CConstaterende datReusel-De Mierden
Koppel je AI →
Document · PDF

Samenwerken in een nieuwe context - Rapportage

Gemeenteraad 29 juni 2026, gemeente Reusel-De MierdenBij agendapunt: Toekomstige organisatiestructuur44.221 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 6

De raad/het college bepalen wat op beleidsmatig niveau de inhoud van de taak behelst en in de uitvoering zorgt het samenwerkingsverband ervoor dat die plaatsvindt binnen de kaders van het vastgestelde beleid. Delegatie zegt overigens niets over de benodigde manier van samenwerking an sich. Als voorbeeld: zo hoort het vaststellen van beleidsregels bij de gedelegeerde bevoegdheden. Het overdragen van bevoegdheden zonder beleidsregels vast te kunnen stellen (zie artikel 5 GR KempenPlus), is niet alleen juridisch onjuist (het college kan geen beleidsregels vaststellen, want ze heeft die bevoegdheden overgedragen en dus zelf niet meer), maar maakt het uitoefenen van die bevoegdheden ook onmogelijk. Beleidsregels geven houvast aan de consistente en consequente uitvoering van de taken en bevoegdheden. In deze samenwerkingen wordt het onderscheid beleid en beleidsregels daarmee duidelijk door elkaar gehaald. Dat blijkt onder andere hieruit dat vaststellen van beleidsregels binnen GRSK formeel n iet is toegestaan en dat bij KempenPlus de bevoegdheid om beleidsregels niet wordt overgedragen). De gemeenten stellen het beleid vast, waarvan de samenwerking de uitvoering doet. Gedelegeerde bevoegdheden zien derhalve alleen op de uitvoering van het vastgestelde beleid.

Maar aan die gedelegeerd bevoegdheden zit per definitie de mogelijkheid vast om op die uitvoering beleidsregels vast te stellen.5 Als de gemeente de inhoud van de uitvoering van taken zelf in de hand wil houden, zal gekozen moeten worden voor werken volgens mandaat en niet voor delegatie. 5 Zie artikel 1:3, lid 4, van de Algemene wet bestuursrecht Gemeente Reusel- De Mierden 19 Opgemerkt wordt nog dat het delegatiebesluit GRSK 6 de aan het algemeen bestuur gemandateerde taken VTH lijkt te hebben gedelegeerd aan het DB. Los van de juridische onjuistheid van deze constructie (gemandateerde taken kunnen niet zonder juridische grondslag gedelegeerd worden) , roept dit allereerst de vraag op hoe zich dit verhoudt tot de besluitvorming die in de bestuurscommissie plaatsvindt. Wie gaat over de taken die het Algemeen bestuur aan twee organen heeft gedelegeerd? Daarnaast is er in het mandaatbesluit GRSK 7 2. De gemeenteraad stelt kaders, vertegenwoordigt en controleert. De gemeenteraad kan zijn gebruikelijke rollen ( vertegenwoordiging inwoners, kaderstelling , controle college) goed uitoefenen als zij beschikt over een vastgestelde visie op samenwerking (wat iets anders is dan visie op inhoud van de samenwerking) gedurende de raadsperiode.

Met die visie kunnen raad, college en ambtelijke organisatie in afstemming met elkaar handelen op basis van langetermijndoelen, prioritering, concrete acties en een planning op het gebied van samenwerking. De raad kan dan op basis van b ewuste kaderstelling toezicht houden op het college . Een dergelijk kader ontbreekt. Duidelijke kaders maken ook dat de raad niet op de stoel van het college gaat zitten en dat de raad uitgaat van vertrouwen richting het college. Controle op de voortgang van de gestelde inhoudelijke kaders vindt onvoldoende plaats. De informatieplicht en de verantwoordingsplicht vinden vooral plaats in de reguliere planning - en control cyclus, waarbij de raad niet aangeeft waarover wanneer en in welke vorm zij de informatie wenst te ontvangen , zowel inhoudelijk als financieel. Er is niet gebleken dat de gemeenteraden van de aan de GR’en deelnemende gemeenten elkaar actief opzoeken. Daardoor stemmen ze niet af welke rol zij voor zichzelf zien in de samenwerking. De politieke weging op hoofdlijnen, vooral ten aanzien van beleid, heeft onvoldoende plaats gekregen in Reusel-De Mierden om zodoende naar eigen inzicht het beleid vorm en inhoud te geven met inachtneming van de couleur locale.

De raad dient te beslissen of hier harmonisatie van beleid gewenst is, bijvoorbeeld voor effic iencyvoordelen, of dat een beleid gevoerd mag worden dat desnoods tot efficiencynadelen leidt. Is de informatievoorziening aan de gemeente voldoende om te kunnen sturen ? De informatievoorziening kent twee kanten. Er zijn door het college of de raad geen afspraken met de s amenwerkingspartners gemaakt over welke informatie, op welk moment en welke vorm gewenst is om te kunnen sturen en controleren, anders dan het vaststellen van de jaarrekening en het beslissen over de begroting . Anderzijds zal de samenwerkingspartner op basis van het vastgestel de beleid van de gemeente meer outcomegericht e informatie dienen te verschaffen . De rapportages bevatten veel cijfermatig materiaal , maar wat dat beleid smatig betekent (effectniveau), wordt daardoor moeilijk zichtbaar. Gebleken is dat de raad beperkt investeert in samenwerkingskennis over sturing van en toezicht op verbonden partijen. Welke gereedschapskist de raad(sleden) ten dienste staat is onvoldoende bekend. De raad kent ge en raadsrapporteurs, commissie verbonden partijen, vast agendapunt op de raad over samenwerkingen, gezamenlijke raadsadviescommissies of vergelijkbare vormen van advisering over gemeentelijke samenwerkingen.

Daarnaast mag van de raad Reusel-De Mierden een actieve houding ten opzichte van de onderzochte samenwerkingen verwacht worden, een houding die in relatie staat tot de uitgaven. In de begroting 2026 wordt 25% van de uitgaven besteed aan verbonden partijen. 6 Delegatiebesluit Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten 2024, https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR712357/1 7 Mandaatregeling Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten 2024, https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR712355 Gemeente Reusel- De Mierden 20 3. Het college verdeelt de rollen, bestuurt collegiaal en faciliteert de gemeent e Het college heeft op dit moment de eigenaarsrol en de opdrachtgeversrol niet verdeeld. Vanwege de pettenproblematiek verdient het de voorkeur om deze rollen in ieder geval te onderscheiden, maar liever nog te scheiden. De eigenaarsrol kan bij een ‘neutraal’ collegelid (burgemeester of wethouder financiën) belegd worden. Dat betekent niet dat het altijd mogelijk is dat meerdere collegeleden ook in het bestuur van een samenwerking zitten. Dit betreft de verdeling van rollen in het college. Het college kan nog scherper acteren op de invulling van deze rollen . Als er maar één bestuur is of één collegelid verantwoordelijk portefeuillehouder is voor de samenwerking is dat wat lastiger te organiseren .

Dat vraagt om meer inzet binnen het college om te kijken in hoeverre de rollen goed ingevuld kunnen worden. Niet gebleken is dat het college de agenda’s met stukken van het (algemeen) bestuur met de raad deelt (voor zover nodig en mogelijk), zodat opgehaald kan worden wat het standpunt van de gemeente in de eigenaarsvergadering dient te zijn. Daarmee kan dan het college ook de voortgang op de bestuurlijke ambities meten en delen. 4. De eigenaarsvergadering weegt alle belangen. De eigenaarsvergadering is het (algemeen) bestuur van de verbonden partij. De vergadering is het afstemmingsplatform van alle deelnemers. Samenwerken is per definitie een kwestie van geven en nemen; elkaar wat gunnen. Afstemming betekent dat aan de voorkant van besluitvormingsprocessen met de andere deelnemers beoordeeld wordt wat tot de mogelijkheden behoort en dat partijen elkaar trachten tegemoet te komen waar mogelijk. Iedere partij heeft weliswaar formeel één stem, maar , zo blijkt uit de notulen van bijvoorbeeld het algemeen bestuur van de GRSK (en is in samenwerkingsland vrijwel gemeengoed) , er wordt niet gestemd. Consensus is de norm. Er wordt onderhandeld en afgestemd. Invloed op keuzes (beleid, ICT, prioritering) is dus een gedeelde invloed.

De ervaring van het hebben van een minderheidspositie en dat Reusel-De Mierden deze in de beleving veel inneemt/moet “tekenen bij het kruisje” heeft te maken met de bestuurlijke inzet aan de voorkant van besluitvorming, waar de gemeente echt voor gaat (prioritering in het geven en nemen) de onderlinge verhoudingen in het bestuur en wat men elkaar gunt en de financiële verhoudingen in de bijdragen aan de diverse samenwerkingen. En het roept de vraag op of alle belangen voor eenieder kenbaar op tafel liggen. In de GRSK is de eigenaarsvergadering opgedeeld in het Algemeen Bestuur, waarin de hoofdtaken (met name ten aanzien van de instandhouding van de organisatie en dus besluiten in de P &C-cyclus genomen worden ) belegd zijn, en de bestuurscommissies waar de inhoudelijke a fweging van de belangen plaatsvindt. Aan de bestuurscommissies zijn de bevoegdheden van het algemeen bestuur voor de inhoudelijke besluitvorming overgedragen. De bestuurscommissies zijn derhalve geen adviescommissies, zoals in sommige communicatie - uitingen vermeld wordt. De bezetting van de voorzitters door leden van het dagelijks bestuur werkt onzuiverheid van rollen in de hand . De voorzitter van de bestuurscommissie vertegenwoordigt namelijk de rol van eigenaar/opdrachtgever. Een lid van het dagelijks bestuur daarentegen heeft het belang van de samenwerkingsorganisatie op het oog.

Deze tegenstrijdige belangen met elkaar vermengen in één persoon geeft onzuiverheid in de rol, in de taakuitoefening en in de belangenafweging. De integraliteit van de inhoud (beleid en uitvoering) met alle belangen die daarin spelen, vragen om eenheid in afstemming en besluitvorming. De samenwerking wint aan kracht als die elementen samenkomen in een gezamenlijk voorzittersoverleg van de bestuurscommissies. 5. Het bestuur van de verbonden partij of de samenwerking is verantwoordelijk voor de organisa tie en dienstverlening aan gemeenten. Deze eindverantwoordelijkheid voor de uitvoering van de beschreven gemeentelijke taken is voor een groot deel nadrukkelijk belegd bij de GR’en aangezien een groot deel van de bevoegdheden voor de inhoudelijke uitvoering van de taken gedelegeerd is aan het (algemeen) bestuur en , bij de GRSK via het algemeen bestuur aan de bestuurscommissies. Het bestuur dient aan te geven welke (hoge) eisen het stelt aan beschikbaarheid en Gemeente Reusel- De Mierden 21 betaalbaarheid van dienstverlening . Het bestuur investeert in goede communicatie en relaties met de gemeentelijk opdrachtgever. Er bestaat echter over en weer beeldvorming over de zwaarte van financiële afwegingen: samenwerking spartners ervaren financiële druk vanuit Reusel -De Mierden, terwijl Reusel -De Mierden zichzelf ziet als een kritische partner die meerwaarde en onderbouwing vraagt.

Dit geeft (onnodige) ruis. Gedoe lijkt niet altijd snel genoeg zichtbaar en , in relatie tot ieders belevingswereld , met elkaar besproken te worden (in samenspel Reusel-De Mierden, GRSK, KempenPlus en andere gemeenten). Een gevolg hiervan is onder andere het initiatief van Reusel -De Mierden om dit onderzoek zelfstandig uit te voeren met daarmee de vraag naar het gevolg ervan op het onderling sentiment en de beeldvorming. Het is daarom van belang om als bestuur (en vanuit de opdrachtgeverskant door het college) goed te investeren in relatiebeheer. 6. Medewerkers van gemeenten en verbonden partijen of samenwerkingen werken eveneens vanuit de rollen en beschikken over de benodigde kennis en vaardigheden Samenwerkingen, vooral bij GR’en, zijn verlengd lokaal bestuur. In good governance werken de medewerkers van de gemeenten en verbonden partijen eveneens vanuit de rollen die ook de bestuurders innemen en beschikken zij over de benodigde kennis en vaardigheden. Inherent aan verlengd lokaal bestuur is dat medewerkers van GR’en en van de gemeente samen werken. Bij beide gemeenschappelijke regelingen (GR’en) is veel gedelegeerd, waaronder ook de beleidsvoorbereiding van diverse taken. Hierdoor ligt de verantwoordelijkheid van deze taken primair bij de GR’en. Gemeenten hebben bij meerdere taken formeel geen rol in de beleidsvoorbereiding.

De vraag is of deze beleidsvoorbereiding en de integraliteit door de GR’en voldoende wordt afgestemd op de vraag van het bestuur van de gemeente en daarmee voldoende past bij de wens voor nabijheid . Van de GR mag worden verwacht dat die taak in bestuurlijke nabijheid van de gemeente vorm en inhoud wordt gegeven. Dat roept de vraag aan de gemeente op wa t in dezen bestuurlijke nabijheid inhoudt en bij de samenwerking in hoeverre het antwoord op de vraag kan worden ingevuld. Beleidsvoorbereiding hangt voor een (groot) deel samen met de uitvoering van het coalitieakkoord van de gemeente en met de uitvoerbaarheid van het beleid door de samenwerkingsorganisatie . Om een misverstand weg te nemen: delegatie van taken wil niet zeggen dat de gemeente in de voorbereiding van beleid of uitvoering geen inbreng kan hebben . De collega’s van de samenwerkingspartner vormen samen met de gemeentelijke ambtenaren één grote organisatie om de doelen die de gemeente heeft gesteld, te realiseren. Tegelijkertijd betekent het belang van de eindverantwoordelijkheid bij de GR wel dat de gemeente niet integraal het werk ‘over kan/moet doen’ en in zekere zin marginaal toetst op wat een GR levert. De inrichting van samenwerking met delegatie leidt voor de gemeente tot een meer procesmatige /regierol dan een inhoudelijke.

Dit vraagt van de gemeente een goede regierol of accounthouderschap en goede kennis en vaardigheden van de verhoudingen in de samenwerking. Op dit punt valt ook op dat de invulling van verschillende gremia op ambtelijk niveau in de samenwerking onevenwichtig is. De invulling dient in zekere mate ook te voldoen aan gelijkwaardigheid van de deelnemers. Dus een directeur verhoudt zich tot de gemeentesecretaris (waarbij het ontbreken van een formele rol van de gemeentesecretarissen in dezen in het oog springt ); MT-lid GR tot MT-lid gemeente; beleidsmedewerkers tot inhoudelijk medewerkers GR; bes tuurssecretaris tot accounthouders gemeente etc. Zowel in het proces als in de relatie draagt de onevenwichtigheid niet bij aan een goede invulling van de rollen en derhalve niet aan de inhoud. 5.5. Analyse samenwerking In aanvulling op de op documenten gebaseerde analyse van de governance, gaat onderstaande analyse verder in op de samenwerking binnen de verschillende verbanden in bredere zin . Z e zijn opgesteld op basis van de opbrengsten en (veelvuldig gehoorde) meningen uit de onderzochte documenten en gevoerde gesprekken. Met deze rode draden ontstaat er een beeld van de huidige situatie op de onderwerpen zoals benoemd in de deelvragen (regie en invloed; aansturing en taakverdeling; afstand; (verschillen in) visie; kosten/financiën). Gemeente Reusel- De Mierden 22 1.

Kritiek op samenwerking richt zich hoofdzakelijk op grip, sturing, rolzuiverheid en positionering. Beeld van dagelijkse uitvoering overwegend positief. Variaties zijn in de beeldvorming merkbaar 1. Tussen wat medewerkers vinden en ervaren op het gebied van samenwerking (positiever) en management/bestuur (kritischer); 2. Tussen de verschillende samenwerkingen/onderwerpen. Aandachtspunten zijn de (ervaren) nabijheid: aanwezig zijn op locatie, benaderbaar etc. En het handelen ten aanzien van complexe vragen (bijv. rondom digitale dienstverlening) of casuïstiek (bijv. multiproblematiek). 2. Spanning tussen (schaal)voordelen en lokale regie. De n oodzaak voor samenwerking wordt veelal benadrukt: kwaliteit, kennis, krapte, kwetsbaarheid . Daarnaast bestaat de w ens voor eigen zichtbare keuzes voor Reusel -De Mier den en argumentatie vooraf bij keuzes/afwegingen vanuit de samenwerkingen . Het o nderscheid tussen beleidsarm en beleidsrijk kan in de praktijk soms ingewikkeld zijn (grijze gebieden, afbakening van uitvoeringsbeleid etc.). Wat ligt waar is hierin niet altijd helder (rolduidelijkheid) en vraagt ook doorlopend wederzijds gesprek . 3. (Gebrek aan) grip/voorspelbaarheid. Beperkt ervaren grip op keuzes: gevoel dat ze soms al gemaakt zijn (inrichting governance, laat betrokken) of dat de gemeente overstemd wordt.

Aanvullend is er spanning tussen operationeel sturen en sturen op effect. Idealiter wordt gestuurd op doelen/KPI’s en maatschappelijke opbrengsten, in de praktijk is sturing vanuit de opdrachtgever vaak ingegeven door een financiële/operationele focus. Het is daarbij voor alle deelnemers en de samenwerkingsverbanden een uitdaging om wens en realiteit bij elkaar te brengen en effecten/resultaten zichtbaar te maken . Binnen Reusel-De Mierden bestaan verschillende beelden over wanneer er sprake is van grip en wat het gewenste niveau van sturing (op effect, output, financiën) is richting de samenwerkingspartners. 4. Gevolgen van cafetariamodel/lappendeken in het samenwerkingslandschap bemoeilijkt de uitvoering . Grip op de uitvoering is soms ingewikkeld als gevolg van de inrichting van het samenwerkingslandschap . Bijv. bij de VTH-keten (verspreid over veel samenwerkingen) en dubbele GR voor het sociaal domein. Er is in de uitvoering een cafetariamodel ontstaan waarbij er verschillen zijn in wat gemeenten wel en niet afnemen (bijv. bij VTH-GRSK en MD-GRSK), dit bemoeilijkt de efficiënte uitvoering . ‘Opnieuw verbinden’ heeft dit niet opgelost, doordat als gevolg daarvan ook weer andere samenwerkingsconstructies (bijv. Juridische zaken VTH) zijn ontstaan. 5. Governance: duidelijk op papier, beeld van weerbarstigere praktijk (zie ook 5.4.).

Aandacht wordt gevraagd voor rolzuiverheid en het betrekken van de relevante actoren (o.a. ontbreken formele invloed gemeentesecretarissen en de inrichting van informatiestromen t.b.v. de besluitvorming). Door de huidige governance is er ook sprake van gevoel lock in (stemverhouding, geen mogelijkheid tot veto etc.). Aandachtspunt voor rolverdeling/rolzuiverheid binnen de samenwerkingen van eigenaar, opdrachtgever en opdrachtnemer (‘pettenproblematiek’): wie heeft wanneer welke rol, zit aan welke tafel, etc. Daarnaast wordt b reed erkend dat er behoefte is om scherper het gesprek te voeren over doelen (KPI’s) en gewenste meerwaarde (in het kader van helder opdrachtnemer- en opdrachtgeverschap) en over de manier waarop ( vaststellen dienstverleningsniveau, maar bijv. ook het werken volgens Samen Doen). 6. Communicatie, planning en verwachtingsmanagement. Er is vanuit Reusel -De Mierden b ehoefte aan meer voorspelbaar heid en tijdigheid (van stukken, besluiten) met ook meer gedetailleerde onderbouwing in tijd, geld en kwaliteit. Vanuit samenwerkingen is er de behoefte meer het verhaal van de samenwerkingen voor het voetlicht te brengen (onder andere in de raad) . Daarbij constateren we dat overwegend op de kortere termijn wordt gehandeld. Een b reed gedeelde wens is dan ook om verder vooruit te plannen, met een langere termijn focus (gezamenlijke stip op de horizon).

Gemeente Reusel- De Mierden 23 7. Belang van relaties en vertrouwen. Op het o perationeel niveau loopt (samen)werking over het algemeen goed zo wordt aangegeven (korte lijnen, aanspreekbaar etc.) . Echter is daarbij het afwijken van de norm een aandachtspunt . Zodra het gaat om meer complexe gevallen over (organisatie)kokers heen, blijkt het meer zoeken/ontstaat onduidelijkheid. We constateren dat o p het niveau van ma nagement en bestuur meer gevoeligheden bestaan in relaties en vertrouwen (historie, gevestigde/te beschermen belangen). 8. Financiën en beeldvorming daarvan. Partijen waarmee samengewerkt wordt hebben het beeld dat financiële druk leidend is voor Reusel -De Mierden. Vanuit Reusel-De Mierden is het beeld dat zij een kritische partner zijn die directe meerwaarde wil zien voor de eigen inwoner. Nadere duiding van de feitelijke uitgav en zijn te vinden in bijlagen C en E. Daarnaast leidt het o nderscheid in programmakosten en bedrijfsvoeringskosten soms tot (spraak)verwarring: programmakosten ontstaan door beleidskeuzes (van de gemeenten zelf) die effect hebben op de bedrijfsvoeringskosten (de kosten/overhead van de GR’en). 9. Doorwerken dynamiek en beeldvorming. De historie heeft sporen nagelaten in de structuur en cultuur van het samenwerkingslandschap . Ook ‘Opnieuw Verbinden’ is niet de volledige oplossing gebleken voor de lappendeken en het cafetariamodel.

Het s entiment rond dit onderzoek heeft daarbij ook effect op de dynamiek in het samenwerkingslandschap : voor veel gesprekspartners was dit initiatief van Reusel -De Mierden een verrassing , waarbij we ook constateren dat he t initiatief het denken in beweging brengt. Opvallend vinden we tot slot dat er een a antal (hardnekkige) voorbeelden/verhalen in gesprekken bij herhaling voorbijkomen. Daarmee bestaat het risico dat incidenten leidend worden in d e beeldvorming. Daarop zien we twee soorten reacties: enerzijds een van ‘maak het niet te groot’, anderzijds een gevoel niet begrepen te worden (geen erkenning voor hoe belangrijk/groot bepaalde incidenten en afwijkingen zijn voor bijvoorbeeld Reusel-De Mierden). Aanvullingen per samenwerking Onderstaande beschrijvingen per samenwerking zijn (waar relevant) specifiekere voorbeelden en aanvullingen bij de algehele rode draden. GRSK: vormt de hoofdmoot van de gesprekken , de meeste observaties/knelpunten richten zich op deze samenwerking en het is de s amenwerking die het meest zichtbaar is en ervaren wordt. Beelden lopen daarbij uiteen doordat het om een drietal redelijk uiteenlopende uitvoeringstaken gaat (VTH, SSC, MD). Eerder beschreven aandachtspunten vanuit governance worden door Reusel -De Mierden met name binnen GRSK ervaren.

Bijvoorbeeld waar het gaat om invloed op keuzes (beleid, ICT, prioritering) en door de ervaring dat minderheidsposities onderbelicht voelen en Reusel-De Mierden deze in de beleving veel inneemt/moet “tekenen bij het kruisje”. VTH: overwegende tevredenheid v oor wat betreft de dagelijkse dienstverlening (o.b.v. klachten, doorlooptijden). Grip en nabijheid vragen expliciete aandacht, met het oog op gerichte (lokale) inzet van schaarse middelen. Mede door locatie wordt VTH deels als “op afstand georganiseerd” ervaren. Dit wordt versterkt door een praktisch voorbeeld als de bereikbaarheid in de middaguren. Grijs gebied in beleidsvorming wordt ervaren bij bijvoorbeeld de totstandkoming van uitvoeringsbeleid. Dit w ordt deels als voldon gen feit ervaren, wat sturingsmogelijkheden beperkt. Tot slot is de samenhang in de keten een aandachtspunt. De VTH -keten is verdeeld over verschillende schakels (gemeente zelf, juridische VTH-samenwerking, Milieusamenwerking, GRSK- VTH, Omgevingsdienst) wat noopt tot extra afstemming. SSC: inhoudelijke uitdaging zit op projecten en vernieuwing: nieuwe keuzes (zoals applicaties en M365) leiden tot weerstand, omdat ze als te weinig onderbouwd worden ervaren. Ten aanzien van helpdesk en Gemeente Reusel- De Mierden 24 informatiebeveiliging/security is er een positief beeld.

Daar staan ook negatieve beelden tegenover (‘netwerk dat het niet doet’) die ervaringen negatief beïnvloeden. Aandachtspunt is het (onderlinge) verwachtingsmanagement, mede doordat het SSC in de beleving (fysiek en qua inhoud) een behoorlijke afstand kent t.o.v. de gemeentelijke organisatie. Het ontbreken van gezamenlijke sturing op beleid (o.a. I-visie) werkt onderlinge frustratie in de hand en leidt ook tot onvoldoende ervaren onderbouwing bij het a anschaffen van software (want bredere verhaal ontbreekt). Dit raakt aan het spanningsveld van standaardisatie vs. maatwerk: cafetariamodel botst met wens tot standaardisatie; afwijkingen zijn kostbaar en minder efficiënt. MD: bij de uitvoering betrokken medewerkers benadrukken het belang van samenwerken en zien volledig zelfstandige uitvoer als onrealistisch en risicovol. Daarbij wordt wel de meerwaarde van het hebben van een eigen WMO-loket gezien (o.a. beter in staat tot verwezenlijken Samen Doen). Tegelijkertijd heeft dit ook versnippering in de dienstverlening tot gevolg (t.o.v. andere gemeenten die front - en backoffice afnemen). Duiding van grens tussen beleid en uitvoering(sbeleid) binnen MD is een aandachtspunt. Sturi ng richt zich in de ervaring meer op middelen en kwaliteit, waardoor de duiding van meer complexe casuïstiek beperkt overgebracht wordt.

Vanuit GRSK is er behoefte de cijfers meer te duiden richting bestuur en raad. Vanuit de gemeente is de ervaring dat ze zelf moet sturen en interveniëren op complexe casuïstiek. KempenPlus: de dienstverlening wordt over het algemeen als positief ervaren. Recent onderzoek naar optimalisatie (‘Optimalisering uitvoering KempenPlus’, maart 2025) geeft verschillende handvatten om op voort te bouwen/mee door te gaan. Op het gebied van schaal, exp ertise en arbeidsmarkt wordt de meerwaarde van KempenPlus gezien, zeker waar het gaat om het participatiebedrijf. Wel dient er aandacht te zijn voor complexe casuïstiek, zeker waar die over organisatiegrenzen heengaat (gemeente en/of GRSK). KempenPlus communiceert beperkt over maatschappelijke opbrengsten in relatie tot expliciete doelen (overigens zeer beperkt geformuleerd) van Reusel -De Mierden en wordt daartoe ook weinig uitgedaagd (o nder andere door ontbreken van effectsturing/niet sturen op KPI’s). Een voorbeeld dat in dit licht veel terugkomt, is de wens van gemeente Reusel- De Mierden om inwoners bij lokale ondernemers (binnen de gemeentegrenzen) aan het werk te krijgen. Milieusamenwerking: relatief kleine samenwerking met twee partnergemeenten. Maakt de input relatief beperkt (voor veel mensen ver van hun bed). Algehele beeld is positief met enkele aandachtspunten.

Organisatievorm (in dienst bij gemeente Eersel) werkt praktisch, maar vergroot afstand en afhankelijkheid. Dit vraagt goede onderliggende afspraken over verantwoordelijkheden en (de verdeling van) risico’s. Daarbij is continuïteit (vervullen van functies en expertise, denk aan bijv. aan Omgevingswet) een aandach tspunt. In het kader van de ontwikkelingen bij gemeenten Oirschot (de derde gemeenten in het geheel) vraagt de toekomstbestendigheid/inrichting van deze samenwerking sowieso aandacht. Juridische zaken VTH: kleinschalige samenwerking met enkel gemeente Eersel (gevolg van terugkomen taken n.a.v. Opnieuw Verbinden). Maakt input eveneens relatief beperkt. Inhoudelijk wordt de kwaliteit positief beoordeeld: deskundig, goede afhandeling van dossiers. Meerwaarde wordt gezien in het schaalvoordeel, elkaar kunnen vervangen. Sturing kan ingewikkeld zijn, doordat hiërarchische aansturing voor wat betreft de verschillende functies is verspreid over de twee gemeenten, wat kan resulteren in onduidelij kheid (over prioriteiten of afspraken). Capaciteit als aandachtspunt, het gaat om lastig vervulbare functies. 5.6. Analyse besteding financiële middelen Uit de gemeentebrede vergelijking uitgevoerd door Cebeon van de begroting van Reusel -De Mierden met het gemeentefonds (bijlage C) blijkt dat Reusel -De Mierden op de meeste taakgebieden 8 een relatief laag uitgavenniveau heeft.

Dit duidt op een sober en/of doelmatig voorzieningenniveau. Dit betreft de volgende taakgebieden: 8 Hiermee wordt gedoeld op de uniforme afbakening van taakgebieden zoals die worden onderscheiden in het gemeentefonds in het verlengde van de landelijke voorschriften uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Gemeente Reusel- De Mierden 25 • Basisvoorzieningen • Jeugdzorg • Onderwijs • Sport en openbaar groen • Ruimte, milieu en economie. Op enkele taakgebieden is in Reusel -De Mierden sprake van een relatief hoog uitgavenniveau. Dit duidt op een hoog voorzieningenniveau (veel voorzieningen en/of hoge kwaliteit dienstverlening) en/of een minder doelmatige uitvoering: • Wmo • Infrastructuur • Algemene ondersteuning Per saldo is voor alle uitgaventaakgebieden tezamen sprake van een relatief laag uitgavenniveau in 2025. Aangezien de algemene eigen middelen van Reusel -De Mierden ongeveer op het niveau zitten dat in het gemeentefonds wordt verondersteld, betekent dit dat Reusel-De Mierden in 2025 substantiële budgetten aan de algemene reserve kan toevoegen. Op de taakgebieden waar Reusel -De Mierden een deel van haar taakuitvoering heeft uitbesteed aan de samenwerkingsverbanden, is sprake van een uiteenlopend beeld (zie bijlage C voor het volledige beeld): • Op het sociaal domein is sprake van een relatief laag uitgavenniveau, met uitzondering van de Wmo.

Op de taakgebieden in het sociaal domein zijn zowel Kempenplus als de GRSK actief. Op het taakgebied Participatie wordt het grootste deel van de middelen door Kempenplus besteed. Op de andere taakgebieden (basisvoorzieningen, Wmo en jeugdzorg) wordt het grootste deel van de middelden door Reusel-De Mierden zelf besteed en een deel door de GRSK; • Op het taakgebied Ruimte, milieu en economie is sprake van relatief lage uitgaven. Op dit taakgebied zijn zowel de GRSK, als de samenwerkingsverbanden Oirschot-Eersel-Reusel-De Mierden en Eersel-Reusel-De Mierden actief. Naast de bijdrage aan de omgevingsdienst wordt het grootste deel van de uitgaven op dit taakgebied door de gemeente zelf besteed; • Op het taakgebied Algemene ondersteuning is sprake van relatief hoge uitgaven, die in de meerjarenbegroting verder toenemen. Op dit taakgebied wordt een deel van de middelen besteed door de GRSK-SSC. Het overgrote deel van de uitgaven wordt door de gemeente zelf besteed. Een uitgebreide analyse van de uitgaven van Reusel-De Mierden, gespiegeld aan het Gemeentefonds, is te vinden in bijlage C. Vervolgens is een verdiepende analyse uitgevoerd op specifiek de onderdelen waarbij uitgaven (deels) door samenwerkingsverbanden worden gedaan. Deze zijn vergeleken met een tweetal referentiegemeenten en de uitkomsten zijn ter verificatie besproken met de samenwerkingsverbanden.

Dit geeft een meer gedetailleerd beeld van de uitgaven op de verschillende domeinen die (deels) in de uitvoe rende samenwerkingen zijn belegd. De uitwerking hiervan is terug te lezen in bijlage E. Gemeente Reusel- De Mierden 26 6. Verbeterplan Op basis van de geschetste analyse van de huidige situatie, stellen we een verbeterplan voor gericht op de verschillende samenwerkingen, de rol van Reusel -De Mierden zelf en het samenspel met de andere deelnemers. Na het verbeterplan gaan we in op de verschillende mogelijke scenario’s, waarbij het onze overtuiging is dat de elementen uit het verbeterplan sowieso (en daarmee ongeacht het scenario) zouden moeten worden opgepakt. Een belangrijk vertrekpunt bij het verbeterplan, is de constatering dat GR’en niet op zichzelf staande entiteiten zijn, maar dat Reusel -De Mierden er deel van uitmaakt (in AB, DB) en dus ook invloed, zeggenschap en verantwoordelijkheid heeft. De gemeente is opdrachtgever van de samenwerkingen, maar nadrukkelijk ook (mede) eigenaar. Voor verbeterrichtingen wordt daarom zowel expliciet naar Reusel-De Mierden zelf gekeken, als naar de gezamenlijke rol/verantwoordelijkheid met de mede -eigenaren (partnergemeenten) als naar de rol van de opdrachtnemers (GRSK, KempenPlus). Eerste versie verbeterplan Onderstaand overzicht bouwt voort op de analyse van knel - en verbeterpunten.

Daarbij is zoveel m ogelijk expliciet gemaakt op welke samenwerking bepaalde verbeteracties betrekking hebben. Daarbij gaat het zowel om de ‘samenwerking met en vanuit’ , dat wil zeggen dat er zowel een rol is weggelegd voor de samenwerkingspartner, als voor de gemeente (n) zelf. We spreken daarbij ook van een ‘eerste versie’ van het verbeterplan vanuit de constatering: ‘verbeteren doe je niet alleen’. Naast de samenwerkingen is het o ok van belang de andere partnergemeenten hierbij te betrekken (in een gespreksronde met partnergemeenten eind mei/begin juni is een eerste beeld gevormd van het draagvlak bij de andere gemeenten, zie scenario-uitwerkingen voor meer details hierover). Onderstaand verbeterplan is dus een aanzet, geen dictaat. A. Verbeterrichtingen governance De drie dimensies van governance, architectuur, cultuur en proces, dienen met elkaar in evenwicht te zijn. Als dat het geval is, kunnen we zeggen dat er binnen de GR/de samenwerking sprake is van ‘good governance’. Good governance versterkt de mogelijkheid voor de GR/de samenwerking om de maatschappelijke opgaven die er voor de gemeenten liggen, goed aan te kunnen.

Governance laat zich omschrijven als: • Het waarborgen van de onderlinge samenhang van de wijze van sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht houden van een organisatie, • gericht op een efficiënte en effectieve realisatie van doelstellingen, • evenals het daarover op open wijze communiceren en verantwoording afleggen ten behoeve van belanghebbenden. Bij het optimaliseren van de huidige samenwerkingen gaat het erom wat nodig is om de verschillende rollen, taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van alle partijen te optimaliseren, derhalve van: A. de deelnemers; B. de GR A. De deelnemers, verbeteracties: - Een beleid op samenwerken vaststellen door de raad, waarin een visie op lange termijn is opgenomen, met welke doelen en met welk instrumentarium dit gerealiseerd gaat worden. - Dit beleid afstemmen op gewenste dienstverlening van de gemeente. - Een duidelijke rollenscheiding aanbrengen tussen eigenaar en opdrachtgeverschap (en met de andere deelnemers kijken naar gezamenlijk eigenaar- en opdrachtgeverschap). Gemeente Reusel- De Mierden 27 - Borging van zowel bestuurlijke als ambtelijke rollen in de samenwerking (zie onder meer notitie capaciteit beleidsmedewerkers Jeugd, waarin hun positie op de inhoud centraal staat en mede in relatie tot meer samenwerkingen op Jeugd).

- Rol gemeentesecretarissen expliciteren als sparringpartners van de directeur en in stelling brengen door de samenwerkingspartners omdat zij eerste adviseur van de colleges zijn. - In samenhang daarmee doordenking van wat het feitelijk betekent dat taken gedelegeerd of gemandateerd zijn. Mede bezien in relatie tot beleidsvoorbereiding. Bepalen welke relatie de GR/samenwerking tot de beleidsvoorbereiding heeft. - Bepalen wat nodig is voor duidelijke opdrachtverstrekking. - Herinrichting van de informatie - en verantwoordingsstromen. Hoe wenst de raad/het college geïnformeerd te worden en waarover is iets waar de raad zelf ook nadrukkelijk een opvatting over moet ontwikkelen, uiteraard met behulp van ambtelijke ondersteuning. - Verantwoording over de samenwerking en de effecten dient op basis van afroep door de gemeenteraad te geschieden. Hoe (vaak) en waarover krijgt richting door college en de gemeenteraad. B. De GR - Duidelijk in kaart brengen welke rollen, taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden de diverse gremia hebben: o Eigenaar en opdrachtnemer, o AB (eigenaarsrol en afstemmingplatform (op vooral P&C?)), o DB (dagelijks aansturing van organisatie, portefeuilleverdeling), o Bestuurscommissies ( bepalen over: inhoud, gedelegeerd i.r.t.

besluitvormend, wie vertegenwoordigen, afstemming onderling en afstemming met/verhouding tot AB en DB) o Adviescommissies (adviserend aan andere gremia) o Voorzitter (gezicht naar buiten: in en buiten rechte vertegenwoordiger), o Directeur (verantwoordelijk voor tijdige en goede ambtelijke uitvoering, mensen en middelen), aanspreekpunt bestuurders en gemeentesecretarissen o Ambtelijke relatiemanagers (eerste dagelijkse gezicht van GR) o Managementteam (aanspreekpunt inhoud). - Onderwerpen om met elkaar te scherp te verwoorden: o Inrichten van een gezamenlijk bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgevers -/opdrachtnemersoverleg. o Bepalen of een agendaoverleg en een overleg van de voorzitters van de bestuurscommissies nodig zijn. o Verduidelijken wat onder delegatie en mandaat wordt verstaan en hoe dit in de praktijk wordt ingevuld. o Verhelderen hoe taken precies zijn afgebakend en hoe ver beleidsvoorbereiding reikt. o Opstellen van een dienstverleningsovereenkomst op basis waarvan op outcome/output wordt gestuurd, inclusief kwaliteits- en servicenormen (o.a. afspraken over de invulling van nabijheid voor gemeentelijke organisatie en voor de inwoners, en kwaliteit van diensten en producten . B. Verbeterrichtingen voor de samenwerking met en vanuit GRSK 1. Knelpunt: de governance van GRSK is beschreven, maar wordt in de praktijk weerbarstiger ervaren, zie tevens hoofdstuk 5.4.

Met name rond rollen, petten, mandaten en beïnvloedingsruimte leeft het beeld dat niet altijd scherp is wie wanneer handelt als eigenaar, opdrachtgever of opdrachtnemer en wanneer Reusel-De Mierden nog daadwerkelijk invloed heeft op keuzes. Voorlopige verbeterrichting: een logische richting is om met GRSK en de deelnemende gemeenten het samenspel in de governance praktischer te maken. Denk aan het expliciteren van rollen per tafel, het verhelderen van Gemeente Reusel- De Mierden 28 mandaten en het scherper maken van het moment waarop gemeenten kunnen sturen op inhoud, kunnen prioriteiten en randvoorwaarden kunnen meegeven. 2. Knelpunt: binnen GRSK wordt op onderdelen ervaren dat keuzes of voorstellen laat in beeld komen en soms al als grotendeels uitgewerkt worden gepresenteerd. Dat voedt bij Reusel -De Mierden het gevoel van beperkte grip en van een minderheidspositie waarin bijsturen lastig i s. Voorlopige verbeterrichting: vroegere agendering en een helder proces van voorwerk , meer voorspelbaarheid in de besluitvormingskalender en betere onderbouwing van keuzes, zodat het gesprek eerder kan gaan over afwegingen. 3. Knelpunt: expliciete sturing op doelen, maatschappelijke effecten, kwaliteit en lokale meerwaarde is beperkt uitgewerkt (en wordt ook beperkt gevraagd aan de samenwerking).

Het gesprek met/over de samenwerking wordt vooral gevoerd vanuit geld, volume en uitvoering, terwijl duidelijke KPI’s en servicenormen beperkt aanwezig zijn. Voorlopige verbeterrichting: een beperkt (niet te omvangrijk ) sturingskader ontwikkelen (initiatief van de gemeenten, beleidsbepalend) met expliciete doelen en meetbare indicatoren waarop de samenwerking kan gaan rapporteren. 4. Knelpunt: op taakvelden wordt beperkte nabijheid ervaren. Dat geldt bijvoorbeeld voor VTH (hoe snel kan je handelen op ad hoc situaties en bereikbaarheid voor inwoners). Bij SSC gaat het om interne nabijheid (snelheid van ondersteuning/hulp). Bij MD gaat het om comp lexe/meervoudige casuïstiek (over organisatiegrenzen heen, regie als uitdaging). Voorlopige verbeterrichting: een passende richting is om per onderdeel van GRSK gezamenlijk explicieter te bepalen wat nabijheid daarvoor betekent, in welke vorm het georganiseerd kan worden en wat dat mag kosten (mogelijk met basis- en plustaken). Daarbij is het ook van belang om expliciet te worden over welke onderdelen wel op meer relatieve afstand plaats kunnen vinden, zodat bijvoorbeeld schaalvoordelen ten volste worden benut. 5. Knelpunt: het bestaande samenwerkingslandschap kent op onderdelen een lappendeken van schakels .

Het gaat daarbij om de ruimtelijke-/VTH-keten (ODZOB, GRSK, Milieu, Juridisch -VTH, gemeente) en om het sociaal domein (GRSK, KempenPlus, gemeente). Daardoor neemt de noodzaak tot afstemming toe en is niet altijd helder wie op welk moment regie voert, zeker bij complexere vragen. Voorlopige verbeterrichting: zonder de structuur direct te wijzigen, is het zinvol om per keten scherper in beeld te brengen waar overdrachten , overlap en regievragen ontstaan. Op basis daarvan kunnen gemeenten en samenwerkingen gerichte werkafspraken maken over regie, overdrachtsmomenten, aanspreekpunten en escalatie. Voor wat betreft de regierol in het sociaal domein volgen specifieke verbeterrichtingen. 6. Knelpunt: informatievoorziening richting management, college en raad wordt nog niet altijd als voldoende voorspelbaar, tijdig en onderbouwd ervaren. Bij GRSK speelt daarnaast de behoefte om het verhaal en de successen beter over het voetlicht te brengen richting de gemeente Reusel-De Mierden. Voorlopige verbeterrichting: van belang is om elkaar hier de ruimte te gunnen om te communiceren vanuit ieders eigen verantwoordelijkheid en in samenhang.

E en voor de hand liggende richting is om te werken met een gezamenlijke standaard (met alle deelnemende gemeenten) voor rapportages en bestuurlijke stukken, waarin steeds zichtbaar wordt wat de ontwikkeling is in tijd, geld, kwaliteit, effecten, risico’s en handelingsopties. Daarnaast vraagt dit om meer aandacht voor narratief (het verhaal vanuit verschillende invalshoeken) en duiding: niet alleen cijfers aanleveren vanuit de GRSK , maar ook de mogelijkheid krijgen om uit te leggen wat zij betekenen. Gemeente Reusel- De Mierden 29 7. Knelpunt: het onderscheid terug tussen beleidsarm (standaard/uitvoering) en beleidsrijk (keuzes/inhoud) leidt tot onduidelijkheid, met de vraag waar GRSK eindigt en de gemeente begint en vice versa . Dit onderscheid is niet zwart wit. De grijstinten zitten op het snijvlak tussen het uitvoeringsbeleid en het strategisch beleid (bij MD, VTH) en in de vraag waar bijv. visiestukken vandaan moeten komen (I -visie): gemeenten of gezamenlijk? Voorlopige verbeterrichting: vraagt duidelijke opdracht - en scopebepaling door gemeenten (individueel én gezamenlijk) met doorlopend gesprek over de grijstinten (die in elke afbakening blijven bestaan). Daarbij een duidelijkere afbakening van uitvoeringsbeleid zodat de GRSK hierbinnen kan handelen. 8.

Knelpunt: er bestaat over en weer beeldvorming over de zwaarte van financiële afwegingen : samenwerkingen ervaren financiële druk vanuit Reusel -De Mierden, terwijl Reusel -De Mierden zichzelf ziet als een kritische partner die meerwaarde en onderbouwing vraagt. Dit geeft (onnodige) ruis. Voorlopige verbeterrichting: explicieter maken welke inhoudelijke of beleidsmatige keuzes achter financiële ontwikkelingen zitten (en het effect daarvan op bedrijfsvoeringskosten van GRSK). Ook ligt hier een opgave voor Reusel-De Mierden zelf om helder te maken dat het gesprek niet alleen over besparen gaat, maar over uitlegbare meerwaarde voor inwoners. 9. Knelpunt: gedoe lijkt niet altijd snel genoeg zichtbaar en in relatie tot ieders belevingswereld, met elkaar besproken te worden (in samenspel Reusel-De Mierden, GRSK en andere deelnemers). Een uitkomst hiervan is onder andere het initiatief van Reusel-De Mierden om dit onderzoek zelfstandig uit te voeren en het effect dat dit heeft op onderling sentiment en beeldvorming. Voorlopige verbeterrichting: een eerste stap lijkt om in gezamenlijkheid expliciet te investeren in relationeel herstel en samenwerkingsliefde.

Dat betekent het gesprek niet alleen richten op inhoudelijke verbeteringen, maar ook op wat verschillende betrokkenen nodig hebben, hoe verwachtingen worden gemanaged en hoe ruimte wordt gemaakt voor een gezamenlijke stip op de horizon. C. Verbeterrichtingen voor de samenwerking met en vanuit KempenPlus 1. Knelpunt: ontbreken van een gezamenlijke langetermijnvisie en gedeelde stip op de horizon. Een gezamenlijk perspectief ontbreekt over waar gemeenten en KempenPlus samen naartoe werken. Hierdoor blijven discussie over sturing, beleid en financiën terugkomen. Voorlopige verbeterrichting: een voor de hand liggende richting is het gezamenlijk ontwikkelen van een langetermijnvisie (gemeenten), waarin doelen, gewenste maatschappelijke meerwaarde en keuzes expliciet worden gemaakt. De eerste stap hiertoe ligt bij de (raad van) Reusel -De Mierden zelf: het ontwikkelen van een eigen opvatting om vervolgens in te kunnen brengen in de dialoog met partners. 2. Knelpunt: complexe casuïstiek en integraliteit over organisatiegrenzen heen worden als uitdagend ervaren. Met name bij complexe doelgroepen en multiproblematiek wordt de samenwerking bemoeilijkt door de versnippering in het sociaal domein. Juist daar is af stemming intensiever nodig en is niet altijd vanzelfsprekend hoe integraliteit wordt georganiseerd.

Voorlopige verbeterrichting: een passende richting is om explicietere werkafspraken te maken over regie en samenwerking bij complexe casuïstiek (bijv. wie voert regie , hoe vindt afstemming plaats , hoe wordt informatie uitgewisseld). Het gaat daarbij om het expliciet maken van de regisseursrol : zoveel mogelijk één aanspreekpunt voor de inwoner (waarbij het niet moet uitmaken hoe het ‘achter de schermen’ is georganiseerd). 3. Knelpunt: spanning tussen beleidsarm e inrichting en beleidsinvloed KempenPlus. Hoewel KempenPlus formeel beleidsarm is ingericht, wordt in de praktijk ervaren dat zij impliciet beleid invult door het gebrek aan duidelijke beleidskaders van gemeenten. Dit wordt enerzijds gewaardeerd (kennis, continuïteit), maar schuurt ook met de wens van gemeenten om zelf meer regie te voeren op inhoudelijke keuzes. Gemeente Reusel- De Mierden 30 Voorlopige verbeterrichting: een eerste stap is om het gesprek te voeren met KempenPlus over de beleidsrol vanuit de gemeente en de ‘grijze gebieden’. Vervolgens kan Reusel -De Mierden explicietere beleidskaders en opdrachten formuleren, met blijvende ruimte voor de uitvoering binnen KempenPlus. Of de expliciete keuze maken een deel van het ( meer uitvoerende) beleid door KempenPlus te laten/blijven doen, omwille van bijvoorbeeld kennis en expertise of verbinding aan de uitvoering. 4.

Knelpunt: beperkte sturing op maatschappelijke effecten en KPI’s. Het gesprek met KempenPlus wordt vooral gevoerd op aantallen en kosten, terwijl expliciete doelen, KPI’s en sturing op maatschappelijke effecten beperkt zijn uitgewerkt. Dit maakt dat keuzes impliciet via financiën worden genomen en dat maatschappelijk opbrengsten beperkt zichtbaar en bespreekbaar zijn. Het gesprek over maatschappelijke resultaten en keuzes (bijv. inzet van instrumenten als loonkostensubsidie of plaatsing bij lokale werkgever s) wordt onvoldoende expliciet gevoerd. Voorlopige verbeterrichting: een eerste stap is om het gesprek over maatschappelijke opbrengsten structureel te maken (bijv. in rapportages en bestuurlijk overleggen). Daarop voortbouwend is het wenselijk een concreet sturingskader met expliciete doelen en KPI ’s te ontwikkelen (bijv. rondom uitstroom, participatie en lokale plaatsingen), zodat het gesprek meer kan gaan over effecten en minder alleen over middelen. D. Verbeterrichtingen o verkoepelend voor GRSK en KempenPlus : meer integraal werken (toegang en regie) Gemeenten bewegen landelijk naar een meer integrale toegang in het sociaal domein.

De rode draad is dat inwoners met meervoudige of samenhangende vragen niet langer via losse loketten voor jeugd, Wmo, participatie, schuldhulp of veiligheid worden geholpen, maar via een laagdrempelige toegang en lokale teams die dichtbij werken, breed kijken en zo nodig zelf direct ondersteuning organiseren of schakelen met aanvullende expertise. De VNG vat deze beweging sinds 2024 expliciet samen in drie kernwaarden voor to egang en lokale teams: dichtbij, integraal en met mandaat9. (zie bijlage D voor uitgebreidere toelichting op deze ontwikkeling). 1. Knelpunt: op dit moment is de toegang tot, en ondersteuning in, het sociaal domein versnipperd (over de gemeente, GRSK en KempenPlus). Er bestaan verschillende (digitale) loketten, locaties, telefoonnummers, etc. De inwoner moet op voorhand zelf bepalen welke hulp benodigd is en de integraliteit in zowel de toegang/intake als de ondersteuning, is in de huidige werking voor verbetering vatbaar . Er wordt hiermee beperkt aangesloten op de landelijke ontwikkeling naar een integrale toegang die dichtbij is en integraal en met mandaat werkt (voor uitgebreidere toelichting van deze ontwikkeling, zie bijlage D). Voorlopige verbeterrichting: gezamenlijk met de partnergemeenten en samenwerkingen ontwikkelen van een visie op en inrichting van de integrale toegang.

Daarbij ook met een expliciete visie op (de rol van) het voorliggend veld. Met het inrichten van een integrale toegang wordt beoogd inwoners beter en gerichter te kunnen ondersteunen doordat de intake bij één herkenbaar loket plaatsvindt. Daarbij hoeft de inwoner niet op voorhand zelf te kiezen voor het juiste ‘loket’ en ligt de verantwoordelijkheid voor het doorverwijzen en betrekken van andere kolommen van het sociaal domein bij de gemeente i.p.v. de inwoner. Uiteraard in gezamenlijkheid met de inwoner, zodat wordt ingezoomd op de oorzaak en het symptoom. Dit leidt tot betere zorg en betere vindbaarheid (want één loket, één telefoonnummer en mailadres etc.). Zie het kader voor mogelijke inrichting en werking van een integraal loket. 2. Knelpunt: wanneer er bij inwoners sprake is van multi -problematiek/meervoudige vraag (te maken met verschillende voorzieningen /wetten, bijv. Jeugd, Wmo, Participatie) vormt het voeren van (casus)regie een uitdaging. Daarbij gaat het om het overzicht, het zoveel mogelijk hebben van één aanspreekpunt voor inwoners en in het algemeen de samenwerking tussen de gemeente, GRSK en KempenPlus. Uitdagingen 9 VNG, Richtinggevend kader toegang, lokale teams en integrale dienstverlening (2024).

Gemeente Reusel- De Mierden 31 zitten bijvoorbeeld in wie (wanneer) aan de lat staat/het initiatief neemt, wie knopen doorhakt en hoe in gezamenlijkheid de beste ondersteuning geleverd kan worden. Voorlopige verbeterrichting: verduidelijken van rollen en verantwoordelijkheden voor wat betreft casusregie. Idealiter gekoppeld aan de werking en uitgangspunten van de integrale toegang (werken met zowel één loket als één regisseur). Het inrichten van een brede intake en triage in de toegang waarbij integraal gekeken wordt naar de vraag van inwoners en vervolgens wordt bepaald (triage) of deze 1. Enkelvoudig; 2. Meervoudig; of 3. Urgent; is, vormt hierin een belangrijke basis. Als bij de brede intake en triage wordt bepaald dat er sprake is van een meervoudige vraag, is er sprake van (casus)regie. Van belang om dit proces daarom in samenhang met de werking van de integrale toegang in te richten. Inrichting van de integrale toegang Gemeenten geven de toegang op verschillende manieren vorm. Zo kan het in eigen beheer worden georganiseerd, via een stichting of verbonden partij of via het uitbesteden aan een externe of netwerkorganisatie. Overwegingen liggen vaak in de rol die de gemeente zich toebedeelt. Movisie onderscheidt landelijk 4 modellen10: - Model A.

Integraal team: breed samengesteld team waar zoveel mogelijk hulpvragen, ook specialistische, binnen het (wijk)team worden opgepakt, zo nodig met kennis van buiten het team (bijvoorbeeld bij psychische problematiek van GGZ/GGD). - Variant A1: breed samengestelde teams voor alle hulpvragen, van enkelvoudige tot meervoudige problematiek, alle leeftijden. - Variant A2: breed samengestelde teams, uitsluitend voor complexe of meervoudige hulpvragen, bijvoorbeeld multiproblem gezinnen, alle leeftijden. - Model B. Doelgroep/domeinspecifieke teams: meerdere teams werken naast elkaar op afgebakende domeinen (bijvoorbeeld Wmo, werk en inkomen) of doelgroepen (bijvoorbeeld jeugd en volwassenen). - Model C. Generalistische teams: teams die een functie hebben als voorpost voor de indicatiestelling en beantwoording van veelvoorkomende hulpvragen met daarachter specialistische teams waar indien nodig naar verwezen kan worden. De huidige landelijke trend is een groei van model C ten gunste van model A1 en het minder voorkomen van model A2. Uit onderzoek van de VNG onder gemeenten in 202311 blijkt dat er geen perfect toegangsmodel bestaat. VNG waarschuwt voor de neiging om vanuit vooropgezette beelden de werkelijkheid te benaderen, terwijl de professionele werkelijkheid vaak veel weerbarstiger is.

Gemeenten zijn vooral succesvol door een aantal intrinsieke zaken, geeft de VNG aan: goed leiderschap, sterke organisatiecultuur, een duidelijke visie, zorgvuldig doorlopen processen, langdurige vertrouwensrelaties met aanbieders en politieke stabiliteit. Het succes hangt dus niet af van één specifiek model, maar juist van een aantal basisprincipes die breed worden gewaardeerd. Deze basisprincipes omvatten: een multidisciplinaire aanpak met goed opgeleide professionals; aansluiting bij het gewone leven van inwoners; niet alleen doorverwijzing en indicatiestelling, maar zelf kunnen optreden; directe lijnen met specialisten zonder het per definitie over te dragen: oog voor chroniciteit van hulpbehoeften en daarnaar handelen; en vooral: de stem van inwoners en hulpvragers serieus nemen. 12 Mogelijke werking loket Er vindt op één centrale plek intake en triage plaats, waarna er drie mogelijke klantroutes zijn: 1. Enkelvoudige vraag: een inwoner heeft een specifieke vraag, bijvoorbeeld voor een Wmo-voorziening of inkomensondersteuning en wordt op basis van die vraag verbonden aan een consulent Wmo of Participatie/Inkomen. 2.

Meervoudige vraag: een inwoner heeft verschillende vragen en integrale afstemming 10 Movisie: Sociale (wijk)teams: peiling 2022 11 Nieuwsgierig verbeteren (VNG, voor Associatie Wijkteams – 2023) 12 Zo kunnen gemeenten toegang tot zorg aanzienlijk verbeteren – Sociale Vraagstukken Gemeente Reusel- De Mierden 32 tussen verschillende disciplines is nodig. In zo’n geval wordt een casusoverleg georganiseerd waarbij een verdiepende triage plaatsvindt om de juiste ondersteuning te kunnen bieden. 3. Urgent: urgente hulpvragen waar niet kan worden gewacht op een casusoverleg. De inwoner wordt verbonden aan een gespecialiseerde consulent (vaak met een achtergrond in zorg & veiligheid). Over hoe dit loket vervolgens vorm te geven, zijn verschillende keuzes te maken. Denk aan: detacheren medewerkers uit GR bij de gemeente of invulling door eigen medewerkers. De verschillende scenario’s gaan hier verder op in. E. Verbeterrichtingen voor de samenwerking met en vanuit de Milieusamenwerking en Juridische-VTH 1. Knelpunt: het kunnen (blijven) borgen van een toekomstbestendige inrichting voor wat betreft de milieu - en afvaltaken , ook met het naderende uittreden van Oirschot (verhouden tot nieuwe situatie zonder Oirschot).

Voorlopige verbeterrichting: door deze externe ontwikkeling worden Reusel -De Mierden en Eersel gedwongen opnieuw stil te staan bij de (inrichting van de) milieusamenwerking . Dat moment kan aangegrepen worden om met elkaar stil te staan bij de werking van de samenwerking (hoe borgen we zicht- en nabijheid), bij de inrichting van onderliggende afspraken en bij de robuustheid/continuïteit van de functies binnen deze samenwerking. 2. Knelpunt: zowel de milieusamenwerking als de samenwerking op juridische VTH berusten in relatief hoge mate op een ‘gentlemen agreement’. Dat werkt in de praktijk door korte lijnen, maar tegelijkertijd is er het besef dat meer formaliseren helpend kan zijn, zeker gegeven de onduidelijkheid (wanneer werkt wie voor wie) en arbeidsmarktkrapte (bij wie ligt die verantwoordelijkheid) nijpender worden. Voorlopige verbeterrichting: als Reusel-De Mierden het gesprek aangaan met gemeente Eersel over de gewenste onderliggende afspraken bij deze samenwerkingen. Daarbij dient in ieder geval aandacht te zijn voor verantwoordelijkheden, risico’s (wie ze draagt/hoe ze verdeeld worden) en hoe omgegaan wordt met functies die (tijdelijk) niet vervult kunnen worden. Gemeente Reusel- De Mierden 33 7. Scenario’s In dit hoofdstuk richten we ons op de verschillende toekomstscenario’s voor Reusel-De Mierden.

Dit doen we door eerst de vertaalslag te maken van de analyse naar mogelijke scenario’s, vervolgens door de opbouw/afwegingen bij de scenario’s toe te lichten ( o.a. op basis van het geschetste kader in hoofdstuk 4) . Dit mondt uit in een herkenbaar kader waarlangs de drie verschillende scenario’s in meer detail worden uitgewerkt. 7.1. Van analyse naar scenario’s Op hoofdlijnen zien we een vijftal scenario’s. Deze variëren langs twee knoppen om aan te draaien: 1. Taken; en 2. Inrichting van het samenwerkingslandschap. Bij taken gaat het om de vraag wat er in de samenwerking wordt belegd: meer taken dan nu, dezelfde taken of minder taken. Vervolgens gaat de inrichting van het samenwerkingslandschap over de governance/structuur van het geheel: op dezelfde wijze als nu of met mogelijke aanpassingen. Vanuit de analyse zijn dit ook de twee (overkoepelende) onderwerpen wa ar de meeste verbeterpotentie gezien wordt. Bij taken gaat het dan om hoe omgegaan wordt met de dienstverlening (nabijheid, heldere doelen, grip, onderscheid beleid -uitvoering), bij inrichting van het samenwerkingslandschap over knelpunten in de governance/structuur (lappendeken/versplintering, rolverdeling, besluitvorming). Dit resulteert in de volgende scenario’s: 1. Opschalen (meer taken in samenwerkingen) 2.

Huidig op de schop (zelfde dienstverlening in samenwerkingen, met wijzigingen in inrichting samenwerkingslandschap) 3. Huidig optimaliseren (zelfde dienstverlening in samenwerkingen, met verbeterplan*) 4. Deels terughalen (minder taken in samenwerkingen) 5. Alles terughalen (geen taken in samenwerkingen) *Het verbeterplan is de belangrijkste bouwsteen van het scenario optimaliseren, maar is op elk scenario van toepassing (m.u.v. scenario ‘alles terughalen’). De in het verbeterplan voorgestelde verbeteringen op het vlak van sturing, rolduidelijkheid, afstemming etc., zijn ook relevant is in scenario’s waarbij Reusel-De Mierden een deel terughaalt of de samenwerking(en) anders inricht. Naast het onderscheid langs de genoemde indeling (taken en inrichting van het samenwerkingslandschap), is ook de mate waarin je andere partijen (samenwerkingen, andere gemeenten) nodig hebt voor het realiseren van de scenario’s een onderscheidend element. Daarbij gel dt dat bij het scenario ‘Opschalen’ (1.) de hoogste mate van samenwerking/afhankelijkheid is (van samenwerkingsverbanden om naartoe op te schalen , van andere gemeenten), aflopend naar scenario ‘Alles terughalen’ (5.) waar je als Reusel-De Mierden uiteraard zelf over gaat.

Dat laat onverlet dat ook in scenario’s met minder of geen betrokkenheid van andere partijen, de onderlinge regionale relaties en het met elkaar voortbouwen van belang blijft. Je buren blijven immers je buren. De impact op regionale relaties wordt dan ook expliciet meegenomen in de uitwerking van de scenario’s . Gelet op de doorlooptijd en op het maken van gerichte keuzes, is op voorhand afgesproken om maximaal drie scenario’s in meer detail uit te werken (in fase 2 van het onderzoek) . Hier is met de gemeenteraad tijdens verschillende werkbijeenkomsten naartoe gewerkt, waarbij bij de afronding van fase 1 (medio april, o.b.v. analyse huidig samenwerkingslandschap, sterktes en zwaktes) vastgesteld is dat de scenario’s ‘Huidig op de schop’, Huidig optimaliseren’ en ‘Deels terughalen’ als het meest passend en kansrijk om keuzes in te maken worden gezien, als ook het best een antwoord bieden op de constateringen uit de analyse . Daarom zijn in fase 2 van het onderzoek deze drie scenario’s nader uitgewerkt. Gemeente Reusel- De Mierden 34 7.2. Opbouw scenario’s In deze paragraaf geven we de opbouw van de scenario -uitwerkingen weer. De dikgedrukte termen zullen bij de uitwerkingen (7.3 – 7.5) terugkomen als tussenkopjes. Om de scenario’s consistent met elkaar te vergelijken en ook het inhoudelijke gesprek te kunnen voeren over de gewenste bijdrage, hanteren we een eenduidige opbouw.

Dit begint logischerwijs met een omschrijving/afbakening van het scenario (wat is het wel en niet). Daarmee worden de scenario’s duidelijk begrensd en dus zoveel mogelijk zwart-wit. In de advisering (hoofdstuk 8) en vervolgens de besluitvorming, vindt kruisbestuiving tussen scenario’s en nuance plaats. Vanuit de constatering dat het kiezen tussen de verschillende scenario’s een politiek proces is waarbij er niet één objectieve waarheid is, maar ideeën en overtuigingen naast elkaar kunnen bestaan, gaan we in op de onderliggende overtuiging die ten grondslag ligt aan elk scenario. Het beoogd effect op de dienstverlening beoordelen we, afgeleid van de wens op het gebied van dienstverlening van de Reusel -De Mierden (zie hoofdstuk 4), door middel van een afwegingskader bestaande uit een viertal elementen: • Nabijheid van dienstverlening (enerzijds: kan de inwoner makkelijk ‘aankloppen’ en de gemeente benaderen, anderzijds: ken je de inwoner/de lokale context en kan je daarop sturen, heb je grip). • Robuustheid/kwetsbaarheid van de dienstverlening (mensen: is de inrichting robuust genoeg, geen éénpitters, voldoende kennis en expertise. Middelen: bijv.

beschikbaarheid van ICT); • Flexibiliteit van de dienstverlening (enerzijds: zijn we in staat adequaat te reageren op incidenten en calamiteiten, anderzijds: zijn we in staat in te spelen op nieuwe vragen/ontwikkelingen); • Effectiviteit van dienstverlening (doen we de goede dingen, doen we de dingen goed . Zowel qua beoordeling als kostenefficiëntie); Naar de impact van een scenario kijken we door een drietal brillen: financieel (vergelijking/benchmark huidige situatie, mogelijke financiële impact van keuzes), juridisch (wat wordt er juridisch/formeel gevraagd om het scenario te realiseren ? Besluitvorming, betrokkenen, doorlooptijd etc.) en op personeel/organisatorisch vlak (impact voor medewerkers , bijv. in standplaats, werkgever , processen en impact voor organisatie Reusel -De Mierden). Vervolgens gaan we in op de belangrijkste risico’s, randvoorwaarden en beheersmaatregelen voor het laten/kunnen slagen van het scenario. Hierbij gaat het om uitvoerbaarheid (binnen vijf jaar , slagingskans , draagvlak bij andere gemeenten , arbeidsmarkt ), toekomstbestendigheid, bestuurlijke verantwoording/uitlegbaarheid, impact op relaties/regionale verhoudingen en mate van afhankelijkheid).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://reuseldemierden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f00421e9-5f76-4202-8e77-72ba7b82b8a6?agendaItemId=f411084f-df6a-4b37-a31f-5365d8189dd4