20231124 ontwerpbestemmingsplan Velp-Centrum 2023

Velp-Centrum 2023

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

Inhoudsopgave

Toelichting

5

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Leeswijzer 1.2 Algemeen 1.3 Aanleiding bestemmingsplan 1.4 Doelstelling 1.5 Aanpak 1.6 Ligging plangebied 1.7 Geldende bestemmingsplannen

6 6 6 7 7 7 8 9

Hoofdstuk 2 Beschrijving van het plangebied 2.1 Ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling 2.2 Cultuurhistorische waarden 2.3 Stedenbouwkundige karakteristiek 2.4 Ruimtelijke dragers 2.5 Bodemaspecten 2.6 Openbare ruimte 2.7 Wonen 2.8 Economische activiteiten 2.9 Voorzieningen 2.10 Nieuwe ontwikkelingen

11 11 12 14 14 15 20 22 23 23 23

Hoofdstuk 3 Beleidskaders 3.1 Rijk 3.2 Provincie 3.3 Regio 3.4 Waterschap 3.5 Gemeente

24 24 24 25 26 26

Hoofdstuk 4 Beschrijving bestemmingsplan 4.1 Systematiek 4.2 Toedeling bestemmingen

35 35 37

Hoofdstuk 5 Haalbaarheid en afweging 5.1 Het rijksbelang 5.2 Het provinciale belang 5.3 Het waterschapsbelang 5.4 Onderzoek

42 42 42 44 44

Hoofdstuk 6 Juridische aspecten 6.1 Algemeen 6.2 Procedure bestemmingsplan 6.3 Verbeelding en regels 6.4 Vergelijking met geldende bestemmingsplan 6.5 Reikwijdte bestemmingsplan 6.6 Handhaving

56 56 56 56 65 65 65

Hoofdstuk 7

66

Economische uitvoerbaarheid

Hoofdstuk 8 Maatschappelijke uitvoerbaarheid 8.1 Inspraak 8.2 Vooroverleg 8.3 Zienswijzen

2

67 67 67 67

Inhoudsopgave (ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

Bijlagen bij de toelichting Bijlage 1 Monumentenlijst gemeente Rheden 2014

69 70

Regels

83

Hoofdstuk 1 Artikel 1 Artikel 2

Inleidende regels Begrippen Wijze van meten

84 84 92

Hoofdstuk 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Artikel 8 Artikel 9 Artikel 10 Artikel 11

Bestemmingsregels Centrum - 1 Centrum - 2 Gemengd - 1 Maatschappelijk - 1 Tuin Wonen Waarde - Archeologie 1 Waarde - Archeologie 2 Waarde - Cultuurhistorie

93 93 97 101 104 106 107 109 111 113

Hoofdstuk 3 Artikel 12 Artikel 13 Artikel 14 Artikel 15 Artikel 16 Artikel 17 Artikel 18

Algemene regels Anti-dubbeltelregel Algemene bouwregels Algemene gebruiksregels Algemene aanduidingsregels Algemene afwijkingsregels Algemene wijzigingsregels Algemene procedureregels

115 115 116 117 119 121 122 123

Hoofdstuk 4 Artikel 19 Artikel 20

Overgangs- en slotregels Overgangsrecht Slotregel

124 124 125

Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Bijlage 5 Bijlage 6 Bijlage 7

Lijst gemengde activiteiten Lijst bedrijfsactiviteiten centrumgebied Lijst bedrijfsactiviteiten gemengd gebied Lijst horeca-activiteiten Lijst maatschappelijke voorzieningen Lijst van bedrijfsactiviteiten aan huis Parkeernormen

127 128 130 162 164 166 168 170

Inhoudsopgave (ontwerp)

3

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

4

(ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

Toelichting

Toelichting (ontwerp)

5

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

Hoofdstuk 1 1.1

Inleiding

Leeswijzer

De toelichting op een bestemmingsplan wordt binnen de gemeente volgens een vast stramien opgebouwd, en wel als volgt.

1.2

hoofdstuk

inhoud

1 Inleiding

Kort wordt ingegaan op de aanleiding en de besluitvorming die vooraf ging aan de start van de actualisering van de bestemmingsplannen voor de dorpen

2 Beschrijving van het plangebied

Hier wordt het plangebied aan de hand van diverse aspecten de huidige stand van zaken beschreven

3 Beleidskaders

Aangegeven wordt binnen welke beleidskaders en regels van het rijk, provincie, waterschap en de gemeente het bestemmingsplan is opgesteld

4 Beschrijving bestemmingsplan

Toegelicht wordt hoe is omgegaan met de geldende waarden en wanneer een bepaalde bestemming is gebruikt

5 Haalbaarheid en afweging

Hier vindt de toets plaats aan beleid en regelgeving

6 Juridische aspecten

Beschreven wordt de procedure die een bestemmingsplan doorloopt en wordt een toelichting gegeven op de regels van het bestemmingsplan, een aantal verschillen ten opzichte van het geldende bestemmingsplan komen aan bod

7 Economische uitvoerbaarheid

Toegelicht wordt of uitvoering van het bestemmingsplan voor de gemeente haalbaar is

8 Maatschappelijke uitvoerbaarheid

Hier wordt beschreven hoe de procedure is verlopen tot de vaststelling van het bestemmingsplan

Algemeen

In een bestemmingsplan worden de gebruiks- en bouwmogelijkheden van gronden en opstallen vastgelegd. Een bestemmingsplan bestaat uit een digitale verbeelding (de kaart) en regels. Uit het samenspel van de verbeelding en de regels blijkt wat het bestemmingsplan juridisch toelaat. Door het perceel op te zoeken waarover informatie wordt gewenst, kan worden afgelezen welke bestemming het heeft en wat de mogelijkheden zijn. Het digitale plan is bij een verschil ten opzichte van de papieren versie leidend. Een bestemmingsplan gaat vergezeld van een toelichting. De toelichting heeft geen juridische status, echter is deze wel relevant voor de onderbouwing van de gemaakte keuzes en de interpretatie van het bestemmingsplan.

6

Toelichting (ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

1.3

Aanleiding bestemmingsplan

Gemeenten zijn volgens de Wet ruimtelijke ordening verplicht om voor hun hele grondgebied bestemmingsplannen vast te stellen. Het bestemmingsplan is bindend voor zowel overheid als burgers en bedrijven. Gemeenten waren tot 2017 verplicht ingevolge de Wet ruimtelijke ordening oudere, niet-digitale bestemmingsplannen te vervangen door actuele, digitaal raadpleegbare bestemmingsplannen. Die verplichting tot actualisering is met het oog op de komst van de Omgevingswet komen te vervallen. De gemeente Rheden wil echter ook voor het centrum van Velp een actueel ruimtelijk kader hebben. Na de inwerking van de Omgevingswet is een bestemmingsplan dat in werking is getreden, overigens onderdeel van het 'tijdelijk' omgevingsplan, totdat het (voor dat deel) wordt vervangen door een omgevingsplan-nieuwe-stijl.

1.4

Doelstelling

Dit bestemmingsplan wil een actueel juridisch-planologische kader bieden voor de mogelijkheden die in de geldende bestemmingsplannen werden geboden. Voor het overgrote deel van het plangebied geldt het bestemmingsplan Velp-Midden, welk plan niet één op één kan worden overgezet in een hedendaags digitaal bestemmingsplan. Ook daardoor kunnen op perceelsniveau verschillen optreden. Verschillen kunnen ook optreden vanwege de doelstelling om wijzigingen die zich sinds de vaststelling van het geldende bestemmingsplan hebben voorgedaan in wet- en regelgeving en het beleid van de verschillende overheden, op die gebieden die van belang zijn voor dit bestemmingsplan, te verwerken. Uitgangspunt blijft een flexibel bestemmingsplan waarin de bouwmogelijkheden zijn afgestemd op de stedenbouwkundige en cultuurhistorische waarden zoals die in het geldende bestemmingsplan zijn vastgelegd. Daarbij is rekening gehouden met de wijzigingen die zijn opgetreden sinds het van rechtskracht worden van de diverse plannen.

1.5

Aanpak

werkwijze Hoe de tienjaarse actualisering van de bestemmingsplannen wordt opgepakt, is door burgemeester en wethouders vastgelegd. Deze werkwijze is ter kennis gebracht van de gemeenteraad en daarna op 11 maart 2015 gepubliceerd. Hierin is onder andere vastgelegd hoe om te gaan met bestaand en nog vast te stellen beleid. Zo nodig wordt later een herziening van het bestemmingsplan in procedure gebracht ter implementatie van nieuw of aanvullend beleid. Daarnaast zal in een standaardplanmethodiek worden beschreven hoe gehandeld wordt bij het vervaardigen van bestemmingsplannen en is een gebiedsindeling vastgelegd. De gemeenteraad heeft op 26 mei 2015 de Nota Standaardplanmethodiek bestemmingsplannen dorpen Rheden 2015 vastgesteld.

Daarin is onder andere beschreven: hoe de omzetting van de geldende bestemmingen naar de nieuwe bestemmingen plaatsvindt, waarbij ook is ingegaan op de 'vertaling' van de Beschrijving-in-Hoofdlijnen in de regels van de nieuwe bestemmingsplannen; welke wijzigingen plaatsvinden vanwege regelgeving, beleid, nieuwe inzichten; hoe de bestemmingsplannen vorm krijgen; dat de geldende mogelijkheden uitgangspunt zijn doch op perceelsniveau opnieuw een ruimtelijke afweging wordt gemaakt en dat het aantal woningen gefixeerd wordt; dat bij diverse onderwerpen te verwachten is dat vastgesteld beleid kan leiden tot een aanpassing in de methodiek; hoe wordt omgegaan met particuliere verzoeken.

Toelichting (ontwerp)

7

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

In hoofdstuk 4 worden de mogelijkheden die in het bestemmingsplan worden geboden kort beschreven waarbij een vergelijk wordt gemaakt met de geldende mogelijkheden. Tegelijk met het besluit aangaande de Nota Standaardplanmethodiek bestemmingsplannen dorpen Rheden 2015 stelde de gemeenteraad de Nota Milieuzonering Rheden 2015 alsmede de Nota Parkeernormen Rheden 2015 vast zodat ook op die gebieden een actuele basis beschikbaar was voor het vervaardigen van onderhavig bestemmingsplan. Deze drie nota's zijn op 10 juni 2015 bekendgemaakt en (ook digitaal) ter inzage gelegd.

het plangebied Om reden van overzichtelijkheid is het uitgangspunt om te komen tot één bestemmingsplan voor het centrumgebied van Velp. Daarom worden in dit bestemmingsplan ook herzieningen en bestemmingsplannen meegenomen die jonger zijn dan 10 jaar. De ontwikkelingen in een plangebied staan niet stil. Het is daarom mogelijk dat vóór de tervisielegging van het ontwerpbestemmingsplan nieuwe ontwikkelingen in het bestemmingsplan worden ingevoegd. Voor de ontwikkeling van een woningbouwplan tussen Rozendaalselaan en Vlashofstraat wordt een apart bestemmingsplan opgesteld en in procedure gebracht. Het plangebied van dat plan is uit het onderhavige plan gehaald.

1.6

Ligging plangebied

Het plangebied Velp-Centrum 2023 heeft betrekking op het centrale deel van het dorp en ligt globaal ten noorden van de spoorlijn Arnhem - Zutphen en wordt aan de oostzijde globaal begrensd door de President Kennedylaan, aan de westzijde door Wilhelminastraat en aan de noordoostzijde door de Parkstraat. De centrale as van het plangebied wordt primair gevormd door de Hoofdstraat en secundair door de Emmastraat met aan weerszijden van deze wegen bebouwing. Binnen het plangebied ligt een ontwikkelingslocatie waar een apart bestemmingsplan voor wordt opgesteld en in procedure gebracht. Dit betreft gronden gelegen aan Vlashofstraat-Rozendaalselaan. Dat gebied is uit het plangebied van onderhavig bestemmingsplan gelaten. De ligging van het totale dorp is op de volgende afbeelding weergegeven.

8

Toelichting (ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

1.7

Geldende bestemmingsplannen De begrenzing van het nieuwe plangebied is hieronder afgebeeld. Daarbinnen is met letters en cijfers aangegeven welke bestemmingsplannen nu gelden. De geldende plannen zijn opgenomen in de volgende tabel. In de tabel zijn ook algemeen geldende bestemmingsplannen - zonder een nadere aanduiding - opgenomen die voor grote delen van de gemeente Rheden gelden.

De meest voorkomende bestemmingen zijn 'Wonen', 'Voorzieningen' en 'Werken'.

Toelichting (ontwerp)

9

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

10

nr.

naam

vaststelling

VM1

Bestemmingsplan Velp-Midden / Bestemmingsplan '1e algehele herziening van de bestemmingsplannen Laag-Soeren, Dieren-Noord, Dieren-Zuid, Spankeren, De Steeg-Ellecom, Rheden-West, Velp-Zuid, Velp-Midden, Velp-Noord'

16-12-2008 nr. 7 29-6-2010 nr. 4

VM3

Bestemmingsplan 'Velp-Midden Locatie Hoofdstraat 29'

28-09-2010, nr. 12

(hele gebied Bestemmingsplan 'Parapluplan Archeologie Rheden behalve VM7) 2013 en aanpassing regeling Buitenplaatsen'

15-4-2014, nr. 4

(hele plangebied)

28-09-2021, nr. 5

Bestemmingsplan 'Parapluplan huisvesting arbeidsmigranten en bijzondere woonvormen

Toelichting (ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

Hoofdstuk 2 2.1

Beschrijving van het plangebied

Ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling

De eerste bewoning van Velp vond plaats in de omgeving van de parochiekerk Oude Jan, in het huidige Velp-Zuid. Een eenvoudige agrarische nederzetting ontstond vanaf de 11e eeuw op de grens van de hoger gelegen heidegebieden en de lager gelegen weilanden (broek). Van een echte, dichtbebouwde kern was tot diep in de 19de eeuw amper sprake: de bebouwing, vooral bestaande uit boerderijen en arbeiderswoningen, stond verspreid rondom de kerk en langs wegen en paden in de verdere omgeving met verdichtingen aan de huidige Vianenstraat en het zuidelijke deel van de IJsselstraat. De pastorie stond westelijk van de kerk op een omgracht terrein. De nederzetting werd omgeven door diverse, strategisch gelegen landgoederen, zoals Biljoen, Overhagen, Overbeek , Larenstein, Rozenhage en Daalhuizen.

Vanaf het einde van de 18de eeuw kwam een gestage transformatie op gang waarbij het accent hoe langer hoe meer verschoof van de agrarische nederzetting naar een (suburbane) woonplaats die voor een belangrijk deel was gericht op de hogere inkomensgroepen. Van groot belang voor de ontwikkeling van Velp is de verharding c.q. aanleg van de straatweg tussen Arnhem en Zutphen in 1820. In 1865 werd de spoorlijn Arnhem-Zutphen aangelegd, parallel aan de straatweg. Dan ontstaat het huidige centrum van Velp en wordt het gebied tussen de Hoofdstraat, Kerkallee en Kerkstraat bebouwd

Door de verbeterde bereikbaarheid van Velp vestigden zich veel mensen van buiten in het dorp, aangetrokken door de fraaie omgeving. In korte tijd ontstond aan weerszijden van de straatweg tussen Arnhem en Zutphen een min of meer aaneengesloten rij aanzienlijke huizen, die met elkaar wedijverden in schoonheid en verscheidenheid. Daartussen bevond zich ook het landgoed Overbeek met zijn deels tot fraaie waterpartijen omgevormde onderdelen van de Rozendaalse beek. Deze buurt - vroeger aangeduid als Nieuw-Velp - is ook thans nog het meest verdichte deel van de straatweg, namelijk tussen de Wilhelminastraat en de Vijverlaan. Eén van de verbredingen van de Hoofdstraat vond plaats in 1921 toen ruimte nodig was voor de aanleg van de rails voor de tram naar Arnhem.

Toen in 1865 de spoorlijn Velp aandeed, betekende dat de vrijwel definitieve breuk tussen het in betekenis toenemende nieuwe Velp aan de Hoofdstraat en het oude Velp bij de Oude Jan. Met name aan de Larensteinselaan en de Oranjestraat waren de littekens goed zichtbaar. Dat de tramverbinding met Arnhem ook nog door de Hoofdstraat liep, gaf tevens aan dat het oude Velp feitelijk niet meer meetelde.

Behalve de villabouw aan de Veluwezoom van Velp verrezen er villa's aan het spoor. Maar het waren niet uitsluitend villa's die aan het spoor verrezen. Hoe verder weg van het station (westwaarts), hoe meer vermenging met eenvoudige woningbouw er plaatsvond. Al met al ontstond er een lint dat zich duidelijk aftekende ten opzichte van de oude, al bestaande linten. De bebouwing richtte zich naar het spoor, maar ook naar de straat die tussen de bebouwing en het spoor liep.

De Hoofdstraat, die als (historische) ruggengraat door het plangebied loopt, kent van oudsher een belangrijke verkeersfunctie. Naast dat zij fungeert als invalsroute van Arnhem, vormt zij eveneens een onderdeel van de hoofdontsluiting van Velp en de hoofdontsluiting van het centrum(winkel)gebied, waarbinnen zij eveneens een substantieel aanbod aan parkeerplaatsen biedt. Naast deze belangrijke verkeersfunctie heeft de Hoofdstraat nog een dubbelrol, namelijk dat van centrumgebied met een voorzienend karakter: de Hoofdstraat is dé centrale winkelstraat in het centrum van Velp. Alle overige winkelstraten komen hier op uit. Als enige winkelstraat kent de Hoofdstraat het aanbod van publieke functies aan beide zijden van de straat. De oude vrijstaande villa's aan de Arnhemsestraatweg,

Toelichting (ontwerp)

11

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023 Hoofdstraat en Zutphensestraatweg zijn in de loop van de jaren onderhevig geweest aan functieverandering. De gunstige ligging en de representatieve uitstraling hebben ervoor gezorgd dat kantoren en voorzienende functies zich vestigden in de panden. Ook zijn veel panden verbouwd tot appartementencomplexen.

Velp is met ruim 18.000 inwoners het grootste dorp van de gemeente Rheden. Gezien de ligging van het dorp, tegen Arnhem, behoort Velp tot de stedelijke agglomeratie Arnhem en daarmee tot het stedelijke kerngebied van de agglomeratie.

2.2

Cultuurhistorische waarden

Ontwikkeling De ontwikkeling van Velp kan cultuurhistorisch worden samengevat in drie fasen, de hieronder genoemde data zijn vanzelfsprekend geen harde omslagpunten: het agrarische dorp, de ontwikkeling tot 1832; het dorp van de buitenplaatsen en villa's, de ontwikkeling van 1832 tot 1965; het stedelijk wonen, de ontwikkeling van 1915 tot 1965. Agrarische nederzetting De samenhang van de agrarische nederzetting is nog aanwezig maar niet altijd zichtbaar. Het zijn de beken, de oude wegen en verspreid daaraan gelegen bebouwing en de verkaveling die verwijst naar de agrarische oorsprong. De volgende structuren en elementen die uit deze periode stammen hebben een cultuurhistorisch waarde: de Oude Jan, de watermolen aan de President Kennedylaan; de Kerkallee; restanten van het agrarische verleden vooral aan de IJsselstraat, Vianenstraat en Waterstraat; de oorspronkelijke noord-zuid lijnen. Buitenplaatsen en villa's De periode van buitenplaatsen en villa's heeft voor het plangebied geleid tot een lint met een cultuurhistorische waarde: het spoorweglint dat zich duidelijk aftekent binnen de rest van het dorp door de zich naar het spoor gerichte bebouwing; hierlangs staat rijkere villabebouwing in de buurt van het station en meer westwaarts de bebouwing van een gemengder karakter met eenvoudige woningen.

Cultuurhistorisch gezien is in Velp-Centrum het volgende van belang: - de Arnhemsestraatweg en de Zutphensestraatweg met veel imposante villa´s: deze beide wegen hebben, samen met de Hoofdstraat, vanouds (en ook nu nog) een belangrijke functie voor de doorstroming van het verkeer; - de Hoofdstraat, Emmastraat en de Rozendaalselaan met zijn vele statige, monumentale herenhuizen van rond de eeuwwisseling; in veel van deze huizen zijn winkels gevestigd.

Deze waardering voor aanwezige cultuurhistorische waarden komt tot uitdrukking in de aanwijzing van beschermde gebouwde monumenten. Binnen het plangebied liggen zowel beschermde rijks- als gemeentelijke monumenten. Niet zichtbaar zijn de archeologische waarden in het plangebied. In hoofdstuk 2.5 Bodemaspecten wordt hier verder op ingegaan. Gezien de voor het gemeentelijk grondgebied gemaakte archeologische verwachtingskaart bevinden zich in het plangebied terreinen met een hoge archeologische verwachting. Deze kaart is een verfijning van de Indicatieve Kaart van 12

Toelichting (ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023 Archeologische Waarden van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). In het plangebied zijn geen archeologische monumenten aanwezig. Overigens liggen er volgens de Archeologische Monumentenkaart 2014 van de RCE in het plangebied evenmin bekende, waardevol geachte, archeologische terreinen. Binnen het plangebied Velp-Centrum zijn meerdere panden aangewezen als gemeentelijk monument en als rijksmonument. De gemeentelijke monumenten (vooral villa's, herenhuizen, winkel-woonhuizen, dubbele woningen en een aantal stalhouderijen) liggen met name aan de Arnhemsestraatweg, Zutphensestraatweg en Rozendaalselaan. De rijksmonumenten liggen met name aan de Emmastraat en (eveneens) Arnhemsestraatweg. Het gaat met name om winkelpanden, woningen en villa's, maar ook een kerk en het voormalige postkantoor zijn aangewezen als rijksmonument.

In het plangebied komen de volgende gemeentelijke monumenten voor: Voormalig postkantoor Hoofdstraat 208-208e Velp winkel-woonhuis Pastorie Nieuwstraat 1 Velp pastorie Rozendaalselaan 3 Herenhuis Rozendaalselaan 6 Velp woonhuis-kantoor Dubbel herenhuis Rozendaalselaan 22-Wilhelminatraat 18 Velp woonhuis-winkel Dubbel herenhuis Rozendaalselaan 22-Wilhelminatraat 18 Velp In het plangebied komen de volgende rijksmonumenten voor: Emmastraat 10-12 Emmastraat 18 Emmastraat 20 Deze zijn reeds beschermd door de aanwijzing als monument. Verder is de maximale goot- en bouwhoogte vastgelegd door op de verbeelding voor de panden een aanduiding 'specifieke bouwaanduiding-hoogtemaatvoering' op te nemen waardoor de bestaande goothoogte en bestaande bouwhoogte moet worden gehandhaafd.

Een klein deel van het plangebied valt binnen het beschermd dorpsgezicht Villapark Overbeek. Dat is op de verbeelding aangeduid (als waarde-cultuurhistorie) en er geldt een aparte regeling voor. Bij besluit van 28 december 2011 is het Villapark Overbeek door het rijk aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Van oorsprong behoorde dit gebied tot het grote landgoed Overbeek. In Velp was Overbeek in 1900 het eerste landgoed dat werd omgezet in een villapark. Met gebruikmaking van het bestaande padenstelsel, waterpartijen en oude bomen werd een ontwerp voor een villapark in Engelse landschapsstijl gemaakt. Rondom de bestaande waterpartij en enkele oude bomen van het landgoed werd een vijftal gebogen wegen aangelegd. De Overbeeklaan, de Boulevard, de Prins Hendrikstraat, Evertsenlaan en de Overbeeksingel, die als een beschermende schil om het landhuis Overbeek en de gracht lag.

Het villapark vormt een sterk samenhangend geheel. Karakteristiek zijn de stedenbouwkundige opzet, het groene karakter en het gevarieerde bebouwingsbeeld met vrijstaande en dubbele villa's van een vaak hoogwaardige architectuur. De villa's hebben in het algemeen twee bouwlagen met een forse kap. De grootste villa's op de ruimste kavels zijn vooral gesitueerd om en in de directe omgeving van de vijver. Jongere villa's (gebouwd vanaf 1910) zijn doorgaans veel dichter opeen gebouwd, waardoor soms zelfs de indruk ontstaat van een min of meer gesloten straatwand. Op enkele plekken is de oorspronkelijke villabebouwing vervangen, zoals aan de oostkant van de vijver. Het villapark is een goed herkenbaar gebleven voorbeeld van een villapark uit het begin van de twintigste eeuw.

Toelichting (ontwerp)

13

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

Een heel klein deel van het beschermd dorpsgezicht ligt in het plangebied.

2.3

Stedenbouwkundige karakteristiek

Voor het plangebied is ruimtelijk kenmerkend dat het historische, stedelijke centrumgebied aan beide zijden (oost en west) wordt geflankeerd door parkachtige woongebieden. De gebieden zijn alle geregen aan een infrastructurele lijn die het gebied doorsnijdt; (van west naar oost) de Arnhemsestraatweg, Hoofdstraat en Zutphensestraatweg. Deze route is de belangrijkste drager van verkeers- en (winkel)voorzieningen in Velp. De parkachtige woongebieden aan weerszijden van het centrumgebied kenmerken zich door een bebouwingsbeeld van ruim opgezette bouwvolumes in een (voornamelijk privé) groene setting. Met name de bebouwing aan de hoofdas vertoont een behoorlijk massaal beeld wat betreft omvang en hoogte. Historische villa's worden afgewisseld met naoorlogse appartementenbouw of complexen (woon-/zorginstituten). In het westelijke gedeelte van het plangebied liggen ook enkele moderne kantoorgebouwen en een kleinschalige naoorlogse woonbuurt. Voor het historische centrum van Velp geldt dat het is opgebouwd langs de Hoofdstraat, de Rozendaalselaan en de Emmastraat. Kenmerkend voor het historische centrum is de individuele, perceelsgewijze verkaveling en bebouwing. Voor het overige bestaat het historische centrum hoofdzakelijk uit vrijstaande woningen met een kleinschalig karakter, gesitueerd langs oude routes en veldwegen.

De Onze-Lieve-Vrouwekerk, enigszins terzijde gelegen aan de Emmastraat, vormt een markant oriëntatiepunt in het centrum. De Hoofdstraat heeft door de verdichting en de toenemende verkeersfunctie een stenig karakter gekregen. De overige delen van het gebied worden gekenmerkt door een groener karakter, wat vooral veroorzaakt wordt door privé-groen. De enkele flats van zeven tot tien lagen rond Den Heuvel, gesitueerd aan een groot parkeerplein, staan in schril contrast met de omgeving van vriendelijke laagbouw. Desondanks vormt dit complex een belangrijk oriëntatie- en ontmoetingspunt. Wekelijks is er een markt op het parkeerterrein.

2.4

Ruimtelijke dragers

De ruimtelijke dragers van Velp worden gevormd door wegen en straten die een belangrijke verkeerskundige dan wel structuurbepalende functie kennen. Op de hieronder staande afbeelding is te zien dat 'rond' het dorp een wegenring ligt. Met verbindingen naar Arnhem, Zutphen en de A12 en A348. In Velp-Centrum zijn de Hoofdstraat, de Rozendaalsestraat en de President Kennedylaan belangrijke verbindingen die op de wegenring aantakken. Daarnaast is de doorsnijding van de spoorlijn niet te ontkennen in de opzet van het dorp. De spoorlijn 14

Toelichting (ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023 ligt net ten zuiden van het plangebied.

2.5

Bodemaspecten

In het kader van het bestemmingsplan Velp-Centrum 2023 is onderzocht wat de invloed van de huidige bodemkwaliteit is op de beoogde planontwikkeling. Daartoe worden de volgende stappen doorlopen: Bodemambitie Bodemkwaliteit Toekomstige functie Afweging kwaliteit, functie en ambitie 2.5.1

Bodemambitie

Ten gevolge van de te verwachtte klimaatveranderingen is het gewenst in Velp-centrum aandacht te besteden aan hitte, wateroverlast en watertekort. Velp-centrum is nogal versteend, hierdoor zal in dit deel van Velp relatief snel overlast van hitte kan worden ondervonden. Daarnaast kan, van de helling, afstromend hemelwater snel voor (kortdurende) overlast leiden (verkeer, overlopende riolen). In Velp-centrum zal de mogelijkheid geschapen kunnen worden om er voor te zorgen dat het kan profiteren van verkoelende windstromen vanaf de Veluwe. Een zogenaamde groenblauwe structuur zou hiervoor de ruimte moeten bieden. 2.5.2

Bodemkwaliteit

Er is geen kaart toegevoegd met de resultaten van de asbestkansenkaart omdat er in Velp-centrum geen gebieden zijn waar op voorhand onderzoek naar asbest in de bodem moet worden gedaan. Bodembeschermingsgebied Velp-centrum ligt niet in een bodembeschermingsgebied bedoeld voor de winning van grondwater. Gemeentelijk bodeminformatiesysteem Verdachte locaties.

Toelichting (ontwerp)

15

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

Op de volgende kaart aan de linkerkant staan de locaties in groen weergegeven waar op basis van globaal historische onderzoek van de in het verleden verleende Hinderwet- en bouwvergunningen van verwacht wordt dat de bodem verontreinigd is of waar al bodemonderzoek is uitgevoerd. In rood staan de locaties weergegeven waar op basis van globaal historisch onderzoek verwacht wordt dat de bodem sterk verontreinigd is. Of er op de rode locaties daadwerkelijk sprake is van bodemverontreiniging, is, tenminste bij de gemeente, niet bekend.

Verontreinigde locaties. Van de 301 locaties in heel Velp waar bodemonderzoek is uitgevoerd zijn de meeste afgerond. In Velp-centrum zijn vijf locaties gelegen waar op enig moment nog vervolgonderzoek nodig is. Op de voorgaande kaart aan de rechterkant staan deze locaties weergegeven. (Let op: steeds is de gehele locatie aangegeven. Het kan echter goed zijn dat slechts op een klein deel van de locatie vervolgacties moeten plaatsvinden.) Hieronder is een lijst met deze locaties opgenomen. Locatienaam

Straat

Nr.

Ernst

Vervolg

Transportbedrijf

Emmastraat

8

potentieel ernstig

nader onderzoek

Parkeerplaats Vlashofstraat

Vlashofstraat

Potentieel ernstig

Nader onderzoek

Ernstig, urgentie niet bepaald

sanering

Toegangspad/parkeerterrei Hoofdstraat n achter Hoofdstraat 73/75 achter 73-75/ Oranjestraat tussen 17 en 19 Stomerij

Hoofdstraat

117

Ernstig, geen spoed

Nader onderzoek

Garage

Parkstraat

1b en 2

Potentieel ernstig

Nader onderzoek

Globale bodemopbouw Kenmerkend voor de gemeente zijn de stuwwallen van de Veluwe. Deze zijn ontstaan door opschuivende ijsmassa's in de een na laatste ijstijd. De zuidelijke Veluwe is een gebied waarin op relatief korte afstand grote hoogteverschillen aanwezig zijn. Het stuwwallengebied gaat in zuidoostelijke richting over in de uiterwaarden van de IJsselvallei. De bodem van dit stuwwallengebied bestaat uit matig grof tot grof zand en grind, met plaatselijk klei- of keileemlagen en aan de randen overgaand in

16

Toelichting (ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023 dekzanden. In de (deels voormalige) uiterwaarden wordt hoofdzakelijk rivierklei aangetroffen. Het gebied kan grofweg worden verdeeld in een inzijgingsgebied (het gebied gelegen op de stuwwal) en een gebied waar plaatselijk kwel voorkomt. Kwel wordt met name in de uiterwaarden en in de komkleigebieden aangetroffen.

De bodemopbouw kan van belang zijn bij verschillende afwegingen, bijvoorbeeld op het gebied van waterberging en in wat bredere zin klimaatadaptatie. Het kaartje hieronder, zoals die in het gemeentelijke bodeminformatiesysteem is opgenomen, geeft globaal de grondlagen weer van de gronden buiten het bebouwde gebied van Velp. Zo wordt geen onderscheid gemaakt tussen klei en zavel. Anderzijds wordt meer onderscheid gemaakt binnen de zandgronden.

Asbestkansenkaart Deze kaart met de resultaten van de asbestkansenkaart is niet toegevoegd. Omdat er in het plangebied geen gebieden zijn waar op voorhand onderzoek naar asbest in de bodem moet worden gedaan.

Achtergrondverontreiniging In al lang bewoonde gebieden is bijna altijd een vorm van bodemverontreiniging aanwezig. Een duidelijke oorzaak van deze achtergrondverontreiniging is niet aan te wijzen. Uit onderzoek naar de mate van achtergrondverontreiniging is gebleken dat binnen de gemeente een aantal gebieden zijn met een onderling verschillende achtergrondverontreiniging. De mate van verontreiniging is als volgt ingedeeld: voldoet aan de achtergrondwaarde; voldoet aan de maximale waarde wonen; voldoet aan de maximale waarde industrie-stedelijk wonen. Het bestemmingsplan ligt in de zone Industrie-Stedelijk

De groen gekleurde bovengrond voldoet aan de achtergrondwaarde. Het oranje gedeelte van het plangebied voldoet wat betreft de bovengrond (bovenste meter) aan de maximale waarde wonen. De ondergrond (van 1 tot 2 meter beneden maaiveld) voldoet in het gehele plangebied aan de achtergrondwaarde.

Toelichting (ontwerp)

17

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

Toekomstige functie Daar waar het nieuwe bestemmingsplan directe mogelijkheden voor functiewijziging of uitbreidingsmogelijkheden biedt die uitstijgen boven de standaardmogelijkheden biedt en die tevens volgens de paragraaf hierboven verdacht wordt van de aanwezigheid van een ernstige bodemverontreiniging, dient bodemonderzoek te worden uitgevoerd. Evidente functiewijziging. Hieronder volgt een tabel met daarin alle locaties waar sprake is van een evidente functiewijziging waarbij tevens de verdenking bestaat van een ernstige bodemverontreiniging. adres

vigerende bestemming

nieuwe Bodem onderzoek nodig tbv bestemming bestemmingplanwijziging

Parkstraat 1b

Voorziening met aanduiding inrichting art 2.3.

Centrum-1

Bodemonderzoek uitgevoerd in 2002. Onder de betonvloer is een kleine sterke verontreiniging met lood en zink aanwezig. Zolang betonvloer in takt wordt gehouden is sanering niet nodig. Wonen op begane grond is niet toegestaan.

Parkstraat 2

Voorziening met aanduiding inrichting art 2.3.

Centrum-1

Bodemonderzoek uitgevoerd in 2007. Mogelijk ernstig geval van bodemverontreiniging. Nader onderzoek is nodig. Bij huidig gebruik geen risico. Nader onderzoek op natuurlijk moment (zoals planherziening). Graven in de bodem is zonder toestemming provincie niet toegestaan, grondwater mag niet worden gebruikt.

Emmastraat 7

Voorziening met aanduiding inrichting art 2.3.

Centrum-1

De bedrijven die hier hebben gezeten worden echter niet verdacht van ernstige bodemverontreiniging. Dus bodemonderzoek is niet nodig.

Hoofdstraat 71 / Voorziening met Frederikstraat 2 aanduiding inrichting art 2.3.

Centrum-1

De bedrijven die hier hebben gezeten worden echter niet verdacht van ernstige bodemverontreiniging. Dus bodemonderzoek is niet nodig.

2.5.3

Grondwater

Tijdens de stuwing in de ijstijd zijn grondlagen dakpansgewijs over elkaar geschoven. Sommige lagen zijn kleihoudend. Deze kleischotten houden het grondwater tegen. Aan de randen van de Veluwe kunnen boven grotere aaneengesloten slecht doorlatende lagen schijngrondwaterspiegels ontstaan, waarvan het water niet in direct contact staat met het eigenlijke grondwater. Verreweg de meeste beken op de Zuid-Veluwe worden gevoed vanuit die schijngrondwaterspiegels.

Bodembeschermingsgebied In en nabij het plangebied ligt geen bodembeschermingsgebied. Geheel Velp ligt wel in het intrekgebied.

Warmte Koude Opslag (WKO) en geothermie

18

Toelichting (ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

Uit de WKO-kansenkaart voor de MRA-gemeenten (MRA staat voor Milieusamenwerk ing regio Arnhem) van 26 mei 2010 blijkt dat binnen het plangebied het derde watervoerend pakket geschikt is voor de installatie van WKO systemen. Bij een afweging of wel of niet WKO kan worden toegepast moet ook de invloed op het landschap, eventuele bodemverontreiniging, de (natte) natuur en de bodemkundige waarden(archeologie) worden betrokken. Mogelijk zijn er in het plangebied al WKO installaties in gebruik. Nieuwe WKO installaties moeten met de al bestaande installaties rekening houden.

2.5.4

Archeologie

Niet zichtbaar zijn de archeologische waarden in het plangebied. Gezien de voor het gemeentelijk grondgebied gemaakte archeologische verwachtingskaart bevinden zich in het plangebied terreinen met een hoge archeologische verwachting. Deze kaart is een verfijning van de Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden 2014 van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). In het plangebied zijn geen archeologische monumenten aanwezig. Overigens liggen er volgens de Archeologische Monumentenkaart van de RCE in het plangebied evenmin bekende, waardevol geachte, archeologische terreinen. Gebouwde monumenten zijn wel aanwezig. Uit de beschrijving in hoofdstuk 2.2 Cultuurhistorische waarden blijkt dat in het plangebied de geschiedenis herkenbaar is. Niet zichtbaar zijn de archeologische waarden in het plangebied. Voor het gehele grondgebied van de gemeente zijn de archeologische verwachtingen in kaart gebracht. Uit deze archeologische verwachtingskaart blijkt dat dit plangebied voornamelijk een middelhoge archeologische verwachting kent (Waarde Archeologie 2) en enkele locaties met Waarde Archeologie 1 (hoge archeologische verwachting of bekende vindplaats). In het plangebied zijn geen archeologische monumenten aanwezig. Wel zijn er locaties bekend van archeologische vindplaatsen, waar in de bodem archeologische relicten aanwezig zijn of waren.

Rondom deze locaties wordt aangenomen dat de kans op verdere vondsten groter is. De bescherming voor archeologische waarden is al geregeld in het Parapluplan Archeologie Rheden 2013 en aanpassing. Deze bescherming is ongewijzigd overgenomen in dit plan.

Toelichting (ontwerp)

19

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

2.5.5

Ontplofbare oorlogsresten

Uit de in 2016 opgestelde Rapportage van het historisch vooronderzoek naar de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten binnen de gemeente Rheden zijn een aantal verdachte gebieden aangewezen.

De verdachte locaties binnen het plangebied zijn weergegeven op onderstaande kaart. De grijze gebieden zijn verdacht van de aanwezigheid van raketten en de roze gebieden zijn verdacht van de aanwezigheid van gedumpte munitie.

Daar waar na de oorlog gebouwd en gegraven is, is de kans op nog niet ontdekte niet-gesprongen explosieven vanzelfsprekend veel kleiner.

2.5.6

Leidingen

Binnen het plangebied ligt geen hogedruk-gasleiding of andere relevante leiding waarvoor in het bestemmingsplan een regeling moet worden opgenomen.

2.6

Openbare ruimte

In de beleving van het plangebied overheerst een compact dorps karakter tot uitdrukking komende in smalle woonstraten.

20

Toelichting (ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

2.6.1

Verkeer

Velp wordt doorsneden door twee hoofdverbindingen tussen Arnhem en Dieren-Zutphen: de Hoofdstraat en de spoorlijn (met station). Alleen de Hoofdstraat valt in het bestemmingsplan Velp-Centrum. Verder bevat het plangebied een belangrijke gebiedsontsluitingsweg in noord-zuidrichting: President Kennedylaan. Ook de Arnhemse- en Zutphensestraatweg en Hoofdstraat zijn aangewezen als gebiedsontsluitingswegen. Op deze wegen is een maximum snelheid van 50 km/uur toegestaan. De Hoofdstraat valt in het bestemmingsplan binnen de bestemming 'Centrum -1'. De overige wegen maken deel uit van het verblijfsgebied. Op deze erftoegangswegen heeft het autoverkeer een meer gelijkwaardige functie met de overige weggebruikers en is verder de snelheidslimiet meestal 30 km/uur of stapvoets op woonerven. Velp-Centrum wordt bediend door een aantal buslijnen. Deze verbinden het dorpsdeel met Arnhem, Dieren en Dieren/Apeldoorn. De trein heeft ten zuidoosten van het plangebied een halte. 2.6.2

Groen

Mede als gevolg van zijn centrumfunctie kenmerkt Velp-Centrum zich door een stenige omgeving. Het weinige groen bestaat uit groenaccenten en bomen. Particuliere tuinen spelen vanwege de beperkte aanwezigheid van openbaar groen een belangrijke rol in de beleving van het gebied. 2.6.3

Spelen

Begin 2022 heeft de raad de Beleidsnota 'Buitenspelen 2022-2026' vastgesteld. Waar vorige nota's over Spelen zich vooral richten op de hoeveelheid en kwaliteit van speelvoorzieningen (speelplekken, toestellen e.d.), is de focus van het nieuwe beleid breder: niet de hoeveelheid speelplekken is een doel, maar kinderen zoveel mogelijk buiten laten spelen en jongeren buiten in beweging brengen is het doel. Het creëren, behouden en vernieuwen van speelruimtes is nog steeds een belangrijk onderdeel van het beleid. Daarbij wil de gemeente zoveel mogelijk aansluiten bij de behoeften van verschillende doelgroepen (3-23 jaar). De doelgroepen kunnen worden onderverdeeld in: - de groep 3-12 jaar; hiervoor zijn de speelplaatsen bedoeld; - de groep 13-23 jaar; hiervoor zijn de trapvelden, basketbalvelden, skatevoorzieningen en de jongerenontmoetingsplaatsen (jop`s) bedoeld. Voor beide doelgroepen moeten in de dorpen voorzieningen aanwezig zijn. De aanleg hiervan gebeurt in overleg met belanghebbenden (wijkraden, SWR, politie, inwoners). Naast deze meer traditionele speelplekken zien we ook dat kinderen en jongeren op steeds creatievere manieren buiten spelen en bewegen. Zo kunnen allerlei plekken in de openbare ruimte aanmoedigen om te spelen. Denk aan skaten over obstakels of een jachtspel in de openbare ruimte zoals 'Jachtseizoen'.

Om dit te stimuleren is ruimte (bijvoorbeeld brede trottoirs) en een veilige omgeving (o.a. verkeer, sociale veiligheid, verlichting) belangrijk. Voor de doelgroep jongeren 12-23 jaar zijn Urban Sports in de buitenruimte erg in trek. Denk aan sporten zoals 3x3 basketbal of calisthenics. In het plangebied zijn uitsluitend voor de doelgroep 3-12 jaar enige speelplaatsen aanwezig. Een voorbeeld hiervan is de speelplek aan de Nieuwstraat. Dit speelterrein heeft een open karakter en bestaat uit gras met daarop vijf speeltoestellen. Het terrein is met name bedoeld voor kinderen van 3-6 jaar en is omsloten door een haag. Op dit speelterrein zijn verschillende spelfuncties aanwezig zoals een bewegingsspel (glijbaan, duikelrek, wip, draaischijf), socialisatiespel (draaischijf, glijbaan) en verkenningsspel. Voor de doelgroep 13-23 jaar zijn in het plangebied nu geen voorzieningen aanwezig. Bij herontwikkeling en op inbreidingslocaties dient hier rekening mee gehouden te worden en dient – waar mogelijk - te worden voorzien in deze behoefte. Een goed voorbeeld hiervan is de herontwikkeling van het VNB-terrein. Daarbij wordt (in fase 2 van het plan) ook rekening gehouden met speelruimte voor kinderen.

Toelichting (ontwerp)

21

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

2.6.4

Water en riolering

De beken en sprengen in de gemeente Rheden ontspringen op de zuidelijke Veluwe, hebben een noord-zuid verloop en monden uit in de IJssel. In en nabij het plangebied stroomt de Rozendaalsebeek . Dit is een beschermenswaardige sprengbeek tot de watermolen aan de President Kennedylaan. Daarna stroomt de beek ondergronds, in een duiker in de richting van Biljoen. De Rozendaalsebeek komt buiten het plangebied weer bovengronds. Ook voor het bebouwde gebied van Velp-Centrum geldt dat de waterhuishouding in eerste instantie gericht is op het voorkómen van grondwateroverlast. Overtollig hemelwater wordt via straatkolken en leidingen afgevoerd. Op een aantal locaties wordt het overtollige hemelwater afgevoerd via een afzonderlijk hemelwaterriool. Dit hemelwater infiltreert op diverse plaatsen in de bodem of wordt afgevoerd naar de vijvers of watergangen. De riooloverstort loost bij hevige regenval het teveel aan rioolwater op het oppervlaktewater. Binnen het plangebied bevinden zich geen riooloverstorten. Het ingezamelde afvalwater in het plangebied wordt afgevoerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie van het waterschap die het effluent uiteindelijk loost op de IJssel. In het gemeentelijk rioleringsplan (heet tegenwoordig het Watertakenplan Olburgen (WTPO)) is het rioolsysteem beschreven. 2.6.5

Natuur

Velp ligt op een korte overgangszone van het dichte bosgebied van de Veluwe en de uiterwaarden van de IJssel. Zowel de Veluwe als de uiterwaarden van de IJssel zijn aangewezen als Natura 2000-gebieden in verband met het voorkomen van internationaal belangrijke habitats en soorten. Deze gebieden en het aan de zuidoostzijde van Velp-Centrum gelegen landgoed Biljoen maken tevens onderdeel uit van het Gelders natuurnetwerk en de Groene ontwikkelingszone.

2.7

Wonen

Velp is het grootste dorp van de gemeente Rheden. Het telt 18.100 inwoners (CBS 2021). In de afgelopen jaren daalde het aantal inwoners in Velp, het aantal huishoudens nam licht toe. Deze daling van het aantal inwoners en lichte groei van huishoudens is het gevolg van huishoudensverdunning: vanaf de jaren '90 is de gemiddelde huishoudensgrootte gestaag gedaald. Ten opzichte van de andere dorpen in de gemeente valt op dat Velp iets meer vergrijzing kent en meer eenpersoonshuishoudens heeft. In algemene zin zal ook in Velp rekening moeten worden gehouden met een: Stabilisatie van het aantal inwoners; Lichte groei van het aantal huishoudens; Vergrijzende bevolking; Afname van grotere huishoudens; Groei van eenpersoonshuishoudens. De gemeente Rheden heeft verhoudingsgewijs een grote huursector ten opzichte van vergelijkbare gemeenten. Het dorp Velp wijkt daarin niet af. De corporatiesector omvat 29% van de totale woningvoorraad, de particuliere huursector 13% (bij particuliere huur gaat het om zowel sociale als middeldure huurwoningen). Velp heeft een woningvoorraad met veel appartementen. Gemiddeld is 38% van de woningvoorraad een appartement. In de hele gemeente Rheden is gemiddeld 26% een appartement. Uit de regionale woningmarktanalyse van Companen (2019) komt naar voren dat er in onze gemeente voldoende aanbod is aan goedkope huur- en koopwoningen.

Er is met name nog behoefte aan woningbouw in het middeldure en dure huur- en koopsegment. Bij nieuwbouw is het van belang te letten op levensloopgeschiktheid en duurzaamheid. Er wordt in het plangebied niet voorzien in een verruiming van de woning-/bouwcapaciteit ten opzichte

22

Toelichting (ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023 van het geldende bestemmingsplan.

2.8

Economische activiteiten

Het plangebied omvat het winkelgebied in het centrum van Velp waar veel economische activiteiten worden ondernomen. Het winkelgebied strekt zich uit langs de Hoofdstraat, tussen de Pres. Kennedylaan in het oosten en de Wilhelminastraat in het westen. De winkelfunctie strekt zich enigszins uit in de aangrenzende straten, waaronder Den Heuvel, Emmastraat en Oranjestraat ten zuiden van de Hoofdstraat en de Rozendaalselaan en Vlashofstraat ten noorden van de Hoofdstraat. Het centrum functioneert goed. In het centrum vindt men winkels, horecagelegenheden waaronder restaurants, eetcafé's, cafetaria's en dergelijke, kleine en grote kantoren, persoonlijke dienstverlening zijn gevestigd in het winkelgebied van het centrum van Velp. De weekmarkt in het centrum van Velp vindt plaats op Den Heuvel op donderdagochtend. Ook aan huis worden bedrijven en beroepen uitgeoefend, maar de omvang hiervan is beperkt vanwege het lage aantal grondgebonden woningen in het gebied.

2.9

Voorzieningen

Het plangebied kent een beperkt aantal voorzieningen omdat het centrum van Velp op de eerste plaats het winkelgebied is. De volgende voorzieningen zijn aanwezig. - onderwijs en kinderdagverblijf Kindercentrum Blos is gevestigd aan Rozendaalselaan 14-14a. Scholen zijn niet aanwezig in het plangebied van het centrum; - religie Aan de Emmastraat 18a bevindt zich de Onze Lieve Vrouwe Visitatiekerk. - sport en fitness In het centrum van Velp zijn twee sport-fitnessscholen aanwezig. - Zorginstelling/-organisatie Alyssis Zorggroep, President Kennedylaan 180 in Velp - diversen Verspreid in het plangebied worden andere (para)medische beroepen aan huis uitgeoefend.

2.10

Nieuwe ontwikkelingen

De mogelijkheden uit de geldende bestemmingsplannen zijn overgenomen waarbij een actualisering heeft plaatsgevonden. Het plan is conserverend van aard. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zijn niet meegenomen. Hiervoor kunnen afzonderlijke planologische procedures worden gevolgd.

Toelichting (ontwerp)

23

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

Hoofdstuk 3

Beleidskaders

In dit hoofdstuk komt vooral het ruimtelijke beleid aan de orde. Bij de beoordeling van de haalbaarheid in Hoofdstuk 5 Haalbaarheid en afweging wordt ingegaan op specifiek beleid.

3.1

Rijk

Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Op 11 september 2020 is de structuurvisie ‘Nationale Omgevingsvisie (NOVI)’ vastgesteld. De NOVI biedt een langetermijnperspectief op de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland tot 2050. Met de NOVI geeft het kabinet richting aan de grote opgaven die het aanzien van Nederland de komende dertig jaar ingrijpend zullen veranderen. Denk aan het bouwen van nieuwe woningen, ruimte voor opwekking van duurzame energie, aanpassing aan een veranderend klimaat, ontwikkeling van een circulaire economie en omschakeling naar kringlooplandbouw. Alles met zorg voor een gezonde bodem, schoon water, behoud van biodiversiteit en een aantrekkelijke leefomgeving. Met de NOVI benoemt het Rijk nationale belangen, geeft het richting op de vier prioriteiten en helpt keuzes maken waar dat moet.

Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) voorziet in de juridische borging van het nationaal ruimtelijk beleid. Het bevat regels die de beleidsruimte van andere overheden ten aanzien van de inhoud van ruimtelijke plannen inperken, daar waar nationale belangen dat noodzakelijk maken. Het plangebied bevat geen onderdelen die in het kader van het Barro relevant zijn. Het ruimtelijke beleid is op rijksniveau verwoord in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) die op 13 maart 2012 in werking is getreden. In de SVIR zijn diverse beleidsnota's geactualiseerd en geïntegreerd, waaronder de nota Ruimte uit 2006 en de nota Mobiliteit. In de SVIR schetst het rijk de ambities voor concurrentiekracht, bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid tot 2040 (lange termijn) en doelen, belangen en opgaven tot 2028 (middellange termijn).

De uitwerking van de Ecologische hoofdstructuur, welke in onderhavig verband van belang zou kunnen zijn, vindt plaats via de provincies. Dit aspect komt in hoofdstuk Haalbaarheid en afweging aan de orde.

Ladder duurzame verstedelijking Door het Rijk is de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Doel van de ladder is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. De ladder beoogt een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij ruimtelijke en infrastructurele besluiten. Op 1 oktober 2012 is het Besluit ruimtelijke ordening gewijzigd en is de ladder voor duurzame verstedelijking daarin als procesvereiste opgenomen. Op 1 juli 2017 is het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) gewijzigd, waarbij een nieuwe laddersystematiek geldt. De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Dit aspect komt aan de orde in hoofdstuk 5 Haalbaarheid en afweging.

3.2

Provincie

De Omgevingsvisie Gaaf Gelderland en de hierop gebaseerde Omgevingsverordening is vastgesteld door Provinciale Staten op 19 december 2018 en is in werking getreden op 1 maart 2019. In de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland staat een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland centraal. Voor een zestal thema's zijn ambities geformuleerd: 1. energietransitie

24

Toelichting (ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

2. klimaatadaptatie 3. circulaire economie 4. biodiversiteit 5. bereikbaarheid 6. vestigingsklimaat 7. woon- en leefomgeving. In de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland is daarnaast aangegeven welke zaken vanuit de Omgevingsvisie 2014 worden gecontinueerd. In de Omgevingsverordening Gelderland is het ruimtelijke beleid zoals dat in de omgevingsvisie van de provincie is verwoord, deels verankerd. De inzet van de verordening als juridisch instrument om de doorwerking van het provinciaal beleid af te dwingen is beperkt tot die onderdelen van het beleid waarvoor de inzet van algemene regels noodzakelijk is om provinciale belangen veilig te stellen of om uitvoering te geven aan wettelijke verplichtingen. Deze verordening is bindend voor de gemeente. De omgevingsverordening wordt regelmatig geactualiseerd. Voor onderhavig plan is gebruik gemaakt van de op 5 juli 2022 vastgestelde versie. Over detailhandel wordt gesteld dat een bestemmingsplan detailhandel op een perifere locatie alleen mogelijk als dit past binnen het vigerende Regionaal programma werklocaties. Als een ontwikkeling niet past binnen het vigerende Regionaal programma werklocaties, kan een bestemmingsplan vooruitlopend op de eerstvolgende actualisatie detailhandel op een perifere locatie toch mogelijk maken onder enkele voorwaarden, zoals dat er aantoonbaar regionale afstemming heeft plaatsgevonden over deze ontwikkeling.

Verder is een specifieke vestiging van een detailhandelsvoorziening op een perifere locatie alleen mogelijk als deze voorziening vanwege specifieke ruimtelijke eisen - of veiligheidseisen binnenstedelijk moeilijk inpasbaar is. Dit is onderdeel van het verstedelijkingsbeleid, zoals aangegeven in de Omgevingsvisie. Het doel van het beleid is het behoud van een evenwichtige en toekomstbestendige detailhandelsstructuur in Gelderland die bijdraagt aan de vitaliteit van steden en dorpen. De positie van de bestaande winkelgebieden staat centraal. Het vernieuwen en aanpassen van bestaande winkelgebieden aan een afnemende vraag naar winkels en nieuwe marktontwikkelingen heeft prioriteit. De vestiging van een supermarkt is slechts toegestaan binnen of aansluitend aan een winkelcentrum. Afwijken kan in bijzondere gevallen indien onderbouwd wordt dat vestiging in een winkelcentrum redelijkerwijs niet mogelijk is. Het doel van de regel is het vitaal houden van bestaande winkelcentra en de beschikbaarheid en bereikbaarheid van detailhandelsvoorzieningen te garanderen. In de meeste gevallen zijn supermarkten ruimtelijk goed in te passen in winkelcentra. Er zijn echter gevallen denkbaar waar redelijkerwijs geen ruimte geschikt of geschikt te maken is voor de vestiging van een supermarkt in een winkelcentrum.

In die gevallen wordt een vestiging van een supermarkt toegestaan op een locatie net buiten een centrum of op een goed ontsloten plek (ook voor langzaam verkeer) in een dorp of woonwijk. Dit sluit aan bij het beleid van de gemeente voor het centrum Rheden. Een nieuwe supermarkt is overigens niet aan de orde. Over 'kantoren' wordt in de omgevingsverordening gesteld dat nieuwe zelfstandige kantoorvestigingen alleen mogelijk worden gemaakt voor zover die past binnen het Regionaal Programma Werklocaties. Regionale afstemming is niet verplicht als het gaat om zelfstandige kantoren met een lokaal vestigingsgebied.

Milieu Het onderdeel milieu van de Omgevingsverordening geeft geen aanleiding voor opmerkingen ten aanzien van deze locatie.

3.3

Regio

Woonagenda Arnhem e.o. 2017-2027 In maart 2018 is de subregionale Woonagenda Arnhem e.o. 2017-2027 vastgesteld. De subregio Arnhem en omstreken bestaat uit de gemeenten Arnhem, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rozendaal en Rheden. De kwantitatieve behoefte blijft onderdeel van de overweging en argumentatie bij

Toelichting (ontwerp)

25

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023 nieuwbouwprojecten, maar er wordt met name afgestemd op de kwaliteit. In de subregio mogen tot en met 2026 13.500 woningen toegevoegd worden, waarvan circa 650 in Rheden. Nieuwe initiatieven worden getoetst aan de behoefte, ook voor bijzondere doelgroepen. Er wordt getoetst aan ambities op het gebied van duurzaamheid en levensloopbestendigheid, hergebruik van bestaand vastgoed, herontwikkeling van rotte plekken, levert het een bijdrage aan een gevarieerde wijkopbouw, vroegtijdige betrokkenheid doelgroepen/woonconsument, inbreiding gaat voor uitbreiding, en eventueel de beoordeling van financieel of juridische gevolgen. Woningbouwplannen met meer dan 10 woningen worden afgestemd met de andere gemeenten in de subregio. Zo voorkomen we overaanbod in een bepaald segment en realiseren we een evenwichtige woningvoorraad. In het plangebied is de bouw van woningen niet aan de orde.

3.4

Waterschap

Het waterschap heeft de zorg voor de waterkeringen, is verantwoordelijk voor het grond- en oppervlaktewater in het landelijke gebied en in het stedelijk gebied voor het oppervlaktewater. Daarnaast heeft het waterschap als taak het zuiveren van het afvalwater. In de Keur geeft het waterschap regels ten aanzien van waterkeringen en oppervlaktewateren. In de Legger geeft het waterschap de gewenste staat van de watergangen en waterkeringen aan. In het Waterbeheerprogramma voor de periode 2022 tot 2027 geeft het waterschap haar doelen aan, zoals ze deze heeft verwoord in de Watervisie 2030 (uit 2013). Voor het bestemmingsplan is van belang dat nieuwe ontwikkelingen en de benodigde ruimte voor waterbeheer op elkaar worden afgestemd. In de Waterbeheerplannen van het waterschap Rijn en IJssel zijn geen projecten beschreven die vragen om een regeling in onderhavig plangebied. De belangen van het waterschap zijn binnen het watertoetsproces mee gewogen.

3.5

Gemeente

Voor onderhavig plangebied is het volgende gemeentelijke beleid van belang.

Structuurvisie De structuurvisie voor Velp, met als titel 'Mijn dorp van morgen', is vastgesteld door de gemeenteraad op 31 oktober 2017. De structuurvisie maakt ruimtelijke keuzes voor de toekomst en geeft een koers aan richting 2030. De structuurvisie is ontwikkeld met inbreng van bewoners, ondernemers en vertegenwoordigers van (maatschappelijke) organisaties. De visie zal uiteindelijk, samen met de structuurvisies voor de rest van de gemeente worden gebundeld in een overkoepelende visie.

De gemeente streeft ernaar dat het in Velp prettig wonen is voor iedereen en dat het aantrekkelijker wordt voor toeristen om Velp te bezoeken. Voor het centrumgebied is de ambitie vooral het behoud van karakteristieke bebouwing en behoud van functies. Hiervoor is het gewenst de dynamiek in het gebied te vergroten. Dit wil de gemeente bereiken door in het centrumgebied voorzieningen te concentreren die een bepaalde dynamiek genereren, en door het mogelijk maken van evenementen en verblijfsrecreatie.

Velp dient een centrum met regionale uitstraling te blijven. Dat is goed voor de woonkwaliteit van Velp zelf en van de gemeente als geheel. Dit doel kan gehaald worden als het centrum: a. b. c. d. e.

26

Een betere verblijfskwaliteit krijgt; De winkelbranche in Velp moderniseert; Er meer horeca komt; Er ook toeristisch/recreatief en ander bezoeksgebruik komt; De uitstraling van de gevels aan de Hoofdstraat verbetert.

Toelichting (ontwerp)

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023

Binnen het kernwinkelgebied - Hoofdstraat vanaf het oude Postkantoor/De Overtuin tot de kruising met de Wilhelminastraat/Ommerhofselaan en de Emmastraat vanaf de Hoofdstraat tot aan de kerk - wordt niet meegewerkt aan de omvorming van winkelpanden naar woningen. Andere functies, die publiek trekken en passen bij het brede profiel van een centrumfunctie, zijn wel mogelijk. Buiten het kernwinkelgebied is de omvorming van winkelpanden naar woonruimte wel mogelijk, mits dit binnen de gebruikelijke ruimtelijke kaders past. Overigens zijn wijkwinkelcentra, zoals Velperbroek, hiervan uitgezonderd. Er wordt met deze keuze een uitzondering op de regel gemaakt dat bedrijfsruimte in z’n algemeenheid niet voor woningen gebruikt kan worden. Deze uitzondering wordt gemaakt omdat verhuisbewegingen van winkels naar het centrum toe zo gestimuleerd worden.

Detailhandel Het gemeentebestuur heeft in 2017 de Detailhandelsstructuurvisie Dieren, Rheden en Velp laten opstellen. Binnen de detailhandel is de afgelopen pakweg 10 jaar sprake van een sterke dynamiek. Veranderingen van consumentengedrag hebben geleid tot grote winkelvestigingen in de periferie. Internet heeft als aankoopkanaal een fors marktaandeel op de fysieke winkels veroverd. Daarnaast zijn, mede als gevolg van de afgelopen economische recessie, prijzen gedaald en marges gezakt. Consumenten hebben zich meer gericht op lage prijzen waardoor nieuwe formules voet aan de grond hebben gekregen. Een aantal winkelformules en zelfstandige ondernemers hebben bovenstaande transformatie niet kunnen bijbenen met leegstand als gevolg. Door de nog steeds toenemende mobiliteit schromen consumenten niet naar andere soms verafgelegen winkelgebieden te trekken om daar te winkelen. Consumenten zoeken niet alleen een aankoopplaats (dat kunnen ze voor veel producten ook op internet vinden), maar zoeken ook een aangename omgeving. Parkeervoorzieningen, de aanwezigheid van (dag)horeca en de omgevingskwaliteit spelen hierin, naast het aanbod van winkels zelf, een belangrijke rol. Winkelgebieden worden hierdoor meer dan vroeger elkaars concurrent. Met name winkelgebieden in kleine en middelgrote plaatsen dienen zich te onderscheiden om consumenten aan zich te blijven binden.

Dit kan onder anderen door meer beleving te bieden (bijvoorbeeld in de vorm van aanwezige horeca of Leisure, een historische omgeving of een onderscheidend aanbod). Bij de keuze voor het doen van de dagelijkse boodschappen is het bieden van gemak en snelheid meer dan ooit van belang. trekken consumenten uit de regio. De grootste kern binnen de gemeente Rheden is Velp. Met 280 verkooppunten en een verkoopvloeroppervlak van 24.819 m2 (ten tijde van het vaststellen van de Detailhandelsstructuurvisie), Toelichting (ontwerp)

27

bestemmingsplan Velp-Centrum 2023 kent Velp ook qua detailhandel het grootste aanbod. Ten tijde van het vaststellen van de Detailhandelsstructuurvisie bedroeg het leegstandspercentage 13%, nipt boven het landelijk gemiddelde. In Velp is sprake van een bovengemiddelde winkelconcentratie. Als uitgangspunt voor toekomstig detailhandelsbeleid voor Velp wordt geadviseerd te streven naar een compact, zoveel als mogelijk aaneengesloten en kwalitatief hoogwaardig winkelgebied. Gelet op de ontwikkelingen binnen de detailhandel en de verwachte verdere druk op exploitatiemogelijkheden van de bestaande detailhandel in Velp, wordt voorgesteld als kernwinkelgebied aan te wijzen de Hoofdstraat vanaf het oude Postkantoor/De Overtuin tot de kruising met de Wilhelminastraat/Ommershofselaan en de Emmastraat vanaf de Hoofdstraat tot aan de kerk. Als secundair winkelgebied wordt geadviseerd aan te wijzen de Emmastraat vanaf de kerk tot aan de kruising met de Noorder Parallelweg, het gebied rond het parkeerterrein Den Heuvel (inclusief doorgang naar de Overtuin), het noordelijk deel van de Oranjestraat tot aan het parkeerterrein, het zuidelijk deel van de Rozendaalselaan (tot aan de kruising met de Wilhelminastraat). Zie volgende afbeelding voor de ligging winkelgebied, kernwinkelgebied en secundair winkelgebied.

Nieuwe of uit te breiden winkellocaties buiten het kernwinkelgebied worden alleen toegestaan indien middels een effectenrapportage wordt aangetoond dat deze niet in het kernwinkelgebied gerealiseerd kunnen worden en dat vestiging hiervan buiten het kernwinkelgebied niet leidt tot een duurzame ontwrichting van de detailhandelsstructuur. Concentratie van winkels binnen het kernwinkelgebied en eventueel het secundair winkelgebied, brengt met zich mee dat bestaande verspreide bewinkeling die wel inpasbaar is binnen het concentratiegebied dient te worden ontmoedigd. Geadviseerd wordt aan eventuele aanvragen voor uitbreiding hiervan geen medewerking te verlenen. Aanvragen voor een functieverandering van dergelijke winkels naar bijvoorbeeld wonen of dienstverlening zouden moeten worden gestimuleerd en welwillend worden benaderd. Binnen een centrum waar het recreatief winkelen centraal staat, vervult de horeca een ondersteunende rol. Horeca (met terrassen) zorgen voor sfeer en verlengen de verblijfsduur. Binnen het kernwinkelgebied van Velp is de horeca met terrassen slechts marginaal aanwezig. Toevoeging van meer daghoreca gelegenheden (bij voorkeur geconcentreerd) is gewenst. Een "soepele" opstelling ten aanzien van