CConstaterende datReusel-De Mierden
Koppel je AI →
Document · PDF

Samenwerken in een nieuwe context - Rapportage

Commissie Inwoners 23 juni 2026, gemeente Reusel-De MierdenBij agendapunt: Toekomstige organisatiestructuur44.221 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 6

Samenwerken in een nieuwe context Adviesrapportage Rijnconsult Auteur: Rijnconsult Versie: 1.0 Datum: | 12 juni 2026 Gemeente Reusel- De Mierden 2 Inhoud 1. Samenvatting ............................................................................................................................................. 3 2. Woord vooraf & leeswijzer .......................................................................................................................... 5 3. Aanleiding & vraag ..................................................................................................................................... 7 3.1. Aanleiding ......................................................................................................................................... 7 3.2. Vraag aan Rijnconsult ........................................................................................................................ 8 3.3. Aanpak .............................................................................................................................................. 9 4. Dienstverlening ......................................................................................................................................... 11 4.1. Beoordeling huidige dienstverlening ................................................................................................ 11 4.2.

Wat Reusel-De Mierden vraagt op het gebied van dienstverlening .................................................. 12 5. Het samenwerkingslandschap .................................................................................................................. 15 5.1. Historie ........................................................................................................................................... 15 5.2. Beschrijving huidig samenwerkingslandschap (IST) ......................................................................... 15 5.3. Trends en ontwikkelingen relevant binnen 5 jaar ............................................................................. 16 5.4. Analyse governance ......................................................................................................................... 17 5.5. Analyse samenwerking .................................................................................................................... 21 5.6. Analyse besteding financiële middelen ............................................................................................ 24 6. Verbeterplan ............................................................................................................................................ 26 7.

Scenario’s ..................................................................................................................................................33 7.1. Van analyse naar scenario’s ..............................................................................................................33 7.2. Opbouw scenario’s .......................................................................................................................... 34 7.3. Scenario: huidig optimaliseren ........................................................................................................ 35 7.4. Scenario: huidig op de schop ............................................................................................................ 37 7.5. Scenario: deels terughalen .............................................................................................................. 39 8. Conclusie .................................................................................................................................................. 42 8.1. Algemene conclusies ....................................................................................................................... 42 8.2. Conclusies en aanbevelingen per taakveld .......................................................................................

42 Bijlagen ............................................................................................................................................................. 48 A. Tussenrapportage fase 1 (separaat) ...................................................................................................... 48 B. Voorlopige bevindingen governance fase 1 (separaat) .......................................................................... 48 C. Spiegel Gemeentefonds fase 1 (separaat) ............................................................................................ 48 D. Relevante trends en ontwikkelingen .................................................................................................... 49 E. Financiële analyse: benchmark en verdieping op uitgaven GR’en ......................................................... 58 F. Detailuitwerking scenario’s: impact, randvoorwaarden en transitiestappen ......................................... 64 G. Doorkijk incidentele en structurele kosten bij scenario’s ....................................................................... 84 Gemeente Reusel- De Mierden 3 1. Samenvatting Reusel-De Mierden staat voor een bestuurlijke keuze over de organisatie van haar dienstverlening. De directe aanleiding is het vertrek van Oirschot uit een deel van de samenwerkingsverbanden.

De onderliggende vraag is breder: hoe blijft de gemeente dienstv erlening bieden die dichtbij inwoners en ondernemers staat, bestuurlijk uitlegbaar is en organisatorisch houdbaar blijft? De opdracht richt zich op de volgende samenwerkingen met daarin uitvoerende taken: • Gemeenschappelijke Regeling Kempengemeenten (GRSK, waarin met Bergeijk, Bladel, Eersel en Oirschot wordt samengewerkt op de vakgebieden maatschappelijke dienstverlening (Wmo, Jeugd, schuldhulpverlening), vergunningen, toezicht en handhaving en ICT) • KempenPlus met Bergeijk, Bladel, Eersel (Oirschot via DVO) • Samenwerking op Milieu & Afval (met Eersel en Oirschot) • Juridische zaken VTH (met Eersel). De dagelijkse dienstverlening en afstemming op de werkvloer wordt op veel onderdelen redelijk tot goed beoordeeld (cijfers zijn beperkt beschikbaar). De belangrijkste knelpunten en dus ook kansen, zitten in de manier van samenwerken en sturen. Het gaat dan vooral om oog hebben voor grip, rolzuiverheid, voorspelbaarheid van besluitvorming, informatievoorziening en de afstand tussen gemeentelijke ambities en de uitvoering. Belangrijkste conclusies Uit het onderzoek komen vier hoofdlijnen naar voren. Het samenwerkingslandschap is door te tijd heen complex geworden door versnippering van taken over verschillende samenwerkingen (lappendeken) en verschillen in afname van diensten door gemeenten (cafetariamodel) .

Daarnaast ontbreekt een scherp en gedeeld sturingskader met duidelijke doelen/gewenste effecten en daaraan gekoppelde rapportages en afspraken. Verder laat de financiële analyse geen hard bewijs zien dat de dienstverlening structureel te duur of inefficiënt is georganiseerd. De kern van het vraagstuk zit dus minder in kosten en meer in grip, nabijheid en toekomstbestendigheid. Tot slot neemt de druk op de organisatie toe door externe ontwikkelingen, zoals arbeidsmarktkrapte, vergrijzing, de Omgevingswet, jeugdzorghervormingen, digitalisering en cyberveiligheid. Drie scenario’s Er zijn drie scenario's uitgewerkt om antwoord te geven op bevindingen vanuit de analyse . In het scenario optimaliseren blijven de huidige samenwerkingsverbanden in stand, maar word t het beter ingericht en steviger aangestuurd. In het scenario op de schop blijven taken in samenwerkingen, maar wordt het landschap eenvoudiger gemaakt met minder schakels. In het scenario deels terughalen worden bepaalde taken in de eigen organisatie belegd.

De keuze tussen deze scenario’s is uiteindelijk bestuurlijk: wat weegt voor de raad het zwaarst als het gaat om nabijheid, robuustheid, flexibiliteit en effectiviteit? Mogelijke opties samengevat Scenario: Taakveld: Optimaliseren Op de schop Deels terughalen Sociaal domein (GRSK-MD en KempenPlus) • Doorvoeren verbeterplan (met GRSK en KempenPlus, in ieder geval effectsturing/scherpstellen doelen, focus op regierol, scherpstellen grijstinten beleid). • Uitvoeren bestuursopdracht (met partnergemeenten) voor vormgeving integrale toegang. • Samenvoegen van uitvoerende sociaal domeintaken in één van de twee GR’en (GRSK of KempenPlus). • Aanvullend: doorvoeren verbeterplan en uitvoeren bestuursopdracht vormgeving integrale toegang. • Terughalen taken en zelf inrichten toegang. • Aanvullend: doorvoeren verbeterplan. Gemeente Reusel- De Mierden 4 VTH/keten ruimte (GRSK-VTH, Milieu- samenwerking en Juridische zaken VTH) • Herschikken werking/inrichting GRSK-VTH n.a.v. het uittreden van Oirschot. • Doorvoeren verbeterplan (in ieder geval betere afspraken/onderleggers bij milieu en juridische-VTH, afspraken uitwerken over nabijheid VTH en verduidelijken taakverdeling tussen de samenwerkingen). • VTH-taken uit GRSK halen en (zoveel mogelijk/zover draagvlak) in directe samenwerking (in eerste aanzet) met Eersel organiseren.

• Uitwerken strakke onderlegger bij afspraken met Eersel (risico’s, verantwoordelijkheden), waarbij samenwerkingsafspraken voor VTH, milieu en juridisch-VTH zoveel mogelijk worden geïntegreerd. • Terughalen van toezichts- en handhavingstaken naar de eigen organisatie. • Terughalen van vergunningverlening naar de eigen organisatie. ICT & Geo (GRSK-SSC) • Doorvoeren verbeterplan (in ieder geval betere uitlegbaarheid besluiten, mogelijk aanscherpingen in governance/besluitvorming en praktisch vormgeven nabijheid). • Aanvullend: initiatief nemen tot verkennen weerbaarheid (mogelijk opschalen) SSC met partnergemeenten. • Doorvoeren verbeterplan. • Taken terughalen naar eigen organisatie niet opportuun (complexiteit, kwetsbaarheid, externe ontwikkelingen). Advies sociaal domein Het advies is om nu eerst te kiezen voor optimaliseren. Dat betekent: de samenwerking met GRSK en KempenPlus verbeteren, scherper sturen op maatschappelijke effecten en vooral toewerken naar één integrale toegang voor inwoners. Advies is om in te zetten op het gezamenlijk met de andere Kempengemeenten uitvoering geven aan het plan voor de integrale toegang. Op middellange termijn is het wenselijk om de huidige dubbeling van twee uitvoerende GR’en in het sociaal domein te heroverwegen en toe te werken naar een eenvoudigere inrichting (conform het scenario ‘op de schop’).

Advies VTH en ruimtelijk domein Hier adviseren we een stevigere ingreep. De huidige inrichting is gefragmenteerd en het samenwerken met twee van de vier gemeenten in een Gemeenschappelijke Regeling (als gevolg van uittreden Oirschot) is omslachtig. Het advies is om de VTH -taken uit de GRSK te halen . Vervolgens is het advies deze waar mogelijk in directe samenwerking met Eersel te organiseren, met heldere afspraken over verantwoordelijkheden, risico’s, nabijheid en aansturing. Als daar onvoldoende draagvlak voor is, worden onderdelen naar de eigen organisatie gebracht , waarbij ook de mogelijkheid bestaat voor een bredere verkenning voor wat betreft samenwerkingspartners. Voor wat betreft de samenwerking op Milieu & Afval en Juridische Zaken VTH is het advies deze te continueren en waar mogelijk in dezelfde set aan afspraken met Eersel mee te nemen. Advies ICT & Geo (SSC) Voor dit domein is het volledig terughalen van taken naar de eigen organisatie niet verstandig. De complexiteit, arbeidsmarktkrapte en toenemende eisen rond cyberveiligheid en digitalisering maken dat te kwetsbaar. Vanwege de kwetsbaarheid is de aanbeveling om samen met de partnergemeenten een gezamenlijk plan op te stellen voor wat betreft de weerbaarheid van de IT/IV taken, met de vraag of het huidige schaalniveau volstaat of dat opschaling nodig is.

De aanbevolen route is daarnaast te optimaliseren: de huidige samenwerking binnen het SSC verbeteren, keuzes beter onderbouwen en prioriteiten duidelijker maken. Tot slot adviseren we in alle scenario's te starten met het uitvoeren van een verbeterplan voor governance, rolzuiverheid, sturing en samenwerking. De contouren van dit verbeterplan zijn in dit rapport opgenomen. Gemeente Reusel- De Mierden 5 2. Woord vooraf & leeswijzer Voor u ligt de adviesrapportage van Rijnconsult, mede opgesteld met Cebeon (financieel-economisch onderzoek) en Proof Adviseurs (samenwerkingsarchitectuur) over de toekomstige inrichting van de samenwerking en dienstverlening van de gemeente Reusel-De Mierden. Dit rapport is ontstaan in een context waarin zowel de urgentie als de complexiteit groot is. De aanleiding is concreet en volgt uit de uittreding van Oirschot uit een aantal samenwerkingsverbanden, maar de onderliggende vragen reiken verder dan structuur, takenpakketten en organisatievormen alleen. In de kern gaat het om de vraag hoe Reusel-De Mierden ook in een veranderend samenwerkingslandschap dichtbij inwoners en ondernemers kan blijven staan, met dienstverlening die past bij de eigen visie, bestuurlijk uitlegbaar is en organisatorisch houdbaar blijft.

Hoewel wij onderkennen dat de uittreding van Oirschot een logisch moment is om de samenwerking vanuit Reusel-De Mierden te herzien (want voorkomen van reorganisatie op reorganisatie), hebben wij in onze opdracht geen dwingende noodzaak kunnen vinden om hetzelfde tijdpad als Oirschot te volgen. Immers is ook een evaluatiemoment in 2029 gepland (waarbij de nadruk ligt op het besturingsmodel) waarbij na goed overwegen er ook/wederom sprake zou kunnen zijn van verandering in de huidige manier van werken en daarmee bijvoorbeeld gevolgen voor personeel. Daarbij constateren we wel een duidelijke urgentie bij Reusel-De Mierden om nu met dit onderwerp aan de slag te gaan (2029 is nog ver). In de gesprekken die wij hebben gevoerd en analyses op basis van documentatie kwam steeds opnieuw naar voren dat de kwaliteit van samenwerking niet alleen wordt bepaald door formele afspraken of meetbare prestaties, maar ook door de manier waarop partijen elkaar weten te vinden, meenemen en informeren. Juist in een samenwerkingscontext zijn onderlinge verhoudingen, vertrouwen en het vermogen om in verbinding te blijven van grote betekenis.

Samenwerking vraagt daarom niet alleen om heldere sturing, maar ook om wat in de gesprekken treffend werd aangeduid en wij verwoorden als samenwerkingsliefde: de bereidheid om elkaar serieus te nemen, spanningen bespreekbaar te maken en gezamenlijk verantwoordelijkheid te dragen voor het geheel. Wij hebben gemerkt dat er behoefte aan grip, inzicht en optimalisatie is, maar dat dit niet eenvoudig kan worden teruggebracht tot een dashboard of een beperkt aantal KPI ’s. Cijfers zijn belangrijk en kunnen helpen om prestaties zichtbaar te maken, ontwikkelingen te duiden en het goede gesprek te voeren. Maar cijfers alleen vertellen nooit het hele verhaal. Zeker in het publieke domein schuilt het risico van schijnzekerheid: alsof complexe vraagstukken, bestuurlijke afwegingen en de kwaliteit van dienstverlening volledig objectief en eenduidig meetbaar en daarmee interpreteerbaar zouden zijn. Dat is niet het geval. Veel relevante aspecten van dienstverlening en samenwerking zitten juist in de samenhang tussen ervaringen, casuïstiek, context en hoe er door de persoonlijke/politieke bril wordt gekeken. Daarmee zal dit rapport ook niet leiden tot één onvermijdelijke uitkomst.

De tijdsdruk in dit project was hoog door de doorlooptijd van effectief iets meer dan vier maanden en vroeg daarmee om focus, begrenzing en het kiezen van een niveau waarop bevindingen daadwerkelijk bruikbaar zijn voor een vervolg. Waar feiten niet volledig beschikbaar, niet eenduidig of niet voorspellend zijn, begint het domein van het bestuur en de politiek. Uiteindelijk vraagt de manier waarop Reusel-De Mierden zich wil organiseren om de dienstverlening zo optimaal mogelijk vorm te geven om politieke en bestuurlijke keuzes, gebaseerd op feiten waar die er zijn, op duiding waar die nodig is en op een helder gesprek over waarden, richting en ambitie. De afgelopen periode is ons opgevallen dat dit gesprek, zowel lokaal als in de regio , al volop tot stand komt en zien wij ook beweging. Beweging op een gedeeld beeld voor optimalisatie, gedeeld besef en erkenning vo or de impact die het vertrek van onder andere Oirschot gaat hebben op samenwerkingen en een gedeeld beeld hoe, met bijvoorbeeld een integrale toegang, meer het verschil gemaakt kan worden voor inwoners. Met deze rapportage beogen wij daarvoor verdere bouwstenen, overzicht en handelingsperspectief te bieden. Gemeente Reusel- De Mierden 6 Leeswijzer Deze rapportage is opgebouwd langs een route van duiding naar analyse, afweging en richting voor vervolg.

Na deze leeswijzer volgt in hoofdstuk 3, Aanleiding & vraag, een uitwerking van de aanleiding, de centrale vraag aan Rijnconsult en de gekozen aanpak. Daarmee wordt duidelijk vanuit welke opgave het onderzoek is gestart, welke vragen centraal staan en hoe de analyse stap voor stap is opgebouwd. In hoofdstuk 4, Dienstverlening, wordt vervolgens uitgewerkt wat Reusel-De Mierden onder goede dienstverlening verstaat en langs welke criteria de huidige en toekomstige inrichting kan worden beoordeeld. Daarmee vormt dit hoofdstuk het inhoudelijke beoordelingskader voor de rest van de rapportage. Hoofdstuk 5, Het samenwerkingslandschap, bouwt daarop voort met een beschrijving en analyse van de huidige situatie. Daarbij komen achtereenvolgens de historie, de inrichting van het huidige samenwerkingslandschap, relevante trends en ontwikkelingen en de analyses op het gebied van governance, samenwerking en financiële middelen aan bod. Op basis van deze analyse volgt in hoofdstuk 6, Verbeterplan, een eerste set verbeterrichtingen voor de bestaande situatie. Hoofdstuk 7, Scenario’s, bouwt daarop voort met verschillende toekomstvarianten en een vergelijking van hun effecten, impact, randvoorwaarden en vervolgstappen. Daarmee verschuift het rapport van analyse van het heden naar afweging van mogelijke richtingen voor de toekomst.

In h oofdstuk 8, Conclusie, worden de belangrijkste conclusies en aanbevelingen per taakveld samengebracht. De bijlagen bevatten ten slotte de verdiepende onderbouwing. Bijlagen A tot en met C bevatten de opbrengsten en analyses uit fase 1 van het onderzoek. De overige bijlagen bevatten nadere uitwerkingen van trends en ontwikkelingen, financiële analyses en det ailuitwerkingen van de scenario’s. Om de leesbaarheid van de hoofdtekst te behouden, zijn verschillende verdiepingen en detailanalyses naar de bijlagen verplaatst. Die zijn echter wel van belang om de redenering en afwegingen in het rapport volledig te kun nen doorgronden, in het bijzonder waar het gaat om juridische en financiële details. Gemeente Reusel- De Mierden 7 3. Aanleiding & vraag 3.1. Aanleiding De gemeente Reusel -De Mierden staat voor de vraag hoe zij haar dienstverlening en organisatie ook in de komende jaren toekomstbestendig kan vormgeven. Die vraag is niet nieuw, maar heeft de afgelopen periode aan urgentie gewonnen. Reusel-De Mierden werkt voor een aanzienlijk deel van haar uitvoerende en ondersteunende taken samen met andere gemeenten en verbonden organisaties. Binnen die samenwerkingen zijn uiteenlopende taken belegd, variërend van onderdelen van het sociaal domein en vergunningverlening, t oezicht en handhaving tot ICT & Geo-taken.

Samenwerking is voor Reusel -De Mierden daarbij geen doel op zich, maar een middel om goede, nabije en toekomstbestendige dienstverlening te organiseren. Tegelijkertijd brengt de huidige samenwerking ook spanning met zich mee. Naarmate taken op meer afstand van de eigen organisatie worden uitgevoerd, nemen vragen toe over grip, sturing, rolverdeling, nabijheid, kwaliteit en kosten. Dat geldt temeer wanneer het samenwerkingslandschap in de loop der tijd is gegroeid tot een geheel van verschillende constructies, deelnemers en werkwijzen, met elk een eigen dynamiek. De directe aanleiding voor dit onderzoek is gelegen in de veranderende context van het bestaande samenwerkingslandschap. In het bijzonder speelt daarbij mee dat de gemeente Oirschot zich, in verband met een voorgenomen fusie met de gemeente Best, terugtrek t uit een deel van de samenwerkingen in de Kempen . Dat vormt voor Reusel -De Mierden een logisch moment om opnieuw te bezien of de huidige inrichting van samenwerking en dienstverlening nog past bij de eigen ambities, bij de bestuurlijke behoefte aan grip e n bij de eisen die de toekomst stelt aan de organisatie. Tegelijkertijd is de aanleiding breder dan alleen deze concrete ontwikkeling.

Binnen en rondom de gemeente leeft al langer de wens om scherper in beeld te krijgen hoe het huidige samenwerkingslandschap functioneert, waar de sterke punten liggen, waar knelpunten worden ervaren en welke keuzeruimte Reusel -De Mierden heeft voor de toekomst. Daarbij gaat het nadrukkelijk niet alleen om de formele structuur van samenwerkingen, maar juist ook om de vraag hoe de gemeente haar visie op dienstverlening, dichtbij, mensgericht, duidelijk en in lijn met ‘Samen Doen’, in de praktijk kan blijven waarmaken. Vanuit die aanleiding is Rijnconsult gevraagd om het bestaande samenwerkingslandschap te onderzoeken, de ervaringen en feiten daarover bijeen te brengen en handelingsperspectief te bieden voor vervolgbesluitvorming. Het onderzoek is daarmee niet opgezet als een zuiver technische exercitie, maar als een verkenning van de vraag hoe Reusel-De Mierden de organisatie van haar dienstverlening zo kan inrichten dat die bestuurlijk uitlegbaar, organisatorisch houdbaar en inhoudelijk passend is bij wat de gemeente vo or inwoners en ondernemers wil betekenen.

De opdracht richt zich op de volgende samenwerkingspartners: • Gemeenschappelijke Regeling Kempengemeenten (GRSK, waarin met Bergeijk, Bladel, Eersel en Oirschot wordt samengewerkt op de vakgebieden maatschappelijke dienstverlening (Wmo, Jeugd, schuldhulpverlening), vergunningen, toezicht en handhaving en ICT) • KempenPlus met Bergeijk, Bladel, Eersel (Oirschot via DVO) • Samenwerking op Milieu & Afval (met Eersel en Oirschot) • Juridische zaken VTH (met Eersel). Gemeente Reusel- De Mierden 8 3.2. Vraag aan Rijnconsult De vraag aan Rijnconsult vloeit voort uit de behoefte van Reusel -De Mierden om de bestaande samenwerkingen tegen het licht te houden en te vertalen naar concrete bestuurlijke handelingsopties. Daarbij staat voor de gemeente centraal dat samenwerking steeds in dienst moet staan van de publieke opgave: goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers, georganiseerd op een manier die past bij de gemeentelijke visie, bestuurlijk uitlegbaar is en voldoende grip biedt op uitvoering, kwaliteit en kosten. In het verlengde daarvan is de centrale vraag als volgt geformuleerd: Ondersteun de gemeente Reusel -De Mierden bij het nemen van gefundeerde beslissingen over welke inhoudelijke (dienstverlenings)onderwerpen wij in onze samenwerkingsaanpak kunnen bijstellen en wat de gevolgen daarvan zijn voor de gemeentelijke organisatie.

Met als doel excellente/steeds betere* dienstverlening te kunnen leveren aan onze inwoners en bedrijven. Om deze hoofdvraag te beantwoorden, richt het onderzoek zich op een aantal samenhangende deelvragen. In de eerste plaats gaat het om de vraag in hoeverre Reusel -De Mierden in de huidige situatie voldoende regie en invloed heeft op de taken die binnen samenwerkingen worden uitgevoerd. Daarnaast gaat het om de duidelijkheid van rollen, verantwoordelijkheden en aansturing : is helder wie waarop stuurt, waar besluiten worden genomen en hoe opdrachtgever -, eigenaars- en opdrachtnemerschap zich tot elkaar verhoude n? Ook is gekeken naar de afstand tussen de uitvoering en de gemeentelijke organisatie en de vraag in hoeverre deze afstand praktisch werkbaar is wanneer bijsturing, maatwerk of snelle afstemming nodig is. Een volgende invalshoek betreft de aansluiting tussen de gemeentelijke visie en de praktijk van samenwerking. Daarbij gaat het om de vraag of de manier waarop taken nu zijn georganiseerd , voldoende past bij de visie van Reusel-De Mierden op dienstverlening en ‘Samen Doen’ en of zich in de praktijk verschillen voordoen in tempo, cultuur, verwachtingen of werkwijzen tussen de gemeente en haar samenwerkingspartners.

Ten slotte is gekeken naar de financiële en organisatorische doelmatigheid van de huidige inrichting: in welke m ate ondersteunt het huidige model een effectieve, efficiënte en toekomstbestendige uitvoering van taken en waar bestaan mogelijkheden tot verbetering? Deze onderzoeksvragen zijn in het onderzoek niet alleen analytisch benaderd, maar ook vertaald naar een meer toekomstgerichte opgave. Het doel van het onderzoek was immers niet uitsluitend om de huidige situatie te beschrijven, maar juist om van daaruit te komen tot scenario’s en handelingsperspectief. Daarom is Rijnconsult gevraagd om de bevindingen te bundelen in een aantal realistische en bestuurlijk relevante toekomstscenario’s, die inzicht geven in mogelijke richtingen voor optimalisatie, herinrichting of het anders positioneren van taken. Het onderzoek heeft daarmee een dubbel karakter: enerzijds een analyse van de huidige inrichting en werking van het samenwerkingslandschap en anderzijds een verkenning van de keuzes die Reusel -De Mierden nu en/of in de komende jaren kan maken. De opbrengst daarvan moet college en raad ondersteunen bij het voeren van het bestuurlijke gesprek over wat de gemeente zelf wil (blijven) doen, wat zij in samenwerking wil organiseren en onder welke voorwaarden dat op een goede manier kan gebeuren.

*Tot slot, wat ‘excellente/steeds betere’ dienstverlening in absolut e of objectieve zin is voor gemeente Reusel -De Mierden, had bij aanvang van dit onderzoek geen vaststaande afbakening of vaststaand kwaliteitsniveau. Daarvoor ontbreken aan de voorkant harde normstellingen en eenduidige, meetbare kwaliteitsindicatoren vanuit Gemeente Reusel-De Mierden. Deze context is de werkelijkheid waarmee is gewerkt. In het licht van het voorgaande is in dit onderzoek gewerkt met de term ‘excellente/steeds betere dienstverlening’ in de zin dat: dienstverlening aansluit bij de Gemeente Reusel- De Mierden 9 eigen visie, wensen en publieke opgave van de gemeente en die voortdurend wordt verbeterd op basis van ervaring, signalen, resultaten en veranderende behoeften van inwoners en ondernemers rekening houdend met de criteria Robuustheid/kwetsbaarheid, Flexibiliteit, Effectiviteit en Nabijheid (nader toegelicht in paragraaf 4.2.). 3.3. Aanpak Voor dit onderzoek is een combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve onderzoeksmethoden toegepast. Die combinatie past bij de aard van de vraag van Reusel -De Mierden. Enerzijds gaat het om feitelijke vragen over taken, sturing, governance, kosten en prestaties. Anderzijds gaat het om ervaringen, beelden, verhoudingen en het handelingsvermogen van betr okkenen in de praktijk.

Om recht te doen aan beide kanten van het vraagstuk hebben wij het onderzoek ingericht als een iteratief proces van ophalen, analyseren, toetsen en verdiepen. Daarbij is gewerkt met een projectstructuur bestaande uit een stuurgroep en projectgroep, zodat voortgang, focus en afstemming gedurende het onderzoek voldoende aandacht krijgen. Een belangrijk onderdeel van de aanpak bestond uit document - en dossieranalyse. We hebben relevante stukken bestudeerd, waaronder bestaande visies, begrotingen, jaarrekeningen, samenwerkingsovereenkomsten, governance-documenten en eerdere analyses. Deze do cumentstudie vormde de feitelijke basis onder het onderzoek en hielp om het huidige samenwerkingslandschap, de formele inrichting en de beschikbare sturingsinformatie in beeld te brengen. Parallel daaraan hebben wij interviews en groepsgesprekken gevoerd met betrokkenen vanuit de gemeente en de samenwerkingsverbanden. Deze gesprekken waren erop gericht om zicht te krijgen op ervaringen met de kwaliteit van de dienstverlening, de manier van samenwerken, de ervaren grip op uitvoering en financiën en de kansen en risico’s voor de toekomst. De interviews waren semigestructureerd van opzet: we werkten met een vaste thematische leidraad, maar hielden ruimte om door te vragen op specifieke ervaringen, voorbeelden en zorgen.

Bevindingen uit gesprekken en documenten zijn waar mogelijk vervolgens op hoofdlijnen teruggelegd ter verificatie, zodat feitelijke onjuistheden konden worden gecorrigeerd en observaties konden worden aangescherpt. Naast de interviews hebben wij expliciet ruimte gemaakt voor gezamenlijke reflectie met betrokkenen binnen Reusel-De Mierden. Met medewerkers van de gemeente is een dialoogbijeenkomst georganiseerd, waarin is opgehaald hoe zij kijken naar de huidige samenw erkingen, welke randvoorwaarden volgens hen van belang zijn voor goede dienstverlening en waar zij verbeterpunten zien. Deze bijeenkomst had het karakter van gezamenlijke beeldvorming en verrijking van het onderzoek. Ook met de gemeenteraad zijn werkbijeen komsten georganiseerd. Deze bijeenkomsten waren bedoeld om informatie op te halen over de manier waarop de raad kijkt naar dienstverlening, grip, financiën en samenwerking en om de raad mee te nemen in de opbouw van het onderzoek en de verdere scenarioverk enning. Daarmee is de raad niet alleen geïnformeerd, maar ook in de gelegenheid gesteld om vroegtijdig aandachtspunten, waarden en afwegingscriteria mee te geven. Voor de kwantitatieve kant van het onderzoek hebben wij gebruikgemaakt van beschikbare cijfers en aanvullende financiële analyses.

Daarbij is niet alleen gekeken naar de cijfers die in de verschillende samenwerkingen en gemeentelijke documenten beschikbaar waren, maar ook naar de betrouwbaarheid, herleidbaarheid en betekenis van die cijfers. Waar nodig zijn cijfers nader gecontroleerd, gespiegeld of verdiept, onder meer met behulp van benchmarkinformatie en analyses op taakvelden en uitgaven. Juist omdat ci jfers in dit soort vraagstukken niet vanzelfsprekend eenduidig zijn, hebben wij ze steeds in samenhang bezien met de kwalitatieve opbrengsten uit gesprekken en bijeenkomsten. Op die manier hebben we geprobeerd schijnzekerheid te voorkomen en cijfers niet geïsoleerd, maar in hun context te duiden. De kern van onze methode was het combineren van verschillende bronnen, perspectieven en soorten informatie om tot een zo zorgvuldig mogelijk beeld te komen. Niet één gesprek, één document of één cijferbron was leidend. Juist in de combinatie van documentat ie, interviews, verificatie, dialoogbijeenkomsten, werkbijeenkomsten met Gemeente Reusel- De Mierden 10 de raad en cijfermatige analyses ontstond zicht op zowel de feitelijke inrichting van het samenwerkingslandschap als op de manier waarop dit in de praktijk wordt ervaren. Deze aanpak bood de basis om de huidige situatie te analyseren en te komen tot bestuurlijk relevante scenario’s voor het vervolg. Gemeente Reusel- De Mierden 4.

| Dienstverlening In dit hoofdstuk gaan we nader in op het thema dienstverlening: hoe wordt die op dit moment beoordeeld en wat vraagt Reusel-De Mierden op dit vlak van de samenwerkingen? Het leveren | van excellente/steeds betere dienstverlening is een continu streven voor gemeente Reusel-De Mierden. Echter is de vraag wat dat in de praktijk van Reusel-De Mierden daadwerkelijk betekent, complexer dan het op het eerste oog lijkt. Een scherpe afbakening met bijvoorbeeld doelen en normen vanuit de gemeente(raad) ontbreekt en wat goede en passende dienstverlening is, is ook continu aan (externe) verandering onderhevig, waarbij behoeften kunnen variëren binnen en tussen de verschillende betrokkenen (inwoners, bedrijven). Dat betekent echter niet dat er geen handvatten zijn waarop voortgebouwd kan worden. Enerzijds heeft de gemeente Reusel-De | Mierden | bij | monde | van | de | gemeenteraad | uitgesproken | wat | zij | wil | en | verwacht | als | het | op dienstverlening aankomt door middel van verschillende visiestukken. In 4.2. beschrijven we deze kort en maken we een vertaalslag naar wat ze betekenen voor (het beoordelen van) de toekomstige inrichting. Daarvoor geven we, voor zover beschikbaar, in 4.1. de (beoordelings)cijfers weer voor wat betreft de dienstverlening van Reusel- De Mierden op het niveau van de samenwerkingen. 4.1.

| Beoordeling huidige dienstverlening Om een beeld te schetsen van hoe de huidige dienstverlening wordt ervaren, geven we in deze paragraaf een samenvatting van de beschikbare beoordelingscijfers. De onderliggende stukken zijn door gemeente Reusel-De Mierden aangeleverd: cliëntervaringsonderzoeken (CEO) van ZorgfocuZ over Wmo, Jeugdwet, Bijzondere Bijstand, Schuldhulpverlening en Sociaal Raadslieden Werk (over 2024), plus het toezichtsoordeel Omgevingsrecht 2025 van de provincie Noord-Brabant. Bij het lezen gelden een aantal beperkingen: • | Het beeld van de beoordeling dat we hier schetsen gaat over een beperkt aantal wetten/onderwerpen. Wij baseren ons op de documenten die aan ons beschikbaar zijn gesteld. • | De respons is bij de meeste onderzoeken laag, waardoor uitkomsten deels indicatief zijn. • | Een deel van de bronnen is Kempengemeenten-breed en niet los herleidbaar naar Reusel-De Mierden. • | Het omgevingsrecht is een toezichtsoordeel over de uitvoering, geen meting van inwonerbeleving. Een vergelijking (hoe het cijfer van Reusel-De Mierden zich verhoudt ten opzichte van andere gemeenten of landelijk gemiddelde) is alleen mogelijk voor Wmo en Jeugd. Voor de overige onderwerpen is geen bruikbare vergelijking beschikbaar.

Wet / | Uitvoerende | Type bron & | Rapport- | Kernbeeld | Observaties en kanttekeningen | Vergelijking onderwerp | organisatie | meetjaar | cijfer Wmo | Reusel-De | CEO ZorgfocuZ, | 8,2 | Inwoners voelen zich | Relatief stevige bron: respons 43% | Ligt in lijn met het landelijke (maatwerk- | Mierden en | 2024 (Reusel-De | (ondersteun | serieus genomen en | (198 van 464) en een meerjarige reeks | beeld (landelijk circa 75-85% voorziening | GRSK / | Mierden- | ing); 8,2 | snel geholpen; | vanaf 2015. Signaal van wachttijd: 8% | tevreden)1 en) | afdeling MD | specifiek) | (aanvraag) | waardering al jaren | vindt tijd van beslissing tot start te stabiel hoog. | lang; losse klacht over niet-opgestarte hulp. Jeugdwet | GRSK / CJG+ | CEO ZorgfocuZ, | 8,3 hulp | Positief beeld over hulp | Resultaatscores grotendeels op | Geen hard landelijk gemiddelde (jeugdhulp) | De Kempen | 2024 (Reusel-De | (indicatief); | en samenwerking; 67% | minder dan vijf respondenten; alleen | gevonden; indicatief beeld uit Mierden- | 7,0 | weet waar hij of zij | aanvraag en toegang breder gevuld. | recente (2024) gemeentelijke specifiek) | aanvraag | terecht kan. | Zeer kleine aantallen: 9 ouders (13%) | jeugd-CEO’s: rapportcijfer hulp en 5 jongeren (19%).

| circa 7,8, weten waar terecht circa 68%, snel geholpen circa 72%2 Bijzondere | GRSK / | CEO ZorgfocuZ, | 6,6 | Wisselend beeld; | Lager gewaardeerd dan Wmo en | Geen goede vergelijking Bijstand* | afdeling MD | 2023 (Reusel-De | (financiële | redzaamheid en | SRW; helft ervaart een drempel om | mogelijk Mierden- | tegemoetko | vertrouwen lopen in | hulp te zoeken. Zeer lage respons: 8 specifiek) | ming, | 2023 terug t.o.v. 2022. | inwoners (11%), gedaald van 22% in 2022. Sterke jaarschommelingen. 1 Landelijke rapportage cliëntervaringsonderzoek Wmo (peiljaar 2020; omdat de onderzoeken destijds nog vormvast waren en daarmee vergelijkbaar). De betekenis van 75-85% van de inwoners tevreden duidt op een rapportcijfer van 6 of hoger. 10-15% gaf in een onvoldoende rapportcijfer. 2 Indicatief beeld is gebaseerd op cliënttevredenheidsonderzoeken Jeugd van de gemeenten: Alkmaar, Midden-Groningen, Oude-IJsselstreek en Winterswijk.

11 Gemeente Reusel- De Mierden Wet / | Uitvoerende | Type bron & | Rapport- | Kernbeeld | Observaties en kanttekeningen | Vergelijking onderwerp | organisatie | meetjaar | cijfer bedrag); 7,0 (aanvraag) Schuldhulp | GRSK / | CEO ZorgfocuZ, | 6,3 | Laagste waardering | Niet los herleidbaar naar Reusel-De | Geen goede vergelijking verlening | afdeling MD (5 | 2024 | (ondersteun | binnen het sociaal | Mierden: totaalscore van vijf | mogelijk Kempengeme | (Kempenbreed) | ing); 6,4 | domein; | gemeenten samen. Lage respons: 18 enten) | (contact | bereikbaarheid en | inwoners (15%) over vijf gemeenten. MD) | verbetergevoel dalen | Niet getoetst op significantie. t.o.v. 2023. Sociaal | GRSK / | CEO ZorgfocuZ, | 8,9 (hulp); | Hoogste waardering | Niet los herleidbaar naar Reusel-De | Geen goede vergelijking Raadsliede | afdeling MD | 2024 | 8,3 (contact | van alle diensten; | Mierden: totaalscore | mogelijk n Werk | (Kempengem | (Kempenbreed) | MD) | bereikbaarheid en | Kempengemeenten. Zeer lage eenten) | begrip scoren 100%. | respons: 7 inwoners (14%). Opgeloste hulpvraag daalt van 68% naar 33%, bij klein aantal.

Omgevings | Gemeente | IBT- | Eindoordeel | Wettelijke VTH- | Geen cliëntervaring maar een | Geen goede vergelijking recht (VTH) | Reusel-De | toezichtsoordeel | ‘voldoet’ | documenten tijdig en | toezichtsoordeel: zegt iets over | mogelijk Mierden+ | provincie Noord- | (kwaliteit | grotendeels op orde; | kwaliteit van de uitvoering, niet over ODZOB | Brabant, 2025 | 96,67%) | gemeente behoort tot | inwonerbeleving. Eén herhaald (Reusel-De | de koplopers in | verbeterpunt: evaluatie uitvoering Mierden- | tijdigheid. | omgevingsplanregels (‘voldoet specifiek) | gedeeltelijk’). *Taken voor wat betreft de uitvoering van bijzondere bijstand zijn per 1 | -1-2026 overgegaan van GRSK naar KempenPlus. Het | geschetste | beeld is overwegend positief, maar de bewijskracht verschilt sterk. Alleen de Wmo biedt een stevige, meerjarige basis en laat een gemiddeld hoge waardering (8,2) zien. Jeugdwet, Bijzondere Bijstand, Schuldhulpverlening en Sociaal Raadslieden Werk steunen o | p kleine aantallen | en/of zijn Kempengemeenten- breed. Deze cijfers zijn daarmee indicatief of niet los herleidbaar naar Reusel | -De Mierden. Binnen die marges valt op dat Schuldhulpverlening en Bijzondere Bijstand structureel lager scoren dan de overige diens | ten. Bij VTH is het beeld dat de uitvoering op orde is, maar | ontbreekt de inwoners- en ondernemersbeleving.

De vergelijking met andere gemeenten is per saldo beperkt. Alleen de Wmo | is met enige zekerheid te duiden: die ligt in lijn met het landelijke en regionale beeld. Jeugdwet is hooguit indicatief vergelijkbaar, maar ligt in Reusel | - De Mierden redelijk goed in lijn ten opzichte van andere gemeenten. Voor wat betreft de dienstverlening van KempenPlus hebben we niet de beschikking over beoordelingscijfers. Wel worden | er | in | de | rapportage | over | de | optimalisering | van | KempenPlus | enkele | vergelijkende | perspectieven aangehaald,3 waarbij de algemene conclusie is dat het beeld van de bijstandsafhankelijkheid relatief gunstig is. Dat uit zich in een forse daling van de bijstandsafhankelijkheid in de afgelopen jaren en positieve saldi op het BUIG | -budget. Ook worden relatief veel mensen met een arbeidsbeperking aan het werk geholpen. Een relatief groot deel is echter wel aan het werk in het sociaal ontwikkelbedrijf | . 4.2. | Wat Reusel-De Mierden vraagt op het gebied van dienstverlening Twee documenten vormen een belangrijk fundament onder hoe vanuit Reusel | -De Mierden naar dienstverlening wordt gekeken. Dit zijn de dienstverlening | svisie ‘Zie de mens’ en de organisatiefilosofie/-visie ‘Samen Doen!’. We geven samengevat een weergave van de inhoud van beide documenten, waarna we de vertaling maken naar de betekenis voor dit onderzoek.

Dienstverleningsvisie – Zie de mens Visie: voor ons is de mens zien en waarde toevoegen DE essentie van dienstverlening. Concreet betekent dit dat we kiezen voor een mensgerichte dienstverlening waarbij onze inwoners centraal staan. We verkennen wat de behoeften van de inwoners zijn. We gaan de ander helpen zoals hij of zij geholpen wil worden. Door bewust te luisteren en te kijken naar onze inwoners zijn we van betekenis en creëren we waarde. Uitgangspunten: 3 RAPPORT Optimalisering uitvoering KempenPlus – Berenschot (2025) 12 Gemeente Reusel- De Mierden 13 1. We verplaatsen ons in de belevingswereld van de inwoners 2. We communiceren duidelijk en eenvoudig 3. We werken intern en extern samen in het belang van onze inwoners Wat verstaan we onder dienstverlening? • Dienstverlening is een mentaliteit. • Dit vraagt, naast een adequaat instrumentarium, om dienstverlenend gedrag: luisteren met een open houding, faciliteren, meedenken, kijken door de bril van “mogelijk maken”, nieuwsgierigheid, bereidheid tot maatwerk. • Dienstverlening gaat over alle werkzaamheden in onze gemeente. Het omvat daarom meer dan het optimaliseren van onze frontoffice. Het gaat over hoe onze medewerkers hun werk doen in de veranderende samenleving.

Organisatiefilosofie & organisatievisie Samen Doen! Visie: “In onze gemeente hebben we allemaal hetzelfde belang: onze kernen, natuur, lokale economie, verenigingen en scholen morgen beter maken dan vandaag. We willen allemaal vooruit. Maar daarbij komen we onvermijdelijk drempels tegen. Ingewikkelde wetgeving, langdurige processen, tegenstrijdige belangen. Als gemeente willen wij geen extra drempel zijn. Wij staan naast de inwoner of ondernemer en helpen hen over die drempels heen. We werken samen. Wetten, regels en afspraken zijn de kaders waarbinnen we we rken. Soms zijn het handvatten waarmee we mensen vooruit kunnen helpen. Maar het zijn geen doelen op zich. Wij zijn er niet voor de wet. Wij zijn er voor elkaar. Want alleen samen maken we Reusel-De Mierden morgen beter dan vandaag. Dat is Samen Doen!” De volgende kernwaarden staan daarbij centraal: • We leven ons in de ander in • We doen wat helpt in plaats van wat hoort • We zijn open en transparant • We werken vanuit verantwoordelijkheid en vertrouwen. Doorvertaling van visie op dienstverlening Onderstaande doorvertaling van de visie van de gemeente Reusel -De Mierden hebben we gemaakt met als doel concreter te worden in wat de vraag is en aandachtspunten zijn voor de uitvoerende taken die de gemeente in samenwerkingen heeft georganiseerd.

Het biedt daarmee de ingrediënten voor een kader voor de dienstverlening, waarmee de huidige werking kan worden beoordeeld (zie 5. Analyse) en criteria kunnen worden geformuleerd voor de toekomstige inrichting (zie 7. Scenario’s). Wat vraagt Reusel-De Mierden qua dienstverlening? Mensgerichte, nabije dienstverlening. Aansluiten op visie “Zie de Mens”: persoonlijk contact, maatwerk en snelle, duidelijke klantprocessen. Dienstverlening moet eenvoudig, begrijpelijk en efficiënt zijn. Samenwerkingspartners moeten inwoners het gevoel geven dat zij te maken hebben met “één gemeente ” (de eigen gemeente) , ook wanneer uitvoering bij een GR ligt . Wens om d irect te kunnen sturen op kwaliteit: duidelijke KPI’s, inzicht in casuïstiek, tijdige rapportages en voorspelbare prestaties . Dienstverlening moet aantoonbaar bijdragen aan de maatschappelijke opgaven Wat vraagt Reusel-De Mierden qua kwaliteit? Professionele uitvoering: deskundig, betrouwbaar en zorgvuldig werken, met consistente beoordeling van aanvragen en tijdige afhandeling. Gemeente Reusel- De Mierden 14 Continu verbeteren. De gemeente verwacht lerend vermogen: analyses en handelen op basis van data, reflectie op knelpunten en doorontwikkeling van processen . Eenduidige en transparante informatievoorziening. Kwaliteit moet meetbaar en uitlegbaar zijn naar college en raad.

Wat vraagt Reusel-De Mierden qua manier van werken? Helderheid in rollen en mandaten. Weten wie beslist, wie uitvoert en wie aanspreekpunt is (duidelijkheid over opdrachtgever, -nemer en eigenaar). Governance moet kloppen: duidelijke positionering van AB/DB, mandaten die passen bij taken, en transparante besluitvorming. Samenwerken volgens gedeelde waarden. Transparantie, open communicatie, risicobeheersing (vraagt ook gesprek en definitie van risico’s) en “samen doen” zijn kernbegrippen. Partners worden verwacht cultuur en werkwijzen van Reusel-De Mierden te spiegelen (en dus te kennen). Wat vraagt de gemeente om grip te houden? Regie. De gemeente wil daadwerkelijk kunnen bijsturen. Dit betekent: begrijpelijke begrotingen, inzicht in kostprijzen, realistische verdeelsleutels en tijdige signalering van afwijkingen en deze delen met het college en daar waar nodig de raad. Partners in de samenwerking moeten in staat zijn effecten van keuzes op langere termijn inzichtelijk te maken. Daarbij is (objectieve) onderbouwing van belang. Besluitvorming kan daarmee steunen op cijfers en casuïstiek, niet op aannames . Met betrekking tot de wens tot grip valt ons op dat er binnen Reusel -De Mierden geen eenduidige opvatting bestaat wanneer er sprake is van grip en het gewenste niveau waarop bijgestuurd kan worden.

Uitwerking daarvan is wel wenselijk , waarbij ook rekening moet worden gehouden met de (juridische) autonomie van Gemeenschappelijke Regelingen en de belangen van samenwerkingspartners . In hoofdstuk 6 (Verbeterplan) bouwen we hierop voort. Betekenis voor het onderzoek Bovenstaande uitwerking van wat Reusel -De Mierden vraagt op het gebied van dienstverlening heeft op twee manieren betekenis voor het onderzoek. Allereerst biedt het een kader voor de analyse van de huidige situatie. De verschillende vragen van Reusel -De Mierden zoals beschreven kunnen worden getoetst in de praktijk. Bijvoorbeeld: worden de verschillende rollen in samenwerkingen op de juiste wijze ingevuld? Op welke wijze kan grip en invloed worden uitgeoefend op de uitvoerende taken door de gemeente? Welke sturingsinformatie/rapportages zijn er beschikbaar? Wordt de visie van Reusel-De Mierden actief besproken in het samenspel met de samenwerkingspartners? Etc. Ten tweede biedt het inhoudelijke handvatten om (toekomstige) dienstverlening te beoordelen.

Daarbij constateren we dat excellente dienstverlening op basis van de visie van Reusel-De Mierden op basis van een aantal elementen kan worden beoordeeld: • Nabijheid van dienstverlening (enerzijds: kan de inwoner makkelijk ‘aankloppen’ en de gemeente benaderen, anderzijds: ken je de inwoner/de lokale context en kan je daarop sturen, heb je grip) • Robuustheid/kwetsbaarheid van de dienstverlening (mensen: is de inrichting robuust genoeg, geen éénpitters, voldoende kennis en expertise. Middelen: bijv. beschikbaarheid van ICT) • Flexibiliteit van de dienstverlening (enerzijds: zijn we in staat adequaat te reageren op incidenten en calamiteiten, anderzijds: zijn we in staat in te spelen op nieuwe vragen/ontwikkelingen) • Effectiviteit van dienstverlening (doen we de goede dingen, doen we de dingen goed . Zowel qua beoordeling als kostenefficiëntie) Dit kader hanteren we in hoofdstuk 7 voor de beoordeling van de verschillende toekomstscenario’s. Gemeente Reusel- De Mierden 15 5. Het samenwerkingslandschap In dit hoofdstuk wordt het huidige samenwerkingslandschap beschreven. Allereerst gaat het daarbij in meer beschrijvende zin om de historie, de huidige situatie en de toekomstige uitdagingen. Vervolgens zoomen we in de analyse van de huidige situatie in langs de lijnen governance, samenwerking en financiën. 5.1.

Historie Voor Reusel -De Mierden is samenwerken in de Kempen al geruime tijd staande praktijk. Een belangrijk deel daarvan is ondergebracht in de Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten (GRSK), waarin Reusel-De Mierden sinds 2010 samenwerkt met Bergeijk, Bladel, Eersel en Oirschot op de thema’s VTH, maatschappelijke dienstverlening en het SSC. Sinds 2003 werkten de genoemde gemeenten al intensief samen op diverse gebieden. Voor taken rond werk, inkomen en participatie is Reusel -De Mierden daarnaast gaan samenwerken via KempenPlus (met Bergeijk, Bladel en Eersel). In de regeling van KempenPlus is expliciet opgenomen dat deze samenwerking voortbouwt op de invoering van de Participatiewet per 1 januari 2015. In de loop van de tijd is het takenpakket verbreed. Voor Reusel -De Mierden is daarbij van belang dat taken als bijzondere bijstand, minimabeleid en Participatieregeling 18+ inmiddels via KempenPlus worden uitgevoerd en dus n iet meer binnen de GRSK vallen. Vanaf 2022 en vooral per 2023 en 2024 is het samenwerkingslandschap voor Reusel-De Mierden herschikt. Binnen de GRSK leidde het traject ‘ Opnieuw Verbinden ’ tot een andere inrichting . Daarbij zijn VTH-taken anders georganiseerd (deels teruggehaald). Ook is P&O teruggehaald en een aanvullende knip aangebracht tussen beleid en uitvoering.

Voor Reusel-De Mierden betekende dit dat een deel van de taken in de eigen organisatie of in andere samenwerkingsvormen (Juridische zaken VTH en Milieu/Afval) werd belegd, terwijl andere taken regionaal bleven georganiseerd. Naast de gemeenschappelijke regelingen is Reusel -De Mierden ook gaan werken met kleinere, taakgerichte samenwerkingen. Voor milieu en afval wordt samengewerkt met Oirschot en Eersel, terwijl voor Juridische zaken VTH wordt samengewerkt met alleen Eersel (als gevolg van teruggekomen taken in het kader van ‘Opnieuw Verbinden’). Daarmee is voor Reusel -De Mierden een samenwerkingslandschap ontstaan waarin niet alle taken meer in één regionale vorm zijn ondergebracht, maar per taak is gekozen voor een passende constructie. 5.2. Beschrijving huidig samenwerkingslandschap (IST) Onderstaand wordt een kort overzicht van de verschillende samenwerkingen gegeven waarop dit onderzoek betrekking heeft: hun vorm, inrichting en taakgebieden. Samenwerkin g Vorm en deelnemers Organisatie en governance Taken voor Reusel-De Mierden Omvang GRSK (Gemeenscha ppelijke Regeling Samenwerkin g Kempengeme enten) Openbaar lichaam (Wgr) met eigen rechtspersoonlijkheid sinds 1-1-2010. Deelnemers Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot, Reusel-De Mierden. Drie taakvelden: MD, VTH, SSC (zie tabel 2). AB: 3 leden per gemeente; DB: 6 leden; voorzitter uit AB; directeur is secretaris.

Bestuurscommissies MD, SSC, VTH en Financiën & Bedrijfsvoering. Taken via delegatie of mandaat. MD: Wmo (waarbij frontoffice bij Reusel-De Mierden zelf belegd is), Jeugd en Schuldhulpverlening. VTH: Vergunningverlening, toezicht en handhaving (met uitzondering van juridisch-vth en APV/bijzondere wetten); SSC: ICT (hardware, software), Geo-dienstverlening en BAG; technische ontzorging GRSK, KempenPlus en gemeenten. 25,11 Fte (globale inschatting door GRSK van toedeling Fte aan Reusel-De Mierden) VTH: 7,42 Fte MD: 11,05 fte SSC: 6,64 fte KempenPlus Bedrijfsvoeringsorganisatie (Wgr), Participatiebedrijf; deelnemers Bergeijk, Bladel, Eersel, Reusel-De Bestuur bestaande uit een wethouder van elke deelnemende gemeente. Bijgestaan door drie externe leden uit het Uitvoering van de Participatiewet en de Wsw. Uitkeringsverstrekking. Verstrekken loonkostensubsidie. Re-integratie. Beschut werk (LKS- beschut). Opstap- en vangnetbanen (LKS-intern). Begeleiding en jobcoaching van mensen met een loonkostensubsidie (LKS-extern). Bijzondere bijstand. Inburgering. 115 fte (2023, gezamenlijk. Met verdeelsleutel Gemeente Reusel- De Mierden 16 Samenwerkin g Vorm en deelnemers Organisatie en governance Taken voor Reusel-De Mierden Omvang Mierden; Oirschot neemt deel via DVO. bedrijfsleven. Beleidsarme uitvoeringsorganisatie; eigen directeur.

geeft dit ingeschat 16Fte) Milieusamen werking Milieutaken binnen de samenwerking Eersel- Oirschot-Reusel-De Mierden. Samenwerkingsovereenko mst waarbij taken zijn ondergebracht bij gemeente Eersel. Beleid op het gebied van milieu en afval, uitvoering afvalbeleid. 4,33 Fte (gezamenlijk) Juridische zaken VTH Samenwerking op juridische zaken Omgevingsrecht tussen Eersel en Reusel-De Mierden sinds 1-1-2023. Taken zijn verdeeld over de organisaties van Eersel en Reusel-De Mierden. Elk hebben tweetal functies met onderlinge uitwisseling. Juridische handhaving op het gebied van Omgevingswet en openbare orde en veiligheid. Bezwaar en beroep op vergunning Omgevingswet. 4 Fte (gezamenlijk) Tabel: overzicht samenwerkingsverbanden Reusel-De Mierden 5.3. Trends en ontwikkelingen relevant binnen 5 jaar Verschillende externe trends en ontwikkelingen zijn (tussen nu en) de komende vijf jaar relevant voor wat betreft de taakvelden die Reusel -De Mierden in samenwerkingen heeft belegd. We lichten ze hier kernachtig toe, e en uitgebreide toelichting en onderbouwing van deze trends en ontwikkelingen staat in bijlage D . Trends en ontwikkelingen: 1. Korte kenschets van de gemeente Reusel-De Mierden Reusel-De Mierden is een licht groeiende plattelandsgemeente met circa 13.700 inwoners, relatief veel ouderen en grotere huishoudens dan landelijk gemiddeld. 2.

Arbeidsmarktontwikkeling De structurele krapte op de arbeidsmarkt raakt juist de gemeentelijke kernfuncties, waardoor kleine gemeenten extra kwetsbaar zijn in continuïteit en uitvoeringskracht. De combinatie van vergrijzing, hoge uitstroom van jongeren, werkdruk en verzuim maakt behoud van kennis en personeel steeds urgenter. 3. Jeugdzorg via de Hervormingsagenda Landelijke hervormingen dwingen gemeenten tot stevigere regionale samenwerking en beperken de ruimte om specialistische jeugdzorg lokaal te organiseren. 4. Wmo-gebruik, vergrijzing en abonnementstarief De Wmo-vraag en kosten stijgen structureel door vergrijzing en het abonnementstarief, wat de druk op gemeentelijke budgetten verder opvoert. 5. Beweging naar integrale toegang Gemeenten bewegen naar één integrale toegang in het sociaal domein en dat vraagt zowel robuuste lokale teams als bovenlokale borging van specialistische kennis. 6. De Omgevingswet De Omgevingswet vergroot de inhoudelijke en personele druk in het fysieke domein, vooral op specialistische functies die al moeilijk vervulbaar zijn. 7. Nieuwe boa-bestel Het nieuwe boa-bestel vraagt meer professionalisering, scholing en werkgeverschap, wat voor kleine gemeenten organisatorisch en financieel zwaarder wordt. 8.

Interbestuurlijk Programma (IBP)-VTH Het IBP-VTH versterkt de beweging naar een meer uniforme en regionaal georganiseerde uitvoering van VTH - taken, met hogere eisen aan kwaliteit en sturing. Gemeente Reusel- De Mierden 17 9. Financiële ontwikkelingen De gemeentefinanciën blijven structureel onder druk, waardoor (kleine) gemeenten vaker voor scherpe keuzes komen te staan. 10. AI en automatisering AI biedt kansen om productiviteit te verhogen, maar vraagt tegelijk om kennis en veilige toepassing wat kleine gemeenten lastig zelfstandig te organiseren is. 11. Digitale weerbaarheid Toenemende cyberdreiging en strengere wetgeving maken digitale veiligheid tot een groter bestuurlijk risico, terwijl kleine gemeenten hiervoor juist beperkt eigen vermogen hebben. 5.4. Analyse governance Onderstaande analyse is opgesteld op basis van de huidige inrichting en werking van de governance van de verschillende samenwerkingen (hoofdzakelijk de GR’en). Deze analyse is gebaseerd op documenten: afspraken, overeenkomsten, gesprekken en interviews en al dan niet vastgelegde werkwijzen. De analyse loopt langs een zestal principes van Good Governance4: 1. De rollen van eigenaar, opdrachtgever en opdrachtnemer worden onderscheiden Het college is eigenaar- en opdrachtgever in de onderzochte samenwerkingen.

De eigenaar dient ervoor te zorgen dat de samenwerking in stand wordt gehouden, is verantwoordelijk voor de continuïteit van de samenwerking en stelt de kaders vast waarbinnen de samenwerking handelt. De eigenaar is daarmee verantwoordelijk voor de financiële, personele en strategische continuïteit van de samenwerking. Als opdrachtgever vraagt het college van de samenwerking de afgesproken producten en diensten te leveren tegen de vastgestelde prijs en binnen afgesproken prestatienormen en zorgt ook voor een goede relatie met de opdrachtnemer. Het valt ons op dat de twee rollen van eigenaar en opdrachtgever binnen het college van Reusel-De Mierden niet zijn gescheiden. De rol van opdrachtnemers berust bij de verbonden partij of , indien dat geregeld is in de samenwerkingsovereenkomst, bij de samenwerkingspar tij. Bij de GR is dat het dagelijks bestuur. Die is voor verantwoordelijk voor de aard en omvang van de dienstverlening, de wijze waarop diensten worden verleend en voor zoveel als mogelijk standaardisatie van de diensten, producten en processen. In de samenwerkingen (zowel op basis van een GR als bij een samenwerkingsovereenkomst ) vereist good governance een heldere inrichting, waarin duidelijk is bij wie de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden belegd zijn.

Het samenspel en de rollen van eigenaar, opdrachtnemer en opdrachtgever dienen in vorm, proces en relatie goed in evenwicht te zijn. Dat vraagt om duidelijkheid en helderheid van deze drie elementen in de samenwerking. Deze helderheid wordt geboden door de beschikbare instrumenten zoals gemeenschappelijke regelingen, delegatie-of mandaatbesluiten, dienstverleningsovereenkomsten. De ervaren /geconstateerde onduidelijkheden in verschillende (beleids)processen, zoals input van de gemeente, timing van besluitvorming, explicitering van doelen en resultaten, brengen dit aan het licht. Hoewel de taken op hoofdlijnen in de gemeenschappelijke regel ingen zijn beschreven, is de uitwerking hiervan onvoldoende uitgekristalliseerd. Zo ontbreken veelal dienstverleningsovereenkomsten, op basis waarvan de opdrachtgever de gewenste uitvoering en het servicelevel kan bepalen en daarop kan sturen e n is voor de opdrachtnemer onvoldoende scherp wat , wanneer en hoe geleverd dient te worden . Evenmin is er een gezamenlijk opdrachtgeversoverleg van alle deelnemers. 4 PROOF Adviseurs, dr.mr. Rob de Greef en dr.mr. Maarten Hageman, Een aanzet vanuit de praktijk voor een Code Cooperative Governance: goed bestuur en toezicht bij gemeentelijke samenwerking.

Gemeente Reusel- De Mierden 18 Wat niet bijdraagt aan duidelijkheid is het versnipperde samenwerkingslandschap, waarbij taken binnen dezelfde domeinen zijn belegd bij verschillende samenwerkingspartners. VTH-taken zijn gemandateerd aan de GRSK . Deze taken zijn versnipperd over: de Omgevingsdienst (ODZOB), de GRSK, de Juridische zaken VTH en de gemeente zelf. Dat bemoeilijkt de afstemming. De Omgevingswet gaat uit van een integrale benadering. Met het oog daarop wordt toegewerkt naar een meer robuuste organisatie die hier invulling aan kan geven (in het kader van IBP-VTH, zie bijlage Trends en Ontwikkelingen). Er wordt (ten tijde van het schrijven van dit rapport) een nieuwe gemeenschappelijke regeling ingericht onder de naam ‘Samen voor de Jeugd ’, die met name toeziet op de transformatie van (hoog)specialistische jeugdhulp en de inkoop van gespecialiseerde jeugdhulp. Noodzakelijk hiervoor is een goed afwegingskader om ervoor te zorgen dat de eenheid en afstemming binnen de jeugdzorg op een goede en zorgvuldig overwogen manier wordt overwogen. Deze nieuwe GR roept de vraag op hoe deze zich verhoudt tot Jeugdtaken binnen GRSK. Het is zeer de vraag of bij het ontbreken van een visie op samenwerking deze verhouding meegenomen is.

Deze huidige versnippering bemoeilijkt, vanwege de daarvoor in te zetten tijd en menskracht die dat vergt, de bepaling en de uitvoering van het door de gemeente gewenste beleid, waardoor de kans groot is dat de samenhang, het overzicht en de sturing op beleid en op sa menwerking door de gemeente om hun doelen te realiseren, onder druk komen te staan. De bestaande versnippering draagt niet bij aan good governance, omdat het evenwicht moeilijk te vinden is in de veelheid van taken op verschillende fronten. De gemeente is uiteindelijk verantwoordelijk voor zowel de samenhang van het beleid als een daarbij passende uitvoering. Omdat veel taken gedelegeerd zijn, lijkt veel uitvoering buiten het gezichtsveld van de gemeente plaats te vinden en is een sterke regie van de gemeente nodig. Het ontbreken van visie en rolzuiverheid maakt dat de gemeente dit onvoldoende realiseert. In dezen is het onderscheid tussen mandaat en delegatie van belang . Delegatie betekent dat de eindverantwoordelijkheid en dus de besluitvorming bij de samenwerking komt te liggen . De gemeente laat daarmee de uitvoering van de taken grotendeels los. Wat niet betekent dat de inhoud van de taken door het samenwerkingsverband bepaald wordt.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://reuseldemierden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f00421e9-5f76-4202-8e77-72ba7b82b8a6?agendaItemId=09659cb3-ab51-4a7a-af5b-62a687bdbf5d