190121 Hof te Dieren boekje

Hof te Dieren

Uitwerking ontwerpvoorstellen voor het huispark, overpark en omliggend landschap

Funenpark 1-D 1018 AK Amsterdam / NL www.strootman.net bureau@strootman.net T. +31(0)20-419.41.69

Hof te Dieren

Uitwerking ontwerpvoorstellen voor het huispark, overpark en omliggend landschap

Januari 2019, gemaakt door:

Funenpark 1-D 1018 AK Amsterdam Nederland T. +31(0)20-419.41.69 bureau@strootman.net www.strootman.net

In opdracht van:

Stichting Twickel Twickelerlaan 1A, 7495 VG Ambt Delden

Inhoud 1 2 A

Inleiding

Analyse ontwikkeling

Dijkprofiel Doesburgsedijk downgraden en aantrekkelijker maken Tracé dijk beter aansluiten op Hoflaan en Arnhemsestraatweg Entree naar Dieren aantrekkelijker maken Doesburgsedijk verbinden met Hofstetterlaan

B

Overpark afmaken Studie clumps overpark Aansluiting wandelpad Wandelbrug

C

Beplanting en zichtlijnen in het huispark

1

Inleiding

Dieren en het naastgelegen landgoed Hof te Dieren zijn gelegen op een landschappelijk prachtige locatie, op de rand van het hoger gelegen Veluwemassief. Tussen Dieren, Ellecom en Doesburg ligt een breed uiterwaardenlandschap met weides en heggen. De IJssel meandert met een grote boog om Dieren en Hof te Dieren heen.

A. Landland rond Hof te Dieren Doesburgsedijk downgraden en aantrekkelijker maken Tracé dijk beter aansluiten op Hoflaan en Arnhemsestraatweg

B

Historisch tracé van de dijk herstellen Uiterwaardelandschap aantrekkelijker en spannender maken Entree naar Dieren aantrekkelijker maken

C

B. Overpark van Hof te Dieren Overpark afmaken Aanlsuiting wandelpad Wandelbrug

C. Huispark van Hof te Dieren

A

Beplanting en zichtlijnen in het huispark Nieuwbouw en aansluiting op omgeving

1

Plan Overpark en huispark door Petzold

Plan Overpark en huispark door Michael van Gessel

Plan Overpark en huispark door Michael van Gessel

2

Analyse ontwikkeling

Infrastructuur domineert de inrichting in de

leefomgeving prettiger geworden voor wandelaars,

20e eeuw

fietsers en inwoners van Dieren.

de auto de toekomst heeft, zijn eerst de Ellecomsedijk

gerenoveerd aan de hand van een ontwerp van Michael

Sinds de jaren 60 van de vorige eeuw is het landschap en Daarnaast is door stichting Twickel werk gemaakt van het herstel van Hof te Dieren. Het huispark is de dorpen ingrijpend veranderd. Met de gedachte dat en de Arnhemsestraatweg flink verbreed en is het tracé met een grote bocht verlegd in de richting van het station. Vervolgens werd in de jaren 80 begonnen met de aanleg van de snelweg A346. Hoewel het noordelijk deel van de snelweg, dat gepland was langs de oostkant van Dieren, nooit is aangelegd, is de Doesburgsedijk wel verbreed en deels verlegd. Ter voorbereiding op de komst van de snelweg. De weg van nu is druk en er wordt hard gereden. Voor de veiligheid is het fietspad apart gelegd. Het tracé is door de gedeeltelijke verlegging vervreemdend en, omdat er bij de entree van Dieren en halverwege de dijk grote grondlichamen tegenaan zijn gelegd, minder goed ‘leesbaar’. Herstelprojecten verbeteren de balans tussen

infrastructuur en de kwaliteit van de omgeving Met het project Traverse Dieren is het gebied rondom het station en het centrum van Dieren enorm verbeterd. Naast verbetering van de N318 zelf is onder andere een mooi nieuw stationsplein gemaakt, is de weg ter hoogte van het centrum deels ondertunneld en ter hoogte van het overpark van Hof te Dieren verlegd en gebundeld met het spoor. Tussen Dieren en Ellecom is een fietstunnel gemaakt onder de vernieuwde N318 en is de Arnhemsestraatweg hersteld, waardoor de verbinding tussen de twee dorpen voor langzaamverkeer een stuk aangenamer is geworden. Met dit ambitieuze project is de

van Gessel, het overpark wordt momenteel aangepakt en er wordt gezocht naar een nieuwe bestemming voor de plek van de voormalige villa.

Doesburgse dijk in 1962

sel IJs

Huis te Dieren

Paardenbroek

De Fraterwaard

Ru i

te rb ee k

Ellecom

1. 1870. Dorpen op de rand van de stuwwal, ringdijk in uiterwaard

Dieren

sel

IJs

Huis te Dieren

Paardenbroek

De Fraterwaard

Ru i

te r

be

ek

Ellecom

4. 1988. Snelweg A346, verbreding N317, Doesburgsedijk verlegd en verbreed

Dieren

sel

IJs

Huis te Dieren

Paardenbroek

De Fraterwaard

rb

ee

k

Ellecom

Ru ite

2

Dieren

6. 2018. N348 verlegd, Arnhemsestraatweg in ere hersteld, met tunnel

Dieren

sel IJs

Huis te Dieren

Paardenbroek

De Fraterwaard

Ru i

te rb ee k

Ellecom

2. 1975 Ringdijk deels verwijderd, verbinding Ellekom-Doetichem-Dieren

Dieren

sel

IJs

Huis te Dieren

Paardenbroek

De Fraterwaard

Ru i

te r

be

ek

Ellecom

5. 2006. Zanddijkje Paardenbroeg verwijderd, verdikking Doesburgsedijk

Dieren

sel

IJs

Huis te Dieren

Paardenbroek

Ru ite

rb

ee

k

Ellecom

Historische situatie versus huidige situatie

De Fraterwaard

2

Ontwerp

De meitak op het werk zetten De komende tijd wordt de laatste hand gelegd aan de uitvoering van traverse Dieren en het afronden van het overpark. Stichting Twickel zet inmiddels de volgende stap met een ontwerp voor de landschappelijke omgeving van het landgoed. In dit plan staat een ontwerpvoorstel ingetekend voor de Doesburgsedijk en de directe omgeving van het Paardenbroek en de Fraterwaard. Met het voorstel wordt in het kielzog van alle goede projecten rond Dieren, ook het landschap aantrekkelijker gemaakt voor mens en dier. De ingeslagen koers om een recreatief aantrekkelijker en waardevoller landschap te maken wordt met deze maatregelen bevestigd en

leesbaarheid van de dijk als mooie smalle dunne lijn ten goede. Het trafostation bij de entree van Dieren ligt op een terp. Deze terp wordt uiteraard behouden, maar door de dijk iets te versmallen, komt de terp los te liggen van de dijk. Dat maakt de dijk beter leesbaar. De terp dient wel toegankelijk te worden gemaakt met een brug. Autoverkeer wordt geweerd van de dijk. Automobilisten kunnen gebruik maken van de nieuwe N348. De dijk wordt daarmee het domein van het langzame verkeer: fietsers, joggers, wandelaars et cetera. 2. Historisch tracé van de dijk herstellen Tussen de Doesburgsedijk en de Hofstetterlaan

afgemaakt.

wordt het afgegraven deel van de historische ringdijk

Ontwerpvoorstel

van de Doesburgsedijk kan hier mooi voor worden

De ambitie is om de Doesburgsedijk als aantrekkelijke recreatieve as door de uiterwaard om te

hersteld. Het zand dat vrijkomt bij de versmalling aangewend. Door dit deel van de dijk te herstellen, is het mogelijk om een mooi landschappelijk ommetje te

vormen. Dat betekent:

maken over de dijk tussen Ellecom en Dieren. Een brug

1. Doesburgsedijk downgraden en aantrekkelijker maken

Deze verbindt de dijk met de prachtige Hofstetterlaan.

Met de verlegde N348 is de Doesburgsedijk als verkeersader voor auto’s niet meer nodig, die kunnen immers nu over de nieuwe weg. Dit is bovendien ook zo afgesproken bij aanvang van het project. De dijk heeft geen functie als waterkering. Het voorstel is om de weg te downgraden tot een eenvoudige recreatieve weg. Het dijkprofiel wordt aan de rivierzijde iets versmald, en de rijbaan wordt vervangen door een smalle weg met gebakken klinkers, 3 meter breed. De taluds zijn steil en de kruin is smal, zoals kenmerkend is voor de oude dijken uit het IJssellandschap. Ook worden de grondlichamen verwijderd, die de afgelopen decennia tegen de dijk zijn aangebracht. Dat komt de

over de N348 is een belangrijke schakel in dit ommetje. Bovendien sluit de Hofstetterlaan mooi aan op de paden in het sterrenbos ten noorden van het spoor en de herstelde Arnhemsestraatweg. Zo valt het dijkommetje mooi in het recreatieve netwerk. De tweede maatregel die nodig is om het historische tracé weer zichtbaar te maken, is het herstellen van het ‘oude dijkje’ als verbinding tussen Dieren en Doesburg. Dit dijkje ligt nu verscholen in het groen, en is daardoor ontoegankelijk geworden. Door het profiel te herstellen en met een smalle weg van gebakken klinkers aan te sluiten op het gedowngrade wegprofiel van de Doesburgsedijk, wordt het oude tracé weer beleefbaar.

De aansluiting met de te herstellen verbinding met de

4. Entree naar Dieren aantrekkelijker maken

Hofstetterlaan ligt bovendien in dit deel van de dijk. De

Naast het loskoppelen van de terp en de dijk zou de

dijkomlegging uit de jaren 80 wordt daarmee overbodig

entree naar Dieren aantrekkelijker kunnen worden

en kan worden afgegraven.

gemaakt. Een aantal dingen komen samen: •

Doesburgsedijk en de terp van het trafostation

3. Uiterwaardelandschap aantrekkelijker en spannender

•

Voetpad naar de veerpont

maken

•

Ruiterbeek richting de IJssel en de monumentale

De uiterwaard van de IJssel kenmerkt zich in dit gebied als landschap met lage hagen van meidoorn en hier en daar een rijtje van knotwilgen. In het ontwerp

duiker onder de dijk door •

Veel elementen zoals borden, aankondigingen, blikvanger

van Petzold werden hier vanuit een romantische

Het voorstel is om alle samenkomende lijnen zo

parkontwerp-gedachte ook enkele clumps van

eenvoudig en herkenbaar mogelijk naar voren te laten

parkbomen aan toegevoegd. Deze zijn bij lange na niet

komen. De dijk als doorgaande lijn, losgekoppeld

allemaal uitgevoerd, maar vier ervan wel. Daarnaast zijn van de terp, is daar een voorbeeld van. De Ruiterbeek langs de snelweg en andere wegen ‘kamerschermen’ van

is nu onzichtbaar en valt totaal weg in de vijver van

beplanting gegroeid, vaak waarschijnlijk op spontane

het appartementengebouw aan de rand van Dieren.

wijze. Het voorstel is om de uiterwaard in te richten als

Daarom stellen we voor om de beek als herkenbare

kenmerkend uiterwaardenlandschap met hagen en af

waterloop aan beide zijden van de terp sterker zichtbaar

en toe een rijtje knotwilgen, plus enkele clumps. De

te maken tot aan de monding in de IJssel. Door de

overige beplanting wordt verwijderd. Omdat het

oever als natuurlijke oever in te richten, krijgt de beek

op enkele plekken wenselijk is om beplanting in te

ook ecologische betekenis. Een wandelpad langs de

zetten om het zicht op infrastructuur te blokkeren

Ruiterbeek met een mooie dijkopgang (bijvoorbeeld

of anderszins het zicht te sturen, stellen we voor om

een trap) zorgt voor een mooie recreatieve verbinding

enkele niet uitgevoerde clumps van Petzold alsnog uit

met de veerstoep. Daarnaast zou het mooi zijn als

te voeren. De nieuwe clumps komen in een tweede ring

de Ruiterbeek voorrang krijgt boven de kruisingen

om het huispark te liggen. Het is een nieuwe laag, die

met paden. Landverbinding met duikers worden

qua vormgeving aansluit bij de nieuwe clumps die in

dan vervangen door bruggen, waarbij de beek mooi

het overpark zijn voorgesteld (ovaalvormen). Op de kop doorloopt. De omgeving van de veerstoep, die nu wat van de A348 kan de huidige beplanting wordt gebruikt

grootschalig aanvoelt, zou kunnen worden omgevormd

om de clump te maken. Belangrijk uitgangspunt voor

tot een aangename verblijfplek. Mogelijk kunnen

de positionering van de clumps is dat een aantal vaste

ook andere (watergebonden) functies hier een plek

zichtassen vanuit de kern van Hof te Dieren worden

krijgen, zodat een nieuw waterfront ontstaat als mooie

gerealiseerd.

bestemming.

N3 48

Ontwerp

est

eg tw raa

Ruit e

rb e ek

ms he Arn

e fst Ho rla tte

P

an

Ellecom N3 48

500m

ru in str aa t Bu rg .d eB

Ho an fla

Veerstoep Olburgen-Dieren

t aa str

ge

Ho

aat estr

Lag

Doesburgsedi jk

Petzold-clumps

Dieren

Carolinapark

Petzold-clumps

Petzold-clumps

A

Dijkprofiel Doesburgsedijk downgraden en aantrekkelijker maken

Profiel dijk bestaande situatie Brede kruin Flauw talud

2.50

4.00

0.50

6.50

6.50

0.50

1.0 1.0 1.0

2.75 0.50

7.00

26.75

‘buitenzijde’ van de dijk

Voorstel

Smalle kruin met klinkerweg

grondboring, met archeoloog

1:1.5

4.00

4.50

> ‘oude’ dijk traceren met behulp van een dijkdoorsnede/

Steil talud

2.50

versmallen

2.50

1.00

3.00 10.00

Huidige situatie: brede dijk met hier en daar beplanting

1.00

2.50

aat estr

Lag

Dijk versmallen (zie profiel) Fietspad, hagen, asfalt, beplanting verwijderen

Clump herstellen na dijkversmalling

Klinkerpad van 3m aanbrengen

ijk Doesburgsed

op de dijk

Nieuwe struweelhaag ivm verbinden natuur

Petzold-clumps

Bloemrijk dijk tracé Petzold-clumps

Greppel verleggen.

Dijklichaam en klinkerpad doortrekken op de oude dijk. Profiel oude dijk herstellen en beplanting verwijderen. Grondlichamen en ‘nieuwe’ dijk uit de jaren 70 verwijderen. Elektriciteitskastje verplaatsen naar elders. Nieuwe struweelhaag ivm verbinden natuur enkele clumps in de Paardenweide locatie op basis van plan Petzold.

A

Tracé van dijk beter aansluiten op Hoflaan en Arnhemsestraatweg

Grondwal verwijderen, boomweide met zomereik aanplanten

Arnhemsestraatweg verbinden met Hogestraat, Doesburgsedijk vanaf aansluiting hoflaan verwijderen, boomweide met zomereik aanplanten, ook op het terrein van de school

Grondwal en

Boomweide aanplanten

Arnhemsestraatweg

Doesburgsedijk aansluiten op

Doesburgsedijk

rondom school tot aan

aansluiten met Hogeweg

de Hoflaan. Parkeren, fietspad, verwijderen vanaf aansluiting

verwijderen

Bastion: zomereik

+ laan vanuit huispark

hagen etc. verwijderen.

met Hoflaan tot Burg. de Bruinstraat

Bu

rg .d

eB

ru

in

str aa t

aansluiten

Bocht Doesburgsedijk

Dieren

Carolinapark

Ho an fla

at tra s e

g

Ho

at

stra

e Lag

A

1.

Zicht op Hoflaan vanaf Doesburgsedijk

Voorstel: Doesburgsedijk doortrekken naar Hoflaan + boomweide tot aan de doesburgsedijk

2.

Zicht op Doesburgsedijk vanaf Hoflaan

Voorstel: Klinker paden dominant maken

A

Entree naar Dieren aantrekkelijker maken

Borden, kunst, hagen, fietspad, asfaltweg tot een minimum beperken. Terp losmaken van de dijk, Doesburgsedijk versmallen + klinkerweg

Borden, hagen, fietspad,

Veerstoep

asfaltweg etc. verwijderen, smalle

aantrekkelijker maken

klinkerweg 3m aanbrengen Dijk versmallen, terp met trafo

Ruiterbeek vanaf de waterpartij Hof

Wandelpad langs de beek. Duikers

losmaken van de dijk, toegang

te Dieren herstellen: bovengronds,

vervangen door bruggen.

met eenvoudige brug

natuurlijke oevers, aansluiten met Ijssel. Historische duiker behouden.

Dieren

Carolinapark

Ho an fla Veerstoep Olburgen-Dieren

at tra s e

g

Ho

t traa

es Lag

A

Doesburgsedijk verbinden met Hofstetterlaan

ra est s m he Arn

Beplanting langs de N348 verwijderen Bomenlaan aanvullen met Linde tot aan volkstuinen

e fst Ho rla tte

an

Ellecom

Voorstel: nieuwe fiets-/ wandelbrug over de N317

Bomen langs Hofstetterlaan aanvullen tot volkstuinen

at

eg tw

rb e ek

ijk Doesburgsed

Rui te

Petzold-clumps

Wandelpad aanbrengen

Voetgangerstunnel onder

Wandeldijkje herstellen,

langs Ruiterbeek

de N317, pad verbinden

klinkerpad 3m aanbrengen,

richting Middachten

aansluiten op Hofstetterlaan.

mooie aanlsuiten op de bestaande dijk

Petzold-clumps

N3 48

Overspanningslengte: 42m

open zich tussen N317 en landschap

Enkele clumps maken

Petzold-clumps

Bankje op dijk

A

Veerstoep

1.

Zicht vanaf ruitersbeekpad op beek en grondlichaam

Voorstel: Beek weer zichtbaar maken en beleven vanaf het pad

Veerstoep met zicht op de IJssel

Voorstel: Paden beter op elkaar aansluiten, zelfde vormentaal. Trap ipv helling

50

B

Overpark afmaken

4.00

4.50

2.50

1.00

3.00

10.00

Clump bijplanten met linde

Dijkje weg aan rand

Droge greppel 0,3m diep en ca. 1m breed 0,3m ca. 1m

Voorstel clumps: droge greppel rondom met ondergroei van Taxus, Hulst en Rhodondendron

Ondergroei

Schapenbergweg met

Portierswoning als follie

aanplanten:

wandelpad aansluiten

herstellen, bijvoorbeeld voor

taxus, hulst en

op Harderwijkerweg

vleermuizen. Poort in het hek

Rhododendron Voetgangersbrug maken

Clump aanvullen

Clump aanvullen met rode

Wandelpad aanleggen,

en wandelpad tot aan

met linde

beuk, drie beuken buiten de

halfverharding

clump verwijderen

(Twickelmix)

Bu

rg .d eB

ru

in str aa t

Arnhemsestraatweg

Ho

N3 48

an fla

eg tw a a r

B A

Studie clumps overpark

13a 16

15

14

Zicht vanaf Arnhemsestraatweg op Overpark huidige situatie (A)

B

13a

13a 15

C4

C4

12

Zicht vanuit Arnhemsestraatweg naar Overpark huidige situatie (D)

15

14

Zicht op Overpark zonder rand (A)

Zicht vanuit Arnhemsestraatweg naar Overpark huidige situatie (C)

C

16

12

15

13a

13a

12 C4

Zicht op Overpark zonder rand (C)

13b

13a

C4

12

Zicht op Overpark zonder rand (D)

13b

Ho

C3

n flaa

C2

C4 R2 N3

C1

12 N2 R1

13c

15 13a

14

N3 48

N1

B

C

13b

A

16

ra est ms he n r A

eg atw

13a 14

15

16

N2

Rui te

R1

13a

rb e ek

R1

16

N1

Zicht op Overpark met rand + clumps (A)

e fst Ho

Zicht op Overpark met rand (A)

rla tte

Petzold-clumps

an

Ellecom 13a 15

13a

12 C4

15

R2

Zicht op Overpark met rand (C)

13a

C4

R2

12

Zicht op Overpark met rand (D)

12

N3 48

N3

R2

Zicht op Overpark met rand + clumps (C)

R2

13b

13a

N3

12

Zicht op Overpark met rand + clumps (D)

R2

15

B

Aansluiting wandelpad

Pad uitlijnen onder dikke tak. Overige takken opsnoeien

Twickelmix halfverharding

Aansluiting wandelpad naar huispark maken met poort, nieuwe bestemming voormalige poortwoning

Trug noar de worrel, MVRDV

Koperen kamer, van Zuuk

Vleermuizentoren, Cloud Collective

B

Wandelbrug

Marktstraatbrug Delden. Staal

Boogbrug: ontwerp nader uit te werken

48,3m

5,6m 7,0m

10,0m

7,2m

Afmetingen overbrugging N348 en spoor

5,6m

7,6m

4,4m

8,0m

4,5m

3,0m

3,0m

10,0m

3,0m

C

Beplanting en zichtlijnen in het huispark

Bu rg .d eB ru in str aa t Paden aanleggen

Portierswoning zichtbaar maken met follie

Wandelpad maken

Carolinapark Gras herstellen en

Ho

Ha-ha en hek maken

nieuwe parkboom

an fla

Gebouw+erf:

vaste planten

PM

verwijderen

Dieren

aanplanten. Huidige boom verwijderen.

Hek haaks op laan en

Aanvullen met enkele

aansluiten op de muur

parkbomen

at tra s e

g

Ho

t traa

es Lag

eg

Rui te

rb e ek

ijk Doesburgsed

Petzold-clumps

C

Beplanting en zichtlijnen in het huispark

Rand van het huispark aanvullen met parkbomen

Pad toevoegen naar poort oostzijde

C

Beplanting en zichtlijnen in het huispark

Gras herstellen en nieuwe parkboom aanplanten, soort nader te bepalen

Vaste planten verwijderen