[24.14359] Accommodatiebeleid gemeente Reusel-De Mierden

Accommodatiebeleid 2024-2036 Gemeente Reusel-De Mierden September 2024

1

Inhoud 1.

Inleiding ...................................................................................................................................................... 3

2.

Trends en ontwikkelingen ........................................................................................................................... 4

3.

4.

5.

2.1

Accommodaties als middel ............................................................................................................ 4

2.2

Groei van Regio ............................................................................................................................. 4

2.3

Grotere rol verenigingen met minder vrijwilligers .......................................................................... 4

2.4

Niet gemeentelijke voorzieningen verdwijnen uit de dorpen ......................................................... 4

2.5

Multifunctionaliteit .......................................................................................................................... 4

Visie op accommodatiebeleid ..................................................................................................................... 5 3.1

Doelstelling accommodatiebeleid .................................................................................................. 5

3.2

Beleidsthema’s............................................................................................................................... 5

Beleidsthema’s ........................................................................................................................................... 6 4.1

Functie en gebruik ......................................................................................................................... 6

4.2

Bezetting en spreiding ................................................................................................................... 7

4.3

Kwaliteit en duurzaamheid ............................................................................................................. 9

4.4

Eigendom, beheer en exploitatie ................................................................................................. 10

4.5

Financiën (huur, beheer/exploitatie en gebruik) .......................................................................... 12

Vervolg ...................................................................................................................................................... 14

Bijlage 1 Overzicht deelnemende organisaties dialoogavonden ..................................................................... 15 Bijlage 2 Verslag dialoogavonden Accommodatiebeleid ................................................................................. 16

2

1. Inleiding We zijn ervan overtuigd dat in onze kernen veel vitaliteit en kracht zit die op een positieve wijze bijdraagt aan het nemen van meer verantwoordelijkheid door inwoners om de leefbaarheid en het welzijn van de eigen kern te behouden. Als gemeente luisteren we naar ideeën van inwoners en geven we ruimte om te experimenteren om mooie dingen in onze samenleving te laten ontstaan. Dat betekent voor ons ‘Samen Doen’. Hierdoor wordt de eigen kracht van onze inwoners alleen maar beter benut. De gemeente helpt de inwoners door het stimuleren en faciliteren van initiatieven. Het gemeentelijk accommodatiebeleid is een middel om het binnen de gemeente voor alle inwoners mogelijk te maken om op een laagdrempelige manier deel te nemen aan het maatschappelijke leven. Inwoners kunnen elkaar ontmoeten, sporten, zich ontwikkelen en deelnemen aan activiteiten van verenigingen. Deze deelname van inwoners aan het maatschappelijke leven draagt bij aan het welbevinden, de ontwikkeling, samenhang en leefbaarheid van de kernen. Dit gemeentelijk accommodatiebeleid beperkt zich tot het gemeentelijk vastgoed met een maatschappelijke functie. We onderscheiden hierbij 3 hoofdgroepen: scholen, gemeenschapshuizen en sportaccommodaties. Daarnaast rekenen we ook het gemeentehuis door haar functie tot het maatschappelijk vastgoed.

Gemeentelijk vastgoed zonder maatschappelijke functie (zoals de brandweerkazerne) laten we bij dit accommodatiebeleid buiten beschouwing maar valt wel binnen de reikwijdte van dit accommodatiebeleid evenals de maatschappelijke accommodaties in eigendom van stichtingen (zoals gildehuizen en scoutinggebouwen). Uitzondering hierop vormt de multifunctionele accommodatie (MFA) De Schakel in Hooge Mierde; hiervoor geldt dat zij duidelijk de rol van gemeenschapshuis in deze kern vervult en een subsidierelatie met de gemeente heeft. Met elkaar willen we de leefbaarheid naar een hoger niveau tillen, elke dag opnieuw. Dit doen we door de interactie met de inwoners bewust op te zoeken en hen te vragen hoe zij over belangrijke zaken denken. Ter voorbereiding op dit accommodatiebeleid zijn we de kernen in gegaan om informatie op te halen. Tijdens 4 dialoogavonden hebben gebruikers van het maatschappelijk vastgoed aan kunnen geven wat zij belangrijk vinden als het gaat om de rol van deze accommodaties. Tijdens een werksessie met de gemeenteraad hebben we de opbrengst van de dialoogavonden besproken en ook de mening van de raad opgehaald. We zijn er dan ook trots op dat we samen met de inwoners dit accommodatiebeleid hebben opgesteld.

Het accommodatiebeleid heeft een relatie met diverse andere beleidsdocumenten, waaronder het coalitieakkoord Reusel-De Mierden 2022-2026, Toekomstvisie 2030, het beleidskader Sociaal Domein, uitvoeringsbeleid horeca Reusel-De Mierden 2024, Ontwikkelstrategie De Kempen 2024-2040, Kempisch Sport en Beweegakkoord II en de Inclusie agenda Reusel-De Mierden 2024-2028. Het accommodatiebeleid is het kader bij het opstellen van het integraal huisvestingsplan Onderwijs, het uitvoeringsplan Sportaccommodaties en het uitvoeringplan gemeentelijk vastgoed. In dit accommodatiebeleid beschrijven we kort de trends en ontwikkelingen op het gebied van maatschappelijke accommodaties. We formuleren onze visie op de functie van het maatschappelijk vastgoed en koppelen hier doelstellingen aan. Deze doelstellingen worden uitgewerkt in 5 beleidsthema’s. Binnen deze beleidsthema’s beschrijven we de huidige situatie, de opbrengst van het participatietraject en vertalen dit naar beleidsuitgangspunten die horen bij het betreffende thema. In de bijlage zijn de participanten aan de dialoogavonden opgesomd en is het verslag van deze dialoogavonden toegevoegd.

3

2. Trends en ontwikkelingen In een dynamische samenleving veranderen de behoeften en uitdagingen met betrekking tot accommodaties en gemeenschapsvoorzieningen voortdurend. Door inzicht te krijgen in de actuele trends kunnen we beter anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Hieronder worden enkele van deze bepalende trends nader toegelicht.

2.1 Accommodaties als middel In onze hedendaagse samenleving worden accommodaties steeds vaker gezien als meer dan enkel een fysieke ruimte voor activiteiten. Ze worden beschouwd als middelen om een verscheidenheid aan maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Eenzaamheid bijvoorbeeld is een groeiend vraagstuk in veel gemeenschappen. Accommodaties kunnen fungeren als ontmoetingsplaatsen waar mensen samenkomen, sociale banden vormen en hun netwerken uitbreiden. Dergelijke interacties dragen bij aan ontmoeting en een gevoel van verbondenheid in de gemeenschap.

2.2 Groei van Regio De groei en ontwikkeling van de Brainportregio Eindhoven zijn onlosmakelijk verbonden met de welvaart en leefbaarheid van onze dorpen. We hebben oog voor de schaalsprong-ontwikkelingen die op ons afkomen en trekken daarin gezamenlijk op met andere gemeenten. We proberen van deze krachtige economische ontwikkeling te profiteren en daarmee juist een hefboomeffect te creëren om onze samenleving een impuls te geven. Dit vergt een integrale benadering waarbij onder meer wonen, mobiliteit, economie en energietransitie zich in samenhang met elkaar ontwikkelen. Dit alles kan bijdragen aan het verhogen van de leefbaarheid in onze kernen op allerlei gebieden, zoals meer woningbouw, het in stand houden en/of versterken van voorzieningen en het verbeteren van de bereikbaarheid. Het handhaven van een adequaat voorzieningenniveau is cruciaal voor de leefbaarheid van deze dorpen, waarbij de groeiende en veranderende behoeften in balans moeten zijn met het voorzieningenaanbod. Een kenmerkende eigenschap van veel dorpen in onze gemeente is het rijke verenigingsleven dat vaak wordt gezien als het hart van de gemeenschap. Dit verenigingsleven versterkt de unieke identiteit en aantrekkingskracht van de gemeente.

2.3 Grotere rol verenigingen met minder vrijwilligers Veel verenigingen worden nagenoeg geheel gerund door vrijwilligers. Als gevolg van individualisering, minder vrije tijd waarover mensen kunnen beschikken en de vergrijzing van de samenleving, staat de kwaliteit en continuïteit van vrijwilligersorganisaties in toenemende mate onder druk. Dit terwijl van verenigingen steeds meer wordt verwacht. De bereidheid en mogelijkheden van mensen om vrijwilligerswerk te doen neemt af, wat leidt tot een tekort aan handen om deze groeiende verantwoordelijkheden aan te pakken. Dit plaatst verenigingen in een kwetsbare positie, waarbij ze balanceren tussen het voldoen aan externe verwachtingen en het omgaan met interne uitdagingen.

2.4 Niet gemeentelijke voorzieningen verdwijnen uit de dorpen Een landelijke trend is het verdwijnen van niet-gemeentelijke voorzieningen uit kleinere kernen. Voorzieningen zoals lokale winkels, postkantoren, banken en faciliteiten voor de zorg sluiten hun deuren, wat direct invloed heeft op de leefbaarheid van deze dorpen. Zonder voorzieningen verdwijnt de natuurlijke ontmoeting en samenkomst tussen dorpsgenoten. Dit ondermijnt het gemeenschapsgevoel.

2.5 Multifunctionaliteit Er is een groeiende trend om multifunctionaliteit in accommodaties te stimuleren. De werking van clustervorming is tweeledig. Enerzijds is sprake van kostenbesparing. Een geclusterde voorziening behoeft maar één entree, horecavoorziening, technische ruimte en beheerdersruimte te hebben. Daarnaast kan een opbrengstenverhoging optreden doordat een geclusterde voorziening een grotere aantrekkingskracht heeft. Een nadeel van clustering kan zijn dat de spreiding en daarmee de bereikbaarheid verslechtert.

4

3. Visie op accommodatiebeleid In het coalitieakkoord Reusel-De Mierden 2022-2026 wordt het activeren en verbinden van inwoners en het versterken van eigen kracht benadrukt. Het is de ambitie dat elke kern beschikt over een volwaardig gemeenschapshuis als lokale ontmoetingsplek voor de inwoners. Bij de invulling van gemeenschapshuizen moet aandacht worden besteed aan de participatie van alle doelgroepen en leeftijden. Sporten en bewegen is belangrijk voor iedereen. Daarom willen we een laagdrempelige manier van bewegen, voor jong en oud, zonder en met beperking, stimuleren. Sportaccommodaties moeten betaalbaar blijven en worden breder ingezet. Voor onderwijshuisvesting willen we een volwaardige basisschool in elke kern. Daarbij hoort een veilige schoolomgeving die uitnodigt tot leren en spelen en een verkeersveilige inrichting van de omgeving. Het behoud van leefbare kernen staat voorop. De kracht en vitaliteit die in onze kernen zit, draagt bij aan het nemen van meer verantwoordelijkheid door inwoners om de leefbaarheid en het welzijn van de eigen kern te behouden. Om dit te faciliteren en te stimuleren is de aanwezigheid van openbare ruimtes cruciaal. Voorzieningen als sportparken, scholen en gemeenschapshuizen zijn essentieel voor onze maatschappelijke infrastructuur.

Het is belangrijk om deze faciliteiten te benutten voor functies als onderwijs, sport en gemeentelijke bijeenkomsten. Onze visie richt zich op het behoud, uitbreiding en versterking van deze functies in de verschillende kernen: De gemeente Reusel-De Mierden is een inclusieve gemeente met levendige kernen waar iedereen alle kansen krijgt om mee te doen. Maatschappelijk accommodaties zijn voor iedereen toegankelijk en bevorderen het contact tussen de inwoners. We stimuleren gemeenschapsgevoel, we voorkomen stress en eenzaamheid en we bevorderen gezondheid. Als gemeente luisteren we naar ideeën van inwoners en geven we ruimte om te experimenteren om mooie dingen in onze samenleving te laten ontstaan. Dat betekent voor ons ‘Samen Doen’. Door functies in accommodaties te combineren stimuleren we interactie tussen inwoners. Dit bevordert ontmoetingen tussen onder andere jong en oud en zorgt voor efficiënter gebruik van de ruimten. Deze integratie stimuleert kruisbestuiving tussen diverse groepen en verenigingen. Dit levert nieuwe samenwerkingen en initiatieven op. De leefbaarheid van onze dorpen hangt sterk af van de aanwezigheid en functionaliteit van deze accommodaties. We zijn overtuigd dat onze visie, toegepast in de praktijk, gemeenschappen versterkt en ontmoetingen bevordert.

3.1 Doelstelling accommodatiebeleid Maatschappelijke accommodaties zijn een middel om een verscheidenheid aan maatschappelijke doelstellingen binnen de gemeente Reusel-De Mierden te bereiken. Deze maatschappelijke doelstellingen zijn beschreven in diverse beleidsdocumenten. Het accommodatiebeleid biedt een kader aan voor de uitvoering van deze maatschappelijke doelstellingen. Het gemeentelijk vastgoed zonder maatschappelijke functie valt ook, voor zover van toepassing, binnen de reikwijdte van dit accommodatiebeleid.

3.2 Beleidsthema’s Voor het ontwikkelen van het integrale accommodatiebeleid hebben we gebruik gemaakt van de input die we hebben opgehaald tijdens diverse bijeenkomsten:  Dialoogavonden met gebruikers van binnen- en buitensportaccommodaties en gemeenschapshuizen  Gesprekken met beheerders en exploitanten van sportaccommodaties en gemeenschapshuizen  Gesprekken met schoolbestuurders tijdens het opstellen van het integraal huisvestigingsplan onderwijs  Werkbijeenkomst met een afvaardiging van de gemeenteraad Op basis van deze bevindingen hebben we 5 beleidsthema’s geformuleerd: 1. Functie en gebruik 2. Bezetting en spreiding 3. Kwaliteit en duurzaamheid 4. Eigendom, beheer en exploitatie 5. Financiën (huur, beheer/exploitatie en gebruik) 5

4. Beleidsthema’s 4.1 Functie en gebruik Algemeen Maatschappelijke accommodaties zijn meer dan enkel een fysieke ruimte voor activiteiten. Ze zijn een middel om een verscheidenheid aan maatschappelijke doelstellingen te bereiken, zoals gezondheid, vitaliteit, het tegengaan van eenzaamheid en (culturele) participatie. Accommodaties dienen als ontmoetingsplaatsen waar inwoners samenkomen, sociale banden vormen en hun netwerken uitbreiden. Dergelijke interacties dragen bij aan ontmoeting en een gevoel van verbondenheid in de gemeenschap. In zijn algemeenheid dient het maatschappelijk vastgoed zo efficiënt mogelijk te worden ingezet binnen een dorp en/of samenwerkingsverband van verenigingen en te worden afgestemd op behoeften en ledenaantallen. In het geval van nieuwbouw worden bij voorkeur alleen nog multifunctionele accommodaties gerealiseerd. De demografische ontwikkeling in de kernen vraagt om deze multifunctionaliteit en samenwerking. Opbrengst participatietraject Zowel de gemeenteraad als de verenigingen zijn van mening dat de verenigingen de eigen identiteit moeten behouden. De gemeente is hierin terughoudend, het initiatief moet vanuit de verenigingen komen en de gemeente heeft daarin een faciliterende rol.

Gemeente en verenigingen zijn ook eensgezind als het aankomt op multifunctioneel gebruik van maatschappelijke accommodaties en een goede samenwerking tussen verenigingen. De gemeenteraad ziet graag proactief beleid om gezonde, rookvrije sportaccommodaties te realiseren. De verenigingen vinden dat (de beheerders van) het maatschappelijk vastgoed deelname aan sport en cultuur moet bevorderen onder alle doelgroepen maar zeker ook onder de jeugd. Beleidsuitgangspunten Voor het thema “functie en gebruik” formuleren wij de volgende beleidsuitgangspunten:  Een zo multifunctioneel en divers/inclusief mogelijk sociaal maatschappelijk gebruik van de accommodatie. Nieuw te realiseren maatschappelijke accommodaties zijn naast multifunctioneel ook flexibel aan te passen, zodat in de toekomst ingespeeld kan worden op een veranderende vraag van gebruikers.  Binnen de maatschappelijke accommodaties ligt de focus op het aanbieden van de volgende drie sociaal maatschappelijke functies. Deze functies hebben in alle gevallen prioriteit boven andersoortig gebruik: o Verhuur aan inwoners, verenigingen en maatschappelijke organisaties. o Ontmoeting tussen diverse doelgroepen en leeftijden o Sociaal maatschappelijke activiteiten en evenementen.  De activiteiten vinden zoveel mogelijk plaats in de accommodaties die hier primair voor bedoeld en het meest voor geschikt zijn.

Dit versterkt het profiel van de accommodatie. Via gemeentelijke subsidies kunnen we dit stimuleren.  Verenigingen behouden de eigen identiteit. De gemeente is hierin terughoudend. Het initiatief moet vanuit de verenigingen komen en de gemeente heeft een faciliterende rol.  Accommodaties dragen bij aan maatschappelijke doelstellingen en voorzien in aantoonbare maatschappelijke behoeften. Inwoners, verenigingen en maatschappelijke organisaties zetten zich actief in binnen de maatschappelijke accommodaties met als doel dat iedereen mee kan (blijven) doen.  We streven naar gezonde en rookvrij sportaccommodaties; we nemen daarvoor een proactieve houding aan.

6

4.2 ;Bezetting en spreiding Algemeen De gemeente Reusel-De Mierden beschikt over een divers accommodatieaanbod verdeeld over de 4 dorpen. Vanuit het perspectief van sporten, sociale activering, ontmoeting en cohesie kan dit ruime aanbod beschouwd worden als een groot goed. Er is voor iedereen in elk dorp een (gemeentelijke en/of private) accommodatie beschikbaar. Het maatschappelijk doel met de bijbehorende activiteit is daarbij leidend en de accommodatie wordt gezien als middel. We streven naar een goede bezetting van maatschappelijke accommodaties met sociaal maatschappelijke activiteiten die bijdragen aan de realisatie van gemeentelijke beleidsdoelstellingen. Op deze manier is het maatschappelijk rendement het hoogst. Een hogere bezetting betekent overigens niet altijd een beter exploitatieresultaat omdat de sociaal maatschappelijke organisaties in de regel (lees: zonder een vorm van subsidiering) niet in staat zijn om kostprijs dekkende huurtarieven te betalen. Een relatief lage bezetting is soms acceptabel omdat de gemeente bepaalde maatschappelijke functies wenst te spreiden over de kernen en deze functies derhalve een beperkter verzorgingsgebied hebben. Argumenten voor meer spreiding zijn de bereikbaarheid en de leefbaarheid van de kernen. Voor wat betreft de wenselijkheid van spreiding wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende functies en activiteiten.

Bepalend is dan veelal de mobiliteit van de (belangrijkste) doelgroep voor de betreffende functie of activiteit en de bijdrage die de functie of activiteit levert aan de leefbaarheid van de kernen. Bij de aanleg of behoud van een (nieuwe) maatschappelijke accommodatie wordt afgewogen of de accommodatie voldoende bijdraagt aan de maatschappelijke doelstellingen, of het voldoet aan een maatschappelijke behoefte en er voldoende draagkracht en inzet van vrijwilligers is. Daarnaast is het van belang dat samenwerking en multifunctioneel gebruik van de accommodatie mogelijk is. De maatschappelijke accommodatie is niet rendabel en is afhankelijk van publieke financiering. Dit willen we objectief beoordelen en daarom introduceren wij een afwegingskader in onze uitvoeringsplannen. Opbrengst participatietraject Zowel de verenigingen als de raad willen dat elke kern beschikt over een basisschool en een fysieke ontmoetingsruimte. De verenigingen zien daarnaast ook graag een sportpark in elke kern en minimaal het behoud van de huidige sporthallen. De leefbaarheid van de kleine kernen kan volgens de verenigingen worden uitgebreid met meer functies in de maatschappelijke accommodaties zoals bijvoorbeeld met winkeltjes, een apotheek of een consultatiebureau.

Tijdens de dialoogavonden is ook gesproken over de voor- en nadelen van een centraal gelegen sportpark waar meerdere sportverenigingen hun thuisbasis kunnen hebben.

7

Beleidsuitgangspunten Voor het thema “bezetting en spreiding” formuleren we de volgende beleidsuitgangspunten:  Het is de gemeentelijke ambitie om in iedere kern een gemeenschapshuis/ontmoetingsruimte en een basisschool te hebben.  We kiezen er niet voor om een minimaal bezettingspercentage te bepalen waaraan een maatschappelijke accommodatie dient te voldoen om haar bestaansrecht aan te tonen. Een lage of teruglopende bezetting vormt onderwerp van gesprek in het overleg tussen gemeente en exploitant of vereniging waarbij we zoeken naar concrete verbetermogelijkheden.  Indien sprake is van een lage bezetting in combinatie met continuïteitsrisico’s bepalen we samen met de exploitant of het mogelijk is om activiteiten te concentreren in bepaalde ruimtes. Indien op deze wijze een ruimte wordt vrijgespeeld, onderzoekt de exploitant samen met de gemeente op welke wijze het mogelijk is om deze ruimte, maatschappelijk dan wel commercieel, te verhuren aan één vaste gebruiker (tegen een nader te bepalen tarief). Ook bij sportaccommodaties overleggen we in dit geval met de verenigingen of concentratie van activiteiten of samenwerking op een andere locatie mogelijk is.  Momenteel is er geen voornemen om sportparken te verplaatsen of te centraliseren.

De noodzaak daartoe kan mogelijk ontstaan door een afname van het aantal leden en vrijwilligers van de verenigingen, de wens voor een efficiënter beheer van de sportparken en/of de behoefte aan inbreidingslocaties voor woningbouw. Als één van deze situaties zich voordoet onderzoeken we met betrokken partijen de mogelijkheden.  Indien een exploitant van een maatschappelijke accommodatie in financiële problemen komt en zich tot de gemeente wendt voor een (aanvullende) structurele of incidentele bijdrage, wordt de maatschappelijke meerwaarde van de accommodatie door de gemeente opnieuw beoordeeld. Ook wordt inzichtelijk gemaakt waar gebruikers kunnen worden herplaatst en wat dit voor verwachte gevolgen heeft (bijvoorbeeld vraaguitval).  In de uitvoeringsplannen per type accommodatie (sportaccommodaties, gemeenschapshuizen, onderwijshuisvesting, overig gemeentelijk vastgoed) wordt het minimale voorzieningenniveau verder uitgewerkt.

8

4.3 Kwaliteit en duurzaamheid Algemeen Waar vroeger het begrip kwaliteit van de maatschappelijke accommodaties als beleidsonderdeel volstond, is daar inmiddels het begrip duurzaamheid onlosmakelijk aan verbonden. De kwaliteit van maatschappelijke accommodaties wordt bepaald door de staat van het onderhoud, de geschiktheid voor bepaalde functies en activiteiten (inclusief opslagcapaciteit), de toegankelijkheid en de veiligheid. Aan de laatste twee aspecten kunnen geen concessies worden gedaan. Op de eerste twee aspecten kunnen wel keuzes worden gemaakt. Daarbij gaat het dan om de staat van onderhoud van de accommodaties en de mate waarin de functionaliteit en maatvoering van accommodaties aansluiten bij de specifieke behoeften van gebruikers. Voor de maatschappelijke accommodaties in gemeentelijk eigendom sluiten we aan bij het duurzaamheidsbeleid van onze gemeente. Opbrengst participatietraject Tijdens de werksessie met de gemeenteraad is gezegd dat we als gemeente niet voorop hoeven te lopen bij het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed. De wettelijke norm is hierbij voldoende. Dit geldt ook voor toegankelijkheid. Gebruikers zien verduurzaming als een instrument om kosten te besparen en zo het gebruik van accommodaties goedkoper te maken.

Tijdens de dialoogsessies met verenigingen werd naast de toegankelijkheid en bereikbaarheid van accommodaties de veiligheid genoemd als voorwaarde om maatschappelijke accommodaties voor iedereen geschikt te maken. Gebruikers hechten waarde aan voldoende opslagruimte en het tijdig uitvoeren van preventief en correctief onderhoud. Beleidsuitgangspunten Voor het thema “kwaliteit en duurzaamheid” formuleren we de volgende beleidsuitgangspunten:  De gemeente is verantwoordelijk voor het groot onderhoud van de gemeentelijke accommodaties. Alle accommodaties beschikken over een actueel meerjarig onderhoudsplan (MOP). Op basis van dit onderhoudsplan zijn de financiële middelen beschikbaar om het geplande onderhoud uit te voeren. In een enkel geval ontvangt de beheerder/exploitant een financiële bijdrage voor het uitvoeren van het groot onderhoud volgens een meerjarig onderhoudsplan. Hier zijn specifieke afspraken van toepassing.  Voor alle gemeentelijke accommodaties wordt een demarcatielijst 1opgesteld zodat sprake is van een duidelijke verdeling van verantwoordelijkheden tussen de gemeente (eigenaar) en de beheerder/exploitant (huurder) op het gebied van onderhoud.  Voor de maatschappelijke accommodaties die in eigendom zijn van derden hebben wij geen directe verantwoordelijkheid voor het onderhoud.

Deze inhoudelijke en financiële verantwoordelijkheid ligt bij de eigenaar van de accommodatie. Toch kan het in voorkomende gevallen nodig of wenselijk zijn dat wij hier een directe of indirecte financiële bijdrage aan leveren. In dat geval vindt monitoring plaats op de aanwending van deze middelen.  We streven er naar dat maatschappelijke accommodaties in voldoende mate geschikt zijn voor het (beoogde) gebruik. Criterium is dat de activiteit op een acceptabele wijze kan worden aangeboden. Hier hoort ook voldoende opslagcapaciteit bij voor de benodigde materialen. Deze opslagcapaciteit hoeft zich niet in alle gevallen binnen de muren van de maatschappelijke accommodatie te bevinden waar de betreffende activiteit wordt aangeboden.  De (fysieke) toegankelijkheid van de gemeentelijke maatschappelijke accommodaties voor inwoners c.q. doelgroepen moet minimaal voldoen aan de wettelijke norm.  Voor de verduurzaming van de gemeentelijke accommodaties sluiten we aan bij de gemeentelijke Lokale Energie Strategie (LES) die uiterlijk in 2025 wordt vastgesteld.

1 Een demarcatielijst is een lijst met bouwkundige en installatietechnische zaken die tot een gehuurde wo-

ning of bedrijfsruimte behoren en waarover afspraken worden gemaakt voor wiens verantwoording onderhoud aan deze zaken wordt uitgevoerd.

9

4.4 Eigendom, beheer en exploitatie Algemeen Eigendom Bij gemeentelijk eigendom van maatschappelijke accommodaties heeft een gemeente de meeste sturingsmogelijkheden maar ook de meeste verantwoordelijkheden. Bij maatschappelijke accommodaties in handen van derden wordt de gemeente ontzorgd. Daarbij dient wel te worden opgemerkt dat de gemeente gedeeltelijk bijdraagt aan de financiële dekking van met name het onderhoud vanwege het feit dat de exploitatie van een maatschappelijke accommodatie vaak geen ruimte laat voor het reserveren van voldoende middelen. De 2 sporthallen zijn eigendom van de gemeente. Voor de buitensportaccommodaties geldt dat de gemeente eigenaar is van de basisvoorzieningen (ondergrond en opstallen). Op sportpark Den Hoek in Reusel is de gemeente door natrekking ook eigenaar van de publieke ruimten2 welke zijn gebouwd op gemeentelijke grond. Door het vestigen van een recht van opstal zijn de voetbalverenigingen op de sportparken in Lage Mierde en Hulsel eigenaar van de publieke ruimten en in Hooge Mierde van de publieke ruimten en kleedkamers. De gemeenschapshuizen in Reusel en Lage Mierde zijn eigendom van de gemeente en het gemeenschapshuis in Hooge Mierde is in eigendom van een stichting. In Hulsel is geen gemeenschapshuis aanwezig maar de inwoners gebruiken een horecagelegenheid in handen van een commerciële exploitant als ontmoetingsruimte.

Het eigendom van basisscholen is vastgelegd in de onderwijswetgeving. De gemeente is de economische eigenaar van de 6 schoolgebouwen en het juridisch eigendom ligt bij de schoolbesturen. Als economische eigenaar van gebouwen is de gemeente verantwoordelijk voor (ver)nieuwbouw, uitbreidingen, vervangende nieuwbouw, constructiefouten en herstel in het geval van bijzondere omstandigheden. De schoolbesturen (juridische eigenaar) zijn verantwoordelijk voor de instandhouding (onderhoud), aanpassing van hun schoolgebouwen (om te voldoen aan wet- en regelgeving en op basis van onderwijskundige vernieuwingen) en voor het energie- en watergebruik. Naast het gemeentehuis is de gemeente ook de eigenaar van (niet-maatschappelijke) accommodaties zoals de brandweerkazerne, het busstation, woonhuis aan de Willibrordlaan in Hulsel, de gemeentewerf en de beheerderswoning op sportpark Den Hoek. Beheer en exploitatie Voor het beheer en exploitatie van gemeenschapshuizen en binnensportaccommodaties kiezen we een faciliterende rol. We stellen deze accommodaties beschikbaar en vertrouwen het beheer en de exploitatie toe aan onafhankelijke stichtingen of marktpartijen. Dit is echter niet altijd mogelijk.

Door het toenemende gebrek aan vrijwilligers (zowel bestuurlijk als operationeel) en de steeds complexere wet- en regelgeving krijgen stichtingen het steeds moeilijker om de continuïteit van het beheer en de exploitatie van maatschappelijke accommodaties te waarborgen. Ook de toenemende kosten spelen een belangrijke rol hierin. Om deze redenen is het beheer en de exploitatie van de buitensportaccommodaties weer in handen van de gemeente. Het beheer van het gemeentehuis is eveneens in handen van de gemeente. Opbrengst participatietraject Tijdens de dialoogavonden is veel gesproken over de relatie tussen verenigingen en de beheerder/exploitant van de maatschappelijke accommodatie waarvan ze gebruik maken. Goede communicatie en een structureel overleg tussen gebruiker en beheerder maar ook tussen gebruikers onderling is noodzakelijk voor een goede samenwerking. Verenigingen vinden het belangrijk dat beheerders betrokken zijn en proactief handelen richting de vereniging. Het beheer door een mix van vrijwilligers en professionals wordt als prettig ervaren. Gebruikers worden graag aan de voorkant betrokken bij ontwikkelingen met betrekking tot maatschappelijke accommodaties. Verenigingen willen afspraken maken over gezamenlijk gebruik van accommodaties, de eigendomssituatie van maatschappelijk vastgoed en de demarcatie van het onderhoud.

Sportverenigingen willen graag duidelijkheid hebben over welke voorzieningen behoren tot de basisvoorzieningen voor de betreffende sport.

2 VV Zuiderburen wil het eigendom van het in 2024 gestichte clubgebouw behouden door het vestigen van

een recht van opstal

10

Beleidsuitgangspunten Voor het thema “eigendom, beheer en exploitatie” formuleren we de volgende beleidsuitgangspunten:  Uitgangspunt is dat de gemeente het eigendom heeft en behoudt van maatschappelijk vastgoed. Hiermee behoudt de gemeente direct sturing en zeggenschap op haar maatschappelijk vastgoed.  Voor wat betreft de exploitatie van de maatschappelijke accommodaties kiezen we voor beheer op afstand bij gemeenschapshuizen en binnensportaccommodaties en voor eigen beheer voor de buitensportaccommodaties en het gemeentehuis.  We constateren dat stichtingen soms kwetsbaar zijn. Wij hechten belang aan toekomstbestendige stichtingen en bieden ondersteuning in het beheer en de exploitatie waar nodig en mogelijk. We stimuleren samenwerkingsverbanden, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en onderhoud.  Wij vinden het formaliseren en optimaliseren van de overlegstructuur tussen gemeente en beheerder/exploitant cruciaal. Door met elkaar in gesprek te blijven worden maximale resultaten behaald op alle beleidsonderdelen en worden knelpunten en risico’s tijdig onderkend zodat maatregelen kunnen worden genomen.  We zien toe op de uitvoer van overleggen tussen beheerders/exploitanten en gebruikers voor zover daarover afspraken zijn vastgelegd in de exploitatieovereenkomst tussen gemeente en exploitant.

11

4.5 Financiën (huur, beheer/exploitatie en gebruik) Algemeen De gemeente is de aangewezen partij om de continuïteit van het gebruik en de exploitatie van de maatschappelijke accommodaties te waarborgen. Zonder financiële bijdrage (direct of indirect, linksom of rechtsom) is het aanbieden van een maatschappelijke accommodatie in de regel niet mogelijk. Met betrekking tot de financiële aspecten die verband houden met maatschappelijk accommodaties (en de mogelijke gemeentelijke rol daarbij) is onderscheid te maken tussen drie aspecten:  de huur die exploitanten betalen aan de eigenaar  de bijdrage die een gemeente verstrekt in het beheer en de exploitatie  de tarieven die bij multifunctionele accommodaties door de exploitant aan de gebruikers in rekening wordt gebracht. Tussen de verschillende clusters maatschappelijke accommodaties is geen uniformiteit in de tarieven die maatschappelijke organisaties betalen voor het gebruik van het maatschappelijk vastgoed. Ook binnen het cluster gemeenschapshuizen is er verschil in de tarieven die verenigingen betalen voor het gebruik van de maatschappelijke accommodaties. Deels is dit te verklaren door de mate van inzet van professioneel personeel in combinatie met vrijwilligers en deels door het (professionele) niveau van de dienstverlening en voorzieningen binnen de accommodatie.

Verenigingen die gebruik maken van een “eigen” accommodatie met horecavoorziening genereren inkomsten uit deze horecavoorziening. Dit is niet mogelijk voor verenigingen die gebruik maken van een multifunctionele accommodatie zoals een sporthal of gemeenschapshuis. We streven naar een betaalbare toegang tot voorzieningen zonder financiële drempels waarbij we maatwerk kunnen toepassen voor de verschillende clusters maatschappelijk vastgoed of gebruikers. Maar we moeten accepteren dat er verschillen in tarieven tussen verschillende accommodaties blijven bestaan. Binnensportaccommodaties De huur die de gemeente aan de exploitanten van de binnensportaccommodaties Reusel in rekening brengt is niet kostprijs dekkend. Voor de sportzaal in Lage Mierde wordt geen huur in rekening gebracht aan de beheerder. Beiden ontvangen een bijdrage in de exploitatie in de vorm van een jaarlijkse exploitatievergoeding voor het beheer en exploitatie van de accommodatie. Het beheer en exploitatie van sporthal Den Houtert in Lage Mierde is in handen van Stichting Gemeenschapshuis De Ster. Binnen het beheer van de sporthal valt de schoonmaak en (klein) onderhoud. Het groot onderhoud en de kapitaalslasten zijn voor rekening van de gemeente. Het grootste deel van de exploitatievergoeding die exploitant Optisport voor het Sporthuis ontvangt is bestemd voor het uitvoeren van het onderhoud.

De gemeente heeft de tarieven voor het maatschappelijk gebruik van de sportzalen vastgesteld. Deze worden jaarlijks volgens een vast prijsindexcijfer geïndexeerd. Uit onderzoek blijkt dat de tarieven voor het gebruik hoger zijn dan de tarieven in de omringende gemeenten. Dit is te verklaren vanuit het profijtbeginsel waarbij de gebruiker betaalt. De gemeente heeft geen financiële relatie met de verenigingen die gebruik maken van de binnensportaccommodaties en heeft daardoor geen invloed op de kosten van het lidmaatschap voor de leden. Buitensportaccommodaties De huur die sportverenigingen betalen voor het gebruik van de voorzieningen die ze gebruiken op de sportparken noemen we de gebruiksvergoeding. Deze gebruiksvergoeding voor basisvoorzieningen is in het verleden vastgesteld op 25% van de werkelijke kosten van het beheer van de sportparken (ondergrond en opstallen). Voor niet-basisvoorzieningen betaalt de vereniging het dubbele bedrag van de gebruiksvergoeding. De verenigingen betalen geen gebruiksvergoeding voor de publieke ruimten. Naast deze tegemoetkoming verrekend in de gebruiksvergoeding ontvangen de buitensportvereniging geen subsidie voor de uitvoering van hun activiteiten. De gemeente heeft geen invloed op de kosten van het lidmaatschap voor de leden.

Gemeenschapshuizen MFA De Schakel Hooge Mierde Het gemeenschapshuis in Hooge Mierde is in eigendom en beheer van Stichting de Schakel Hooge Mierde. Er is daarom uiteraard geen sprake van een huur-verhuur situatie. De gemeente heeft geen bemoeienis met 12

het onderhoud en uitvoering van het MOP. Jaarlijks ontvangt Stichting de Schakel Hooge Mierde een subsidie voor het uitvoeren van haar maatschappelijke functie. In deze subsidie is eveneens een bedrag opgenomen als dotatie aan het onderhoudsfonds. Maatschappelijke organisaties uit Hooge Mierde kunnen gratis gebruik maken van de faciliteiten van het gemeenschapshuis. De Ster Lage Mierde Het gemeenschapshuis in Lage Mierde is eigendom van de gemeente. Het beheer en exploitatie is in handen van Stichting Gemeenschapshuis De Ster. Voor De Ster brengt de gemeente geen huur in rekening. De gemeente is verantwoordelijk voor de kapitaalslasten en de uitvoer van het (groot) onderhoud. Jaarlijks ontvangt Stichting Gemeenschapshuis De Ster een subsidie voor het uitvoeren van haar maatschappelijke functie. Maatschappelijke organisaties uit Lage Mierde maken gratis gebruik van de faciliteiten van het gemeenschapshuis. De Kei Reusel Vanaf het najaar van 2024 is MFA De Kei open in haar huidige vorm. Het multifunctionele culturele centrum in Reusel is eigendom van de gemeente en wordt beheerd en geëxploiteerd door Stichting MCC De Kei. Voor MFA De Kei brengt de gemeente een kostprijs dekkende huur in rekening. De kapitaalslast en het volledige onderhoud is voor rekening van de Stichting MCC De Kei.

Jaarlijks ontvangt Stichting MCC De Kei een subsidie voor het uitvoeren van haar maatschappelijke functie en ter compensatie van de kostprijs dekkende huur. De gebruikers betalen maatschappelijke tarieven voor het gebruik van MFA De Kei die hoger zijn dan voorheen bij de “oude” Kei. Om de overgang van de (oude) maatschappelijke tarieven naar de huidige tarieven geleidelijk te laten verlopen wordt aan gebruikers de eerste 5 jaar een korting verleend die jaarlijks wordt afgebouwd. Voor nieuwe gebruikers geldt deze compensatieregeling niet. Scholen Het is wettelijk geregeld dat de schoolbesturen juridische eigenaar zijn van schoolgebouwen en daarom is er geen sprake van een verhuurder-huurder relatie met de gemeente. Voor wat betreft het beheer en onderhoud van gebouwen, zijn de schoolbesturen volledig verantwoordelijk voor groot onderhoud, zowel binnen als buiten hun gebouwen. Ter bekostiging hiervan ontvangen zij de zogenaamde “middelen instandhouding” van het Rijk. Gemeentehuis Het gemeentehuis is eigendom van de gemeente. De kapitaalslast en het volledige onderhoud zijn voor rekening van de gemeente. Het gemeentehuis huisvest naast de medewerkers van de gemeentelijke organisatie ook enkele andere organisaties. Voor dit gebruik van het gemeentehuis brengt de gemeente een maatschappelijk tarief in rekening.

Opbrengst participatietraject Zowel tijdens de dialoogavonden als tijdens de werksessie met de raad bleek dat het belangrijk is dat iedereen mee kan doen aan sociale, culturele en/of sportieve activiteiten. Voorzieningen moeten betaalbaar (of gratis) blijven zodat er geen financiële drempels zijn om deel te nemen aan het maatschappelijke activiteiten. Beleidsuitgangspunten Voor het thema “financiën” formuleren we de volgende beleidsuitgangspunten:  Grondslag voor de huurprijs van de gemeentelijke accommodaties en de maatschappelijke tarieven is de integrale kostprijs. Afhankelijk van de accommodatie en gebruikers wordt hiervan een percentage daadwerkelijk in rekening gebracht.  De gemeente verstrekt een bijdrage in de exploitatie van gemeenschapshuizen die is gebaseerd op een ingediende begroting en die blijk geeft van een voldoende bedrijfsmatige exploitatie maar waar toch sprake is van een exploitatietekort. Hierbij moet een transparante afweging mogelijk zijn tussen de gemeentelijke bijdrage en het laagdrempelig aanbieden van de accommodatie.

 Als een niet-gemeentelijke maatschappelijke accommodatie voldoende maatschappelijk meerwaarde heeft kan een gemeentelijke bijdrage worden verstrekt in het onderhoud van een accommodatie of een gemeentelijke bijdrage worden verstrekt die het een exploitant mogelijk maakt om het gebruik van de maatschappelijke accommodatie financieel laagdrempelig aan te bieden.  Vanuit het profijtbeginsel is het primaire uitgangspunt dat de gebruiker een substantieel tarief betaalt. Voor gebruik waarvoor dit tarief een te hoge drempel is maar wel van belang wordt geacht zetten we gerichte subsidies in aan gebruikers om dit gebruik en deze activiteiten toch mogelijk te maken.  We erkennen en accepteren de verschillen in de tarieven voor het gebruik van maatschappelijk vastgoed. We streven naar een betaalbare toegang tot voorzieningen zonder financiële drempels waarbij we maatwerk kunnen toepassen voor de verschillende clusters maatschappelijk vastgoed of gebruikers. 13

5. Vervolg Het accommodatiebeleid wordt vastgesteld voor een periode van 12 jaar (2024-2036) en wordt steeds na 4 jaar geëvalueerd en daar waar nodig bijgesteld. Het accommodatiebeleid biedt een kader aan bij het opstellen van uitvoeringsplannen op het gebied van onderwijs, sport, gemeenschapshuizen en het overige gemeentelijk vastgoed. Het opstellen van deze uitvoeringsplannen staat gepland in 2025. Monitoring en financiering Deze uitvoeringsplannen beschrijven de stappen en voorwaarden die nodig zijn voor de realisatie van de doelstelling van het maatschappelijk vastgoed. Het biedt instrumenten om de uitvoering te toetsen en te monitoren. Daarnaast bevatten de uitvoeringsplannen de financiële consequenties van het uitvoeren van het beleid. Het uitgangspunt is om binnen de bestaande budgetten uitvoering te geven aan het accommodatiebeleid.

14

Bijlage 1 Overzicht deelnemende organisaties dialoogavonden Dialoogavond 1 gebruikers van multifunctionele accommodaties Tijdens de eerste dialoogavond op 13 mei 2024 in MFA De Schakel waren vertegenwoordigers van de volgende maatschappelijke organisaties aanwezig:  Schilderclub  Muziekvereniging ONA  Dorpsraad Hooge Mierde  Muziekvereniging Sirena  Dorpsraad Lage Mierde

Dialoogavond 2 gebruikers van binnensport accommodaties Tijdens de tweede dialoogavond op 22 mei 2024 in het Sporthuis Reusel waren vertegenwoordigers van de volgende maatschappelijke organisaties aanwezig:  VC Pegasus  BC Rapid  Avanti-Turnivo  KV Rosolo  KV DDW  VC Alcides  Optisport Reusel

Dialoogavond 3 gebruikers van buitensport accommodaties Tijdens de derde dialoogavond op 29 mei 2024 in V.V. Hulsel waren vertegenwoordigers van de volgende maatschappelijke organisaties aanwezig:  V.V.HMVV  SDO’39  V.V. Hulsel  KV DDW  LTC De Kemphanen  HSV De Gezellige Vissers  TC Twisselt  Reusel Sport  Zuiderburen

Open dialoogavond De laatste dialoogavond op 4 juni 2024 in gemeenschapshuis De Ster was bestemd voor alle (ongebonden) gebruikers van de maatschappelijke accommodaties in de gemeente. Tijdens deze avond waren vertegenwoordigers van de volgende maatschappelijke organisaties aanwezig:  Concordia  Gildehuis Lage Mierde Alle maatschappelijke organisaties die zijn uitgenodigd voor de dialoogavonden hebben eind juni 2024 een verslag ontvangen van deze bijeenkomsten. Dit verslag is toegevoegd als bijlage 2.

15

Bijlage 2 Verslag dialoogavonden Accommodatiebeleid

16

17

18