren gebeurt zo veel mogelijk in een parkeergebouw dat direct gekoppeld is aan de Pinkelseweg. Een duurzame en gezonde ontwikkeling Bij de uitwerking van de plannen voor deelgebied 1 worden de duurzaamheids- en circulaire ambities verder geconcretiseerd.

Daarnaast wordt er bij de planvorming in deelgebied 1 aan de noord- en oostzijde rekening gehouden met de negatieve milieueffecten van het spoor (geluid, externe veiligheid en trillingen) en de aanwezige bedrijvigheid (geluid en externe veiligheid). Dit gebeurt onder andere door het nemen van afstand en het toepassen van geluidwerende maatregelen in de gebouwen.

Compact parkeergebouw ©Aannemer: Willy Naessens Industriebouw Architect: B2AI architecten

Wijk met industrieel karakter, Record, Velp

BURA | stadkwadraat | gemeente rheden

Groen, tenzij. Een zo groen mogelijke buitenruimte

61

colofon Ontwerp

in samenwerking met

In opdracht van

BURA KNSM-laan 53 1019 LB Amsterdam 020 73 72 085 info@bura.city www.bura.city

Stadkwadraat Utrechtseweg 331 3731 GA De Bilt 030 60 01 010 info@stadkwadraat.nl www.stadkwadraat.nl

Gemeente Rheden Hoofdstraat 3 6994 AB De Steeg 026 49 76 911 www.rheden.nl

KAARTEN EN FOTGRAFIE De kaarten en illustraties in deze publicatie zijn afkomstig van BURA. FOTOGRAFIE Tenzij anders vermeld, zijn de foto’s in deze publicatie afkomstig van de beeldbank van BURA. Met bijzondere dank voor de bijdrage van Jordy Stamps. COPYRIGHT Alle beelden zijn gecontroleerd op copyrights en waar mogelijk is de copyrighthouder benoemd. Als u toch beelden herkend die onrechtmatig zijn gebruikt verzoeken we u ons daarvan op de hoogte te stellen, zodat we dit bij eventuele herdruk kunnen aanpassen. Niets uit deze uitgave mag in welke vorm of op welke wijze dan ook worden gereproduceerd of vermenigvuldigd zonder voorafgaande toestemming van BURA. DISCLAIMER Aan de inhoud van deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend.

62

MASTERPLAN HAVELAND RHEDEN

64

MASTERPLAN HAVELAND RHEDEN