[23.17543] - Programma Water en Riolering

"

Inkomsten waarin we beschrijven hoe de rioolheffing is opgebouwd, welke overige inkomsten we hebben en hoeveel geld we momenteel beschikbaar hebben in onze voorziening.

"

Lasten waarbij we onderscheid maken tussen exploitatielasten en vervangings- en verbeteringsinvesteringen.

m

Kostendekkingsberekening waarin we lasten en inkomsten met elkaar hebben vergeleken en hebben bepaald wat het effect hiervan op een voorziening is.

"

Heffingstarief om een positief saldo van de voorziening te behouden is een nieuwe tariefbepaling doorgerekend.

Foto: Inspectiebeelden rioolinspectie (Bernardusweg - Lage Mierde)

Personeel & Organisatie

Inkomsten

Lasten

Kostendekking

Tariefbepaling

Wat is daarvoor nodig? Personeel en organisatie

De personele inzet benodigd voor het in uitvoering brengen van investeringen (het projectenplan) maken als VAT-kosten onderdeel uit van de investeringsbedragen. Dit betreffen integrale projecten, een deel van deze werkzaamheden worden gezamenlijk uitgevoerd door de beleidsmedewerkers van team Ruimtelijk Beheer.

Op basis van het bovenstaande komen we in totaal 0,77 fte te kort. In het kostendekkingsplan is rekening gehouden met deze uitbreiding van de formatie. Hierbij benadrukken we onze kwetsbaarheid; de arbeidsmarkt is krap en zelfs met 0,77 fte extra blijven we zeer kwetsbaar bij het vertrek van medewerkers en dan specifiek het verlies van gebiedskennis. Dit zelfde geldt voor de uitvoering van het projectenplan. Als we de capaciteit niet op sterkte krijgen, kunnen we niet alle ambities in uitvoering brengen. We berekenen conform de begrotingssystematiek (en BBV) overhead over personele inzet extracomptabel toe aan de rioolheffing.

In de formatietool zijn de taken op het gebied van klimaatadaptatie niet specifiek opgenomen. Vanwege de sterke samenhang met onze watertaken hebben wij grote delen van klimaatadaptatie wel in ons PWR opgenomen. Dit vraagt om extra personele capaciteit. Naast onze reguliere taken is hiervoor 0,2 fte benodigd, zie ook klimaatmaatregelen. We hebben 0,9 fte binnendienst en 1,34 fte buitendienst beschikbaar in de exploitatie op taakveld riolering. Doordat we een deel van de beschikbare fte van de binnendienst aan het in uitvoering brengen van het projectenplan besteden, komen we deze tijd tekort voor de reguliere rioleringstaken. Daarnaast hebben we in het PWR een hogere ambitie opgenomen.

@

f 9 ®

Om indicatief inzicht te krijgen in de benodigde middelen heeft Stichting RIONED een formatietool ontwikkeld. Met behulp van deze tool is een analyse gemaakt voor de benodigde personele inzet. De benodigde capaciteit hebben we vergeleken met de beschikbare personele inzet zoals opgenomen in de begroting. De analyse van de personele middelen is opgenomen in bijlage 10.

Personeel en organisatie

Inkomsten

Lasten

Kostendekking

Tariefbepaling

Wat is daarvoor nodig? Inkomsten Rioolheffing Onze rioolheffing bedraagt per 1 januari 2023 EUR 1,98 per m3 waterverbruik. In 2023 zijn er 5.542 aansluitingen in de gemeente Reusel-De Mierden. Deze aansluitingen resulteren in een totaal belastbaar waterverbruik van 674.255 m3 per jaar. In de planperiode houden we rekening met een stijging van 55 woningen per jaar met een gemiddeld belastbaar waterverbruik van 100 m3 per jaar. Overige inkomsten Vanuit het Rijk is een bijdrage toegekend voor de uitvoering van klimaat adaptieve maatregelen, de zogenaamde tijdelijke regeling DPRA impulsgelden (vanuit het Deltafonds). Deze bijdragen zijn gedeeltelijk in 2023 besteed, de rest maakt onderdeel uit van het Centrumplan en is verrekend met de kosten. Daarnaast maken we gebruik van de bijdrageregelingen van Waterschap De Dommel. Voorziening Conform het VGRP maken wij gebruik een ‘voorziening voor tariefegalisatie’ conform BBV (art. 44 lid 2 BBV). De stand van de voorziening per 1 januari 2023 is EUR 463.000. Het is conform de BBV niet toegestaan om een negatieve voorziening te hebben. Foto: Randvoorziening (Vestweg - Lage Mierde)

Personeel Å Organisatie

r

i Inkomsten

Lasten

- ----------------------- 1 Kostendekking

Tariefbepaling

Wat is daarvoor nodig?

@

f 9 ®

Lasten Exploitatielasten De rioleringszorg brengt jaarlijks de volgende financiële lasten met zich mee: ^ Kosten voor dagelijks (regulier) en correctief beheer en onderhoud, onderzoeken en planvorming etc.; ^ Personele lasten incl. overhead; ^ Kapitaallasten uit het verleden (rente en afschrijving); ^ Nieuwe kapitaallasten over vervangingen en klimaatmaatregelen; • BTW over kosten voor: ^ beheer en onderhoud, onderzoeken en planvorming; ^ het afschrijvingsdeel van de kapitaallasten; ^ niet over de personele lasten. In de bijlage 6 is een overzicht opgenomen van alle exploitatielasten. Vervangingsinvesteringen Om het rioleringssysteem in een goede staat te houden, zijn er jaarlijks vervangingsinvesteringen nodig. Hiervoor geldt het volgende: • Voor de planperiode is een theoretische kwaliteitsbeoordeling gemaakt van alle geïnspecteerde rioleringsobjecten. Op basis van deze inspecties is een integrale projectenplanning opgesteld. • Voor de vervangingen van vrijvervalriolering na de planperiode is in dit PWR uitgegaan van vervanging op basis van aanlegjaar + technische levensduur van 60 jaar. ^ In het investeringsbedrag is rekening gehouden met het vervangen van de gemengde riolering door een gescheiden systeem en aanvullend budget om de voorzijde van de woningen

^

^

gelijktijdig te kunnen afkoppelen. We zien in de toekomst een vervangingspiek op ons afkomen voor de vrijvervalriolering. De jaarlijkse inspecties en beoordelingen hiervan moeten uitwijzen hoe deze piek er daadwerkelijk uit komt te zien. We gaan alleen vervangen wat ook daadwerkelijk op basis van kwaliteitsmetingen en onze kwaliteits- en risicogestuurde aanpak aan vervanging toe is. De benodigde budgetten voor vervanging van gemalen (BK en ME)*, pompunits (BK en ME) en randvoorziening (ME) zijn deels gebaseerd op kwaliteit (op basis van jaarlijkse inspecties). Andere onderdelen waarvan we de levensduur goed in kunnen schatten vervangen we preventief of renoveren we zodra de levensduur is bereikt.

In de bijlage 7 is een overzicht opgenomen van alle vervangingsinvesteringen. Omdat op een aantal plekken de riolering de technische levensduur niet blijkt te halen, is het dus noodzakelijk om investeringen naar voren te halen (in plaats van investeringen uitstellen). Hierdoor is het ook niet mogelijk om vooraf te sparen voor de verwachte vervangingspiek. Dit is een van de redenen waarom de riolerings- en watertaken de komende jaren duurder worden.

• BK = bouwkundig, ME = mechanisch elektrisch

Personeel & Organisatie

Inkomsten

Lasten

Kostendekking

Tariefbepaling

Wat is daarvoor nodig? Kostendekking Uitgangspunten kostendekking In de berekening van de rioolheffing is met de volgende gemeentelijke financiële uitgangspunten rekening gehouden: ^ Er is geen rekening gehouden met inflatie; ^ Rente over de voorziening: 0y0; ^ Extracomptabele BTW over kapitaallasten en exploitatiekosten; ^ Afschrijving: o Rentepercentage over investeringen: 0,5y0; o Lineaire afschrijving; o Start afschrijving 50y0 in eerste jaar van investering; o Rente over de gemiddelde boekwaarde per jaar. ^ De stand van de voorziening is gebaseerd op basis van de jaarrekening van 2022. De berekening is daarom uitgevoerd op prijspeil 2023; ^ In de berekening is gerekend met het tarief van de rioolheffing voor 2023 conform de vastgestelde rioolheffingsverordening; ^ Theoretische levensduur en afschrijvingstermijn (zie tabel).

Object Vrijvervalriolering

Theoretische levensduur

Afschrijvings­ termijn

60

60

Gemalen en pompunits : ^

Bouwkundig

40

40

^

Mechanisch - pomp

10*

15*

^

Mechanisch - overig

20*

15*

^

Elektrisch

15*

15*

Randvoorziening ^

Bouwkundig

50

50

^

Mechanisch elektrisch

15

15

60

50

Pers- en drukleidingen

* Het mechanische gedeelte van pompunits en gemalen is opgebouwd uit verschillende onderdelen met ieder een eigen theoretische levensduur (TDL). Voor het bepalen van het cyclische vervangingsmoment is gerekend met de TLD. Voor het bepalen van de kapitaallasten is gerekend met een gemiddelde afschrijvingstermijn van 15 jaar omdat het ondoenlijk is de facturatie op de verschillende onderdelen uit elkaar te halen.

Personeel & Organisatie

Inkomsten

Lasten

Kostendekking

Tariefbepaling

Wat is daarvoor nodig? Tariefbepaling Ons uitgangspunt bij het bepalen van het tarief is dat we een solide beleid voeren, waarin inkomsten en uitgaven op een lange termijn in balans zijn en waarin we doelmatig omgaan met de beschikbare middelen. De grafiek geeft de resultaten van de kostendekkings-berekening weer. De grafiek laat het effect van het beleid op de lasten, inkomsten en de stand van de voorziening zien en de daarbij benodigde rioolheffing (grijs met rechter-as). In bijlage 8 zijn de resultaten van de heffingsberekening opgenomen. Om in de planperiode een positief saldo te behouden is de stijging zoals in de tabel opgenomen noodzakelijk, waarbij tevens het bijbehorend tarief en de heffing bij verschillend waterverbruik is aangegeven.

Stijging [C 1 m3]

Tarief [C / m3]

Heffing bij 75 m3

Heffing bij 100 m3

Heffing bij 125 m3

2024

0,45

2,43

182,25

243,00

303,75

2025

0,45

2,88

216,00

288,00

360,00

2026

0,00

2,88

216,00

288,00

360,00

2027

0,05

2,93

219,75

293,00

366,25

2028

0,05

2,98

223,50

298,00

372,50

Exclusief indexa tie Verloop lasten, inkomsten, stand voorziening en tarief 8,00

7,00

Alle bedragen zijn doorgerekend op prijspeil 2023. het voorgestelde tarief zoals is weergegeven moeten we jaarlijks corrigeren met de optredende inflatie (indexatie).

6,00

5,00

Klik hier voor een toelichting. 4,00

3,00

2,00

1,00

0,00

—Totale lasten

Personeel & Organisatie

Inkomsten

Lasten

—Totale inkomsten

Kostendekking

—Stand voorz. 44.2 (31-12)

— tarief waterverbruik [per m3] (rechter as)

Tariefbepaling

Wat is daarvoor nodig?

@

f 9 ®

Toelichting tariefbepaling De financiering van de rioleringszorg is in principe kostendekkend. Dat houdt in dat de kosten alleen gefinancierd worden uit de rioolheffing en dat er geen geld uit de algemene middelen of andere financieringsbronnen nodig is. Een negatief saldo op voorzieningen is conform BBV niet toegestaan. De planning voor de lange termijn is een indicatie op basis van aanlegjaar en theoretische levensduur. We voeren alleen maatregelen uit indien deze ook daadwerkelijk op basis van kwaliteitsgegevens noodzakelijk zijn.

Tot slot Onze inkomsten worden bepaald door het drinkwaterverbruik. Dit brengt onzekerheden met zich mee. Immers gaan mensen korter/minder douchen om energie te besparen dan dalen onze inkomsten. Ook het wel Z niet sproeien van de tuinen in de zomer kan veel impact hebben op de inkomsten. Vooralsnog houden we vast aan deze heffingsgrondslag, maar we blijven dit voor de toekomst monitoren.

Toelichting voorziening tariefegalisatie (44.2 BBV) De benodigde stijging in de planperiode wordt met name veroorzaakt door: ^ Het wegwerken van achterstallig beheer en onderhoud. ^ Het in uitvoering brengen van het projectenplan. ^ Stijging van de energiekosten, medio 2023 is ons energiecontract opnieuw aanbesteed voor een periode van 7 jaar. ^ Kosten voor uitbreiding formatie. ^ De klimaatmaatregelen (incl. het afkoppelen van de gemengde riolering).

Bij de volgende financiële actualisatie bepalen we opnieuw de rioolheffing waarbij we meer inzicht hebben in de impact van energiekosten, inflatie en rentepercentages op onze financiën, zie kader met toelichting op onzekerheden.

Voor het bepalen van de rioolheffing hebben wij met het volgende rekening gehouden: ^ We laten de rioolheffing zo geleidelijk mogelijk stijgen en zetten de voorziening optimaal in om lasten te spreiden. ^ Om voldoende buffer te hebben om onvoorziene zaken (zie kader) op te vangen houden we het saldo van de voorziening bij voorkeur tussen de EUR 300.000 en EUR 500.000.

Personeel Å Organisatie

Inkomsten

Lasten

Onzekerheden Op dit moment zorgen de hoge kosten voor energie, de hoge inflatie en de stikstofcrisis voor een aantal onzekerheden: ^ Wat zijn de gevolgen van inflatie op stijgende prijzen voor personeel, materiaal en energie? Dit effect is op dit moment voor de toekomst niet inzichtelijk en hier hebben we vooralsnog niet op voorgesorteerd. We hebben voor nu gerekend met de energiekosten zoals deze medio 2023 zijn aanbesteed. Het is nog onduidelijk of deze kosten op termijn weer naar beneden kunnen. ^

Welk effect heeft dit op de omslagrente? Momenteel hanteren we voor de investeringen een omslagrentepercentage van 0,50Zo. We kunnen niet inschatten wat de omslagrente op lange termijn is.

Kostendekking

Tariefbepaling

Bijlage 1

Wettelijke kaders en zorgplichten (1/2)

@

@

o ©

De gemeentelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater zijn momenteel opgenomen in de Wet Milieubeheer en de Waterwet. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is dit opgenomen in artikel 2.16 Ow (lid1a). Afvalwater Vanuit de Wet Milieubeheer (artikel 10.33) hebben we de verplichting een voorziening aan te bieden voor het inzamelen en transport van afvalwater. We houden hierbij vast aan de voorkeursvolgorde voor de verwijdering van afvalwater zoals opgenomen in artikel 10.29a Wm. a. Het ontstaan van afvalwater wordt voorkomen of beperkt; b. Verontreiniging van afvalwater wordt voorkomen of beperkt; c. Afvalwaterstromen worden gescheiden gehouden, tenzij het niet gescheiden houden geen nadelige gevolgen heeft voor een doelmatig beheer van afvalwater; d. Huishoudelijk afvalwater en daarmee vergelijkbaar afvalwater wordt ingezameld en naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) getransporteerd; e. Ander afvalwater dan bedoeld in onderdeel d. wordt hergebruikt (zo nodig na retentie of zuivering bij de bron); f. Ander afvalwater dan bedoeld in onderdeel d (in de praktijk dus vooral hemelwater) wordt lokaal in het milieu teruggebracht (zo nodig na retentie of zuivering bij de bron); g. Ander afvalwater dan bedoeld in onderdeel d wordt als stedelijk afvalwater ingezameld en naar een RWZI getransporteerd.

Stedelijk afvalwater Stedelijk afvalwater is “huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater.”

Wettelijke kaders en zorgplichten (2/2)

Hemelwater Vanuit de hemelwaterzorgplicht, conform artikel 3.5 van de Waterwet, hebben wij de verantwoordelijkheid voor een doelmatige inzameling van overtollig hemelwater uit de openbare ruimte. Wij hebben ook de zorgplicht voor de afvoer van hemelwater van particuliere percelen, voor zover dit niet redelijkerwijs van de perceeleigenaar kan worden verwacht. Belangrijk vertrekpunt in de wetgeving is dat de zorgplicht in eerste instantie bij de perceeleigenaar ligt. De perceeleigenaar draagt in eerste instantie zelf zorg voor het verwerken van hemelwater op het eigen perceel. Dit kan door hergebruik, infiltreren in de bodem of bergen in bijvoorbeeld een vijver. Wanneer dit redelijkerwijs niet mogelijk is (te hoge grondwaterstand en/of slechte infiltratiecapaciteit van de bodem), nemen wij de zorgplicht over mits doelmatig. Vertrekpunt hierbij zijn de voorkeursvolgordes voor: ^ Waterkwantiteit: vasthouden - bergen - afvoeren ^ Waterkwaliteit: schoonhouden - scheiden - schoonmaken

Grondwater In artikel 3.6 van de Waterwet is opgenomen dat wij de zorgplicht hebben voor het in het openbaar gemeentelijk gebied treffen van maatregelen om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet tot de zorg van waterschap of provincie behoort. De zorgplicht heeft het karakter van een inspanningsverplichting. Dat wil zeggen dat wij niet verantwoordelijk zijn voor handhaving van het grondwaterpeil in bebouwd gebied, maar alleen een regierol vervullen. Gemeente, particulier, waterschap en provincie behouden dus ieder hun eigen verantwoordelijkheid. De zorgplicht werkt niet met terugwerkende kracht en kan dus niet leiden tot aansprakelijkheid voor schadesituaties uit het verleden.

Bijlage 2

Overzicht overstorten gemengd en regenwateruitlaten

Putnummer

I

Locatie

iTvpe

drempelhoogte

drempelbreedte

x-coördinaat

y-coördinaat

Ibemalingsgebied

Irandvoorziening

6K1503

Houtgracht

GEM

28,59

3,95

137502

377600

Hooge Mierden

BBL 193 m3

6M10008o

De Stad

GEM

28,20

137438

377322

De Stad

geen

6V10007

De Luther

GEM

29,15

136741

376486

De Luther

geen

6M10032

De Gagel

GEM

27,30 & 27,15

137717

137875

De Gegel

geen

6111028

De Stad

RWA

27,85

137274

377365

De Stad

geen

6111031

De Stad

RWA

27,42

137437

377313

De Stad

geen

6K0635

Leendestraat

RWA

28,10

0200 0200 2 x 0200 0300 2 x 0300 0400

137428

377880

Leendestraat zuid

geen

6K11020

Leendestraat

RWA

28,29

1,03

137290

378048

Leendestraat noord

geen

6K11021

Leendestraat

RWA

28,46

1,03

137169

377941

Leendestraat noord

geen

6K11022

Leendestraat

RWA

28,81

1,03

137116

377895

Leendestraat noord

geen

6K12006

Kailakkers

RWA

30,55

2,00

137011

377227

t Bogtje

waterpartij

6L11028

Toon van Den Bornestraat

RWA

30,20

1,00

136747

377687

Plan Leeuwerik

retentie 530 m3

6P10003

Vestweg

GEM

23,68

1,25

138827

379953

Lage Mierden noord

BBB 458 m3 + retentie 1.164 m3

6111039

Kloosterstraat

GEM

24,00

0125

138396

380346

Lage Mierden noord

geen

6P11021

Hogeweg

RWA

24,74

1,90

138072

379731

Naaldakker ļ Voldersakker

retentie 180 m3

6Q11021

Hoogemierdseweg

RWA

24,86

1,00

138090

379351

De Hasselt RWA

retentie 919 m3

6S0004

Reuselsedijk

GEM

26,91

0,98

140192

377469

Hulsel

BBL 151 m3 + retentie 560 m3

6U10010

De Hoef

GEM

28,12

0,60

141079

377167

De Hoef

geen

6111023

Kerkweg

RWA

28,86

0,45

140554

378008

De Weijenhof

retentie 268 m3

6S0120

Reuselsedijk

RWA

26,87

1,00

140231

377615

Vooreind ļ Kanten

geen

6S0215

Kanten

RWA

27,63

377873

Vooreind ļ Kanten

geen

Kanten

RWA

26,91

0300 0300

140227

6S11029

140251

377822

Vooreind ļ Kanten

geen

6SR0111

Vooreind

RWA

nvt

140189

377702

Vooreind

geen

6SR0117

Vooreind

RWA

nvt

140080

377717

Vooreind

geen

6SR0122

Vooreind

RWA

nvt

139920

377766

Vooreind

geen

6SR0124

Vooreind

RWA

nvt

139881

377782

Vooreind

geen

6SR0125

Vooreind

RWA

nvt

139884

377793

Vooreind

geen

6S11040

Deenendries

RWA

28,95

stuw

140281

377909

Kantje

retentie 554 m3

601020.01

Zeegstraat

GEM

27,89

5,86

138817

375135

Reusel hoofdgebied

BBL 2.160 268 m3

6C9010

Haverekker

GEM

30,28

2,50

140297

374561

Reusel zuid

BBB 174 m3

6D9030

Wilhelminalaan

GEM

29,90

1,00

140236

374726

Reusel hoofdgebied

geen

6G0061

Hondsbos

GEM

28,30

3,01

139141

375859

Reusel noord

BBL 312 m3 + retentie 1.009 m3

6Z5085

Rouwenbogt

GEM

29,51

0200

140420

375869

Rouwenbogt

geen

Buffer uit

Zeegstraat

GEM

28,10

6,25

138811

375148

Reusel hoofdgebied

bufferput 2.270 m3

6F09020

Denestraat

GEM

29,73

2,01

140289

375192

Reusel noordoost

geen

139358

375458

Molenakkers west

geen

139016

374822

Zeegstraat

geen

138983

373784

Heesterik

geen

2H6060o

Rijpershoek

RWA

27,00

6A11022

Zeegstraat

RWA

27,20

6B11012

Heesterik

RWA

30,35

0700 0700 0200

6B11022 2

Lensheuvel

RWA

29,34

1,00

139052

373783

Lensheuvel

geen

6B11022 3

Lensheuvel

RWA

28,19

139052

373783

Lensheuvel

geen

6C11025

Wegekker

RWA

30,22

0500 0315

140019

374174

Wegekker

geen

6E11026

Denestraat

RWA

30,43

0,83

140247

375218

Lange Voren noord

retentie 157 m3

6E9030

Hoevenbocht

RWA

29,72

1,90

140353

374861

Lange Voren zuid

geen

6G11060

Zandakker

RWA

27,83

0400

139817

375603

Molenakkers oost

geen

6I10115

Turnhoutseweg

GEM

29,30

1,00

138603

374400

Turnhoutseweg

geen

6J11013

Hamelendijk

RWA

29,02

0,80

140303

374564

Kleine Hoeven

retentie 2.604 m3

6111212

Hulselsedijk

RWA

28,97

5,50

139539

375731

Molenakkers west

rentetie m3 onbekend

6111211

de Rijt

RWA

30,07

2,00

139847

375677

Molenakkers oost

rentetie m3 onbekend

Bijlage 3

Leeswijzer (onderstaand een voorbeeld) Inspanning I eis

Maatregel I wat gaan we (extra) doen

Technische staat Voorzieningen voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater verkeren in een goede technische staat

Doelen Zie hoofdstuk 2: War willen we bereiken’

Vertaling schadebeelden uit rioolinspecties voor stabiliteit, waterdichtheid of afstroming naar maatregelen vindt plaats op basis van risicobewuste aanpak

Inspanningen en eisen Indicatoren passend bij het doel om de voortgang en werkwijze aan te geven

De kleur geeft de voortgang van het betreffende onderdeel aan.

Nader toelichting wat we doen en/of gaan doen in de planperiode

Afvalwater Verbeteren en instandhouden voorzieningen

Prestatie

Inspanning Z eis

SVZ

Maatregel Z wat gaan we (extra) doen

Technische staat Voorzieningen voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater verkeren in een goede technische staat

Periodieke inspectie en onderhoud van het riool conform beheerplan (jaarlijks circa 100Zo van de vrijvervalriolering)

» »

Stelselgemalen, randvoorzieningen, vacuümstations en mechanisch en elektrische voorzieningen jaarlijks inspecteren en reinigen conform BRL.

»

Kolken en lijngoten minimaal twee keer per jaar reinigen. » » »

Elektrische voorzieningen zijn veilig te gebruiken onder de arbeidsomstandighedenwet.

Ingrijpmaatstaven voor stabiliteit, waterdichtheid en afstroming blijven binnen de kwaliteitscriteria van de gemeente. Vertaling schadebeelden uit rioolinspecties naar maatregelen vindt plaats op basis van kwaliteit gestuurde aanpak. Hierbij maken we onderscheid tussen reparatie, instandhouding en/of vervanging. De beheergegevens voldoen aan de eisen van de WIBON1 en komen voor de basisgegevens minimaal 9807o overeen met de werkelijkheid. De gegevens van de objecten leggen wij vast in het beheerpakket. Deze informatie gebruiken we voor het verkrijgen van inzicht.

Afvalwater kan ongehinderd afstromen

Uitvoeren van de maatregelplannen n.a.v. de inspecties (in exploitatie uitvoering maatregelenplan en inspecties) Verhoogde inspectiefrequentie op hoog risico locaties zoals inprikpunten drukriool Grootschalige mechanische en elektrische renovatie van de drukriolering en hoofdgemalen Afronden NEN-keuringen en daarna cyclisch elke 5 jaar Grootschalige renovatie vacuümstation Wilhelminalaan Lijngoten in komende jaren vervangen voor kolken met molgoot (vanuit regulier onderhoud en centrumplan Reusel)

De inspectiebeelden beoordelen we op basis van onze kwaliteitscriteria. Op dit moment hebben we nog een achterstand in het treffen van maatregelen. Het wegwerken van deze achterstand heeft de focus de komende planperiode. Hierbij kiezen we voor een risico-gestuurde aanpak. » » »

Kwaliteitsanalyse van de beheerdata conform GWSW2 en IMBOR3 Op basis van analyse gegevens aanvullen (in samenwerking met SSC). Inventarisatie drainage en hemelwatervoorzieningen (o.a. infiltratievoorzieningen) en duikers: o drainage en hemelwatervoorzieningen - meeliften bij klimaatportaal o duikers gelijktijdig met grootschalig onderhoud watergangen

Huishoudelijk afvalwater en wat daarop lijkt wordt 10007o ingezameld en naar de rioolwaterzuivering getransporteerd. In principe passen we geen lokale zuivering toe, dit blijft echter maatwerk.

»

De aanlegkosten zijn voor de initiatiefnemer

Het vuilwaterriool is berekend op de eigenschappen, samenstelling en hoeveelheid afvalwater. Aanleg van nieuwe rioolstelsels mag niet resulteren in (toenemende) overlast op een andere plek en/of tot een groter overstortvolume. Bij grootschalige nieuwe aanleg toetsen wij de capaciteit van het gehele stelsel.

Bij in- of uitbreidingsplannen moet het bestaande benedenstroomse stelsel over voldoende capaciteit beschikken om het extra aanbod van afvalwater te kunnen verwerken.

De verloren berging is maximaal 1007o per rioolstreng

Omvang verloren berging is niet bekend. Inzichtelijk maken met nieuw SSW

m

1 WIBON staat voor Wet informatie-uitwisseling bovengrondse en ondergrondse netten en netwerken. Deze wet schrijft de wijze van informatie-uitwisseling tussen netbeheerders en grondroerders voor. 2 GWSW staat voor Gegevens Woordenboek Stedelijk Water en is een open standaard voor het eenduidig uitwisselen en ontsluiten van gegevens in het stedelijk waterbeheer. 3 IMBOR is het Informatiemodel Beheer Openbare Ruimte en is een open standaard voor het uniformeren van de benamingen van alle type objecten in de openbare ruimte en de beheergegevens die per type object vastgelegd kunnen worden

2/11

Verstopping, storing of werkzaamheden belemmeren lozing vanuit perceel niet meer 1 x per 10 jaar

Vervangingen en onderhoud aan de vrijvervalriolering en mechanische riolering Onderzoek foutaansluitingen hemelwater op druk- en vacuümriolering Communicatie over lozingsgedrag bewoners en bewustwording over de juiste wijze van inzameling en verwerking

Lozing van afvalwater op vuilwaterstelsel en mechanische riolering wordt niet gehinderd door de afvoer van hemelwater (ofwel: geen foutaansluitingen)

Meer toezicht en handhaving bij nieuwbouw (en aanpassing van bestaand) Continueren onderzoek foutaansluitingen buitengebied en het handhaven hierop Inzetten op afkoppelen van particuliere woningen waar al gescheiden stelsel ligt en nog overlast wordt ervaren (o.a. Horstveld, Leendestraat, Lensheuvel, Lange Voren/Denestraat)

Het lozen van bedrijfsafvalwater is alleen toegestaan onder voorwaarden. Voor nieuwe aanvragen en bestaande lozingen (tenzij anders is opgenomen in de aansluitvergunning) gelden de volgende voorwaarden:

Agenderen van dit onderwerp bij de ODZOB en VTH om bewustwording te creëer

a. Elk bedrijf mag maximaal 0,5 m^uur afvalwater op mechanische riolering lozen b. Elk bedrijf heeft maximaal één aansluiting op de mechanische riolering c. Bij een aanbod groter dan 0,5 m3Zuur dient het afvalwater op eigen terrein te worden gebufferd d. Wanneer buffering niet mogelijk is, kan de capaciteit van de mechanische riolering worden vergroot, of wordt gezocht naar alternatieve oplossingen. De kosten hiervoor zijn voor rekening van de perceeleigenaar Bedrijfszekerhei d De bedrijfszekerheid van stelselgemalen is gewaarborgd

Het gemiddeld aantal storingen van rioolgemalen is minder dan 2 keer per jaar. Per individueel rioolgemaal is het aantal storingen minder dan 5 keer per jaar Storingen moeten binnen 48 uur na signalering zijn verholpen, overlast dient binnen 24 uur verholpen te zijn; voor hoog risico locaties geldt een termijn van binnen 2 uur ter plekke zijn

De weg is voor het openbaar verkeer beschikbaar, op onderhoudswerkzaam­ heden na.

» »

Vanuit het beheersysteem nog onvoldoende inzicht in aantal storingen, dit heeft de aandacht Maatregelen: we gaan in 2024 3 gemalen en vacuümstation Wilhelminalaan renoveren We hebben een calamiteitendienst voor het oplossen van de storingen Er wordt een calamiteitenplan opgesteld.

Alle gemalen in de gemengde en vuilwaterstelsels met een overstort zijn voorzien van een dubbele pompopstelling die elkaars reserve zijn.

Alle onze hoofdgemalen zijn voorzien van een dubbele pompopstelling

Gemalen in gemengde en vuilwaterstelsels zijn voorzien van een centraal signaleringssysteem voor storingen

Al onze hoofdgemalen zijn voorzien van telemetrie

Vervangingen pakken we integraal op met andere disciplines, zodat we zo min mogelijk overlast verzorgen.

We maken (jaarlijks) een integrale projectenplanning met de andere disciplines

3/11

Nieuwe aanleg Prestatie

Inspanning Z eis

SVZ

Voor komende planperiode wordt vastgehouden aan huidige wet- en regelgeving

We volgen het bouwbesluit en de huidige lozingenbesluiten.

9

Maatregel Z wat gaan we (extra) doen

We volgen onze eigen gemeentelijke ontwerpstandaarden.

Daarnaast conformeren we ons aan de nieuwe standaarden zoals de maatlat voor groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving.

Bij nieuwe aanleg wordt aandacht besteed aan de waterhuishoudkundige situatie ter plaatse: functies daar waar ze het beste passen.

» »

In samenspraak met het waterschap maken we procesafspraken over kwetsbare locaties (water & bodem sturend) We hebben inzichtelijk wat de kwetsbare gebieden zijn in relatie tot nieuwbouw, de ‘Beekdalen, flanken en hoge koppen’ kaart van het waterschap vormt hierbij de basis

Ontvankelijk zijn voor nieuwe ontwikkelingen, zoals het op andere wijze zuiveren of hergebruiken van afvalwater (alternatieve sanitatie), rio- en aquathermie, hoe in de toekomst medicijnresten af te vangen en bij de bron te scheiden etc.

van pilots klimaatportaal en RIONED, we passen nieuwe 9 » Volgen ontwikkelingen alleen toe, wanneer dit bewezen effectieve maatregelen zijn.

Prestatie

Inspanning Z eis

SVZ

De vuiluitworp vanuit het afvalwatersysteem via overstorten naar oppervlaktewater in het geval van hoosbuien is beperkt. De overstorten in sloten en vijvers leidt tot beperkte risico's voor mens en omgeving. Slechts af en toe is er sprake van stank en vervuiling.

De vuiluitworp uit gemengde rioolstelsels moet kleiner of gelijk zijn aan de doelstellingen voor de oppervlaktewaterkwaliteit, zoals bepaald in overleg met de waterkwaliteitsbeheerder.

basis van het Kallisto onderzoek is geen inspanning meer nodig op onze w » Op riooloverstorten

Nieuwe ontwikkelingen volgen om toekomstgericht beleid te voeren en vooruitstrevend om te (blijven) gaan met onze zorgplichten

»

Afstemming met klimaatportaal

Vuiluitworp Maatregel Z wat gaan we (extra) doen

» »

Overstorten van gemengde stelsels zijn voorzien van meetregistratie

Het afkoppelen van verhard oppervlak heeft een positief effect op het verder terugdringen van de vuiluitworp Bij uitbreiding van woningen en bedrijventerreinen houden we rekening met de beschikbare capaciteit van het gemengde stelsel, om toename van overstorten en vuiluitworp te voorkomen

zijn voorzien van meetapparatuur 9 »» Overstorten Nooduitlaten van hoofdgemalen en vacuümsystemen zijn inzichtelijk op onze beheerkaart (m.u.v. 1 gemaal)

We hebben oog voor gezondheidsrisico’s bij water op straat bij hoosbuien

zijn niet bekend met gezondheidsproblemen a.g.v. water op straat 9 »» We We communiceren met onze bewoners over gezondheidsrisico’s van waterop-straat (via website of sociale media)

4/11

Aansluiten en wijze van inzameling Prestatie

Inspanning Z eis

Op het afvalwatersysteem zitten nagenoeg geen (foutieve) aansluitingen die de werking van het systeem (inzameling en zuivering) belemmeren

Bij inspectie controleren we op foutieve aansluitingen

Dit is de standaard aanpak bij rioolinspecties

We verrichten alleen onderzoek naar foutieve aansluitingen op basis van klachten Z meldingen, visuele waarnemingen en/of vermoeden op basis van draaiuren gemalen

In het stedelijk gebied is dit de handelingswijze. We hebben op dit moment nog foutieve aansluitingen in het buitengebied. Deze gaan wij proactief opsporen en onderzoeken.

De afvoer van hemelwater of grondwater via drukriolering en/of decentrale sanitatie-installaties is niet toegestaan

Op dit moment zijn er nog foutieve aansluitingen in het buitengebied. Deze gaan we de komende planperiode verder onderzoeken en aanpakken.

IBA’s passen we in principe niet toe, mochten wij o.b.v. maatwerk toch een IBA toepassen geldt het volgende;

Waar mogelijk en doelmatig sluiten we aan op bestaande of nieuw aan te leggen riolering. Alleen in zeer uitzonderlijke situaties nemen we het plaatsen van IBA’s in overweging.

We verwerken afvalwater in het buitengebied op doelmatige wijze

» » » We weten de lange termijn prognose voor bedrijfsafvalwater en kennen de kansen en mogelijkheden om hier slim mee om te gaan.

SVZ

Bewoner is zelf verantwoordelijk voor aanleg en beheer, ^0m van stelsel, anders gemeente Gemeente Z waterschap handhaaft op kwaliteit Doelmatigheidsafweging ook voor de lange termijn

Maatregel Z wat gaan we (extra) doen

Inzicht in wie loost wat en hoeveel afvalwater

Op dit moment ontbreekt dit inzicht. We focussen ons eerst op de foutieve aansluitingen in het buitengebied.

Inzicht verkrijgen in waar liggen kansen en mogelijkheden (ketenbenadering)

Stap 1 zicht op de huidige situatie (pas na planperiode)

5/11

Stap 2 bij nieuwe aanvragen de impact op het systeem meenemen

Hemelwater Afvoercapaciteit Prestatie

Inspanning Z eis

SVZ

Maatregel Z wat gaan we (extra) doen

Bij herinrichting of nieuwe aanleg leggen we de openbare ruimte zo aan, dat er bij hoosbuien geen overlast en schade ontstaat op privaat terrein door water vanaf de openbare ruimte

We voeren hemelwater zo veel mogelijk (semi) bovengronds naar locaties waar we het water tijdelijk kunnen bergen én zodat we het hemelwater zo veel mogelijk kunnen infiltreren. De openbare omgeving geven we hieromtrent vorm; bodem en water zijn daarbij leidend.

We gaan uit van onze voorkeursvolgorde (zie hoofdstuk Wat willen we bereiken figuur blz. 9 ), in bestaande situaties blijft dit altijd een afweging tussen verschillende functies.

Voor ondergrondse infra gaan we uit van een afvoercapaciteit van T=2 (composietbui C_2_2014).

»

Uitgangspunt hierbij: T=2 (voorheen gerekend met bui 09) geen water op straat (ook niet tussen de banden)

» » » Nieuwe technieken passen we alleen toe als deze bewezen zijn

We hebben aandacht voor bestaande gebieden waar sprake is van wateroverlast bij hevige buien en nemen daar maatregelen

Voor aanleg van nieuwe riolering gaan we hierbij uit van T=2 waarbij geen water op straat mag optreden. Voor bestaande situaties bekijken we wat er gebeurt bij T=2. We kunnen hierbij niet altijd geen water op straat garanderen. Hierbij kijken we naar omvang en risico’s van mogelijke water op straat. Waar nodig zoeken we naar een oplossing. Bovengrondse oplossingen of afkoppelen hebben hierbij de voorkeur als het riool (of het straatwerk) niet aan vervanging toe. Tot op heden is gerekend met bui 09. We gaan deze stelsels niet met terugwerkende kracht aanpassen om te voldoen aan T=2 In nieuw SSW rekenen we met nieuwe T=2 en maken we de vergelijking met bui 09 Het functioneren van de regenwatersystemen onderzoeken we in het nieuwe SSW

#

Bij alle projecten in de openbare ruimte verkennen we de mogelijkheden om hemelwater lokaal op te slaan en te vertragen

We werken conform de voorkeursvolgorde en werken volgens het principe hydrologisch neutraal ontwikkelen.

Kwetsbare locaties zijn in beeld op basis van stresstesten (of vergelijkbaar) en praktijkervaring.

» » »

We hebben inzicht in het hydraulisch functioneren bij een bui T^00 (zowel 70 mm als 90 mm). 1 x per 6 jaar voeren we nieuwe berekeningen 1 stresstesten uit (mogelijk gelijktijdig met SSW) Op basis van de rekenresultaten voeren we klimaatdialogen en stellen we een nieuwe uitvoeringsagenda op

Bij onderhoud en vervanging (door riolering, groen of wegen) verkennen we de mogelijkheden om hemelwater op deze locaties lokaal op te slaan en te vertragen ^ meekoppelkansen

Deze afwegingen nemen we mee bij het opstellen van het integrale projectenplan

We zetten extra in op het vergroenen van de private en publieke ruimte om de wateroverlast en schade te beperken. We sluiten hierbij aan bij beleid van afdeling groen

»

»

6/11

We zetten hierbij in op (extra) communicatie uit het communicatieplan. Binnen het KDP hebben we zowel budget voor klimaatcommunicatie als ondersteunende fte’s: Waar mogelijk maken we gebruik van de door het waterschap beschikbaar gestelde tuincoaches en sluiten aan bij de subsidieregeling van het waterschap ‘Inwoners aan zet voor waterinfiltratie en biodiversiteit’

Bij bestaande bouw stimuleren we het afkoppelen van hemelwater op eigen terrein.

9

» » » »

Inwoners, bedrijven en instellingen zijn zelf verantwoordelijk voor het voorkomen of beperken van schade door wateroverlast vanaf eigen terrein. Regenwater benutten Z opslaan voor perioden van droogte (waterbuffering in de stad)

Voortzetten subsidieregeling (EUR 10.000 Z jaar) Inzet van subsidie gemeentelijke uitvoeringsagenda’s klimaatadaptatie van het waterschap Maatregelen uit het communicatieplan klimaatadaptatie Bij vervangingsprojecten afkoppelen voorzijde woning meenemen door aannemer op kosten gemeente (50Zo extra opgenomen als onderdeel van het projectbudget)

9

We leggen waar mogelijk regenwaterbuffers aan in stedelijk gebied

» » » »

Berging creëren (infiltratie) achter bestaande hemelwateruitlaten (opgenomen als krediet klimaatinvesteringen) Inzet subsidie van waterschap (5007o) voor aanleg van extra waterberging Inrichten (kwetsbare) gebieden zodat zoveel mogelijk water wordt vastgehouden - bij herinrichtingen op zoek gaan naar mogelijkheden Onderzoek aanvullende waterberging rondom de Reusel

Technische staat Systemen voor inzameling van hemelwater, berging en afvoer van hemelwater verkeren in een goede technische staat

De inrichting en het beheer van de stedelijke omgeving pakken we zodanig aan dat we verontreiniging van het milieu door afstromend (hemel)water voorkomen

Ingrijpmaatstaven voor stabiliteit en afstroming (en waterdichtheid) blijven binnen de kwaliteitscriteria van de gemeente. Vertaling schadebeelden uit rioolinspecties naar maatregelen vindt plaats op basis van kwaliteit gestuurde aanpak.

9

Hemelwaterriolering is relatief nieuw binnen de gemeente. De komende planperiode verwachten wij geen vervangingsopgave.

Voor de bovengrondse voorzieningen geldt dat we het beheer en onderhoud conform ons beheerplan uitvoeren

9

Op dit moment ontbreekt een beheerplan en inzicht in omvang en kwaliteit van het areaal. De komende planperiode voeren wij een inventarisatie uit en maken we voeren we een kwaliteitscontrole uit. voor het beheerplan sluiten we aan bij het beheerplan dat momenteel als pilot binnen het klimaatportaal wordt opgesteld.

Bij de inrichting van de stedelijke omgeving houden we rekening met de voorkeursvolgorde

9

Voor de verwerking van afstromend hemelwater van intensief gebruikte terrein- en wegverhardingen streeft de gemeente naar het toepassen van zuiverende voorzieningen, zoals bodem/bermpassage, voordat lozing naar het oppervlaktewater plaatsvindt.

9

Beheer en onderhoud voeren we uit conform ons beheerplan.

9

7/11

Beheer en onderhoud drainage en hemelwatervoorzieningen (o.a. infiltratievoorzieningen) - meeliften bij klimaatportaal

Scheiden hemel- en afvalwater Prestatie

Inspanning Z eis

Vuilwater wordt zoveel als mogelijk gescheiden van hemelwater ingezameld en gescheiden aangeboden aan de zuivering

Bij elke reconstructie in de openbare ruimte nemen we het scheiden van hemel- en afvalwater mee. Hierbij streven we naar tenminste 500Zo van het particulier dakoppervlak gelijktijdig af te koppelen

Hiervoor is budget beschikbaar binnen de projectbudgetten

We zoeken naar zoveel als mogelijk prikkels om inwoners of particulieren te stimuleren om maatregelen te nemen.

Zie communicatieplan

Bij het verwerken van hemelwater volgen we de voorkeursvolgorde voor het verwerken van hemelwater (vasthouden, bergen, vertraagd afvoeren)

SVZ

Maatregel Z wat gaan we (extra) doen

We werken bij alle ruimtelijke projecten conform de voorkeursvolgorde

We gebruiken bij voorkeur bovengrondse oplossingen. We zoeken naar integrale oplossingen waardoor de ruimte voor bovengrondse oplossingen multifunctioneel wordt gebruikt.

» »

Onze voorkeur gaat uit naar bovengrondse berging. Alleen als dat (onderbouwd) niet mogelijk is, mag ondergrondse berging worden toegepast De voorkeursvolgorde van de type maatregelen werken we verder uit in het handboek openbare ruimte (incl. voorwaarden wanneer bepaalde types toegepast kunnen/mogen worden)

Aansluiten en wijze van inzamelen Prestatie

Inspanning Z eis

Er zijn geen vuilwateraansluitingen op hemelwatersystemen aangesloten.

Daar waar deze zijn geconstateerd, wordt gehandhaafd

Hier is op tot nu toe onvoldoende capaciteit voor beschikbaar geweest. Hier gaan we de komende planperiode actief mee aan de slag waarbij het buitengebied de hoogste prioriteit heeft. Hiervoor worden extra middelen vrijgemaakt.

Door gebruik te maken van duurzame, milieuvriendelijke en niet uitlogende materialen worden risico's op vervuiling van afgekoppelde oppervlakken voorkomen.

Dit gaan we meenemen in onze communicatie richting de bewoners

Bij nieuwbouw verplichten we het verwerken van hemelwater op eigen terrein:

»

We verzorgen de inzameling van hemelwater van particulieren wanneer zij het hemelwater niet op eigen terrein kunnen vasthouden of bergen.

» » » » » »

SVZ

Nieuwbouw percelen ^00 m2 geldt een bergingseis van 40 mm Nieuwbouw percelen ^00 m2 geldt de Keur van het waterschap Gesloopt oppervlak geldt niet als compensatie Indien de initiatiefnemer kan aantonen dat het niet doelmatig is om berging aan te leggen, dan is maatwerk mogelijk Vergunningsvrije nieuwbouw is vrijgesteld van de bergingseis Waar noodzakelijk differentiëren we per gebied

8/11

Maatregel Z wat gaan we (extra) doen

»

Om dit goed te kunnen reguleren passen we het volgende aan in onze hemelwaterverordening (die bij inwerkingtreding van de Omgevingswet van rechtswegen overgaat in het omgevingsplan). o Opnemen bergingseis 40 mm bij nieuwbouw (dit geldt voor alle nieuwbouw, ongeacht het gesloopte verhard oppervlak) o Opnemen toelichting wat wij onder nieuwbouw verstaan o Opnemen bergingseis 20 mm bij herbouw en verbouw Uitvoeren onderzoek mogelijkheden waterbergingsfonds (binnen fte’s)

Grondwater Algemeen Prestatie

Inspanning Z eis

SVZ

Maatregel Z wat gaan we (extra) doen

Regierol Ten aanzien van het ondiepe grondwater hebben we een regiefunctie. Voor vragen over grondwater en grondwaterproblematiek zijn wij een duidelijk aanspreek­ punt voor inwoners en bedrijven.

Voor (tijdelijke) grondwateronttrekkingen (bronneringswater) is waterschap en/of provincie bevoegd gezag. Wij zijn bevoegd gezag voor lozingen op de riolering.

We zijn een aanspreekpunt voor inwoners en bedrijven. Het informeren van onze inwoners maakt onderdeel uit van de loketfunctie

We nemen de meldingen in ontvangst en vervullen de loketfunctie.

De grondwaterstand op het particulier terrein is de verantwoordelijkheid van de eigenaar/gebruiker. Voor hinder, overlast of schade op het eigen perceel is de gemeente in beginsel niet aansprakelijk.

Voor definitie van structurele grondwateroverlast, zie volgende bladzijde.

Lozingen van bronneringswater vinden bij voorkeur plaats in de bodem, op oppervlaktewater of hemelwatersystemen. Bij uitzondering en na goedkeuring van de gemeente mag er geloosd worden op de gemengde riolering. We hanteren de volgende voorkeursvolgorde:

We hanteren de voorkeursvolgorde bij het lozen van bronneringswater op de riolering. Hiervoor gaan we meer aandacht vragen bij ontwikkelaars.

» » » » »

Voorkomen van bronneringswater Retourbemaling naar hetzelfde watervoerend pakket Lozen in de bodem (in een ander watervoerend pakket) Afvoeren naar oppervlaktewater (eventueel via een hemelwaterriool) Afvoeren naar een gemengd riool (nooit naar een vuilwaterriool)

Technische staat De voorzieningen voor inzameling en verwerking van overtollig grondwater verkeren in een goede technische staat.

De gemeente heeft een goed beeld van de omvang en kwaliteit van het areaal De perceeleigenaar is in eerste instantie zelf aan zet bij het verhelpen van grondwaterproblemen. Als gemeente grijpen we alleen in als de oplossing niet binnen verantwoordelijkheid van eigenaar valt (zoals waterdichtheid pand/kelder) én als grondwater tot structurele overlast leidt en mits doelmatig is

9/11

Het areaal is nog niet volledig opgenomen in het beheersysteem. De komende planperiode richten we ons eerst op het in beeld brengen van het areaal. Daarna gaan we toetsen op kwaliteit en werking.

Verminderen I voorkomen structurele grondwateroverlast Prestatie

Inspanning ! eis

Daar waar het grondwater niet voldoet aan de grenswaarden en er sprake is van structurele grondwateroverlast, werken we mee aan doelmatige en effectieve grondwater maatregelen in de openbare ruimte.

We spreken van structurele overlast indien: »

» »

SVZ

Maatregel ! wat gaan we (extra) doen

De overlast: » Wederkerend is en gemeld (ten minste jaarlijks) » Én gedurende langere tijd voorkomt (ten minste één » maand continu) » Én niet tijdelijk is (tenminste twee jaar) » Én stabiel of toenemend is Het probleem enige omvang heeft en dus op buurtniveau speelt De problematiek aantoonbaar wordt veroorzaakt door (verandering in) de grondwaterstand

Meldingen van grondwateroverlast nemen we in behandeling. We treffen alleen maatregelen mits deze doelmatig zijn en niet vallen onder de verantwoordelijkheid van het waterschap en/of provincie

De aanwezige structurele grondwateronderlast (droogte) is zo beperkt mogelijk

Bij nieuwe aanleg

We hebben inzicht in grondwaterstanden middels een grondwatermeetnet

» »

Bij de aanpak van droogte benaderen we grondwater vanuit het natuurlijke systeem. We handelen vanuit de potentie van het bodem- watersysteem.

Hierbij maken we gebruik van de ‘Beekdalen, flanken en hoge koppen’ kaart van het waterschap. Dit vraagt blijvend onze aandacht.

Waar mogelijk vergroten we de sponswerking van de bodem en nemen we maatregelen om water langer vast te houden om droogte te beperken

Hierbij maken we gebruik van de ‘Beekdalen, flanken en hoge koppen’ kaart van het waterschap

Handhaven grondwatermeetnet Extra inzet op gebruiken en ontsluiten van grondwaterkaarten waterschap

Per gebied hanteren we eisen ten aanzien van de aanleghoogte van vloeren. We hanteren hierbij de volgende minimale ontwatering: » » » » »

Woningen zonder kruipruimte Woningen met kruipruimte Tuinen 1 groenvoorzieningen Hoofdwegen Secundaire wegen en woonstraten

0,5 m1 0,7 mí 0,5 mí 1,0 mí 0,7 mí

We sturen aan op een robuuste inrichting van het gebied om grondwateroverlast in de toekomst te kunnen voorkomen. We hanteren hierbij de volgende voorkeursvolgorde: » » » »

Bouwen op hoogste deel van het gebied ophogen aanleg nieuw oppervlaktewater aanleg ontwateringsvoorzieningen (drainage)

10/11

Dit moeten we gemeente breed afstemmen

Oppervlaktewater Prestatie

Inspanning Z eis

SVZ

Het oppervlaktewater heeft een belangrijke functie als berging voor ‘overtollig’ hemelwater, waarmee waterop-straat’ situaties of schade wordt voorkomen

De hoeveelheid (bergingsruimte) in oppervlaktewater blijft bij benadering gelijk. Waarbij we zorgdragen dat we hemelwater niet versneld afvoeren, maar lokaal infiltreren ten behoeve van droge periodes.

Maatregel Z wat gaan we (extra) doen » »

We zoeken naar locaties voor het creëren van extra hemelwaterberging achter hemelwateruitlaten We richten ons hierbij in eerste instantie op de waterberging en afvoercapaciteit van de Reusel

De waterkwaliteitsbeheerder richt zich op het functioneel gebruik van het water en de bijbehorende kwaliteitsdoelen. Samen met het waterschap richten wij ons op zichtbaar, bereikbaar en veilig water Het waterschap is verantwoordelijk voor het operationele regionale waterbeheer. Dit betekent dat zij zorgen voor droge voeten (veiligheid), schoon en voldoende water. We beheren en onderhouden onze sloten en duikers voor behoud van berging en goede afstroming van het hemelwater

» » »

Het beheer en onderhoud voor de B- en C-watergangen voeren wij regulier uit Uitvoeren inventarisatie van de watergangen en duikers Op basis van inventarisatie beheer en onderhoud in de planperiode nader uitwerken in een beheerplan

Klimaatadaptatie is gericht op het voorkomen van overlast door opwarming en verslechtering van de waterkwaliteit De gemeente zet in op het vergroten van de belevings- en gebruikswaarde van het oppervlaktewater voor inwoners en bezoekers.

We geven bij voorkeur op een zo natuurlijk mogelijke manier, vorm aan stedelijk oppervlaktewater

We hebben hierbij (in samenwerking met de andere afdeling) aandacht voor kansen voor het verbeteren van de biodiversiteit bijvoorbeeld door de combinatie groen-blauw en natuurlijke oevers

We voorkomen (binnen onze beleidsverantwoordelijkheid) dat door niet goed functionerend oppervlaktewater toekomstige grondwateroverlast gaat ontstaan.

We onderhouden in afstemming met het waterschap onze systemen.

Het areaal is nog niet volledig opgenomen in het beheersysteem. De komende planperiode richten we ons eerst op het in beeld brengen van het areaal. Daarna gaan we toetsen op kwaliteit en werking.

We geven samen met het waterschap invulling aan de doelen van de Kaderrichtlijn Water om te komen tot een gezond oppervlaktewatersysteem

Als gemeente richten we ons op: » »

#

het beperken van de vuiluitworp van riolering (o.a. door afkoppelen van verhard oppervlak) het monitoren van de afvalwaterketen

11/11

»

»

Door onze deelname aan Kallisto voldoen we aan de KRW-doelen. We blijven ons inzetten om de vuiluitworp verder terug te dringen door het afkoppelen van verhard oppervlak van gemengde riolering We monitoren onze overstorten

Bijlage 4

Terug naar hoofdtekst

Evaluatie (I/V)

@

@

o ©

We kijken terug op de doelen en ambities uit het vorige VGRP om te bepalen welke doelen en ambities behaald zijn en op welke onderwerpen er nog uitdagingen liggen voor de nieuwe planperiode. Afvalwater De gemeente voldoet aan de emissieafspraken met het waterschap. Daarnaast heeft het Kallisto onderzoek uitgewezen dat geen aanvullende maatregelen nodig zijn om aan de KRW-doelstellingen te voldoen. Het grootste deel van de huidige belasting komt uit de agrarische sector. De kredieten die waren gereserveerd voor de maatregelen voortkomend uit dit onderzoek worden ingezet om aanvullende waterberging te creëren. Hemelwater Binnen de gemeente is een aantal bekende wateroverlastlocaties. In de afgelopen planperiode is een deel van deze locaties aangepakt, maar enkele hiervan blijven voortdurend aandacht vragen. De overlastlocaties worden vooral aangepakt als zich meekoppelkansen voordoen. In de planperiode is de omgeving van het Horstveld in Reusel toegevoegd aan de overlastlocaties. Er loopt nu een onderzoek om de oorzaak van de overlast vast te stellen. Waar het riool aan vervanging toe was zijn gemengde riolen vervangen door gescheiden riolen en boden we als gemeente aan om de voorzijde van de woningen kosteloos af te koppelen. In het VGRP was alleen rekening gehouden met de aanleg van een gescheiden stelsel en niet met het afkoppelen van particuliere woningen.

Er is een hemelwaterstructuurplan opgesteld. Dit plan vormt de basis voor de aanleg van gescheiden riolen, het vormgeven van de blauwe aders en het prioriteren van plaatsen waar aanvullende waterberging noodzakelijk is. Grondwater De gemeente heeft een eigen grondwatermeetnet. Brabant Water voert hiervoor het beheer en onderhoud. Waterschap De Dommel heeft het grondwatermeetnet buiten de kernen uitgebreid, waardoor de dekking van het netwerk steeds completer wordt. In de planperiode zijn enkele meldingen binnen gekomen van grondwateroverlast, deze locaties zijn uit eerdere meldingen bekend. Verdere grondwateroverlast is niet bekend. Door de ligging van onze gemeente op zandgrond neemt de kans op droogteproblematiek verder toe. Dit is een nieuwe vorm van grondwaterproblematiek die de komende jaren aandacht zal vragen. Beheer, onderhoud en vervanging Ondanks de beperkte capaciteit hebben we een grote inhaalslag gemaakt op het gebied van inmeten van het areaal, de gegevens op orde brengen en de kwaliteit in beeld brengen. In de afgelopen planperiode is de vrijvervalriolering in alle kernen geïnspecteerd. Hierdoor is een goed beeld ontstaan van de kwaliteit van het stelsel en kan bij vervanging meer op kwaliteit dan op leeftijd worden gestuurd. Op sommige locaties is de kwaliteit veel slechter dan op basis van leeftijd verwacht mocht worden.

Op andere locaties gaat het riool langer mee dan de technische levensduur.

Terug naar hoofdtekst

Evaluatie (II/V)

Op basis van de inspectiegegevens is een inschatting gemaakt of het bestaande riool langer kan blijven liggen, eventueel voorzien van levensduur verlengende maatregelen zoals relinen. Daarnaast prioriteren we welke straten op korte termijn vervangen moeten worden. Deze afwegingen maken onderdeel uit van ons integrale projectenplan. Met name de inprikpunten van het drukrioolstelsel zijn kwalitatief erg slecht door H2S-aantasting. Deze vergen op korte termijn aandacht om de veiligheid en het functioneren te waarborgen. In de planperiode zijn de laatste locaties voorzien van lucht-inblaasunits, om de H2S-concentraties omlaag te brengen.

"

't Bogtje.

De Lange Voren / Denestraat en de Leendestraat vragen blijvend aandacht omdat hier in de praktijk nog steeds wateroverlast wordt ervaren. De afgelopen periode is het rioolsysteem op de Hondsbos verbeterd en zijn rioolsystemen in de omgeving van de Vlassert, Marialaan, Groeneweg en Voort vervangen. Daarnaast zijn ook enkele riolen op basis van de inspecties en het vacuümgemaal de Voort gerenoveerd.

In wijken waar in het verleden ei-vormige rioolbuizen met vaar-moer verbindingen zijn toegepast is de kwaliteit van het rioolstelsel slechter dan verwacht. Gedurende de planperiode zijn er enkele calamiteiten geweest door de slechte kwaliteit van het rioolstelsel, onder andere op de Bernardusweg in Lage Mierde en op de Plonderijen in Reusel.

Ontbrekende gegevens in het areaal zijn ingemeten en aangevuld. Samen met de Kempengemeenten onderzoeken en verbeteren we kwalitatief de data in het gezamenlijke beheerprogramma. Nu het areaal en de data beter in beeld zijn, bestaat de wens om het beheer verder te professionaliseren.

Met de kennis van de inspecties is het mogelijk om vervangingen en renovaties te plannen op basis van kwaliteit. Hieruit blijkt dat de vervangings- en renovatieopgave op korte termijn groter is dan verwacht werd conform het vorige VGRP. Daarnaast is door de beperkte personele bezetting een achterstand ontstaan.

In de planperiode is het beheersysteem (SAM) voor drukriolering, gemalen en randvoorzieningen verder gevuld en gebruikt. Onze eigen buitendienst verzorgt het beheer en onderhoud van de mechanische riolering deels zelf, de rest besteden we uit. De inspectiegegevens en waarnemingen zijn in SAM verwerkt, hiermee hebben we meer inzicht in de kwaliteit van deze objecten gekregen. Hieruit blijkt dat de komende jaren meer ingezet moet worden om de installaties op peil te houden.

In de planperiode zijn verschillende knelpunten uit het BRP aangepakt: " Turnhoutseweg; " Lange Voren Z Denestraat; " Leendestraat;

Terug naar hoofdtekst

Evaluatie (III/V)

@

@

o ©

Niet het volledige areaal duikers is in beeld bij de gemeente evenals de kwaliteit hiervan. De peilbuizen zijn opgenomen in de beheertool SAM. Er is nog geen beheerprogramma voor de duikers, sloten, infiltratievoorzieningen en drainage opgesteld. Optimaliseren drukriolering Sinds 2019 hebben we een hemelwaterverordening, waarin we middels een gebiedsaanwijzing een gebied kunnen aanwijzen waar het verboden is afvloeiend hemelwater en grondwater te lozen in het openbare vuilwaterriool. Het buitgebied heeft zo'n gebiedsaanwijzing. De afgelopen planperiode hebben we actief gezocht naar foutaansluitingen op druk- en vacuümriolering. Jaarlijks zijn circa 80 aansluitingen onderzocht. In de komende planperiode zetten we dit onderzoek voort. Tot nu toe zijn percelen die niet voldoen alleen aangeschreven. Klimaat De afgelopen planperiode is het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) ingevoerd. Door het uitvoeren van stresstesten en het voeren van klimaatdialogen is het besef gegroeid dat water en klimaat belangrijke aandachtspunten zijn. Hierdoor zijn zeker bij nieuwe gebiedsontwikkelingen de onderwerpen wateroverlast, hitte en droogte op de kaart gekomen en kwetsbare locaties inzichtelijk gemaakt. Er blijft behoefte aan een afwegingskader om kwetsbare locaties te prioriteren en meekoppelkansen optimaal te kunnen benutten.

Bij herinrichting van de openbare ruimte is op de volgende manieren gewerkt aan een meer klimaatrobuuste inrichting: " Ontwerpen zijn kritisch bekeken en waar mogelijk is meer ruimte gemaakt voor groen en waterberging. " Het bergend vermogen van de rijbaan bij zeer extreme neerslagsituaties is verbeterd. In de planperiode is een onderzoek naar aanvullende waterberging rondom de Reusel opgestart. Met name bij zomerse piekbuien is de afvoercapaciteit van de Reusel onvoldoende, wat in het verleden tot overlast heeft geleid. Om deze overlast te verminderen is aanvullende waterberging nodig. Dit vraagt een gezamenlijke inspanning met het waterschap. Als gemeente willen we van deze aanvullende berging ook gebruikmaken voor toekomstige hemelwaterberging. Om bewustwording onder inwoners te verbeteren hebben we een regentonactie georganiseerd, deelgenomen aan het NK ‘tegelwippen' en een meerjarig communicatieplan opgesteld. Ten opzichte van het VGRP waren dit onvoorziene nieuwe opgaven. Structurele communicatie blijft een aandachtspunt.

Terug naar hoofdtekst

Evaluatie (IV/V)

De afgelopen planperiode hebben we daarnaast het afkoppelen van particulier verhard oppervlak op de volgende manier gestimuleerd: " Daar waar gemengde riolering is vervangen door een gescheiden stelsel hebben we de voorzijde van de woning op kosten van de gemeente mee afgekoppeld. " Daarnaast hebben we afkoppelvergoeding verstrekt voor particulieren die hun eigen woning wilde afkoppelen en/of een groen dak wilden aanleggen.

@

@

o ©

Dit heeft geresulteerd in een hoger percentage afgekoppelde woningen de afgelopen periode. Samenwerking De ambtelijke samenwerking met het waterschap is de afgelopen planperiode structureler geworden. Daarnaast heeft het Waterportaal Zuidoost Brabant haar focus verbreed naar klimaatadaptatie en gaat verder onder de naam Klimaatportaal. Binnen Klimaatportaal Zuidoost Brabant hebben we deelgenomen aan de volgende gezamenlijke projecten: " Meetnet riolering en grondwater: we hebben een grondwatermeetnet en een meetnet voor onze riooloverstorten. Het waterschap verzamelt de data en er vindt periodiek een analyse-overleg plaats voor beide meetnetten. " Klimaatstresstest light: een regionale “klimaatstresstest light” waarmee meer inzicht is verkregen in de kwetsbaarheden van de regio in situaties waarin het te nat, te heet of te droog is. " Kennisdeling: periodieke kennisdeling via het kennisplatform.

"

Impulsregeling: de verdeling van de vanuit het Rijk beschikbare gestelde bijdragen voor de uitvoering van klimaatadaptieve maatregelen, de zogenaamde tijdelijke regeling DPRA impulsgelden (vanuit het Deltafonds) die voor de werkregio beschikbaar zijn gesteld.

De ambtelijke samenwerking binnen de Kempengemeenten (gemeenten Bergeijk, Bladel, Eersel, Reusel-De Mierden en Oirschot) op het gebied van water en riolering is met name op vrijwillige basis en gestoeld op kennisuitwisseling. Onderdeel van de samenwerking is ook uitvoer van het gegevensbeheer door het Shared Service Centre (SSC). Personele capaciteit Het verbeteren van de personele capaciteit was een belangrijk speerpunt in de afgelopen planperiode. Sinds 2020 is structurele invulling gegeven aan de personele bezetting voor water, riolering en klimaat. Hierdoor is een inhaalslag gemaakt op het gebied van inspecties, beheer en onderhoud. Ook het onderwerp klimaatadaptatie is op een vooruitstrevende manier aangepakt. Ondanks de structurele invulling, blijven we kwetsbaar bij personeelswisselingen. Dit heeft ook impact op het projectenplan. Onderwerpen zoals klimaatadaptatie en de Omgevingswet vragen de laatste jaren meer aandacht. Bij het opstellen van het vorige VGRP was dit nog niet bekend, waardoor inhuur nodig blijft om de personele capaciteit vooral project specifiek aan te vullen.

Terug naar hoofdtekst

Evaluatie (V/V)

@

@

o ©

Bij de buitendienst zijn de afgelopen periode enkele medewerkers met pensioen gegaan. Het behoud van de gebiedskennis van deze medewerkers en tijdige overdracht is een belangrijk aandachtspunt. Financieel De stand van de voorziening is hoger dan geraamd. Dit is deels veroorzaakt door het achterblijven van investeringen als gevolg van de geringe personele bezetting in het begin van de planperiode. Vanaf 2020 is een inhaalslag gemaakt en is aanvullend budget beschikbaar gesteld voor het uitvoeren van noodzakelijke renovaties op basis van inspecties. Door de eerder achtergebleven investeringen heeft dit echter geen negatief effect gehad op de voorziening. Het voorgestelde verloop van de rioolheffing in de planperiode is niet gevolgd. Belangrijkste reden hiervoor was het verlagen van de omslagrente, het achterblijven van investeringen en (in minder mate) schommeling van inkomsten als gevolg van het waterverbruik (op basis waarvan de rioolheffing wordt geïnd). De insteek uit het vorige VGRP was om beheer en vervangingen risico-gestuurd uit te voeren op basis van inspecties. De verwachting was dat de riolering langer mee kon en vervangingsinvesteringen daardoor naar achter geschoven konden worden. Uit de uitgevoerde inspecties blijkt echter dat dit niet voor alle locaties geldt. Op een aantal plekken blijkt de riolering de technische levensduur niet te halen.

In plaats van het uitstellen van investeringen is het dus

noodzakelijk om investeringen naar voren te halen. Hierdoor is het ook niet mogelijk om vooraf te sparen voor de verwachte vervangingspiek. Dit is een van de redenen waarom de riolerings- en watertaken de komende jaren duurder worden.

Bijlage 5

Terug naar hoofdtekst

Resultaten inwonerspanel (I/II)

In maart 2023 is er een inwonerspanel gehouden. Door middel van het inwonerspanel wilden we graag weten hoe onze inwoners denken over klimaatadaptatie. Hebben zij bijvoorbeeld al wateroverlast ervaren of juist last gehad van droogte of hitte? Zijn onze inwoners bereid om zelf maatregelen te nemen? En waar lopen ze tegenaan bij het nemen van deze maatregelen? Daarnaast waren we benieuwd wat volgens onze inwoners de rol van de gemeente zou moeten zijn op het gebied van klimaatadaptatie. Ook hebben we gepeild in hoeverre onze inwoners bereid zijn om meer te betalen aan de rioolheffing zodat de gemeente meer klimaatadaptieve maatregelen kan nemen. In deze bijlage lichten we een aantal resultaten toe uit het Inwonerspanel en hoe we deze resultaten hebben verwerkt in het Programma Water en Riolering. Voor de volledige rapportage zie volgende link. Iedere inwoner uit onze gemeente kon deelnemen aan het Inwonerspanel. Het was niet nodig om lid te zijn. Voor niet-leden was een open link beschikbaar. In totaal hebben 407 inwoners de vragen ingevuld. Veruit het grootste deel van de deelnemers was ouder dan 50 jaar. Met name het aantal respondenten tot 35 jaar lag relatief laag. Om de resultaten van het Inwonerspanel toch representatief te laten zijn voor de gehele gemeente, is een correctiefactor toegepast.