2025 Presentatie financieel toezicht gemeente Rheden
Tekst van het document
Financieel toezicht 2025 gemeente Rheden Presentatie financiële commissie 2 september 2025 www.geldersefinancien.nl
Even voorstellen …. Peter Bouwmeester Adviseur gemeentefinanciën
Financieel toezicht Wij houden toezicht op gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en waterschappen.
DOEL Het bevorderen van een duurzaam gezonde financiële huishouding. Specifiek voor gemeenten: Artikel 12 Financiële-verhoudingswet voorkomen en kwaliteit van openbaar bestuur te waarborgen.
Wettelijke grondslag Art 203 Gemeentewet Art 35 lid 6 Wet gemeenschappelijke regelingen
Uitvoering is bevoegdheid van Gedeputeerde Staten Beperkte mate van beleidsvrijheid
Financieel toezicht Wettelijk kader
-
Gemeentewet artikel 189, lid 2 - Verplichting raad om te zorgen voor een structureel en reëel sluitende (meerjaren)begroting.
- Gemeentewet artikel 203, lid 1 - Als (meerjaren)begroting naar oordeel van GS niet structureel en reëel sluit, moeten GS preventief toezicht instellen. - Gemeentewet artikel 203, lid 2 - GS kunnen preventief toezicht instellen als: - Vastgestelde begroting niet is ingezonden vóór 15 november. - Vastgestelde jaarrekening niet is ingezonden vóór 15 juli.
-
Beleidskader Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (“GTK 2020 gemeenten”) - Uitwerking wettelijke bepalingen 4
Financieel toezicht Structureel en reëel sluitende (meerjaren)begroting - Structureel vs. incidenteel Enkele voorbeelden: Structureel
Incidenteel
Algemene uitkering
Oekraïnegelden
Gemeentelijke belastingen
Aankoop of verkoop grond of vastgoed
Onderhoud openbare ruimte
Achterstallig onderhoud
Personeelslasten
Tijdelijke projecten of pilots
- Realistisch begroten - Zijn de uitgangspunten reëel? - Zijn alle posten goed ingeschat en onderbouwd met concrete plannen? - Met name bezuinigingen/taakstellingen
Financieel toezicht Vormen van toezicht
Repressief toezicht (art.203 gemeentewet)
•
Lichte/terughoudende vorm van toezicht
•
Regulier
•
Stukken ter kennisname insturen
Preventief toezicht (art.203 gemeentewet)
•
Zware vorm van toezicht (begroting en mjr niet structureel/reëel in evenwicht)
•
Bijzonder (mededeling van GS voor aanvang begrotingsjaar)
•
Vooraf goedkeuring GS nodig voor begroting en wijzigingen
•
Opstellen herstelplan
Wet algemene regels herindeling: Arhi-toezicht
•
Vergelijkbaar met preventief toezicht
•
Behartiging belangen nieuwe gemeente
•
Alle jaren van de begroting sluitend!
6
Financieel toezicht Stroomschema toezichtvorm
Eerste jaar structureel en reëel sluitend
Repressief toezicht
ja
nee
Laatste jaar wel structureel en reëel sluitend Laatste jaar ook niet structureel en reëel sluitend
Provincie Gelderland | 04 augustus 2025
Preventief toezicht
7
Financieel toezicht Preventief toezicht Cijfermatig voorbeeld Gemeente lasten baten toevoeging reserves onttrekking reserves saldo
2025 -41.000 40.900 -800 950 50
2026 -41.000 38.000 -800 700 -3.100
2027 -40.000 39.000 -800 700 -1.100
2028 -40.000 40.000 -800 800 -1.000
incidentele lasten incidentele baten
300 -100
500 -100
500 -250
500 -250
vastgesteld structureel saldo gemeente
250
-2.700
-850
-750
correctie incidentele baten niet voldoende onderbouwde taakstelling
-300 -500
-200 -500
-200 -500
-200 -500
uitkomst volgens provincie
-550
-3.400
-1.550
-1.450
Provincie Gelderland | 04 augustus 2025
8
Financieel toezicht Artikel 12 Financiële Verhoudingswet Art. 12 Fvw • Altijd in combinatie met preventief toezicht • Ministerie BZK doet onderzoek • Geen gedeelde bevoegdheid. Primaat ligt bij BZK. – Eerste en laatste jaar niet structureel en reëel sluitend, – Sprake van aanmerkelijke tekorten, – De reserves zijn (bijna) op, – de OZB is al erg hoog, – en er zijn geen bezuinigingsmogelijkheden meer. – Geen beleidsvrijheid meer voor de Raad – Alle andere gemeenten van Nederland vullen de tekorten aan. 9
Financiële situatie Rheden Structureel en reëel begrotingssaldo en structurele exploitatieruimte Structureel saldo begroting per inwoner 80 60 40 20 0 -20 -40 -60 -80 2025
2026 Rheden
Provincie Gelderland | 04 augustus 2025
2027
2028
Gelderland
10
Financiële situatie Rheden Reserves en weerstandsvermogen
Weerstandsfactor jaarrekening 2020-2024 en begroting 2025 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0 2020
2021
2022 Rheden
2023
2024
Gelderland
2025
Financiële situatie Rheden Lokale belastingdruk
Actualiteiten financiën Het ravijn en de voorjaarsnota • • •
Financieel ravijn gedempt of verplaatst? Daling van 2 mld. i.p.v. 2,4 mld. Vanaf 2028 minder middelen naar jeugdzorg dan nu
Vragen?