21042022 Concept Jaarstukken 2021 (BW 19042022)

Daarnaast zijn Raadsvragen S21/159 beantwoord en op 14 december heeft Gedeputeerde Staten van provincie Overijssel een brief uitgedaan met de laatste stand van zaken hierover (kenmerk 2021/0256089). Op de agenda van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen kreeg dit thema ook steeds meer aandacht. Maatregelen spoorwegovergangen Havelandseweg Rheden : verwijderen trottoir oostzijde en aanleg vrij liggende fietspaden op overweg; Lentsesteeg Rheden: afsluiten spoorwegovergang voor alle verkeer en aanleggen onderdoorgang voor langzaam verkeer Hofstetterlaan en Lange Juffer Ellecom: overweg Hofstetterlaan beveiligen met de mini-AHOB-installatie van de Lange Juffer, en de overweg Lange Juffer opheffen; Middachten NABO De Steeg: AHOB plaatsen. De overwegprojecten zijn in ruimtelijke en technische voorbereiding verder gekomen. Voor de overweg Lentsesteeg is het proces complexer dan voorzien en hebben bestuurlijke overleggen plaatsgevonden. Dit krijgt een vervolg in 2022. Aanleg van 25 Gehandicaptenparkeerplaatsen, het wijzigingen van gemiddeld 10 per jaar, en het opruimen van ca. 15 per jaar. De aanleg van gemiddeld 5 gehandicaptenvoorziening (verlagen van het trottoir om bij de voordeur te komen voor rolstoel en/of scootmobiel) In 2021 gaan we verder met realiseren van mindervalide routes van het openbaar vervoer naar de winkelcentra conform de recentste richtlijnen.

In 2021 zijn er 15 nieuwe gehandicaptenparkeerplaatsen aangelegd, 7 opgeheven en 8 gewijzigd. Opstellen van een fietsagenda. Meer inzicht in de vraag hoe onze wegen, fietspaden en andere infrastructuur eruit moet zien met het oog op het toenemende gebruik van nieuwe soorten fietsverkeer, zoals e-bikes. Het fietsnetwerk in de gemeente Rheden wordt vanuit de verschillende verkeerscirculatieplannen gebundeld tot een gemeentebreed fietsnetwerk en daar waar nodig aangepast. In de regio en in samenwerking met de provincie is er een regionale fietsagenda opgesteld. Een aantal Rhedense projecten staan hierop en deze projecten zijn in initiatieffase of voorbereidingsfase. Qua netwerk is in 2021 de insteek geweest om dit te gaan borgen in de mobiliteitsvisie van de gemeente (2023). Implementatie ontsluiting verkeersregelinstallatie op centrale. De implementatie is afgerond. We kunnen nu op afstand de werking van onze VRI (m.u.v. De Steeg, wegens ouderdom) inzien.

46

8 (B)

8 (R) 9 (B)

9 (R)

10 (B) 10 (R) 11 (B)

11 (R)

12 (B)

12 (R)

13 (B)

13 (R)

14(B)

Actualiseren parkeernormennota Rheden 2015. Dit om de toekomstige bouwplannen en herontwikkeling locaties goed te kunnen toetsen op het aspect parkeren. Hierdoor zal een tekort aan parkeerplaatsen een duurzame ontwikkeling van de locatie zelf niet in de weg staan en ook ontstaat er geen parkeeroverlast in de buurt door een bouwplan. Ontwikkelingen als deelauto’s en elektrisch vervoer hebben geen plaats in de huidige Parkeernormennota Rheden 2015, vandaar dat een herziening op bovenstaande onderwerpen gewenst is. Nog niet voorbereid en doorgeschoven naar 2022. In het IJsseldistrict is wel al hierop voorgesorteerd. Op basis van reguliere meldingen van bewoners en een risicoanalyse van de verkeersveiligheid worden de verkeersonveilige locaties in beeld gebracht. De beheersmaatregelen als gevolg van de staat van onderhoud kunnen met deze verkeersveiligheidsanalyse worden samengebracht, waardoor een efficiënte uitgave van middelen ontstaat en het uitvoeringsprogramma wordt vormgegeven. De aanpak van de Oranjeweg in Rheden wordt op deze wijze voorbereid en dit geldt ook voor de Harderwijkerweg en Oranjebuurt in Dieren. Voor de verkeersveiligheid heeft de Hoofdstraat in Velp prioriteit. Vervolg in 2022. Realisatie fietsverbinding HAN–Larenstein, met de ambitie om het duurzaamste fietspad te zijn van de Provincie Gelderland.

We zijn in 2021 bezig met de grondverwerving dit loopt door in 2022. De uitkomst daarvan bepaalt de planning. Uitbreiding van openbare laadpalen van 45 naar 65 stuks. Implementatie van het in 2020 vastgestelde beleidsplan openbare verlichting. Hierbij gaan we voor een duurzamer beheer van onze OVL. Tevens gaan we verder met de uitrol naar 100% duurzame verlichting wat we uiterlijk in 2030 gerealiseerd willen hebben (64% is nu reeds duurzame ledverlichting). Er zijn in 2021 zeven nieuwe openbare laadpalen gerealiseerd. Het totaal aantal komt daarmee op 49. Verder is in 2021 de concessie aangegaan voor een nieuwe reeks oplaadpunten in de komende tien jaar. De implementatie van het beleidsplan openbare verlichting loopt. Voor de grootschalige vervanging zijn de eerste plannen opgesteld uitvoering start in 2022. We beheren de openbare ruimte conform de in 2020 vastgestelde beheerplannen waarbij de verschillende kwaliteitsniveaus in de verschillend gebieden zijn afgestemd op de beschikbare middelen. Het integraal beheerplannen en de onderliggende beheerplannen zijn in 2021 vastgesteld. Het beheer op basis van de kwaliteitsniveaus is een continu proces. In 2021 hebben we door de weersomstandigheden (groeizaam weer) op een aantal onderdelen, waaronder de bestrijding van onkruid op verharding niet het afgesproken niveau behaald.

Het niet halen van deze resultaatverplichting is besproken met de aannemer die de werkzaamheden uitvoert voor de gemeente Rheden. Hierbij zijn strikte afspraken gemaakt en er is gekort op de overeenkomst. Opstellen assenmanagementplan dat de organisatie in staat stelt om beter en sneller integraal inzicht en transparantie te kunnen geven over de consequenties van voorstellen. En om (beheer)projecten nog beter kunnen prioriteren aan de hand van kansen, risico’s en doelstellingen. In 2021 zijn de beheerplannen vastgesteld. Deze beheerplannen zijn tot stand gekomen door gebruik van de assetmanagement methode. Door het toepassen van deze methode is een afzonderlijk plan niet meer nodig. We bieden in het beheer van de openbare ruimte 12 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of inwoners met inkomensondersteuning, de mogelijkheid te om te groeien, wat hun toekomstperspectief verbetert en leidt tot duurzame uitstroom.

47

14(R)

15(B)

15(R)

16(B)

16(R)

17(B)

We begeleiden gemiddeld 10 studenten/leerlingen in hun stage en/of afstudeeropdrachten binnen het beheer van de openbare ruimte. Op dit moment zijn er 6 medewerkers via een garantiebaan bij Buurtbeheer aan de slag. Bij Buurtbeheer zijn verder in beschut werk 6 medewerkers werkzaam geweest en zijn er 12 leerwerkplekken aangeboden in 2021. Daarnaast hebben we in 2021, 2 studenten/leerlingen begeleid in hun stage of afstudeeropdracht. Dit is aanzienlijk minder dan de vastgestelde ambitie, maar dit is mede door de Corona maatregelen niet gelukt. In al onze projecten en beheer passen we een vorm van participatie toe voor draagvlak, betrokkenheid en betere plannen. Er zijn mogelijkheden voor adoptie van elementen in de openbare ruimte. Zoals het onderhouden van openbaar groen, het legen van afvalbakken of het opruimen van zwerfvuil. De gemeente zorgt voor een basisniveau in het onderhoud. Willen bewoners graag een hoger onderhoudsniveau dan kan dat door zelfwerkzaamheid/adoptie. Zowel in de planfase van projecten en in de uitvoering van beheer hebben we op verschillende wijze participatie toegepast. De groei in het aantal adopties laat zien dat de betrokkenheid van onze inwoners groot is en nog steeds groeiend is. Het areaal aan groenadoptie is in 2021 uitgebreid met 20%, van 23.000 m2 naar 28.000m2.

We implementeren de aanbevelingen uit het biodiversiteitsplan voor verbeteringen van inrichting en beheer van de openbare ruimte In 2020 is 4 hectare gazon beheerd door slechts 2x te maaien. Hierdoor ontstaat er een bloemrijk gazon met veel ruimte voor o.a. insecten. In 2021 breiden we het areaal bloemrijk gazon uit naar 10 hectare. In 2021 is de startnotitie biodiversiteit vastgesteld door de Raad. Op basis van de vastgestelde ambitie in de startnotitie wordt biodiversiteitsplan uitgewerkt en in 2022 vastgesteld. Als voorbereiding daarop hebben we in het beheer al zoveel mogelijk maatregelen meegenomen. In het vastgestelde integraal beheerplan van december 2021 is dit ook in opgenomen. De beoogde 10 hectare hebben we niet kunnen realiseren, mede door de restricties in het huidige maaibestek. Momenteel is er 7,6 hectare bloemrijk gazon. In 2022 wordt het maaibestek opnieuw aanbesteed, dat is ook het moment dat we meer hectares gaan omvormen. Op basis van de technische inspectie worden de slechte speeltoestellen vervangen en/of de hele speeltuin heringericht. Vanuit het project 'Ikbuurtmee' samen met bewoners speeltoestellen plaatsen.

17(R)

18(B)

18(R)

In het kader van het WK BMX hebben we een pumptrack aangelegd. De pumptrack is in 2021 in gebruik genomen. In Laag-Soeren is er een nieuwe speelplaats ingericht en zijn er op diverse locaties toestellen vervangen. In Ellecom is een nieuwe natuurspeelplaats aangelegd. We ambiëren, in het kader van klimaatadaptatie, bij onderhoud en herinrichting van de openbare ruimte de hoeveelheid verharding met 20 % te reduceren, zonder verlies van functionaliteit. Daarnaast kiezen we voor een lichtkleurig asfaltdeklaag waarbij hittestress aanzienlijk afneemt. In 2021 zijn er beperkt projecten uitgevoerd. We zijn vooral bezig met de voorbereidingen van lange trajecten van grotere projecten waarbij is gekeken om zoveel mogelijk bestrating te reduceren. De voorbereidingsfase voor de Harderwijkerweg in Dieren is bv. afgerond. Het voorstel is om daar 228 m2 parkeervakken, 700 m2 trottoir en 320 m2 middengeleider van bestrating om te vormen naar groen. Dit voorstel wordt begin 2022 met de aanwonende en gebruikers besproken. In dit project is het niet gelukt om de 20% reductie te behalen, mede omdat het een gebiedsontsluitings weg is. In de programmabegroting 2022 is ook 48

aangegeven dat de 20% een hoge ambitie is, die niet in alle projecten gerealiseerd kan worden. In een aantal kleine projecten hebben we wel een aantal m2 kunnen realiseren, waaronder de Rijnstraat te Velp, waar 65 m2 bestrating omgevormd naar gazon. En bv. in de Straatweide in Velp waar een strook van +/-13 m2 is omgevormd naar gazon. In het project Jeruzalem is 64 m2 verharding omgevormd naar groen.

Thema: Natuur en landschap Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 5.7 Openbaar groen en (open lucht) • 15-5, 15-8 recreatie * Sustainable Development Goals, zie SDG-bijlage voor een nadere toelichting

1. Wat hebben we bereikt? In 2021 zijn verschillende beheersmaatregelen uitgevoerd om het Rhedens (cultuur)landschap te behouden, benutten en te versterken. Ook in 2021 hebben we ons ingezet voor het oogsten uit bos en natuur ten behoeve van een ecologische en economisch duurzaam ecosysteem, en het duurzaam in stand houden en waar mogelijk uitbreiden van de huidige natuurwaarde en biodiversiteit van de natuurgebieden. Waarom is dit voor de gemeente belangrijk (beoogde impact)? De mogelijkheden om te recreëren in de natuurgebieden vormen een basiswaarde voor de inwoners van de gemeente Rheden en toeristen. Persoonlijke binding vergroot bovendien het bestaansrecht van het natuurgebied.

2. Wat hebben we hiervoor gedaan? Nr. 1 (B)

1 (R)

2 (B)

2 (R)

3 (B)

Actie (in termen van %, aantallen, bedragen) of kwalitatieve prestaties Doelstellingen voor het versterken van de ecologische en recreatieve verbinding IJsselVeluwe, met behoud van bestaande ruimte voor agrariërs, actief realiseren door inbreng in eigen projecten en die van derden. In 2021 hebben we ons actief ingezet in gebiedsprocessen van het Rivierklimaatpark IJsselpoort, Soerens Beekdal en de Havikerpoort. Al deze gebiedsprocessen zijn samenwerkingsverbanden waarbinnen gezocht wordt naar mogelijkheden om een bijdrage te leveren aan natuurontwikkeling/biodiversiteit, een duurzamere landbouw en versterking van de beleving van het landschap. In 2021 werken we volgens de beheervisie Rozendaalse veld. De visie draagt bij aan het duurzaam in stand houden van het natuurgebied Rozendaalse veld met gepast medegebruik ten dienste van het algemeen belang van de inwoners en bezoekers van de gemeente Rheden. We hebben maatregelen genomen ten behoeve van het open houden van heide en stuifzand, mede door inzet vrijwilligers. Ook hebben wij op diverse locaties het bos gerevitaliseerd. De invasieve soort Amerikaanse vogelkers is teruggebracht tot een beheersbare situatie. In ons heide- en stuifzandgebied hebben wij de huidige stand van flora, broedvogels, dagvlinders, libellen en sprinkhanen gemonitord.

Alle openstellingsborden zijn verbeterd/vernieuwd, zodat de bezoekers beter worden geïnformeerd. Wij bestrijden invasieve exoten, ziekten en plagen tot een beheersbaar niveau. In 2021 blijft de focus op de eikenprocessierups, Japanse duizendknoop, reuzen berenklauw en Amerikaanse vogelkers.

49

3 (R)

In 2021 is er in het Daalhuizerpark in Velp grond afgegraven met Japanse Duizendknoop en op de Treubstraat in Dieren is er een locatie gezeefd. Beide locaties en de locaties die in de afgelopen jaren zijn aangepakt monitoren we. Uit de monitoring blijkt dat onze methode nog steeds effect heeft. 2021 was een relatief rustig jaar op het gebied van eikenprocessierups vergeleken met voorgaande jaren. Over het algemeen waren er evenveel eiken besmet maar zaten er minder nesten in de boom en ook kleiner. Hierdoor was de overlast een stuk minder, dit komt ook door het regenachtige weer waardoor de vervelende brandharen neersloegen en niet uitwaaiden. Door de koude weersomstandigheden in april en begin mei is het overlast seizoen wel later begonnen.

4 (B) 4 (R)

In 2021 is ook de bestrijding van de Amerikaanse Vogelkers en de Reuzenberenklauw voortgezet zoals voorgaande jaren Afronden en implementeren nota biodiversiteit De startnotitie biodiversiteit is vastgesteld in juli 2021, het biodiversiteitsplan wordt afgerond en vastgesteld in juni 2022, deze is mede op het verzoek van de Raad doorgeschoven.

Thema: Ruimtelijk kader en Ondersteunen Initiatieven Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 8.1 Ruimtelijke ordening • 8-3, 11-7, 17-17 • 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) * Sustainable Development Goals, zie SDG-bijlage voor een nadere toelichting

1. Wat hebben we bereikt? Omgevingswet In 2021 is de programmaorganisatie voor de implementatie van de omgevingswet ingericht. Er zijn projectorganisaties ingericht om alle kerninstrumenten van de wet (omgevingsvisie, -plan, programma en -vergunning) te kunnen gebruiken en bedienen. Ook zijn er aanpassingen gedaan in onze werkprocessen voor Toezicht Handhaving en het werken met het DSO. Er is ook gestart met het Omgevingsvisietraject waarvan de startnotitie in 2022 aan de raad zal worden aangeboden. De financiële structurele gevolgen van de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging (Wkb) zijn naar verwachting aanzienlijk. De effecten van deze wetgeving op onder andere op inkomsten uit leges en personeel zijn nu lastig te kwantificeren omdat deze afhankelijk zijn van nog te maken beleidskeuzes. De uitkomsten van de gesprekken tussen de VNG en het Rijk over financiële compensatie zijn nu nog onbekend. Op zijn vroegst zijn deze financiële effecten te zien in 2023, maar waarschijnlijk nog later.

In de nieuwe raadsperiode worden de diverse beleidskeuzes (inclusief bijbehorende dekking) aan het college en raad voorgelegd, waarbij in beeld wordt gebracht in hoeverre de structurele financiële effecten van Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging beperkt kunnen worden door slim inregelen van omgevingsvisie en omgevingsplan, in rekening brengen van nieuwe vormen van vooroverleg of toetsing van initiatieven, inzet op het gebied van andere beleidsterreinen zoals duurzaamheid. Deze keuzes moeten nog verder worden uitgewerkt. Gebiedsontwikkeling In 2021 is veel ingezet op de noodzakelijke planvoorbereidingen en -uitwerkingen van locatie- en gebiedsontwikkelingen. Gebiedsontwikkelingen als Imboslaan, Bloemershof en IJsseldistrict zijn

50

voortvarend opgepakt en hebben onder andere geleid tot een Masterplan IJsseldistrict, verkrijgen van subsidies en een massastudie voor Bloemershof. Deze projecten dragen in de komende jaren aanzienlijk bij aan de woningbehoefte. Naast deze meer grotere ontwikkelingen zijn er talrijke kleinere initiatieven geweest voor onder meer woningbouw en bedrijfsactiviteiten en daarmee is goed zichtbaar dat het economisch goed gaat. Actief is er bijgedragen aan gebiedsprocessen als Soerens Beekdal, Havikerpoort en Rivierklimaatpark IJsselpoort. Daarmee is de verwachting dat beleidsdoelstellingen op het gebied van duurzamere landbouw, biodiversiteit, een aantrekkelijk landschap en het versterken van de recreatieve beleving zich de komende jaren ook vertalen in zichtbare resultaten. In de 1e fase van de planrealisatie van de Zuidflank zijn de nodige vorderingen gemaakt. Helaas was er in 2021 onvoldoende laagwater in de Laak om de projecten voor een recreatief pad en het versmallen en verbreden van de Laak uit te voeren en daarom is dit opgeschoven naar 2022.

2. Wat hebben we hiervoor gedaan? Nr. 1 (B)

Actie (in termen van %, aantallen, bedragen) of kwalitatieve prestaties We bereiden ons voor op de invoering van de Omgevingswet aan de hand van het Plan van Aanpak (2019) en Ambitiedocument (besluitvorming najaar 2020). In 2021 richten we ons vooral op de acties die de gemeente minimaal moet hebben geregeld om klaar te zijn voor de invoering. Hiervoor maken we gebruik van het overzicht ‘Minimale acties Omgevingswet’ van de VNG. Eind 2021 zijn alle 19 eisen in het overzicht afgevinkt en zoveel mogelijk van de 8 adviezen opgevolgd.

1 (R)

Rheden ligt op schema om bij inwerkingtreding van de wet te hebben voldaan de ‘Minimale acties Omgevingswet’. We hebben onze planning aangepast op het recente uitstel en zullen op tijd gesteld staan. Op technisch gebied zorgen we ervoor dat onze systemen in staat zijn om aanvragen of meldingen vanuit de landelijke voorziening Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) te ontvangen. Initiatiefnemers kunnen voor de meest voorkomende activiteiten via vragenbomen checken of er een vergunning of melding nodig is. Om te oefenen met het DSO organiseren we in 2021 minimaal 4 praktijkproeven. De technische koppelingen zijn vanuit Rheden gelegd en de benodigde software is geïmplementeerd. Ook is een geoefend met een pilot. Door de landelijke vertraging in de oplevering van het DSO (ook de reden voor het uitstel), hebben we nog niet alle scenario’s kunnen oefenen. Dit zal alsnog gebeuren zodra de hiervoor benodigde onderdelen van het DSO door het Rijk beschikbaar worden gesteld. We bereiden een notitie voor waarin de lokale afspraken over de rolverdeling tussen raad en college onder de Omgevingswet worden vastgelegd. Ook stellen we een participatie-beleid op. Gemeenten zijn dit verplicht nadat de Eerste Kamer hierover in 2020 een motie heeft aangenomen. Het participatiebeleid is in voorbereiding en zal in 2022 aan u worden aangeboden. Het delegatiebesluit is inmiddels door de Raad vastgesteld.

Over de rolverdeling tussen raad en college gaan we ook dit jaar met u in gesprek, waarbij we vooralsnog zoveel mogelijk bevoegdheidsneutraal willen overgaan naar het nieuwe stelsel van de wet. De raadswerkgroep Omgevingswet komt in 2021 minimaal vier keer bij elkaar. Naast de algemene voortgang staat iedere bijeenkomst een specifiek thema centraal. De raadswerkgroep Omgevingswet is 2 maal bijeen geweest en heeft daarna haar werkzaamheden neergelegd. We onderzoeken graag met de raad hoe we op dit dossier met de raad effectief in gesprek kunnen blijven. Elk kwartaal geeft het college aan de hand van de Voortgangsmonitor Omgevingswet inzicht in de processen en projecten die in uitvoering zijn en worden ambities, planning en aanpak zo nodig bijgesteld. De raad is middels diverse raadsinformatiebrieven geïnformeerd over de voortgang. Planning en aanpak zijn waar nodig aangepast aan actuele ontwikkeling zoals het

2 (B)

2 (R)

3 (B)

3 (R)

4 (B) 4 (R)

5 (B)

5 (R)

51

6 (B)

6 (R) 7 (B) 7 (R) 8 (B)

8 (R)

9 (B) 9 (R)

10 (B)

10 (R)

11 (B)

11 (R)

12 (B)

12 (R)

recente uitstel van de wet. Rheden staat goed gesteld om tijdig gereed te zijn voor de inwerkingtreding van de wet. Structuurvisies De structuurvisies voor de dorpen en het buitengebied bevatten een uitvoeringsagenda met concrete maatregelen. In 2021 werken wij verder aan de uitvoering van deze maatregelen. Wij stellen een monitor op die inzicht geeft in de uitvoeringsmaatregelen van alle structuurvisies. Wij geven samen met onze partners uitvoering aan de structuurvisie Begin 2022 is een monitor opgesteld welke inzicht geeft over de uitvoering van de verschillende maatregelen van alle structuurvisies. Wij continueren ons strategisch grondbeleid om onze beleidsdoelen te realiseren. In 2021 zijn diverse gebiedsontwikkelingen verder uitgewerkt binnen het strategisch kader van ons grondbeleid. Wij faciliteren, stimuleren en scheppen daar waar nodig (planologische) kaders voor het realiseren van de gewenste resultaten uit de programma's en wensen en/of initiatieven uit de samenleving. Wij begeleiden proactief ca. 120 ruimtelijke initiatieven die buiten de reguliere aan/verbouwrichtlijnen vallen. Voorbeelden van grotere gebiedsontwikkelingen zijn Winkelcentrum Dieren, terrein oude zwembad Velp, woningbouw Imboslaan en gemeentehuis. Over de voortgang wordt twee keer per jaar gerapporteerd aan de gemeenteraad.

In 2021 hebben we de ruimtelijke initiatieven, daar waar mogelijk, een stap verder geholpen. In de factsheets is de actuele stand van zaken van de 'grotere' gebiedsontwikkelingen gedeeld met de gemeenteraad. Wij stellen, samen met de initiatiefnemers, een Masterplan IJsseldistrict op (vm. ziekenhuisterrein e.o in Velp). In 2021 is samen met de initiatiefnemers een masterplan opgesteld. Dit masterplan is eind februari 2022 ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Er is een intentieovereenkomst gesloten met de initiatiefnemers van het plangebied. Voor het plangebied is een WBI-subsidieaanvraag gedaan en de WBI-subsidie is verkregen. Binnen het samenwerkingsverband Rivierklimaatpark IJsselpoort geven we uitvoering aan de intergemeentelijke structuurvisie (sept 2020). Een herontwikkeling van Terrein de Groot en het realiseren van een gebiedsentree Rheden zijn daar onderdeel van. De planning voor de werkzaamheden binnen dit project worden vanuit het samenwerkingsverband bepaald. Hierin zijn in 2021 eerste stappen gezet, maar is er een vertraging opgetreden door capaciteitsproblemen binnen het programmateam van het Rivierklimaatpark. Inmiddels is het programmateam bijna op volle sterkte en is de intentie in 2022 de planuitwerkingen van zowel Terrein de Groot als de Gebiedsentree Rheden voortvarend op te pakken.

Wij stellen in samenwerking met andere overheden en Natuurmonumenten, een plan op voor een duurzame ontwikkeling van recreatie en natuur op de Veluwezoom. Wij betrekken hierbij omwonenden, ondernemers en belangenorganisaties actief. In oktober 2021 is aan de gemeenteraad een voorstel gedaan voor een scenariokeuze die de basis vormt voor het op te stellen masterplan voor de Veluwezoom. De gemeenteraad heeft een eigen scenario D opgesteld en besloten. Dit scenario behoefte een verdere uitwerking alvorens tot het opstellen van een masterplan kon worden overgegaan. Dat scenario is verder uitgewerkt en in februari 2022 ter besluitvorming aangeboden. Voor het bereiken van diverse beleidsdoelstellingen in het buitengebied, participeren wij actief in het samenwerkingsverband Havikerpoort, het project Soerens Beekdal en het MIRT-onderzoek Havikerwaard. Binnen het samenwerkingsverband Havikerpoort (en een tijdelijke uitbreiding van deelnemende partijen) is onder leiding van de provincie gewerkt aan een MIRTonderzoek Havikerwaard-Fraterwaard-Olburgerwaard. Dat onderzoek is afgerond en

52

13 (B) 13 (R)

een Plan van Aanpak voor een volgende stap is in voorbereiding. Het Soerens Beekdal is een gebiedsproces onder leiding van de landgoederen Bockhorst en Gelderse Toren en Natuurmonumenten en heeft eind 2021 geresulteerd in een gebiedsdocument. Partijen zijn nog in gesprek over het vervolgproces. Wij geven uitvoering aan het project Zuidflank. In 2021 knappen wij de entree van Rheden op en leggen een wandelpad aan door het plangebied Zuidflank. De entree is opgeknapt. Het wandelpad is helaas door hoge waterstanden in De Laak nog niet gerealiseerd. Deze staat voor de zomerperiode 2022 gepland, mits de waterstanden in De Laak het toelaten om de werkzaamheden uit te voeren.

Thema: Wonen Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 8.3 Wonen en bouwen • 11-1, 11-2, 11-3, 17-17 * Sustainable Development Goals, zie SDG-bijlage voor een nadere toelichting

1. Wat hebben we bereikt? Terugdringen woningtekort We hebben hard gewerkt om woningbouwinitiatieven een stap verder richting realisatie te krijgen. Het IJsseldistrict springt hier qua aantallen woningen uit (ca. 800 woningen). Er zijn in 2021 ca. 25 nieuwe woningen toegevoegd, maar er zijn er ook ca. 25 gesloopt, samengevoegd of vervallen. Netto zijn er dus geen nieuwe woningen toegevoegd. In 2020 hadden we 90 woningen toegevoegd, dus de opgave voor de periode 2020-2027 is nog 460 woningen. Veel capaciteit is in 2021 gaan zitten in voorbereidingen van planontwikkelingen waardoor de verwachting is dat aankomende jaren de nodige aantallen woningen gerealiseerd gaan worden. Doorstroming Om doorstroming op de woningmarkt te stimuleren is er besloten een wooncoach aan te stellen. Deze zal ouderen helpen om te verhuizen uit hun grote eengezinswoning naar een passende levensloopgeschikte woning. Hierdoor komen lange verhuisketens op gang, waardoor ook gezinnen en starters een passende woning kunnen vinden. Wijkvernieuwing Een onderzoek van Circusvis "Veerkracht in de gemeente Rheden" heeft laten zien in welke wijken de minste veerkracht is. Met Vivare en Incluzio zijn vervolgstappen gezet om de veerkracht en leefbaarheid in deze wijken te verbeteren.

Ook zijn er prestatieafspraken met Vivare en Veluwonen gemaakt over leefbaarheid in de wijken, verduurzaming, levensloopgeschikte woningen en meer differentiatie.

2. Wat hebben we hiervoor gedaan? Nr. 1 (B) 1 (R)

2 (B) 2 (R)

Actie (in termen van %, aantallen, bedragen) of kwalitatieve prestaties Samen met Vivare doen we onderzoek naar doorstroming van ouderen in 2021 en stellen een actieplan op dat wij in 2022 uitvoeren. Het onderzoek naar doorstroming van ouderen is uitgevoerd en heeft geleid tot een advies voor het aanstellen van een wooncoach. De raad heeft in juni 2021 ingestemd met dit advies, de wooncoach zal in april 2022 starten bij Incluzio. We maken een plan van aanpak om te kunnen sturen op de huisvesting voor arbeidsmigranten en zorgcliënten. In 2020 is er een Plan van Aanpak huisvesting arbeidsmigranten en zorgcliënten vastgesteld door de raad. Er is een paraplubestemmingsplan vastgesteld om nieuwe initiatieven voor huisvesting voor arbeidsmigranten en zorgcliënten te kunnen reguleren. In maart 2021 zijn beleidsregels voor de huisvesting van arbeidsmigranten

53

3 (B) 3 (R) 4 (B) 4 (R)

5 (B) 5 (R) 6 (B) 6 (R)

7 (B) 7 (R)

8 (B) 8 (R)

9 (B) 9 (R) 10 (B) 10 (R)

vastgesteld. Ook nemen we ambtelijk en bestuurlijk deel aan de regionale werkgroep huisvesting internationale werknemers in de Groene Metropoolregio. We doen onderzoek naar vraag en aanbod van woonwagenstandplaatsen. Dit is de voorbereiding op de beleidsvisie woonwagenstandplaatsen. Het onderzoek naar vraag en aanbod van woonwagenstandplaatsen is in 2021 uitgevoerd en afgerond door Companen. We stellen een projectplan op voor een integrale wijkvernieuwing in Dieren en Rheden In 2021 is er een concept projectplan pilot Integrale Wijkaanpak Dieren Stenfert door het DT vastgesteld. Ook is er een stuurgroep ingericht met de kernpartners Vivare en Incluzio. Samen met Vivare en Incluzio is deelgenomen aan de Learning Community "Domeinoverstijgende gebiedsgerichte aanpakken in kwetsbare wijken" van Platform 31. We stellen een verordening middenhuur op en onderzoeken het invoeren van zelfbewoningsplicht. Dit staat op de planning voor juni 2022 We nemen deel aan de versnellingstafel van regio, provincie en rijk om het woningtekort sneller terug te dringen. Hier hebben we aan deelgenomen. De woondeal is tot stand gekomen tussen Rijk, Provincie en Regiogemeenten Arnhem-Nijmegen. Hierdoor hebben corporaties financiële voordelen bij nieuwbouw en het heeft geholpen bij de toekenning van WBIsubsidie voor versnellingsproject IJsseldistrict in Velp.

Continueren van de wijkvernieuwing Velp Zuid tot 2025 in nauwe samenwerking met Vivare Deelgebied 5: bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan nieuwbouw is vastgesteld in de raad. Deelgebied 3: renovatieplannen en onderzoek uitbreiding plangebied richting Jumboterrein worden verkend. Realiseren van toekomstbestendige woningen bij de wijkvernieuwingen Bij de herstructurering in Velp Zuid is aandacht voor energiebesparing, energieopwekking, biodiversiteit en klimaatadaptief bouwen. Ook is er aandacht voor levensloopgeschiktheid. Afronden onderzoek toekomstige wijkvernieuwingen In 2021 heeft adviesbureau Circusvis samen met Vivare, Gemeente, Zorg, Welzijn en Politie een onderzoek gedaan naar de Veerkracht in de gemeente Rheden. Samen met Vivare en partners verkennen we de mogelijkheden voor wijkvernieuwing, voor de wijk Stenfert ontwikkelen we een actieplan. Zie ook 4.

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA); • Euregio Rijn-Waal; • GO Arnhem Nijmegen City Region. In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.

54

Wat heeft het gekost? Programma 3. Economische ontwikkeling Rekening

Primi- Gewijzigtieve de begrobegroting ting

Rekening

Saldo

2021

2021

(Bedragen x € 1.000) 2020

2021

2021

Lasten 0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer

784

636

651

662

-11

4.069

4.287

4.317

6.538

-2.221

2.2 Parkeren

67

62

62

104

-42

2.5 Openbaar vervoer

173

125

125

155

-30

4.2 Onderwijshuisvesting

2.493

2.440

2.461

2.501

-40

5.7 Openbaar groen en recreatie

3.455

2.968

2.943

3.515

-572

8.1 Ruimtelijke ordening

1.260

1.661

1.557

1.961

-404

8.2 Grondexpl. (niet-bedr.terreinen)

1.203

59

86

307

-220

8.3 Wonen en bouwen

1.924

2.045

2.311

2.215

96

15.428

14.285

14.514

17.958

-3.444

0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden

575

427

427

448

21

2.1 Verkeer en vervoer

297

206

206

334

128 -21

subtotaal Baten

2.2 Parkeren

2

25

25

4

2.5 Openbaar vervoer

159

97

97

116

18

4.2 Onderwijshuisvesting

370

430

430

408

-22

5.7 Openbaar groen en recreatie

103

117

117

202

85

8.1 Ruimtelijke ordening

12

10

10

189

179

1.722

754

754

169

-585

480

457

457

659

202

3.720

2.524

2.524

2.529

5

-11.708

-11.761

-11.990

-15.429

-3.438

8.2 Grondexpl. (niet-bedr.terreinen) 8.3 Wonen en bouwen subtotaal Saldo van baten en lasten Reserves Toevoeging

3.390

0

305

120

185

Onttrekking

3.056

478

628

3.298

2.670

Resultaat

-12.042

-11.283

-11.667

-12.250

-583

Belangrijkste afwijkingen Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2021 is het financieel effect van de mutaties in de jaarstukken 2021 per saldo € 0,8 miljoen nadelig. De belangrijkste mutaties kunnen als volgt worden toegelicht. 3. Economische ontwikkeling Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000 saldo baten en lasten) 0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

10

I

Geen nadere toelichting

55

2.1 Verkeer en vervoer

-2.093

I

In 2021 is het Beheerplan Openbare Ruimte door de raad vastgesteld. Een besluit hierbij was om de reserve wegen conform de BBV voorschriften om te zetten naar een voorziening. Dit is een bedrag van € 1.826 K. Dit loopt via de exploitatie en is de grootste incidentele verklaring voor de afwijking op dit taakveld. *(zie ook het taakveld 0.10 mutaties reserves) De resterende afwijkingen zijn: € 75 K incidenteel nadeel voor de kosten van de gladheidsbestrijding door de strenge winter € 113 K incidenteel nadeel voor de kosten van de openbare verlichting. De electriciteitskosten zijn hoger geweest als geraamd. Dit nadeel is uit de reserve openbare verlichting onttrokken. (zie ook taakveld 0.10 reserves) € 59 K incidenteel nadeel op het totale budget voor wegen. Dit bestaat uit een aantal verschillen, zoals een nadeel van € 228 K op het uitvoeringsbudget door o.a. meer uitgaven voor asfalt en beton, minder werkzaamheden voor de verhardingen, een voordeel van € 54 K door de legesinkomsten MOOR, € 102 K voordeel op de kapitaallasten. Het nadeel van € 59 K is uit de voorziening wegen onttrokken . € 168 K incidenteel nadeel door een onjuiste verwerking van een taakstelling binnen het taakveld wegen in de begroting. Doordat dit niet meer in 2021 gecorrigeerd kon worden is dit nu een nadeel. 2.2 Parkeren

-64

I en S

€ 21 K nadeel door het achterblijven van de bijdragen voor de elektriciteit vanuit de elektrische laadpalen. Het geraamde bedrag is te hoog geweest. € 43 K nadeel voor incidentele onderhoudskosten die niet geraamd waren en hogere verzekeringskosten en belastingen voor de parkeergarage. 2.5 Openbaar vervoer

-12

I/S

-62

I/S

-487

I

Geen nadere toelichting 4.2 Onderwijshuisvesting Geen nadere toelichting 5.7 Openbaar groen en recreatie

In de raadsvergadering van 14 december 2021 zijn het Integraal beheerplan Openbare Ruimte inclusief de beheerplannen voor wegen, openbaar groen en spelen vastgesteld. Bij deze vaststelling is ook besloten tot een juiste verwerking van de bedragen uit de beheersplannen in de begroting 2022. Voor openbaar groen betrof dit een bedrag van € 173 K. Ook in 2021 was het budget voor openbaar groen niet goed in de begroting opgenomen. Voor het product spelen was er een bedrag van € 23 k teveel in de begroting opgenomen. Dit saldo is de grootste verklaring voor het incidentele verschil. Voor spelen is het niet ingezette budget naar de voorziening spelen gegaan zodat dit conform het nieuwe beheerplan ingezet kan worden voor dit jaar. Ook voor spelen is conform de bbv voorschriften bij de vaststelling van het plan besloten de reserve spelen om te zetten naar een voorziening spelen. Dit is een bedrag van € 491 k *(zie ook taakveld 0.10 mutaties reserves) 8.1 Ruimtelijke ordening

-225

I/S

Nadeel wordt in belangrijke mate bepaald door de voorbereidingen op de implementatie van de Omgevingswet. Verder voor een deel door gemaakte kosten voor het opstellen van het Masterplan Veluwezoom en het in 2022 nog deels te ontvangen subsidiebedrag. 8.2 Grondexpl. (niet-bedr.terreinen)

-805

I/S

Nadeel wordt veroorzaakt doordat er geen grondverkopen zijn geweest in 2021 a € 625 k en er geen bijdrage is geweest vanuit de grondexploitatie (grex) a € 129 k. In de programmabegroting 2019 en zomerrapportage 2019 was er voor boekjaar 2021 een opbrengst vanuit de grondexploitatie De Beemd meegenomen van € 625k. De

56

grondexploitatie De Beemd is echter in 2020 al afgesloten waardoor het voordelig resultaat dus al in 2020 is verantwoord. Verder zijn de eerste kosten gemaakt voor project IJsseldistrict a € 50k. Deze kosten waren niet begroot voor 2021. 8.3 Wonen en bouwen

298

I/S

2.855

I/S

Betreft meeropbrengsten Wabo-leges. 0.10 Mutaties reserves

Toevoegingen: € 2 k reserve bos en natuur € 95 k reserve spelen Onttrekkingen: € 2 k reserve landschapsbeleidsplan € 113 K reserve openbare verlichting (zie ook taakveld 2.1) € 491 K omzetting reserve spelen naar voorziening spelen *(zie ook taakveld 5.7 openbaar groen en recreatie) € 1.826 K omzetting reserve wegen naar voorziening wegen *(zie ook taakveld 2.1 verkeer en vervoer) * Voor de omzetting van deze reserves naar voorzieningen zie ook het onderdeel Jaarrekening - overzicht reserves en voorzieningen Totaal

-583

57

4 Duurzaamheid

Wat vindt de gemeenteraad belangrijk? Wij werken aan een duurzame toekomst. Wij dragen ons steentje bij aan het beperken van de klimaatverandering. Dit doen we door het stimuleren van energiebesparing en duurzaam opwekken van energie. Wij willen ons afval zoveel mogelijk gescheiden inzamelen zodat het geschikt is voor hergebruik. Van afval naar grondstof is daarbij onze filosofie; er is op dit beleidsthema dan ook een nauwe verwevenheid met de circulaire economie (CE) uit programma 1. Daarnaast beheren en onderhouden we onze openbare ruimte en ons gemeentelijk vastgoed (programma 3) zo duurzaam mogelijk en proberen we ons aan te passen aan een veranderend klimaat (programma 2 en 3). Wij pakken onze voortrekkersrol en laten zien hoe we de opgave gezamenlijk waarmaken onder het motto "Minder praten meer doen”. De beleidsthema’s zijn: a. klimaat en duurzame energie b. afval, schoon water en milieu Wij dragen met ons beleid bij aan de Global Goals op het gebied van duurzame en betaalbare energie, klimaatactie en verantwoorde consumptie en productie.

Thema: Klimaat en duurzame energie Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 7.4 Milieubeheer • 7-1, 7-2, 13-1, 13-2, 12-8, 13-3 * Sustainable Development Goals, zie SDG-bijlage voor een nadere toelichting

1. Wat hebben we bereikt? We hebben in 2021 op onderstaande doelen de volgende resultaten behaald: 1. Energiebesparing: een jaarlijkse besparing van 1,5% op het energieverbruik; Uit de monitor die we medio 2021 op dit doel hebben uitgevoerd blijkt dat we, op basis van de meetgegevens van 2018, dit doel in 2017 en 2018 ruimschoots hebben gehaald. In 2016 hebben we echter meer gebruikt in plaats van minder. Om deze achterstand in te lopen moesten we in 2019 en volgende jaren zien dat we de trend van 2018 voortzetten. We hebben in 2020 en 2021 veel geïnvesteerd in campagnes om de energiebesparing te stimuleren. Daarvoor hebben we de website Watisjouwrheden.nl opgezet en werken we samen met het energieloket Midden-Gelderland. Beide platforms geven veel besparingsinformatie. Er wordt veel gebruik gemaakt van onze Toekomstbestendig wonen regeling waar duurzaamheid een centrale rol is speelt en er wordt, naast zon op dak ook veel geïnvesteerd in woningisolatie. Daarnaast zijn we trots op de waardebonnenactie waarmee we vooral huurders tegemoet zijn gekomen met waardebonnen voor energiebesparende producten.

58

2. Duurzame energie opwek: in 2023 is 16% van het energieverbruik duurzaam opgewekt; Uit dezelfde monitor die we medio 2021 hebben uitgevoerd blijkt dat de eigen duurzame opwek in de gemeente Rheden, op basis van meetjaar 2018, ver achterblijft bij het landelijk gemiddelde. Het doel van 16% duurzame opwek in 2023 is daarmee nog niet in zicht. Voor de opwek van duurzame elektriciteit zien we in 2019 een aandeel van 6,3% van het verbruik. Met de opbrengst van zonnepark De Bocht komt dat aandeel straks op 7,1 %. Ook op dit doel hebben we veel geïnvesteerd in campagnes om meer zon op dak te realiseren. Zowel voor particulieren (bekendheid Toekomstbestendig wonen regeling) als voor bedrijven (stimuleringsmaatregelen voor bedrijven Rinaldostraat en een plan van aanpak om datzelfde voor de Beemd te doen). Voor woningen binnen het beschermd dorpsgezicht en monumenten hebben we de mogelijkheden voor zonnepanelen verruimd. In het gemeentelijke straatbeeld is een duidelijke toename van zonnepanelen op daken te zien en we verwachten dat de monitor over 2020 en 2021 straks een mooie stijging laat zien. We hebben in 2021 de eerste stappen gezet op de inzet van duurzame bronnen voor de verwarming van onze woningen ter vervanging van aardgas. De Warmtetransitievisie is vastgesteld en de wijk Dieren-West is gekozen als pilotwijk voor een eerste WUP (Wijk uitvoeringsplan).

Samen met inwoners en verschillende externe partijen wordt gewerkt aan een aanpak die kan slagen in deze wijk. Om ook grootschalige opwek van duurzame energie mogelijk te maken in onze gemeente is medio 2021 het beleidskader Energie en Landschap vastgesteld samen met het beleidskader voor Participatie aan projecten voor grootschalige opwek. Bij kleinschalige projecten, zoals rond de A348 en de Bocht in Dieren, ondersteunen wij onze inwoners met raad en daad. 3. Klimaatadaptatie: wateroverlast, verdroging en hittestress zijn beperkt en worden zoveel mogelijk voorkomen; We volgen de 7 ambities van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie, en we werken samen in de werkregio Veluwezoom. In 2021 hebben we binnen de werkregio een Regionale AdaptatieStrategie (RAS) en een uitvoeringsagenda opgesteld. De komende jaren wordt hier vanuit de werkregio verder uitvoering aan gegeven. Daarnaast hebben we in Rheden de (riool)berekeningen geactualiseerd zodat we de wateroverlastlocaties nog beter in kaart kunnen brengen en bij hevige en/of langdurige neerslag beter voorbereid zijn. Binnen onze projecten in de openbare ruimte maken we werk met werk en nemen we op de thema's wateroverlast, verdroging en hittestress integraal de maatregelen mee.

Zo hebben we bijvoorbeeld minder verharding toegepast daar waar het functioneel kan, hebben we variatie aan groen toegepast en zoveel mogelijk het regenwater van het riool afgekoppeld. We stimuleren dit voor particulieren via groenadoptie en Operatie Steenbreek. We hebben verlagingen aangebracht in het maaiveld (wadi's) en laten hemelwater oppervlakkig afwateren om direct in de bodem te zakken. Ook voor de toekomst passen we deze klimaatadaptieve maatregelen structureel in projecten toe. Ten aanzien van bewustwording op het onderwerp klimaatadaptatie zijn we in samenwerking met Provincie Gelderland, het Waterschap en Vitens de campagne "40 Waterwonderen" gestart. Naast een online website over (grond)water en grondwaterbeschermingsgebieden, wordt ook samengewerkt met vertegenwoordigers uit alle lagen van de maatschappij (zogenoemde 'Waterdragers'). Hierdoor dragen we een eenduidige boodschap uit voor schoon en drinkbaar (grond)water in Gelderland. 4. Bewustwording: inwoners en ondernemers zijn zich bewust van hun aandeel in de klimaatopgave en handelen ernaar.

59

Door de vele gesprekken die we in 2021 hebben gevoerd met inwoners en ondernemers over de klimaatopgave, de inzet van onze informatieve website 'Wat is jouw Rheden.nl", en het enthousiasmeren en ondersteunen van de verschillende inwonersinitiatieven om een steentje bij te dragen aan de klimaatdoelen, hebben we veel kunnen bereiken. Mede dankzij de bewustwordingscampagne is de klimaatopgave geen punt van discussie meer en kunnen we ons concentreren op de hoe vraag: hoe kunnen we gezamenlijk in Rheden bijdragen aan de reductie van CO2. In de beginperiode hebben we als motto meegegeven “Minder praten en meer doen”. Dit motto is wat dat betreft ingevuld. Het burgerberaad is een uitstekend instrument om onze inwoner te betrekken bij het vinden van het antwoord om allemaal meer te gaan doen.

2. Wat hebben we hiervoor gedaan? Nr. (B)

Actie (in termen van %, aantallen, bedragen) of kwalitatieve prestaties Het college heeft op 1 september 2020 een aangepast programmaplan vastgesteld dat we ter kennisname aan de raad hebben aangeboden. Daarin staat beschreven wat we gaan doen op welke thema’s. Eind 2020 komen we met een concreet uitvoeringsplan voor 2021 waarin we de voor 2021 te verwachten resultaten zullen opnemen. Eind 2020 stelt de gemeenteraad het beleid voor de Circulaire Economie vast als addendum van het Klimaatbeleid. De CE-doelen worden integraal meegenomen in het Klimaatprogramma voor 2021. In het programma 'Aan de slag voor een duurzaam klimaat 2019-2022’ (2019-2022) staat uitgewerkt hoe we invulling aan deze doelen geven. Het aangescherpte programma; “Onze focus in 2020 en 2021”, is op 1 september 2020 door het college vastgesteld en ter kennisname aan de raad gezonden. We werken aan vijf herkenbare thema’s : • Wonen • Werken (inclusief de gemeentelijke organisatie) • Opwek • Mobiliteit • Adaptatie Daarnaast werken we aan Strategische Communicatie en Bewustwording onder het motto : “De dialoog bepaalt het tempo”. Het bereiken van onze doelen voor programma Duurzaamheid is er een directe link naar de overige begrotingsprogramma’s.

De voornaamste thema’s hierbij zijn: • Wonen programma 2 (Erfgoed) en 3 (Wonen) • Werken programma 1 (Economische Ontwikkeling en CE) en 3 (Vastgoed) • Opwek programma 3 (Ruimtelijke ordening) • Mobiliteit programma 3 (Mobiliteit) • Adaptatie programma 2 en 3 (Volksgezondheid) en 3 (Infra en Beheer)

(R)

Met betrekking tot de dialoog met onze inwoners leggen wij de link met programma 5 (Partnerschap, Dienstverlening en Communicatie). Ook de link met programma 2 op het gebied van Onderwijs is van belang. Het klimaatbeleid heeft op deze manier zijn werking over alle begrotingsprogramma’s. De behaalde resultaten op de doelen uit het Klimaatbeleid staan op hoofdlijnen genoemd bij "Wat hebben we bereikt?". De specifieke resultaten van het klimaatprogrammaplan 2021 zal, na vaststelling door het college, ter informatie aan de raad worden gestuurd. Klimaatadaptatie & water: • Vanuit de DPRA samenwerking -werkregio Veluwezoom- is een Regionale adaptatiestrategie (RAS) en uitvoeringsagenda opgesteld;

60

•

•

• •

Vanuit regionale samenwerking - Waterteam Olburgen- is gestart met het actualisatie-proces van het Watertakenplan Olburgen (planperiode 2023-2027). Proces loopt tot en met eind 2022; Het voormalige BRP 2018-2021 is geactualiseerd middels Systeemoverzicht Stedelijk water (prioritering wateroverlast-locaties), als technische onderlegger voor het te actualiseren Watertakenplan; In projecten in de openbare ruimte worden klimaatadaptieve maatregelen toegepast. Bijvoorbeeld Oranjeweg en Tuinstraat, Velp; Operatie Steenbreek initiatieven.

Circulaire economie • Eind 2021 is het Raadsvoorstel 'Routekaart Circulaire Economie' ter besluitvorming aangeboden aan de Raad. In het voorstel is de koppeling van de Circulaire Economie aan het Klimaatprogramma losgelaten. Er is de keuze gemaakt om dit programma onder te brengen bij de Economische Visie (vaststelling in 2022). •

Binnen de Groene Metropoolregio wordt zowel ambtelijk en bestuurlijk actief geparticipeerd binnen de circulaire opgave. Doel is om binnen de regio inzicht te krijgen in de grondstoffenketens en ontwikkelingen in circulariteit en daarbij de kansen voor de gemeente Rheden te zien en te gebruiken. Circulaire economie wordt steeds belangrijker en ook vanuit onze gemeente wordt verwacht dat we in komende jaren hier een faciliterende en stimulerende rol gaan nemen. Rheden heeft het ambitiedocument circulaire GWW getekend waarmee in de komende jaren er een verplichting ligt om zoveel als mogelijk bij GWW werkzaamheden te zoeken naar circulaire oplossingen.

Thema: Afval, water en milieu Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 7.2 Riolering • 3-4, 6-3, 6-B, 11-6, 12-2, 12-5 • 7.3 Afval * Sustainable Development Goals, zie SDG-bijlage voor een nadere toelichting

1. Wat hebben we bereikt? Wij willen de hoeveelheid afvalstoffen minimaliseren ten gunste van hergebruik. Dit moet leiden tot minder stort en verbranding en daardoor tot minder vervuiling en daarmee draagt dit bij aan de ontwikkeling van de circulaire economie. Jaarlijks willen wij onze voortgang rapporteren aan de koepelorganisaties en gemeenteraad. Het overkoepelende doel is een schone, gezonde en leefbare water- en landomgeving. Specifiek streven we naar: • • •

Afvalscheidingspercentage van 75 % Het snel detecteren van milieudelicten Het bijdragen aan de versnelling van de sanering van asbestdaken

In het tweede corona-jaar heeft het afvalaanbod zich gestabiliseerd. Er wordt goed gebruik gemaakt van het Recycleplein Doesburg. De wijzigingen die in 2020 zijn doorgevoerd in het afvalbeheer werpen hun vruchten af: het aanbod van grof vuil is sterk afgenomen.

61

2. Wat hebben we hiervoor gedaan? Nr. 1 (B)

1 (R) 3 (B)

3 (R)

4 (B)

4 (R)

Actie (in termen van %, aantallen, bedragen) of kwalitatieve prestaties Uitvoeren geplande maatregelen uit het WTPO Binnen de integrale en rioleringsprojecten wordt er 3 km riool aan vernieuwd en/of vergroot. Inmiddels is 4,5 ha. aan oppervlakte afgekoppeld en omgeleid. In 2021 wordt 2 ha. verhard en onverhard oppervlak afgekoppeld in het kader van de BRP maatregelen om wateroverlast te verminderen en om verontreiniging van oppervlaktewater via riool overstorten te beperken. Er is in 2021 1391m1 (1,4km) riolering vervangen en 8126m2 (0,8ha) afgekoppeld. De in het Grondstoffenplan opgenomen actiepunten worden uitgevoerd. In het Grondstoffenplan zal de inzet van een afvalcoach worden bekeken om met inwoners te komen tot afvalscheiding en reststoffen vermindering. Er is een evaluatie opgesteld waarin is gekeken naar het effect van de maatregelen die de afgelopen jaren zijn doorgevoerd. Hierbij is gekeken naar de majeure afval- c.q. grondstofstromen. Uit de evaluatie blijkt dat de maatregelen het gewenste effect hebben. Milieutoezicht wordt uitgevoerd door de Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA). In 2021 is een extra focus op ondermijning, illegale asbestsaneringen en illegaal grondverzet. Rond ondermijning heeft ODRA met het cluster Veiligheid een scan voorbereid van het bedrijventerrein De Beemd, Velp (uitgevoerd januari 2022).

Rond illegale asbestsaneringen zijn aan de hand van het barrièremodel Asbestsaneringsketen risicogericht veld- en administratieve controles uitgevoerd.

5 (B)

5 (R) 6 (B)

6 (R)

7 (B)

7 (R)

Rond grondverzet is verder gewerkt aan het borgen van veldcontroles buiten de reguliere controles op gemeld werk. Samen met de ODRA en gemeenten in de regio werken we aan een beter inzicht van het aantal verweerde en kapotte asbestdaken in de gemeente en regio, urgentie van handhaving op sanering van deze asbestdaken en de wettelijke mogelijkheden en verplichtingen tot die handhaving. In afwachting van landelijke en provinciale ontwikkelingen zien we vooralsnog af van extra inzet op het actief stimuleren van eigenaren tot het saneren van asbestdaken. De landelijke en provinciale ontwikkelingen zijn summier. We hebben daarom geen inzet gepleegd op het stimuleren van het saneren van asbestdaken. Samen met de gemeenten in de regio het geactualiseerde strategisch kader rond milieutoezicht (in 2020 vastgesteld) implementeren in de werkprogramma’s van ODRA om zo de risicogerichtheid en effectiviteit van het toezicht door de ODRA nog verder te vergroten en ruimte te bieden aan de ODRA voor innovatie. ODRA heeft het strategisch kader uitgewerkt in een toezichtstrategie. In het werkprogramma 2022 is deze toezichtstrategie doorgevoerd. Verdere doorontwikkeling is afhankelijk van verdergaande regionale samenwerking. Eind 2021 is door de gemeentelijke partners van ODRA opdracht gegeven voor een verkenning hiertoe (als onderdeel van sterkere regionale milieusamenwerking).

Tijdens de alternatieve papierinzameling door Suez wordt de vergoeding aan de verenigingen gecontinueerd. Basis voor de vergoeding is de regeling "Vergoedingsregels en –voorwaarden inzameling oud papier". In 2021 is, als gevolg van de Corona-maatregelen, de alternatieve papierinzameling gecontinueerd. Ondanks het feit dat er geen inzet van vrijwilligers heeft plaatsgevonden, is de vergoeding aan de verenigingen gecontinueerd. Hiermee is een bijdrage geleverd aan het behoud van de sociale structuur binnen de lokale gemeenschap. Basis voor de vergoeding is de regeling "Vergoedingsregels en –voorwaarden inzameling oud papier". 62

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisatie: • Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA); In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisatie.

Wat heeft het gekost? Programma 4. Duurzaamheid Rekening

Primi- Gewijzigtieve de begrobegroting ting

Rekening

Saldo

2021

(Bedragen x € 1.000) 2020

2021

2021

2021

7.2 Riolering

3.400

3.298

3.298

3.171

127

7.3 Afval

4.534

4.052

4.052

4.163

-111

7.4 Milieubeheer

1.679

1.794

1.843

2.281

-438

9.613

9.145

9.194

9.615

-422

7.2 Riolering

4.965

4.919

4.919

4.736

-183

7.3 Afval

5.324

5.051

5.051

5.118

67

145

8

8

720

712

10.434

9.978

9.978

10.575

596

821

833

785

959

175

Toevoeging

0

0

0

137

-137

Onttrekking

246

0

0

0

0

Resultaat

1.067

833

785

822

38

Lasten

subtotaal Baten

7.4 Milieubeheer subtotaal Saldo van baten en lasten Reserves

63

Belangrijkste afwijkingen Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2021 is het financieel effect van de mutaties in de jaarstukken 2021 per saldo € 0,2 miljoen voordelig. De belangrijkste mutaties kunnen als volgt worden toegelicht. 4. Duurzaamheid Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000 saldo baten en lasten) 7.2 Riolering

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

-55

I

De overschrijding kent een aantal oorzaken: € 542 K voordeel doordat in de begroting gerekend is met 2 % rekenrente terwijl de werkelijke rekenrente een stuk lager is 0,345 % € 413 K nadeel is storting in voorziening riolering € 88 K nadeel zijn kosten waarvan de opbrengsten en kosten op andere programma's worden verantwoord. Dit betreft de kwijtschelding, Compensabele BTW en overhead. € 96 K nadeel van een aantal posten waarvan de grootste post een bedrag van € 100 K is van een lagere ontvangst van de rioolheffing als geraamd. 7.3 Afval

-44

I/S

274

I/S

Geen nadere toelichting. 7.4 Milieubeheer

Zie ook mutatie op 0.10 (mutatie reserves). Hierdoor per saldo een voordeel van € 137k. Dit voordeel wordt veroorzaakt door lagere inhuur personeel (€ 42k), voordeel op personeelskosten (€ 80k) en diverse overige voordelen (€ 15k). 0.10 Mutaties reserves

-137

I/S

In 2021 is t.b.v. klimaatactie € 137.000 aan ontvangen subsidie overgeheveld naar de reserve nog te besteden middelen. Totaal

38

64

5 Bestuur en Veiligheid

Wat vindt de Gemeenteraad belangrijk? De kwaliteit van het bestuurlijk handelen is van belang voor een sterke en duurzame gemeente. Meer dan ooit leeft het besef dat gemeente en inwoners gelijkwaardige partners zijn. Om die reden omarmen we partnerschap en passen we onze bestuursstijl daarop aan. Daarbij hoort dat wij inwoners helderheid geven over onze veranderende rol. Wat mogen zij van ons verwachten, wat verwachten wij van hen en welke afspraken maken we samen? Die rolduidelijkheid is nodig om samen met onze partners vraagstukken op te lossen. Veiligheid is een basisvoorwaarde voor plezierig wonen in onze gemeente. Iedereen moet zich veilig voelen en ieders omgeving moet leefbaar zijn. Daarom bestrijden we geweld, discriminatie en criminaliteit. Wij dragen met ons beleid bij aan de volgende Global Goals: • Partnerschappen voor de doelen • Vrouwen en mannen gelijk • Vrede, veiligheid en rechtvaardigheid In dit licht vormt het binnen onze gemeente ontstane 18e goal (Deel en geef door) een mooi slot: als gemeente bieden wij meer voor onze inwoners door enerzijds best practices te delen met anderen en anderzijds te leren van anderen. Rheden deelt graag haar best practices met derden en wij nodigen collega-gemeenten en andere organisaties uit om hun best practices met ons te delen. Rheden is daarin ondernemend, initiatiefrijk en proactief.

Thema: Partnerschap Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 0.1 Bestuur • 17-16, 17-17, 17-18, 17-19 * Sustainable Development Goals, zie SDG-bijlage voor een nadere toelichting

1. Wat hebben we bereikt? Elk probleem kent zijn eigen schaal om het op te lossen. Door in diverse samenwerkingsverbanden te opereren dragen wij bij aan oplossingen voor de uitdagingen waar onze inwoner zich voor gesteld ziet. We zetten in op samenwerking om onze doelen te bereiken. We zijn voorstander van samenwerkingsverbanden op lokaal, regionaal, landelijk en mondiaal niveau. Ons credo is: “Samen met de samenleving”.

65

2. Wat hebben we hiervoor gedaan? Nr. 1 (B)

1 (R) 2 (B)

2 (R) 3 (B)

3 (R) 4 (B) 4 (R) 5 (B)

5 (R) 6 (B) 6 (R)

7 (B)

7 (R)

Actie (in termen van %, aantallen, bedragen) of kwalitatieve prestaties Inwoners beter betrekken vraagt om een cultuurverandering in houding en gedrag. Hiervoor gaan we een proces in met Raad, College en ambtelijke organisatie om hierin een werkwijze te vinden. In 2021 zijn de eerste stappen gezet om te komen tot een participatie handreiking. In 2022 wordt dit verder uitgerold. We accepteren dat er per onderwerp of dorpskern verschillend aan partnerschap invulling gegeven kan worden. We communiceren transparant over de wederzijdse verwachtingen, de rollen en de uitkomsten en nemen dit in de afwegingen mee. 1 tot 2 x per jaar regulier overleg tussen dorpswethouders, ontwikkelmanager en belangenorganisaties/wijkplatforms. We willen voorkomen dat partijen onbewust uitgesloten zijn van dit proces. Als we merken dat doelgroepen niet mee willen praten, gaan we het gesprek aan om te onderzoeken waaraan dit ligt. Doelgroepen zijn niet verplicht om mee te praten, maar we zetten in op een grotere betrokkenheid van ondernemers en inwoners. Onze ontwikkelmanagers blijven op de hoogte van alles wat er speelt in de wijken en gaan in gesprek, waar mogelijk. Op grond van de ervaring met ‘Ik buurt mee’ ontplooien we initiatieven met de inwoners om de participatie in minder betrokken buurten te versterken.

In 2021 zijn we gestart met een pilot Integrale Wijkaanpak in Dieren Stenfert We continueren de samenwerking met de VNG Internationaal om op verzoek kennis uit te wisselen en capaciteit te leveren op projectmatige basis. We kunnen van elkaar leren en nemen onze verantwoordelijkheid. We werken samen met instituties binnen en buiten de gemeentegrenzen om onze lokale opgaven te realiseren. Samenwerkingsovereenkomst met Provincie Gelderland voor integrale aanpak in kwetsbare wijken Samen met Vivare en Incluzio is deelgenomen aan de Learning Community "Domeinoverstijgende gebiedsgerichte aanpakken in kwetsbare wijken" van Platform 31 • We geven invulling aan het partnerschap door in de praktijk aan de slag te gaan. • We gaan in gesprek met raadsleden om hun ideeën over partnerschap op te halen. • We gaan in gesprek met medewerkers over hun rol bij partnerschap. • We betrekken lokale en regionale partners en instituties bij de opgaven waar wij voor staan. Eerste stappen voor participatie gezet in 2021. Doorontwikkeling in 2022.

Thema: Dienstverlening en communicatie Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 0.2 Burgerzaken • 16-6, 16-10 * Sustainable Development Goals, zie SDG-bijlage voor een nadere toelichting

1. Wat hebben we bereikt? •

In 2021 hadden we vanwege corona te maken met meer uitval aan medewerkerszijde en meer no-show aan klantzijde. Ondanks dat is de gemeentelijke dienstverlening goed overeind gebleven: de wachttijden aan de balies zijn nooit langer geweest dan 2 weken, de recepties zijn altijd bemenst gebleven, het servicecentrum Dieren is in september hernieuwd geopend en het thuisbellen voor de medewerkers van telefonie (sinds november) heeft de telefonische dienstverlening robuuster gemaakt.

66

•

Duidelijke communicatie richting belanghebbenden bij veranderingen. Duidelijke focus op participatie.

2. Wat hebben we hiervoor gedaan? Nr. 1 (B) 1 (R) 2 (B) 2 (R) 3 (B) 3 (R)

4 (B) 4 (R) 5 (B) 5 (R) 6 (B) 6 (R) 7 (B)

7 (R)

8 (B)

8 (R)

9 (B) 9 (R) 10 (B) 10 (R) 11 (B) 11 (R) 12 (B)

12 (R)

Actie (in termen van %, aantallen, bedragen) of kwalitatieve prestaties Implementatie van de in 2020 vastgestelde visie op publieke dienstverlening. Vanwege corona heeft dit onderdeel vertraging opgelopen. Kostenreductie door sluiting van locatie Velp, Overtuin. In de tijdelijke huisvesting is de locatie Overtuin Velp aangehouden. Door integrale samenwerking in de uitvoering van de landelijke aanpak adresfraude & fraudepreventie voorkomen of stoppen we onrechtmatig gebruik van voorzieningen. KCC/Burgerzaken is aangesloten op de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit. Verder is de samenwerking met uitkeringsgerelateerde teams op een hoger niveau gezet onder andere bij adresonderzoek en briefadressen. Voorbereiding en opmaak uitslagen Tweede Kamerverkiezingen woensdag 17 maart 2021 Succesvol uitgevoerd De organisatie krijgt sturingsinformatie en tips voor de verbetering van klantprocessen. Continue proces We verbeteren voor de inwoner enkele processen onder andere met behulp van klanttevredenheidsonderzoek. Er is in 2021 i.v.m. COVID-19 geen klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd. Voor een professionelere afhandeling van klantvragen organiseren we de gemeentelijke toegang tot voorzieningen efficiënter en eenduidiger. Denk daarbij aan een uitbreiding van zelf service mogelijkheden bij Belastingen en Burgerzaken.