CConstaterende datReusel-De Mierden
Koppel je AI →
Document · PDF

Samenwerken in een nieuwe context - Rapportage

Commissie Inwoners 23 juni 2026, gemeente Reusel-De MierdenBij agendapunt: Toekomstige organisatiestructuur44.221 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 6

Tot slot beschrijven we de mogelijke transitiestappen om het scenario te realiseren: wat is de eerste stap die gezet moet worden voor de realisatie van het scenario? Hoe ziet het vervolg eruit (grove tijdlijn, stappen)? Wat vraagt het qua communicatie en draagvlak? Omwille van de leesbaarheid en overzichtelijkheid van de rapportage, zijn de onderdelen van de scenario’s waar meer op de details wordt ingegaan (met betrekking tot de impact (financieel, juridisch en personeel), met betrekking tot de risico’s, randvoorwaarden en beheersmaatregelen en met betrekking tot de transitiestappen) aan de bijlage toegevoegd. Deze zijn te lezen in bijlage F (algemeen) en bijlage G (financieel). Gemeente Reusel- De Mierden 35 7.3. Scenario: huidig optimaliseren Beschrijving en afbakening Dit scenario voert geen fundamentele wijzigingen door in ofwel de taken, ofwel het samenwerkingslandschap (afgezien van het al aangekondigde vertrek van Oirschot). Binnen de huidige constructies wordt de samenwerking verbeterd en geoptimaliseerd. Het verbeterplan (hoofdstuk 6) vormt hiervoor de basis.

Het uittreden van Oirschot noopt daarbij sowieso tot het gedegen herbezien van samenwerkingsafspraken, zeker waar het gaat om de verschillende onderdelen binnen de GRSK ( afname van VTH -taken met alleen Eersel vraagt aanscherping van governance en afspraken, afname voor SSC wordt minder robuust doordat één partij minder participeert). Belangrijk bij de afbakening van het scenario, is de constatering dat het geen ‘0-scenario’ of een ‘we doen niets’ scenario is. Dit in de eerste plaats door het vertrek van Oirschot waa rdoor er sowieso aanpassingen en aanscherpingen gedaan moeten worden in verschillende samenwerkingen binnen de Kempen , t.a.v. alleen al de juridische noodzaak. Deze situatie biedt daarmee een ‘window of opportunity’ om met alle deelnemende gemeenten te gaan optimaliseren. Naast deze externe factor, vraagt het scenario ook intern draagvlak en toewijding: van Reusel -De Mierden in de eerste plaats, maar ook van de partnergemeenten en samenwerkingen. Kiezen voor optimalisatie en het met elkaar uitvoeren van het verbeterplan, vraag t écht anders (samen)werken , zowel op de hardere kant van de samenwerking (formulering doelen, helderheid rollen, inrichting besluitvorming) als op de zachtere kant (elkaar beter willen begrijpen, elkaar wat gunnen, ‘samenwerkingsliefde’ stimuleren). Optimaliseren vraagt dus een bewuste keuze.

Een scenario ‘niets doen en op dezelfde voet door’ is niet uitgewerkt (maar wordt bij het uitblijven van keuzes automatisch gerealiseerd). Onderliggende overtuiging Huidig optimaliseren vertrekt vanuit de constatering dat er in de verschillende samenwerkingen in de Kempen al langere tijd wordt samengewerkt en resultaten worden behaald, maar dat er tegelijkertijd genoeg verbeterpunten aanwijsbaar zijn. Daarbij biedt het huidige construct verschill ende formele en informele mogelijkheden om optimalisatie door te voeren die lang nog niet allemaal en/of ten volste, zijn toegepast. De overtuiging is dan ook om het ‘ kind niet met het badwater weg te gooien’ en met elkaar voort te bouwen op de gezamenlijke fundamenten (en daar waar deze fundamenten niet stevig zijn, in te zetten op versteviging). Beoogd effect: Binnen dit scenario is het zaak om op alle vier de elementen van het beoordelingskader ( nabijheid, robuustheid, flexibiliteit en effectiviteit en) verbetering na te streven en dit binnen de marges van de bestaande inrichting te doen. Juist omdat er geen fundamentele herschikking van taken of samenwerkingsverbanden plaatsvindt, zit de winst in het beter benutten van de mogelijkheden die het huidige instrumentarium al biedt.

Dit heeft ook effect op het element nabijheid: dit is zeker niet en uitsluitend afhan kelijk van de institutionele vorm (het zelf organiseren bijvoorbeeld), maar kan juist ook binnen het bestaande gerichter worden georganiseerd, bijvoorbeeld door te werken met lokale loketten, lokale aanspreekpunten of afspraken over aanwezigheid op locatie. De inwoner hoeft niet te merken hoe het achter het loket is georganiseerd (zie verbeterrichting voor het werken met een integrale toegang , hoofdstuk 6 rood kader ). Tegelijkertijd draagt het verbeterplan bij aan de andere elementen van het beoordelingskader, zoals flexibiliteit, robuustheid en effectiviteit, doordat scherper wordt gestuurd op rollen, verwachtingen, werkafspraken en prestaties. Wel vraagt de situatie die ontstaat door het uittreden van Oirschot om een blijvend kritische beoordeling van de vraag of de organisatie voldoende robuust en wendbaar blijft, in het bijzonder op de terreinen VTH en SSC, waar de gevolgen van schaalverandering relatief groot kunnen zijn. In geval VTH-taken onder GRSK blijven vraagt het, onder meer vanuit optimalisering, het onderlinge gesprek (vanuit eigenaar- opdrachtgever- en opdrachtnemersrol) over de governance en inrichting van de GR, specifiek voor dit deel waar twee van de vier gemeenten gebruik van maken.

Met aanvullende afsp raken kan meer grip worden vormgegeven door bijvoorbeeld een grotere rol voor gemeentesecretarissen te organiseren op dit onderdeel. In het kader van kwetsbaarheid is het voor wat betreft VTH goed voorstelbaar aanvullende Gemeente Reusel- De Mierden 36 formatie te organiseren voor het (voldoende) bemensen van het loket en de handhaving (zie impact voor meer details). In de huidige situatie valt wat betreft effectiviteit van dienstverlening op dat de samenwerkingen op de meeste taakvelden relatief lage tot gemiddelde kosten hebben. Specifiek geldt dat voor Jeugd (lager dan gemiddeld en in vergelijking met referentiegemeenten) en voor ICT en Participatie ( rond het gemiddelde ). Op Wmo en het deel Toezicht en Handhaving van VTH, valt op dat er hogere kosten zijn dan gemiddeld. Specifiek op ICT z it de verklaring meer in de personele lasten, op de andere onderdelen komt het v oornamelijk voort uit inhoudelijke keuzes/het voorzieningenniveau, waarbij de financiële analyse (bijlage E) aanleiding tot verder e dialoog kan bieden in het kader van optimalisatie. Gemeente Reusel- De Mierden 37 7.4. Scenario: huidig op de schop Beschrijving en afbakening: Dit scenario gaat uit van dezelfde taken in samenwerkingen ; er worden dus geen taken in samenwerkingen toegevoegd of teruggehaald .

Als verschil met het scenario optimaliseren worden in dit scenario wijzigingen aangebracht in het samenwerkingslandschap. Het aantal samenwerkingen wordt teruggebracht, waarmee de ketens (sociaal domein en VTH) uit minder schakels bestaan. Voor de sociaal domein keten gaat het om het samenvoegen van de taken van GRSK-MD en KempenPlus. Dat kan theoretisch bij beide organisaties (M D-GRSK over naar KempenPlus of vice versa). Bij overheveling naar KempenPlus zit het hele sociaal domein (minus wat de gemeente zelf doet) bij elkaar, maar blijven de twee gemeenschappelijke regelingen intact. Bij overheveling naar GRSK maak je in aanvulli ng op het samenvoegen van het sociaal domein, ook de stap naar één GR. Bij de VTH- keten gaat het om het versimpelen van het landschap, waarbij GRSK -VTH, Milieusamenwerking en Juridische zaken VTH enkel nog met gemeente Eersel gebeurt. Dit kan in theorie op twee wijzen worden georganiseerd: (gezamenlijk) onder GRSK, of in een directe samenwerking met Eersel zoals bij Milieu & Afval (in dienst bij gemeente Eersel) en Juridische zaken VTH (evenredige verdeling over organisaties). Echter, het ‘opschalen’ van de milieusamenwerking en Juridische zaken VTH naar het niveau van de GRSK achten wij niet opportuun.

Het is een tegengestelde beweging ten opzichte van recente ontwikkelingen (opnieuw verbinden), het vraagt instemming van de andere GRSK-deelnemers die verder niet betrokken zijn bij de VTH-uitvoer (Bladel en Bergeijk) en het maakt twee samenwerkingen die nu naar behoren functioneren, complexer dan strikt noodzakelijk. Om die reden gaan we voor dit scenario alleen uit van het vereenvoudigen van de VTH -keten doo r de verschillende samenwerkingen met gemeente Eersel (VTH, Milieu, Juridische zaken VTH) zoveel mogelijk in een eenduidig en direct verband met hen te organiseren. Voor wat betreft het SSC ligt de focus in dit scenario op optimaliseren, omdat er geen wijz iging/versimpeling in de huidige keten mogelijk is anders dan het verbeteren van de informatiestromen van en naar de gemeente en de samenwerkingen. Dit versterken kan al snel gerealiseerd worden als er expliciete aandacht voor dit onderwerp is bijvoorbeeld door het als taak bij een functionaris per domein te beleggen. Onderliggende overtuiging: Huidig op de schop vertrekt vanuit de constatering dat samenwerking noodzakelijk is voor goede dienstverlening, maar dat het samenwerkingslandschap in de Kempen te veel een lappendeken is geworden.

De overtuiging is dan ook dat door de dienstverlening simpeler en met minder schakels te organiseren, deze directer, met minder ruis en integraler geleverd kan worden, wat een positief effect heeft op de kwaliteit voor inwoners en ondernemers. Door ‘het aantal kapiteins op het schip’ te verminderen, is het makkelijker koers houden. Beoogd effect: Het versimpelen van de ketens/verminderen van het aantal schakels, waardoor voor wat betreft de effectiviteit van dienstverlening, deze directer en efficiënter geleverd kan worden en integraliteit wordt bevorderd. Door het sociaal domein onder één dak te plaatsen wordt gerichtere omgang met multiproblematiek beoogd (waarbij het juist gaat om de vragen die over de huidige GR -grenzen heengaan). Dit moet ook het werken met een integrale toegang makkelijker en daarmee beter voor de inwoner maken. Nog steeds vraagt dit om het organiseren van een verbinding tussen wat in de samenwerking gebeurt en het (fysieke) loket bij Reusel-De Mierden, maar doordat de werkzaamheden voor wat betreft de verschillende wetten uit het sociaal domein zich bij één organisatie concentreren, wordt de uitvoer hiervan eenvoudiger.

Bij VTH wordt het ‘aantal kapiteins op het VTH-schip’ minder, wat verantwoordelijkheden en processen duidelijker moet maken en de (efficiëntie van) dienstverlening ten goede moet komen (verhogen van snelheid van handelen, werkwijze meer gericht op dienstverlenende houding met bijv. een breder geopend vergunningsloket). Dit vraagt dan ook extra personele inzet (zie impact). Voor wat betreft de effectiviteit van dienstverlening van VTH op dit moment, valt op dat ten opzichte van de referentiegemeenten de uitgaven aan toezicht en handhaving relatief Gemeente Reusel- De Mierden 38 hoog zijn, met name bij veiligheidstaken waar de ruime inzet van BOA ’s opvalt. Als gevolg van het uittreden van Oirschot wordt het werkgebied voor VTH minder versnipperd , waarb ij het afwezig zijn van een directe geografische verbinding tussen Reusel-De Mierden en Eersel (gemeente Bladel ligt ertussen ) een feit blijft. In het kader van effectiviteit wordt, in geval de taken in directe samenwerking met Eersel worden georganiseerd, ook de bestuurlijke drukte minder (een bestuurscommissie minder), al blijft ove rleg/afstemming natuurlijk altijd vereist. Voor wat betreft de nabijheid van dienstverlening is het beoogd effect om directer dienstverlening te kunnen bieden (want minder schijven) en om vragen van i nwoners en bedrijven makkelijker integraal te kunnen behandelen.

Doordat het samenwerking slandschap uit minder actoren bestaat is de gemeente in staat ook gerichter (bij) te sturen, wat het gevoel van nabijheid kan verhogen. De keerzijde van dit scenario is dat er relatief grotere organisaties ontstaan (één GR) wat in de regel tot een sterkere eigen dyn amiek kan leiden en de gemeentelijke invloed beperkt. Het is dan ook van belang hier in de inrichting van de governance expliciet aandacht voor te hebben, in lijn met het verbeterplan. Voor wat betreft de robuustheid van dienstverlening heeft het centraliseren van werkzaamheden bij minder organisaties een positief beoogd effect doordat meer functies gezamenlijk onder samenwerkingen vallen. Dit bevordert de arbeidsmarktpositie en geeft ook binnen de organisaties meer mogelijkheden. Deze argumenten gelden vooral voor het samenvoegen van de taken voor wat betreft het sociaal domein. Op het vlak van VTH verminderen het aantal schakels wanneer het in directe samenwerking met Eersel wordt georg aniseerd en dus gaan de voordelen deels op, maar door het uittreden van Oirschot wordt op dit vlak het geheel minder robuust. Dat geldt qua omvang met name voor Toezicht en Handhaving.

Aandachtspunt voor de robuustheid is ook dat het in processen van ontvlechting en/of opbouw het onvermijdelijk is dat er medewerkers zijn die andere keuzes maken , waarmee kennis en ervaring deels opnieuw moet worden opgebouwd. Bij dit soort transities is ook sprake van overbruggingstijd wat betreft het opnieuw inregelen van manier van werken en zoals eerder aangegeven kennisoverdracht . W e spreken in dit soort gevallen over transitietijd en transitiekosten (zie impact en transitiestappen). Voor wat betreft de flexibiliteit van dienstverlening gaat deels dezelfde redenering op: meer kennis en expertise bij elkaar stelt in de regel beter instaat in te spelen op (nieuwe) externe ontwikkelingen. Expliciete aandacht wordt hierbij gevraagd voor de flexibiliteit in het dagelijkse (ad hoc inspelen op vragen). Het is aannemelijk dat er sneller en meer integraal op vragen kan worden ingespeeld als de SD - en VTH-ketens over minder organisatieschijven gaan, maar dit gebeurt niet vanzelf. Het vraagt scherpe afspraken en inrichting bijv. voor wat betreft casusregie in het sociaal domein en handhaving bij VTH. Gemeente Reusel- De Mierden 39 7.5. Scenario: deels terughalen Beschrijving en afbakening: De focus in dit scenario ligt op het (gericht) terughalen van taken naar de eigen organisatie van gemeente Reusel- De Mierden.

Een belangrijk onderscheid met het scenario ‘op de schop’ is dat in dit scenario taken (en personeel) uit de samenwerkingen worden overg edragen aan de eigen ambtelijke organisatie. Bij het deels terughalen maken we een onderscheid in een drietal hoofdcategorieën: sociaal domein, Ruimte/VTH en SSC. Binnen dit scenario is het denkbaar dat je de integrale toegang zelf gaat organiseren (zie uitgebreidere toelichting voor wat betreft de integrale toegang in het Verbeterplan). Om hier invulling aan te geven zien wij op dit moment binnen dit scenario twee mogelijke opties*: A. Alleen de intake terughalen; of B. Alle consulenten terughalen. *Op moment van schrijven wordt binnen de Kempen gewerkt/gestart met een plan voor de vormgeving van de toegang . Dit kan hierin aanvullende (inrichtings)opties opleveren. A. Alleen de intake terughalen: i nrichten van een integrale toegang waarbinnen een brede intake en triage plaatsvindt. De (centrale) intake wordt gedaan door intakers: medewerkers in dienst van de gemeente die multidisciplinair uitvragen en de inwoner verbinden aan de juiste medewerker(s) op basis van hun hulpvraag (enkelvoudig, meervoudig of urgent). Bij de brede toegang wordt de intake en triage integraal en gecentraliseerd gedaan, de uitvoering/beantwoording van de zorgvraag door consulenten blijft op de huidige manier georganiseerd.

Datzelfde geldt voor de ondersteunende processen als administratie en inkoop: deze blijven belegd in samenwerking om onder meer het schaalvoordeel te benutten. B. Alle consulenten terughalen: inrichting van de integrale toegang conform beschrijving hierboven, met daarbij de toevoeging dat alle consulenten overgaan naar Reusel -de Mierden. Begeleiding van zorgvragen (m.u.v. specialistische) en verstrekking van beschikkingen worden uitgevoerd door de eigen organisatie . Het meer gestandaardiseerde deel van deze processen (administratie, inkoop) blijft ook in d it geval in samenwerkingen (gericht op volume, schaalvoordelen). Datzelfde geldt voor de werkzaamheden van het werkbedrijf onder KempenPlus: schaalvoordelen, expertise en (regionale) arbeidsmarktpositie maken het wenselijk om dit op dit schaalniveau te blijven organiseren. Voorgaande wel met inachtneming dat de eerdergenoemde punten bij scenario ‘optimaliseren’ aandacht krijgen. Voor de VTH -taken (GRSK -VTH, milieu en Juridische zaken VTH ) is voorstelbaar dat de toezicht- en handhavingstaken binnen de ambtelijke organisatie van Reusel -De Mierden worden belegd (in lijn met inrichting/recente beweging bij gemeenten Bladel en Bergeijk) .

Het deel Vergunningverlening behandelen we in dit scenario apart, omdat het een eigen afweging vraagt (enerzijds link aan RO van de gemeente, mede als gevolg van Omgevingswet, anderzijds meerwaarde in schaalvoordeel/volume). Het mogelijk samen met Eerse l anders organiseren van de VTH -keten is in het scenario ‘op de schop’ uitgewerkt (waarbij er parallellen zijn met deze uitwerking: in beide gevallen vraagt het als eerste stap formeel taken terug te halen uit samenwerkingen voordat je ze ofwel samen, ofwel volledig zelf organiseert). De samenwerkingen op het gebied van milieu en Juridische zaken VTH komen in dit scenario niet opnieuw terug, want we zien geen aanleiding deze taken volledig terug te halen naar de eigen organisatie aangezien er in de cijfers als ook in de gesprekken geen significante aanknopingspunten zijn waargenomen als ook de trends naar de toekomst geen aanleiding geven om het ‘kleiner’ te gaan organiseren. Het vraagt vooral nadere uitwerking samen met Eersel van ‘de onderlegger’ (welke afspraken maken we? Hoe verdelen we risico’s en verantwoordelijkheden?). Bij het SSC is het terughalen van taken (en dus de taken als gemeente volledig zelf gaan doen zonder externe partner) niet realistisch gezien de complexiteit van bijv. cyberveiligheid, stabiliteit netwerk, artificial intelligence (AI), snelheid van ontwikkelingen etc.

Aanvullend zijn de kosten op dit moment relatief gemiddeld ( 124 Euro per inwoner, daarmee 5 Euro lager dan bij de referentiegemeenten). Opties bij SSC zijn meer gericht op andere Gemeente Reusel- De Mierden 40 scenario’s. Verbeterrichting zit in optimalisering. Of vanuit, het voor nu niet verder onderzochte, opschaalscenario, met ofwel de andere deelnemende gemeenten, ofwel zelf . Wanneer gekozen wordt voor het zelf doen zullen de taken eerst in formele zin teruggehaald moeten worden . De eerste verkenning zoals beschreven in het scenario op de schop (bijlage, detailuitwerking scenario) geeft hiertoe een eerste indicatie wat betreft kosten en impact. Het eventueel anders organiseren van het SSC is iets dat je idealiter gezamenlijk met de andere partners oppakt (weerbaarheidsplan). Uiteraard kan vanuit Reusel-De Mierden ervoor gekozen worden dit zelfstandig te doe n, bijvoorbeeld als er geen draagvlak voor een dergelijke stap is . In beide gevallen dient er duidelijke bestuurlijke opdracht ten grondslag te liggen. Onderliggende overtuiging: Deels terughalen vertrekt vanuit de constatering dat de gemeente er niet altijd in slaagt haar eigen visie en beleidsdoelen naar wens te organiseren en realiseren in de samenwerkingen.

De overtuiging is dan ook dat wanneer werkzaamheden onder directe regie van de gemeente georganiseerd worden , men beter in staat is dienstverlening te leveren die past bij de visie en beleidsdoelen. ‘Als je iets goed gedaan wil hebben, doe het dan zelf’ is de leidende gedachte die hieronder schuilt. Beoogd effect: Het deels terughalen van taken kan op basis van verschillende argumenten gedaan worden, waarbij met name de wens voor nabijheid een rol speelt ( zijn we dichtbij inwoners georganiseerd , hebben we grip op wat er gebeurt, kunnen we zo direct mogelijk sturen) als ook de daaraan gekoppelde behoefte om in te kunnen spelen op niet planbare gebeurtenissen (calamiteiten, tussentijdse vragen etc.), terwijl volumeprocessen juist beter gedijen op grotere schaal (schaalvoordelen) en dus in samenwerkingen. Daar staan enkele risico’s van het zelf orga niseren tegenover, bijvoorbeeld waar het gaat om kwetsbaarheid (arbeidsmarktpositie, éénpitters), flexibiliteit (inspelen op autonome ontwikkelingen) en toekomstbestendigheid (hoe robuust is de inrichting op de langere termijn , zeker gegeven externe ontwikkelingen ). Het beoogd effect op de inhoud zit bij het sociaal domein op het (zelf) kunnen inrichten van een integrale toegang. De verdere beweging hiernaartoe is niet per sé gekoppeld aan het al dan niet terughalen en is beschreven in het Verbeterplan (hoofdstuk 6) .

Op de inhoudelijke afweging voor het terughalen van de taken voor wat betreft (V)TH zoomen we na onderstaande algemene analyse, nader in. Voor wat betreft de n abijheid van dienstverlening komen in letterlijke zin taken dichterbij , daarmee heeft de gemeente er meer directe invloed en zicht op. Bovendien is het mogelijk taken dichter bij de inwoner te organiseren (minder schakels) . Letterlijke nabijheid, bijv. in de vorm van een fysiek loket met brede openingstijden, kan zowel in dit scenario als in andere scenario’s worden vormgegeven, waarbij het in dit geval geen aanvullende afstemming tussen de partijen vraagt, maar waarschijnlijk wel aanvullende personele inzet (zie impact financieel). De vraag is hoe het direct kunnen sturen opweegt tegen de beperking van schaalvoordelen (en gegeven het arbeidsmarktpotentieel). Ook een deel van de kennis (‘ken je inwoner’) zal opnieuw moeten worden opgebouwd/moeten worden bijgeschaafd tenzij alle consulenten die werken voor Reusel - De Mierden mee overkomen, waarschijnlijkheid daarvan is zeer onzeker . Zeker omdat en in relatie tot het in een proces van ontvlechting en (weder)opbouw het waarschijnlijk is dat er medewerkers zijn die andere keuzes maken. Voor wat betreft de robuustheid van dienstverlening, neemt de kwetsbaarheid toe.

Er zijn vier manieren om daar mee om te gaan: (1) kwetsbaarheid accepteren, (2) vervanging intern organiseren door bestaande functies te combineren, (3) vervanging organiseren in samenwerking met partners of (4) extra formatie toevoegen om de kwetsbaarheid op te vangen. Op het gebied van flexibiliteit van dienstverlening stelt het terughalen van taken de gemeente waarschijnlijk in staat sneller te reageren op directe vragen (loket, handhaving) en crisis (kortere lijnen, etc.). Flexibiliteit in de zin van inspelen op (nieuwe) externe ontwikkelingen wordt minder door kleinere omvang/minder robuustheid en Gemeente Reusel- De Mierden 41 afwezig zijn van (kennis)uitwisseling met partners. Daar kan je eventueel iets aanvullends op organiseren. Het feit dat meer in huis is georganiseerd kan wel bijdragen aan snellere en integrale behandeling van nieuwe ontwikkelingen. Voor wat betreft de effectiviteit van dienstverlening, wordt met het terughalen beoogd directer in contact te staan met inwoners en ondernemers, om zodoende beter in te kunnen spelen op hun vragen. De vraag is in hoeverre hiermee vooral wordt bijgedragen aan de nabij -/ en benaderbaarheid voor inwoners , of dat het ook inhoudelijk betere dienstverlening faciliteert. De huidige dienstverlening wordt, zo ver er beoordelingscijfers beschikbaar zijn (zie 4.1.) relatief goed beoordeeld .

Daarbij zijn de kosten van de uitvoerende taken in samenwerkingen relatief laag: op Jeugd en Participatie. Een deel van VTH en Wmo vormen hierin de uitzondering, maar dit is ook anders georganiseerd (meer verdeel d over zowel Reusel -De Mierden als GR SK, als in het geval van VTH ook nog aanvullende samenwerkingen). Beoogd effect: terughalen van (V)TH Met het in huis halen van de taken op het gebied van toezicht en handhaving wordt beoogd om beter in te kunnen spelen op crisis/calamiteiten (want boa’s en toezichthouders worden directer aangestuurd en werken toegewijd voor de eigen gemeente). Daarmee kunnen (hulp)vragen van inwoners en bedrijven sneller worden beantwoord. Daarbij moet worden aangetekend dat hie ronder een expliciete afweging schuilgaat voor wat betreft kwetsbaarheid: door het kleinere schaalniveau is het aantal eigen functies op deze taken beperkt. Dat is een risico wat je ofwel kan accepteren (minder vervangbaarheid en meer éénpitters), ofwel wat extra investering vraagt om te ondervangen. Een aanvullend mogelijk voordeel van toezicht en handhaving voor de eigen gemeente hebben, is dat het denkbaar is dat ze meer specifieke gebiedskennis/lokale kennis opbouwen dan wanneer ze hun werkzaamheden moeten verdelen over drie (of met het uittreden van Oirschot ) over twee gemeenten. Kanttekening daarbij de toenemende complexiteit van het boa-werk (zie bijlage D).

Voor wat betreft v ergunningverlening: dichterbij halen van deze taken kan bijdragen, zodat er mede in het licht van de Omgevingswet een nauwere verbinding met medewerkers RO ontstaat. Anderzijds speelt hier het risico van kwetsbaarheid ( arbeidsmarkt/éénpitters) en de potentiële meerwaarde van met volumes werken. Waarbij moet worden opgemerkt dat wanneer de overige VTH -taken alleen samen met Eersel worden opgepakt, de schaalvoordelen al minder zijn dan nu het geval (met ook Oirschot). Dit geldt overigens voor het hele VTH-domein. Denk aan de mogelijkheden om dubbele diensten te draaien, specifieke expertise in huis hebben, intensieve toezichtprogramma’s te draaien etc. Dit komt meer onder druk te staan, hoe kleiner de schaal. Het is dan ook zo dat in dit scenario op onderdelen zal moeten worden bij geplust wat betreft formatie (zie impact) of dat er een sterk en betrouwbare flexibele schil wordt ingesteld. Hoe dan ook zullen de kosten bij het terughalen toenemen Gemeente Reusel- De Mierden 42 8. Conclusie 8.1. Algemene conclusies Binnen gemeente Reusel-De Mierden zien we veel energie om met het verbeteren van de dienstverlening aan de slag te gaan. In de praktijk vertaalt dit zich in de wens tot meer nabijheid (bij inwoners, ondernemers) en meer flexibiliteit (inspelen op vragen, ontwikkelingen).

Op het gebied van randvoorwaarden zien we met name een behoefte aan meer grip: op afwegingen en besluiten, op financiële ontwikkelingen en op de wijze van werken (conform visie Reusel-De Mierden). Onze belangrijkste conclusie is dat deze ambities niet primair afhankelijk zijn van de wijze van organisere n, maar meer nog op de wijze van samenwerken: het vraagt een kritische houding en tegelijkertijd vertrouwen en loslaten wanneer dat moet (niet willen sturen op stoeptegelniveau); het vraagt om een gemeente die zelf een scherpe visie en gewenst effect kan formuleren, maar vervolgens ook de ruimte kan maken om met samenwerkingspartners daarover het gesprek te voeren; het vraagt om het inrichten van een duidelijk sturingskader (doelen, KPI’s etc.) en vervolgens ook op basis daarvan sturen (niet op basis van incidenten en/of middelen). Onafhankelijk van de te maken structuurkeuzes kan invulling worden gegeven aan de wens tot nabijheid door in het sociaal domein de integrale toegang verder uit te werken. Op VTH -gebied kan nabijheid verder vormgegeven worden door in gezamenlijkheid te kijken naar bijvoorbeeld de lokale aanwezigheid en/of de openings- en bereikbaarheidstijden. Al met al zien wij veel verbeterpotentieel om dit in gezamenlijkheid op te pakken, ongeacht het scenario dat gekozen wordt.

Wij adviseren dan ook om in ieder geval aan de slag te gaan met het gezamenlijk verbeteren van de samenwerkingen binnen de bestaande kaders. Het Verbeterplan dat in deze rapportage is uitgewerkt draagt hieraan bij als leidraad. Aanvullend is een belangrijke conclusie dat we op basis van het nadere financiële onderzoek geen bewijzen zien in algemene zin dat de dienstverlening op dit moment inefficiënt/duur is georganiseerd (zie financiële bijlage voor details). Over het niveau van de gewenste dienstverlening verschillen de meningen (o.b.v. kwetsbaarheid, nabijheid, flexibiliteit, effectiviteit), maar de dienstverleningscijfers die er zijn lijken op orde (met de kanttekening dat ze zeer beperkt aanwezig zijn en weinig op effect word t gerapporteerd) , we zijn weinig structurele/onoplosbare knelpunten tegen gekomen in de uitvoering (los van hoe de geconstateerde knelpunten worden beleefd) en de uitgaven zijn in vergelijking met andere gemeenten gemiddeld tot net onder gemiddeld. Reusel-De Mierden is een kleine gemeente die, mede doordat een deel van de uitvoerende taken op efficiënte wijze elders zijn georganiseerd, erin slaagt zelfstandig te blijven en haar begroting rond krijgt. 8.2. Conclusies en aanbevelingen per taakveld In de rapportage zijn drie toekomstscenario’s voor Reusel -De Mierden uitgewerkt, met verschillende consequenties, randvoorwaarden en vervolgstappen.

De keuze voor de scenario’s is een bestuurlijke keuze die afhankelijk is van de onderliggende overtuiging e n de weging van de criteria. De drie scenario’s hebben verschillende implicaties op de taakvelden van de gemeente. Onderstaande tabel vat de kern van de te maken keuzes samen. Mogelijke opties samengevat Scenario: Taakveld: Optimaliseren Op de schop Deels terughalen Sociaal domein (GRSK-MD en KempenPlus) • Doorvoeren verbeterplan (met GRSK en KempenPlus, in ieder geval effectsturing/scherpstellen doelen, • Samenvoegen van uitvoerende sociaal domeintaken in één van de twee GR’en (GRSK of KempenPlus). • Terughalen taken en zelf inrichten toegang. • Aanvullend: doorvoeren verbeterplan. Gemeente Reusel- De Mierden focus op regierol, scherpstellen | • Aanvullend: doorvoeren grijstinten beleid). | verbeterplan en uitvoeren • Uitvoeren bestuursopdracht (met | bestuursopdracht vormgeving partnergemeenten) voor | integrale toegang. vormgeving integrale toegang. VTH/keten ruimte | • Herschikken werking/inrichting | • VTH-taken uit GRSK halen en | • Terughalen van toezichts- en (GRSK-VTH, Milieu- | GRSK-VTH n.a.v. het uittreden van | (zoveel mogelijk/zover draagvlak) | handhavingstaken naar de samenwerking en | Oirschot. | in directe samenwerking (in | eigen organisatie.

Juridische zaken | • Doorvoeren verbeterplan (in ieder | eerste aanzet) met Eersel | • Terughalen van VTH) | geval betere afspraken/onderleggers | organiseren. | vergunningverlening naar de bij milieu en juridische-VTH, | • Uitwerken strakke onderlegger bij | eigen organisatie. afspraken uitwerken over nabijheid | afspraken met Eersel (risico’s, VTH en verduidelijken taakverdeling | verantwoordelijkheden), waarbij tussen de samenwerkingen). | samenwerkingsafspraken voor VTH, milieu en juridisch-VTH zoveel mogelijk worden geïntegreerd. ICT & Geo (GRSK- | • Doorvoeren verbeterplan (in ieder | • Aanvullend: initiatief nemen tot | • Taken terughalen naar eigen SSC) | geval betere uitlegbaarheid | verkennen weerbaarheid | organisatie niet opportuun besluiten, mogelijk aanscherpingen | (mogelijk opschalen) SSC met | (complexiteit, in governance/besluitvorming en | partnergemeenten. | kwetsbaarheid, externe praktisch vormgeven nabijheid). | • Doorvoeren verbeterplan. | ontwikkelingen). Voor | wat | betreft | onze | advisering | richten | we | ons | op | dezelfde | indeling | naar | taakgebieden | als | hierboven gehanteerd. Daarbij bevelen wij voor verschillende taakgebieden, verschillende scenario’s en dus vervolgstappen aan. Voor een gedeelte zit hier ook een combinatie van scenario’s in met een bepaalde volgordelijkheid.

We presenteren nu eerst per taakveld de belangrijkste conclusies en vervolgens ons advies. Maak in het Sociaal domein gebruik van de huidige samenwerking en verken de mogelijkheden om de twee GR’en samen te voegen. Belangrijkste conclusies: op de uitvoerende taken van het sociaal domein worden verschillende relevante knelpunten en uitdagingen onderscheiden (integraal werken, invulling regierol, wens om meer op effecten te sturen) en wordt een duidelijk perspectief geschetst (werken met één integrale toegang voor inwoners). Daarbij constateren we dat op de verschillende onderdelen van het sociaal domein de robuustheid relatief groot is (door samenwerking met vier gemeenten in zowel KempenPlus, als in delen van GRSK-MD) en dat de andere gemeenten op dit moment bezig zijn/gaan met het uitwerken/vormgeven van de integrale toegang. Aanvullend constateren we daarbij dat er relatief lage lasten op de verschillende | beleidsvelden | van het sociaal domein zijn | , met uitzondering van de Wmo | , welke in hogere mate in eigen huis | uitgevoerd wordt. Bij Jeugd gaat het om € 265,- per inwoner (circa €125,- minder dan gemiddelde Gemeentefonds en | €50,- in vergelijking met referentiegemeenten). Bij Wmo gaat het om | €345,- per inwoner (ongeveer €120,- hoger dan Gemeentefonds en referentiegemeenten).

Op participatie zijn de uitgaven lager dan het Gemeentefonds | (€330,- per inwoner tegenover €350,- per inwoner), maar vergelijkbaar met referentiegemeenten. Advisering: het is onze overtuiging dat het werken met één integrale toegang een positieve bijdrage kan leveren aan zowel de dienstverlening en ervaren nabijheid voor inwoners, als aan een aantal van de knelpunten, bijvoorbeeld op het gebied van integraliteit en de regierol bij meervoudige problematiek. Vanwege de huidige robuustheid, relatieve tevredenheid over het functioneren in het sociaal domein (met name op volume, minder op complex) en de kostenefficiëntie, zien wij geen dwingende aanleiding om alles terug te halen en zelf te gaan organiseren. 43 Gemeente Reusel- De Mierden 44 Het lijkt ons daarom verstandig om aan te sluiten op de lopende ontwikkelingen (door middel van een bestuursopdracht) voor wat betreft het gezamenlijk inrichten van de toegang (conform scenario ‘Optimaliseren’). Belangrijke uitgangspunten om daarbij mee te geven zijn: 1. Werken met een integrale/brede intake: é én loket (digitaal/fysiek) voor inwoners (inwoner hoeft niet zelf te bepalen in welke ‘kolom’ hij/zij valt); 2. Zoveel mogelijk werken met één regisseur met bijbehorend georganiseerd casusoverleg.

Wanneer er een eenduidig beeld is van de inrichting van de toegang, kan dat nog altijd betekenen dat een deel (bijvoorbeeld de brede intake) volledig in huis wordt georganiseerd, maar vorm (wijze van organiseren) volgt daarin inhoud. Aanvullend constateren wij dat het onwenselijk is dat er op de schaal van de Kempen (met straks nog maar vier gemeenten en zo’n ~75.000 inwoners) twee uitvoerende GR’en zijn die zich bezighouden met verschillende delen van het sociaal domein. Dit vanuit de wens om integraal te werken, logica in inrichting en efficiëntie . Vanuit de historie is het te verklaren, maar het doorvoeren van het op de schop scenario zou in deze op middellange termijn wenselijk zijn. Daarbij zijn we ons bewust van de grote mate van overeenstemming die dit vraagt tussen de vier gemeenten, als ook het ingrijpende proces. Wij adviseren dan ook om hier niet direct op in te zetten, maar dit te doen zodra het bestuurlijk opportuun is, bijvoorbeeld als uitkomst van de gesprekken met partnergemeenten over optimalisatie en/of de wijze van inrichten van de toegang.

Samengevat: • Begin met optimaliseren en uitvoering geven aan gezamenlijk plan voor integrale toegang ; o Onderzoek in hoeverre het voorzieningenniveau bij WMO al dan niet en wenselijk van invloed is op de betrekkelijk hogere kosten; • Overweeg, zodra bestuurlijk opp ortuun, het samenwerkingslandschap in het sociaal domein te vereenvoudigen (op de schop). Los de versnippering in de ruimtelijke keten op door zo veel mogelijk eenduidig samen te werken met Eersel en anders zelf uitvoering vormgeven Belangrijkste conclusies: de VTH/ruimtelijke keten kent een hoge mate van versnippering: taken zijn verdeeld over de eigen gemeente, samenwerking met Eersel (juridische VTH), samenwerking met Eersel en Oirschot (milieu en afval), GRSK-VTH (met Eersel en Oirschot) en de ODZOB. Deze ‘lappendeken’ is onder meer het gevolg van keuzes uit verleden zoals rondom ‘Opnieuw verbinden’. In de praktijk resulteert dit in gevallen in (rol)onduidelijkheid en langere afstemmingslijnen, terwijl de buitenwereld (Omgevingswet, Ondermijning, etc.) juis t om meer integraliteit en schaal vraagt. Aanvullend op het kunnen reageren op deze grotere complexiteit, zien we bij het VTH-deel ook een behoefte om juist meer in te kunnen spelen op het dagelijkse (ad hoc, openingstijden loket).

De samenwerkingen op het gebied van milieu & afval en juridische -VTH kennen een lichte organisatievorm en worden positief beoordeeld, met als belangrijkste aandachtspunt om ‘de onderlegger’ verder te formaliseren (onderliggende afspraken over risico’s, verantwoordelijkheden, etc.). De impact van het uittreden van Oirschot is relatief groot voor wat betreft het GRSK-VTH en Milieu & Afval deel en vraagt daarom in ieder scenario aandacht. Voor wat betreft de uitgaven is VTH verdeeld over twee taakgebieden (1. Ruimte, milieu en economie; 2. Openbare orde en veiligheid) waarvan VTH-taken allebei maar een deel uitmaken. De totale uitgaven aan ruimte, milieu en economie in Reusel -De Mierden zijn duidelijk lager dan het gemeentefonds. Ten opzichte van de referentiegemeenten zijn de uitgaven aan toezicht en handhaving relatief hoog. De totale uitgaven aan VTH - Scenario: Taakveld: Optimaliseren Op de schop Deels terughalen Sociaal domein (GRSK-MD en KempenPlus) Gemeente Reusel- De Mierden 45 taken (€ 89 per inwoner) zijn ongeveer 50/50 verdeeld over ruimte en veiligheid. De uitgaven aan VTH -ruimte hebben volledig betrekking op de GRSK. Advisering: wij zien een duidelijke meerwaarde in het zoveel mogelijk samen met Eersel organiseren van taken in de VTH/ruimtelijke keten.

Dit vanuit wat nu goed werkt (de informele samenwerkingen op milieu & afval en juridische-VTH) en vanuit wat op GRSK-niveau met elkaar is opgebouwd op het gebied van VTH. Echter, met het vertrek van Oirschot is het onder GRSK blijven organiseren van de VTH -taken een behoorlijk groot middel (gemeenschappelijke regeling) voor een relatief praktisch doel (met twee gemeenten samenwerken t.b.v. robuustheid en expertise). De afstand tot de eigen organisatie is daarmee ook relatief groot en het creëert een bijbehorende bestuurlijke vraag /inzet (bestuurscommissies etc.) . Hierin zijn aanpassingen mogelijk, maar om meer grip te hebben op de taken, adviseren wij zoveel mogelijk in een directe samenwerking tussen beide gemeenten de werkzaamheden te beleggen en daarmee ook onder directe regie/aansturing van beide algemeen directeuren. Procesmatig vraagt dit eerst het terughalen van taken uit GRSK, om vervolgens met Eersel te kijken wat (en hoe) deze samen georganiseerd kunnen worden. Daarbij adviseren we om voor de taken die samen uitgevoerd worden een overkoepelende set van afspraken en verantwoordelijkheden te maken met ook de samenwerking op milieu & afval en de juridische-VTH, om daarmee het aantal schakels te verminderen, de besturing meer helder te krijgen en effectievere grip en verbinding met de eigen organisatie gestalte te kunnen geven.

Het ligt met de huidige informatie niet in de lijn der verwachting dat gemeente Eersel alles samen wil oppakken voor wat betreft de huidige GRSK -VTH taken. Om die reden is het denkbaar dat een deel van de taken wordt teruggehaald naar alleen de eigen organisatie . Hierbij gaat het in ieder geval om handhavingstaken en wellicht meer, afhankelijk van het draagvlak in het vervolgproces. Deze taken kunnen zelf worden georganiseerd, maar vragen gegeven de toenemende complexiteit (o.a. nieuw boa-bestel, IBP-VTH) wellicht op langere termijn (over de horizon van vijf jaar) een hernieuwde keuze waarbij bijvoorbeeld aansluiting gezocht kan worden bij de politieregio (boa-taken) of bij de ODZOB (plustaken t.a.v. milieu-, bouw- en woningtoezicht). Het terughalen van VTH-taken is sowieso de eerste stap in dit proces (zowel om het vervolgens zelfstandig te gaan uitvoeren, als ook in een andere samenwerkingsvorm positioneren). Daarbij geeft deze eerste stap de aanvullende mogelijkheid om op onderdelen een alternatief als de ODZOB te overwegen, of met andere Kempengemeente(n), waarbij Bladel vanwege geografie voor de hand ligt. Samengevat: • Haal VTH-taken uit de gemeenschappelijke regeling (t.b.v. ‘Op de schop’ en ‘Deels terughalen’; • Kijk vervolgens wat te organiseren is in directe samenwerking met Eersel, o.b.v.

draagvlak (op de schop); • Is er geen draagvlak, haal het dan definitief terug naar de eigen organisatie, of verken andere alternatieven. Zet voor IT & IV in op optimalisering en verken de noodzaak tot opschaling Scenario: Taakveld: Optimaliseren Op de schop Deels terughalen VTH/keten ruimte (GRSK-VTH, Milieu-samenwerking en Juridische- VTH samenwerking) Gemeente Reusel- De Mierden 46 Belangrijkste conclusies: op het gebied van het SSC worden verschillende knelpunten onderscheiden, met name in het meer complexe/ontwikkelgerichte deel van de werkzaamheden (projecten, nieuwe ontwikkelingen) en in de besluitvorming/governance (gevoel van onderbelichte minderheidspositie, beperkt ervaren uitlegbaarheid van besluiten. De dagelijkse dienstverlening (helpdesk, security) wordt positief beoordeeld, me t enkele negatieve uitschieters die vanwege de zichtbaarheid een groot effect hebben (bijv. netwerk dat niet werkt). Veel van de knelpunten op het gebied van bedrijfsvoering komen voor in veel gemeenten, met of zonder samenwerkingspartners. De mate van complexiteit zal met name op het gebied van IT/IV sterk blijven toenemen. Het helpt niet dat er met de partnergemeenten geen gezamenlijk I -Visie wordt ontwikkeld en het helpt ook niet dat Reusel-De Mierden dit vervolgens alleen doet. Het volledig zelf, in de eigen organisatie, uitvoeren van deze taken is niet realistisch.

Denk daarbij aan de ontwikkelingen en benodigde specialistische kennis op het gebied van cyberveiligheid, faciliteren van een stabiel netwerk, AI, data-opslag (soevereiniteit) en de kwetsbare positie ten opzichte van leveranciers . Sterker nog, gegeven de toenemende complexiteit enerz ijds en de afnemende schaal (uittreden van Oirschot) anderzijds, komt de vraag aan de oppervlakte of op de middellange termijn de schaal van het huidige SSC robuust genoeg is en blijft. Daarbij zijn er mogelijkheden om als Reusel-De Mierden zelfstandig te kijken naar grotere verbanden om bij aan te sluiten , of om dat in gezamenlijkheid met de andere SSC-partners te doen. Qua uitgaven aan ICT valt op dat ze lager zijn dan bij referentiegemeenten ( €124,- per inwoner, waarvan €93, - besteedt door GRSK. D aarmee €5,- per inwoner goedkoper) . In de meerjarenbegroting nemen de uitgaven aan ICT bij Reusel -De Mierden sterker toe dan bij de referentiegemeenten, waardoor de begrote uitgaven aan ICT de komende jaren circa € 15 per inwoner hoger liggen dan gemiddeld in de referentiegemeenten. Advisering: voor wat betreft het SSC zijn de keuzes op de korte termijn beperkt. Direct aan de slag gaan met optimaliseren is sowieso van belang, met daarbij aandacht voor het zoveel mogelijk gezamenlijk opstellen van een visie, het beoogd effect van werkzaamheden scherpstellen en waar relevant KPI’s uitwerken.

Minderheidsposities in de besluitvorming verdienen ook meer aandacht voor blijvend draagvlak, maar ons belangrijkste advies hierin richting Reusel-De Mierden is het voor zijn van een minderheidsposit ie, doordat je op voorhand meer gezamenlijk gesprekken voert over de richting en wensen én doordat samenwerken, zeker op het gebied van bedrijfsvoering staken (waar in dit geval sprake van is) , ook vraagt om een relatief hoge mate van gelijksoortigheid. Als uitzonderingen de regel worden, is efficiëntie de dupe. Aanvullend op het beter werken binnen het huidige construct, adviseren wij om met de partners een plan op te stellen voor de weerbaarheid van de IV/IT -taken binnen De Kempen. Het is daarbij niet ondenkbaar dat op de middellange termijn opgeschaald wordt naar een groter verband (zie bijvoorbeeld de eerste verkenning van EqualIT). Dit is echter ook niet zaligmakend. Op een grotere schaal heb je meer robuustheid, maar mogelijk ten koste van invloed en keuzeruimte. Idealiter wordt het plan voor de weerbaarheid van IT/ IV gezamenlijk met partners uitgevoerd (gezamenlijke verantwoordelijkheid en historisch al veel met elkaar opgebouwd). Mocht er geen bereidheid zijn vanuit de partnergemeenten dan kan Reusel -De Mierden ervoor kiezen een dergelijke stap zelf te zetten, waarbij de desintegratiekosten specifiek op dit onderdeel, aanzienlijk zijn.

Samengevat: • Zet in op het optimaliseren van de samenwerking op het gebied van het SSC (optimaliseren); • Neem gelijktijdig het initiatief tot een gezamenlijk plan met de partnergemeenten naar de toekomstige weerbaarheid van de IT/IV-taken (op de schop) door middel van een expliciete bestuursopdracht; • In geval het initiatief niet wordt ondersteund door partnergemeenten, overweeg dan het zelfstandig op te zetten. Gemeente Reusel- De Mierden 47 Impact o.b.v. advies en vervolg Als de advieslijn wordt overgenomen, voorzien wij op de korte termijn een tweetal besluiten met financiële consequenties (zie financiële bijlage voor uitgebreide toelichting op project- en desintegratiekosten): 1. Instellen van een algemeen projectleider voor de periode van twee jaar. Taak: invulling geven aan verbeterplan, coördineren en organiseren van het terughalen van taken VTH, regievoeren op uitvoering plan integrale toegang en evt. op weerbaarheidsplan SSC. Gegeven de voorgestelde richtingen, ramen we de inzet op min 1,5 dag, max 3 dagen per week voor de duur van 2 jaar, wat neerkomt op een bedrag van tussen de € 142.000,- en €284.000,-. 2. Instellen van een projectleider integrale toegang voor de periode van een jaar. Taak: inbrengen van specifieke inhoudelijke kennis om vanuit Reusel -De Mierden uitvoering te kunnen geven aan het gezamenlijke plan voor integrale toegang.

Deze kosten ramen we op €68.000,- over de periode van een jaar. Zoals ook in de financiële bijlage aangegeven, zijn de verdere incidentele kosten afhankelijk van een aantal variabelen: (1) binnen de scenario’s bestaan verschillende varianten waar nog geen besluit over kan/is genomen; (2) de scenario’s hebben betrekking op het wel/niet uittreden maar geven nog geen duidelijkheid over de herbestemming van taken aangezien deze, in het verdere proces (draagvlak) duidelijk moeten worden; (3) het is nog niet bekend welke kosten k unnen worden gedeeld met andere partners (denk aan het uitvoeren van het verbeterplan, is sterk afhankelijk van al dan niet gezamenlijk optrekken; (4) er is nog geen duidelijkheid over de wensen ten aanzien van de toekomstige projectorganisatie en het te volgen proces; en (5) ervaringen en kostenplaatjes uit andere gemeenten zijn niet 1 op 1 toepasbaar op de context van Reusel-De Mierden en dit soort zaken moeten duidelijk worden aan de hand van onderhandeling. Een exacte berekening van de incidentele kosten is op dit moment dan ook onmogelijk en zou sc hijnzekerheid geven. Daarom wordt aanbevolen om de eerste aanzet op een later moment aan te scherpen en af te laten hangen van de gekozen richting. Daarbij vinden we het goed voorstelbaar dat dit (door de ingestelde projectleider) op zijn vroegst in november gebeurt .

Dan is een beslismoment voorzien, is meer duidelijkheid over de gekozen richting binnen de scenario’s, is meer inzicht in de bereidwilligheid van partners en daarmee ook in de te verwachten project- en desintegratiekosten. Scenario: Taakveld: Optimaliseren Op de schop Deels terughalen ICT & Geo (GRSK-SSC) Gemeente Reusel- De Mierden 48 Bijlagen A. Tussenrapportage fase 1 (separaat) B. Voorlopige bevindingen governance fase 1 (separaat) C. Spiegel Gemeentefonds fase 1 (separaat) Gemeente Reusel- De Mierden 49 D. Relevante trends en ontwikkelingen In deze bijlage schetsen we de belangrijke achtergrond trends en ontwikkelingen waartegen het onderzoek bezien moet worden. Deze bijlage is geen volledige trendinventarisatie, maar een gerichte selectie van trends die in de komende vijf jaar het meeste gewicht krijgen voor de haalbaarheid en de risico’s van organisatie- en samenwerkingsscenario’s. De selectie is geordend langs de drie hoofddomeinen van gemeenten (sociaal/fysiek/bedrijfsvoering), met arbeidsmarkt en digitalisering als domeinoverstijgende thema’s. Waar mogelijk zijn regionale cijfers gebruikt (De Kempen, arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant). Waar regionale data ontbreken, is opgeschaald naar landelijke cijfers; dat is per trend expliciet benoemd.

Deze bijlage bevat eerst een korte kenschets van de gemeente Reusel- De Mierden en vervolgens een aantal relevante trends en ontwikkelingen: 1. Korte kenschets van de gemeente Reusel- De Mierden 2. Arbeidsmarktontwikkeling 3. Jeugdzorg via de Hervormingsagenda 4. Wmo-gebruik, vergrijzing en abonnementstarief 5. Beweging naar integrale toegang 6. De Omgevingswet 7. Nieuwe boa-bestel 8. IBP-VTH 9. Financiële ontwikkelingen 10. AI en automatisering 11. Digitale weerbaarheid Gemeente Reusel- De Mierden 1. | Korte kenschets van de gemeente Reusel-De Mierden Reusel-De Mierden is een plattelandsgemeente in het zuidwesten van Noord | -Brabant, ontstaan bij de herindeling van 1997 uit Reusel en Hooge en Lage Mierde. De gemeente | bestaat uit vier kernen (Reusel, Lage Mierde, Hooge Mierde, Hulsel). De bevolking groeit licht maar gestaag: sinds 1995 een toename van circa 12 procent, de laatste jaren ongeveer 0,5 procent per jaar.

De onderstaande tabel toont kerncijfers voor gemeente Reusel-De Mierden naast Nederland, op basis van CBS-data.13 Kenmerk | Reusel-De Mierden | Nederland Bevolking Aantal inwoners | 13.653 | 18.044.027 Mannen | 51,5% | 49,8% Vrouwen | 48,5% | 50,2% Leeftijdsopbouw 0 tot 15 jaar | 16,2% | 15,0% 15 tot 25 jaar | 10,2% | 12,2% 25 tot 45 jaar | 24,7% | 25,8% 45 tot 65 jaar | 25,4% | 26,2% 65 jaar of ouder | 23,5% | 20,8% Burgerlijke staat Ongehuwd | 45,9% | 50,1% Gehuwd | 43,5% | 37,4% Gescheiden | 5,6% | 7,7% Verweduwd | 5,0% | 4,8% Huishoudens Aantal huishoudens | 5.880 | 8.430.352 Eenpersoonshuishoudens | 30,65% | 40,1% Huishoudens zonder kinderen | 35,22% | 28,4% Huishoudens met kinderen | 34,13% | 31,5% Gemiddelde huishoudensgrootte | 2,3 | 2,1 2. | Arbeidsmarktontwikkeling regio & personeelsbestand Reusel | -De Mierden De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant is structureel krap en blijft dat. Eind tweede kwartaal 2024 stonden in de regio 18.470 vacatures open; de regio combineert een bovengemiddelde banengroei (3,2 procent tussen 2024 en 2027) met een snel slinkend onbenut arbe | idspotentieel (gedaald naar 33.000 in 2024). De regio kent een oververtegenwoordiging van industrie, ICT en uitzendwerk, sectoren die schaars personeel wegtrekken bij andere werkgevers, waaronder | de overheid.14 13 CBS, Kerncijfers Wijken en Buurten 2025 (StatLine-tabel 86165NED).

Te verifiëren op https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86165NED door in de regiokolom Reusel-De Mierden (gemeentecode GM1667) te selecteren. 14UWV, Regio in Beeld Zuidoost-Brabant 2024-2025 en 2025-2026 (2024, 2025); A&O fonds Gemeenten, VNG, Personeelsmonitor Gemeenten 2024 (2025); SEO/A&O fonds, Vacaturemonitor Gemeenten 2024 (2024). 50 Gemeente Reusel- De Mierden Voor gemeenten specifiek is het beeld scherp. De Personeelsmonitor Gemeenten 2024 laat zien dat de sector relatief vergrijsd is, dat 90 procent van de gemeenten werkdruk als actueel thema benoemt en dat het ziekteverzuim is gestegen naar 6,7 procent. De groei van de gemeentelijke bezetting vlakt af: voor 2025 verwacht nog maar 60 procent van de gemeenten groei, tegen 80 procent een jaar eerder. De structureel moeilijk vervulbare functies zijn al jaren dezelfde en het zijn precies de gemeentelijke kernfuncties: ruimtelijke ordening/milieu, bouwkunde/civiele techniek, welzijn/jeugdzorg, juridisch en financieel. Bijna 10 procent van de gemeentelijke vacatures staat langer dan drie maanden open, tegen 6 procent in de publieke sector als geheel. De arbeidsmarktkrapte is daarmee geen conjunctureel verschijnsel dat overwaait, maar een structureel gegeven dat alle drie de domeinen tegelijk raakt.

UWV en A&O fonds wijzen beide op dezelfde oplossingsrichtingen: werk anders organiseren, technologie inzetten en personeel behouden in plaats van blijven we | rven. Voor wat betreft de organisatie van Reusel-De Mierden is het recente beeld als volgt: • | Instroompercentage van 32,1% in 2024 en 16,8% in 2025; • | Uitstroompercentage van 11,7% in 2024 en 12,1% in 2025; • | Doorstroompercentage van 4,3% in 2024 en 2,8% in 2025; • | Retentiegraad (personeel dat werkzaam blijft, gedeeld door de bezetting van het voorgaande jaar): 88,3% in 2024 en 88,8% in 2025. Waarom dit weegt voor Reusel-De Mierden. Een gemeente van ruim 13.000 inwoners heeft per kernfunctie vaak maar één of twee mensen. Bij | een vertrek of uitval is het een reëel risico op stilvallen van de | gehele taak. De krapte zit nu juist in de functies waarop de gemeente kwetsbaar is, wat zelfstandige uitvoering op die taken feitelijk fragiel maakt. Naast de externe arbeidsmarkt vergrijst ook het personeelsbestand van gemeenten zelf. De Personeelsmonitor Gemeenten 2024 typeert de sector als relatief vergrijsd en benoemt vergrijzing, naast krapte en werkdruk, als een van de drie zekerheden voor de komende jaren.

Op 31 december 2024 waren er 200.750 mensen in dienst bij de 342 gemeenten.15 Tegelijk is er een specifiek probleem aan de onderkant van de leeftijdspiramide: jonge gemeenteambtenaren zijn weliswaar tevreden, maar de uitstroom in deze groep is hoog. Dat ondermijnt de instroom die nodig is om vergrijzing op te vangen. Het ziekteverzuim (6,7 procent) en de breed gevoelde werkdruk (90 procent van de gemeenten) versterken het beeld dat behoud van personeel minstens zo urgent is als werving. Deze trend is domeinoverstijgend omdat het de continuïteit in alle drie de domeinen tegelijk raakt: vertrekkende ervaren medewerkers nemen kennis mee en bij kleine teams is die kennis vaak bij één persoon belegd. Specifieke leeftijdsopbouwcijfers van het personeel van Reusel-De Mierden zijn niet openbaar ontsloten; daarom is opgeschaald naar de landelijke Personeelsmonitor. Waarom dit weegt voor Reusel-De Mierden. Bij kleine teams betekent vergrijzing dat kennis en continuïteit aan enkele individuen hangen; één pensioen of vertrek kan de uitvoering van een taak in gevaar brengen. Hoge uitstroom van jongeren maakt opvolging en kennisopbouw onzeker. Dit raakt de haalb | aarheid van ‘zelf doen’ het hardst, omdat juist daar de personele kwetsbaarheid het grootst is. 3.

| Jeugdzorg via de Hervormingsagenda De jeugdzorg wordt landelijk hervormd en die hervorming verplicht gemeenten tot meer en steviger | e regionale samenwerking. De Hervormingsagenda Jeugd 2023 | -2028 moet het stelsel kwalitatief verbeteren en financieel 15A&O fonds Gemeenten, Personeelsmonitor Gemeenten 2024 en sectorrapport jonge gemeenteambtenaren (2024-2025); VNG, Personeelsmonitor 2024: groei gemeentelijke bezetting daalt (2025). 51 Gemeente Reusel- De Mierden 52 houdbaar maken, met een beoogde structurele besparing van 1 miljard euro. De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg is op 15 april 2025 door de Tweede Kamer aangenomen en verplicht gemeenten tot gezamenlijke regionale inkoop van specialistische jeugdzorg, kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. Twee elementen wegen door: • Ten eerste komt er een indeling in robuuste jeugdregio’s: regio’s moeten aantoonbaar voldoende omvang en stabiliteit hebben om specialistische zorg te kunnen blijven inkopen. De Raad van State en branchepartijen waarschuwen dat veel huidige regio’s daarvoor nog niet robuust genoeg zijn. • Ten tweede verplicht de wet de gemeenteraad tot het vaststellen van een regiovisie en wordt de inkoop gestandaardiseerd via verplichte productstructuren.

Voor de Kempen betekent dit dat de bestaande samenwerking via de GRSK en het CJG+ niet vrijblijvend is, maar steeds meer wettelijk wordt voorgeschreven qua schaal, inkoopvorm en verantwoording. De ruimte om jeugdzorg ‘zelf’ of puur lokaal te organiseren ne emt af.16 Waarom dit weegt voor Reusel-De Mierden. Bij verplichte regionalisering verschuift de zeggenschap over een groot en kostbaar domein naar het regionale niveau. Voor een kleine gemeente betekent dit minder directe sturing op inkoop en kwaliteit, terwijl de financiële en politieke verantwoordelijkheid lokaal blijft liggen. Het scenario ‘zelf doen’ is op specialistische jeugdzorg juridisch niet langer een vrije keuze. 4. Wmo-gebruik, vergrijzing en abonnementstarief Het beroep op de Wmo groeit landelijk hard en structureel. In 2024 maakten bijna 1,3 miljoen mensen gebruik van Wmo-maatwerkvoorzieningen, 23 procent meer dan in 2017. De gemeentelijke uitgaven bereikten in 2024 een piek van 6 miljard euro, 32 procent meer dan in 2017. Het gebruik van hulp bij het huishouden steeg het sterkst: van 394.000 cliënten in 2017 naar 556.000 in 2024, een toename van 41 procent, vooral onder 75- plussers.17 Het CBS wijst op twee samenhangende oorzaken: vergrijzing en het Wmo-abonnementstarief.

Sinds de inkomensafhankelijke bijdrage in 2020 volledig is vervangen door een vast maandbedrag (het abonnementstarief) nam de vraag toe, met wachtlijsten en financiële druk bij gemeenten tot gevolg. Niet alleen het aantal cliënten stijgt, ook de gemiddelde kosten per cliënt lopen op door zwaardere zorgvraag en hogere tarieven. Regionale cijfers per gemeente zijn beschikbaar via de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein, maar niet eenduidig actueel ontsloten voor Reusel-De Mierden op het moment van schrijven; daarom is hier opgeschaald naar de landelijke monitor. Wel relevant: de leeftijdsopbouw van Reusel-De Mierden, met een grote groep 45-64 jaar, wijst op een versnellende vergrijzing en daarmee een naar verwachting bovengemiddelde stijging van het Wmo-beroep in de komende tien jaar. Waarom dit weegt voor Reusel-De Mierden. Een structureel stijgende, open-einde zorgvraag legt een groeiend en moeilijk te begrenzen beslag op het gemeentebudget. Voor een vergrijzende kleine gemeente knelt dit dubbel: de vraag stijgt sneller dan de organisatie en het budget meebewegen, ongeacht o f de uitvoering zelf of via een GR plaatsvindt. 16 Rijksoverheid/VNG, Implementatieplan Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 (2023); Raad van State, Advies Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (2023); Overheid.nl Wetgevingskalender, Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (2025).

17 CBS, Landelijke Monitor Wmo 2017-2024 op basis van de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein (2026); CBS duidingsartikel ‘Landelijke ontwikkelingen in de Wmo’ (2025). Gemeente Reusel- De Mierden 53 5. Beweging naar integrale toegang Gemeenten bewegen landelijk naar een meer integrale toegang in het sociaal domein. De rode draad is dat inwoners met meervoudige of samenhangende vragen niet langer via losse loketten voor jeugd, Wmo, participatie, schuldhulp of veiligheid worden geholpen, maar via een laagdrempelige toegang en lokale teams die dichtbij werken, breed kijken en zo nodig zelf direct ondersteuning organiseren of schakelen met aanvullende expertise. De VNG vat deze beweging sinds 2024 expliciet samen in drie kernwaarden voor toegang en lokale teams: dichtbij, integraal en met mandaat 18. Die beweging komt niet uit één regeling, maar uit de optelsom van meerdere landelijke programma’s die allemaal aan de voorkant van het sociaal domein landen. De VNG benoemt daarbij onder meer de Hervormingsagenda Jeugd, het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, het Integraal Zorgakkoord, het Gezond en Actief Leven Akkoord, het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen en de doorcentralisatie Beschermd Wonen. Deze opgaven kunnen alleen landen als gemeenten beschikken over een goed werkende toegang en krachtige lokale teams is de gedachte.

Daarom beschrijft het kader verschillende basiskenmerken, waaronder laagdrempelige aanwezigheid in de buurt, brede vraagverheldering, direct kunnen handelen, goede verbinding met andere gemeentelijke afdelingen en het kunnen organiseren van soepele overgangen in iemands levensloop. Voor gemeenten ligt een belangrijke opgave rondom het organiseren van deze toegang tot zorg en ondersteuning. Daarbij is er niet één beste manier om het te organiseren. Wel zijn er zaken die bewezen helpen19: passende, samenhangende en toekomstbestendige ondersteuning, regie en zeggenschap voor inwoners, deskundige toegangsmedewerkers met handelingsruimte om te doen wat nodig is, een transparant en eenvoudig proces en vroegsignalering van problemen. Daarnaast blijkt uit praktijkervaring dat niet één organisatie- of financieringsmodel doorslaggevend is, maar vooral de aanwezigheid van een duidelijke visie, leiderschap, draagvlak, professionele ruimte, robuuste multidisciplinaire teams en duurzame relaties tusse n gemeente, aanbieders en inwoners. Waarom dit weegt voor Reusel-De Mierden. Integrale toegang is aantrekkelijk omdat inwoners minder schakels ervaren en signalen eerder samenkomen. Tegelijk vraagt deze beweging om voldoende generalistische kwaliteit aan de voorkant, goede mandatering, stevige verbinding tussen beleid en uitvoering en specialistisc he expertise op afroep.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://reuseldemierden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f00421e9-5f76-4202-8e77-72ba7b82b8a6?agendaItemId=09659cb3-ab51-4a7a-af5b-62a687bdbf5d