[23.17543] - Programma Water en Riolering
Tekst van het document
Programma Water en Riolering Reusel-De Mierden | 2024 - 2028
Kwaliteit op orde
Foto: Herinrichting (Marialaan - Reusel)
Klik op de Home button om te beginnen
Inleiding
o ® © ®
Aanleiding Voor u ligt het Programma Water en Riolering (PWR) voor de periode 2024 - 2028. In dit beleid leggen we de ambities en doelen voor ons watersysteem vast en geven we invulling aan onze watertaken en zorgplichten. Dit programma vervangt het huidige Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP 2017 - 2021), dat in 2021 met twee jaar is verlengd. Iedere vijf jaar stellen we het programma opnieuw op. Dat geeft ons de kans om nieuwe ontwikkelingen in beleid op te nemen en vooruitstrevend te blijven in de manier waarop wij met onze watertaken omgaan. Een belangrijke wijziging komt met de invoering van de Omgevingswet. Met de inwerkingtreding op 1 januari 2024 vervalt de verplichting om een VGRP op te stellen. Onze nieuwe omgevingsvisie is op moment van schrijven nog niet gereed. Voorliggend PWR beschrijft de doelstellingen voor onze zorgplichten en loopt op een aantal punten vooruit op de omgevingsvisie. De doelstellingen en uitwerking uit voorliggend PWR moeten straks een plek krijgen in de omgevingsvisie en het omgevingsplan. De hemelwaterverordening passen we op korte termijn aan op de inhoud van voorliggend PWR, zie ook regelgeving.
Doel van dit beleid Het (afval)watersysteem heeft een aantal belangrijke functies: ^ Het beschermen van de volksgezondheid; ^ Het schoonhouden van de bodem en het oppervlaktewater; ^ Het verminderen van overlast en het voorkomen van schade door hevige regenval; ^ Het voorkomen en beperken van structureel nadelige gevolgen van te hoge- of te lage grondwaterstanden. Met dit beleid zorgen we ervoor dat deze functies gewaarborgd blijven. We dragen zo bij aan een veilige en gezonde leefomgeving, nu en in de toekomst. Leeswijzer Dit document is opgemaakt als een interactieve pdf. Via de icoontjes aan de linkerzijde navigeert u door de verschillende onderdelen van dit beleid: Wat willen we bereiken? Waar staan we nu? Wat gaan we doen? Wat is daarvoor nodig?
In lijn met de gedachtegang van de Omgevingswet hebben we tijdens het proces input opgehaald bij ons bestuur en inwoners. In maart 2023 hebben we een inwonerspanel gehouden, de resultaten zijn verwerkt in bijlage 5.
Voorwoord
Colofon
Bijlagen Via de knoppen aan de onderzijde navigeert u door de verschillende onderdelen per hoofdstuk. Via Home komt u terug op deze pagina. Bijlage 11 geeft een verklarende woordenlijst inclusief afkortingen.
Voorwoord
Als gemeente hebben we de zorgplicht voor de inzameling van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Het technische deel van deze zorgplicht, waaronder het onderhoud, de verbetering en vervanging van ons rioolstelsel, is vastgelegd in het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP). Dit VGRP heeft een looptijd tot en met 31 december 2023. In dit plan zijn de ontwikkelingen op het gebied van het opvangen en afvoeren van water in onze gemeente opgenomen. Met de komst van de Omgevingswet spreken we vanaf 1 januari 2024 over een Programma Water en Riolering (PWR). Dit programma heeft een looptijd tot 1-1-2029. Naast de eerder genoemde zorgplicht zijn er ook taken op het gebied van klimaatadaptatie toegevoegd. Het watersysteem in Reusel-De Mierden bestaat uit een geheel van het rioolstelsel, de buitenruimte en het oppervlaktewater- en grondwatersysteem. Het verzamelt, transporteert en verwerkt vooral huishoudelijk afvalwater en afstromend hemelwater. Het is een uitgebreid geheel waaraan in vele projecten gewerkt wordt. Samen met onze partners willen we verder bouwen aan het watersysteem van de toekomst. De aanleg van meer en grotere rioolbuizen is niet meer voldoende om het watersysteem robuust en klimaatbestendig te houden. Door de klimaatverandering neemt de kans op overlast en schade door hevige neerslag, hitte, droogte en overstromingen toe.
Dat kan risico's opleveren voor onze gezondheid, veiligheid en economie. Er kan schade optreden aan gebouwen en infrastructuur door bijvoorbeeld wateroverlast, maar ook door lage grondwaterstanden als gevolg van langdurige droogte. Extreme langdurige hitte afgewisseld door extreme regenbuien zoals de afgelopen zomers,
Voorwoord
Colofon
kan negatieve gevolgen hebben voor de directe leefomgeving van onze inwoners. Naast de aanpak van het riool, hoofdzakelijk voor het afvoeren van afvalwater, is daarom klimaatadaptatie steeds belangrijker. Het beste is het als regenwater niet in het riool terecht komt, maar juist in de bodem. Door de verdroging van de afgelopen jaren moeten we alles in het werk stellen om het grondwaterpeil op niveau te brengen en het water zolang mogelijk in de omgeving waar het valt op een verantwoorde wijze vasthouden zonder dat er langdurige (over)last gaat ontstaan. Planten en bomen kunnen het water opnemen, de planten zorgen voor een aangename leefomgeving en de bomen zorgen voor verkoeling. Als gemeente werken we in de openbare ruimte aan een beter watersysteem (riolering en klimaatadaptatie). Maar er is ook veel te winnen op particulier terrein bijvoorbeeld het afkoppelen van dakafvoeren, het opvangen van regenwater voor hergebruik of het ontstenen van (achter)tuinen. De gemeente kan veel doen maar onze inwoners ook. Laten we dus samen in actie komen en met zijn allen de komende jaren de schouders eronder zetten om onze gemeente klimaatrobuuster te maken. Peter van de Noort Wethouder Ruimte
Colofon
Dit is een uitgave van de gemeente Reusel-De Mierden Beeld, tekst en opmaak door TAUW Foto’s beschikbaar gesteld door de gemeente, met dank aan Huijbregts Infra en RA+ ingenieurs.
Reusel - De Mierden Gemeente Reusel-De Mierden Romy Schellekens Dennis de Laat
Kerkplein 3 Postbus 11 5540 AA Reusel 0497-650 650 gemeente@reuseldemierden.nl
© september 2023
Voorwoord
Colofon
ŴTAUW TAUW bv Leon Droppert Jody Hofstede-Elzinga Gwendolijn Vugs
Ekkersrijt 4008 postbus 1680 5602 BR Eindhoven 040-232 55 50 info@tauw.com
Wat willen we bereiken? Zorgplichten Dit hoofdstuk beschrijft wat wij willen bereiken. Op deze pagina geven we eerst de algemene doelstellingen zoals die zijn vastgelegd in de zorgplichten. Zorgplichten De gemeentelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater zijn opgenomen in de Wet milieubeheer en de Waterwet. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is dit opgenomen in artikel 2.16 Ow (lid1a). In bijlage 1 zijn de wettelijke kaders opgenomen. Afvalwater Vanuit de Wet milieubeheer (artikel 10.33) hebben wij de verplichting een voorziening aan te bieden voor het inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater. In het bebouwde gebied vindt dit veelal plaats met behulp van vrijvervalriolering. In het buitengebied via mechanische riolering of een IBA voorziening (Individuele Behandeling Afvalwater), uitgezonderd de situatie waar sprake is van een ontheffing van de zorgplicht. Hemelwater Iedere terreineigenaar is volgens artikel 3.5 van de Waterwet verantwoordelijk voor het verwerken van het hemelwater op het eigen terrein. Pas als dit redelijkerwijs niet mogelijk is (b.v. door ontbreken mogelijkheden voor infiltratie, hergebruik, opvang/berging, of afkoppelen naar oppervlaktewater) heeft de gemeente de verantwoordelijkheid voor het inzamelen en verwerken van dit hemelwater, mits doelmatig.
Zorgplichten
Ambitie
Afvalwater
Grondwater Iedere terreineigenaar is volgens artikel 3.6 van de Waterwet verantwoordelijk voor de ontwatering van het eigen terrein. Pas als dit redelijkerwijs niet mogelijk is treft de gemeente maatregelen in openbaar gebied, mits doelmatig en dit geen taak is van het waterschap of de provincie. Het gaat hierbij om situaties waarbij de gevolgen van de grondwaterstanden een terugkerend schadelijk karakter hebben. Oppervlaktewater Zorg voor het oppervlaktewater (A-watergangen) valt in beginsel onder de verantwoordelijkheid van het waterschap en is daarom geen gemeentelijke zorgplicht. Oppervlaktewater speelt een steeds belangrijkere rol bij de invulling van onze zorgplichten. Zowel bij het tegengaan van droogte als het bergen en afvoeren van hemelwater bij wateroverlast. We nemen het oppervlaktewater dan ook mee in de integrale afweging en afstemming met het waterschap. Klimaatadaptatie Het klimaatadaptief maken van ons (afval)watersysteem en onze leefomgeving (het aanpassen van ons (afval)watersysteem en leefomgeving aan het veranderende klimaat) is verweven in ons werk. In dit PWR zijn alle onderdelen die te maken hebben met klimaatadaptatie daarom voorzien van een icoon. Zo maken we duidelijk hoe wij omgaan met extreme weergebeurtenissen door het veranderende klimaat.
Hemelwater
r-----------------------Grondwater
Oppervlakte water
Wat willen we bereiken? Ambitie
© © © ©
“Kwaliteit op orde” is de ambitie van dit PWR. Kwaliteit op orde betekent dat ons water- en rioleringssysteem in goede staat, betrouwbaar en veilig is. Daarnaast betekent kwaliteit op orde ook dat we ons bezig houden met de toekomst: onze ambitie is een toekomstgerichte en klimaatrobuuste inrichting van de gemeente waarin ruimte is voor water.
regenwater steeds zichtbaarder wordt in onze leefomgeving. We lopen niet voorop in het experimenteren met nieuwe ontwikkelingen, we volgen ze wel. Zodra nieuwe technieken zich bewezen hebben, schromen we niet om deze toe te passen (mits doelmatig en kostenefficiënt). Samenwerking met andere gemeenten en het waterschap zijn belangrijk om deze doelen te bereiken.
Een veilig en betrouwbaar systeem Een groot deel van het rioolsysteem is verborgen voor onze inwoners. Letterlijk, omdat het meeste onder de grond ligt. Figuurlijk, omdat het functioneert waarvoor het bedoeld is. Pas wanneer het systeem niet meer helemaal op orde is, wordt dit zichtbaar. We willen ingrijpen voordat het systeem zichtbaar wordt. Vervangingen pakken we integraal op met andere disciplines zoals groen en wegen, waarbij we zoveel mogelijk meekoppelkansen benutten. Daarbij werken we risico- en kwaliteitsgestuurd. Ook foutaansluitingen, zoals hemelwater op de druk- en vacuümriolering in het buitengebied en afvalwater op het hemelwatersysteem zorgen voor overlast. We zetten ons in om deze foutaansluitingen van het systeem af te krijgen. Het beheer van ons systeem voeren we doelmatig en kostenefficiënt uit, met zo min mogelijk overlast voor de burger. Hiervoor is het ook van belang dat de beheerdata actueel en op orde is.
Wat doet de gemeente? Als gemeente geven we het goede voorbeeld door onder andere ” ruimte te maken voor waterberging in de openbare ruimte bij herinrichtingen. Daar waar het nodig is om een veilig en betrouwbaar systeem te garanderen, zetten we in op wet- en regelgeving (zoals de waterbergingseis). Vooral willen we een faciliterende en stimulerende overheid zijn. Inwoners of ondernemers die hun steentje willen bijdragen aan een klimaatbestendige leefomgeving ondersteunen en motiveren we.
Blik op de toekomst Kwaliteit leveren we ook door naar de toekomst te kijken. Onze openbare ruimte richten we klimaatrobuust in, waardoor we de gevolgen van extremen zoals wateroverlast, hitte en droogte beter kunnen opvangen. Ook hier staan betaalbaarheid en doelmatigheid voorop. Zo vervangen we rioolsystemen voor gescheiden systemen zodat het schone hemelwater niet onnodig wordt vervuild en afgevoerd. We maken ruimte voor waterberging en groen zodat
Zorgplichten
:
Ambitie
Afvalwater
, Wat verwachten we van onze inwoners? f Een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte betekent soms een andere inrichting en aanpassingen aan het “oude en vertrouwde”. Dit vraagt om acceptatie en begrip van onze inwoners. Overlast door weersextremen proberen we zo goed mogelijk op te vangen, maar hinder is niet altijd te voorkomen. Communicatie is hierbij erg belangrijk. Naast het aanpassen van de openbare ruimte is er ook veel te winnen op particulier terrein; we vragen daarom aan onze inwoners om ook hun steentje bij te dragen. In het hoofdstuk Wat gaan we doen beschrijven we onze inspanningen voor de komende planperiode.
Hemelwater
r-----------------------Grondwater
Oppervlakte water
Wat willen we bereiken? Doelen afvalwater We beschermen de volksgezondheid en de leefomgeving door stedelijk afvalwater in te zamelen en naar de rioolwaterzuivering te transporteren. Technische staat De voorzieningen voor inzameling, transport en zuivering van stedelijk afvalwater verkeren in een zodanige technische staat dat deze kunnen functioneren waarvoor ze zijn aangelegd en dat ze geen gevaar voor de omgeving opleveren (instortingen e.d.). Het beheer van de afvalwatervoorzieningen doen wij kwaliteits- en risicogestuurd. Afvalwater kan ongehinderd afstromen. 4
4
0
O ®
4
4
Het vuilwaterstelsel is dusdanig ontworpen dat zo weinig mogelijk afvalwater op straat komt.
Aansluitingen en wijze van inzameling Alle percelen zijn voorzien van een aansluiting op de riolering. Op het afvalwatersysteem zitten nagenoeg geen aansluitingen die de doelmatigheid van inzameling, transport en zuivering belemmeren. Het lozen van bedrijfsafvalwater is alleen toegestaan onder voorwaarden (zie bijlage 3, blz. 3). 4 4
4
Buitengebied We verwerken het afvalwater in het buitengebied op doelmatige wijze, door het in te zamelen en te transporteren. Mechanische riolering (zowel druk- als vacuümriolering) is alleen bedoeld voor de afvoer van afvalwater.
4
Bedrijfszekerheid De bedrijfszekerheid van het gehele rioolsysteem is gewaarborgd en we beperken hiermee de kans op calamiteiten.
4
4
Nieuwe aanleg 4 De nieuwe aanleg voldoet aan huidige wet- en regelgeving en we anticiperen op nieuwe ontwikkelingen zoals water å bodem ,, sturend. f We voeren toekomstgericht beleid en gaan vooruitstrevend om met de zorgplichten.
Stip op de horizon Er is zicht op de omvang van en de samenstelling van bedrijfsafvalwater op het openbaar stelsel. Het gaat hierbij niet alleen om kwaliteit, maar ook om kwantiteit. Met de ODZOB (Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant) en afdeling vergunningen maken wij hierover afspraken qua vergunningverlening en handhaving. Bewustwording is hierbij een belangrijke eerste stap.
Vuiluitworp f(-We monitoren de vuiluitworp vanuit het rioolsysteem via overstorten naar oppervlaktewater en onderzoeken wat de invloed is van het afkoppelen van hemelwater. De overstorten in sloten en vijvers leiden tot beperkte risico's voor mens en omgeving; slechts af en toe is er sprake van stank en vervuiling.
Q
4
De doelen zijn in de biilaae 3 uitgewerkt
r Zorgplichten
i Ambitie
r
1
ir Afvalwater
i r Hemelwater
ï
Grondwater
Oppervlakte water
Wat willen we bereiken? Doelen hemelwater
o ® © ®
Technische staat ^ De voorzieningen voor inzameling, berging, infiltratie en/of transport van hemelwater verkeren in een zodanige technische staat, dat deze kunnen functioneren waarvoor ze zijn aangelegd. ^ Het beheer van de hemelwatervoorzieningen doen wij kwaliteitsen risicogestuurd. Afvoercapaciteit f Locaties met wateroverlast in bestaand gebied krijgen voorrang in de planning en we zoeken naar meekoppelkansen om schade zoveel mogelijk te beperken. Ook beperken we hinder en overlast tot een minimum. 4 Bij herinrichting of nieuwe aanleg ontwerpen we de openbare ruimte zo dat we de kans op problemen, ontstaan door water vanaf de openbare ruimte, zoveel mogelijk beperken en we i zoeken naar ruimte voor waterberging. f Waar mogelijk nemen we maatregelen mee met geplande werkzaamheden (meekoppelkansen). Hierbij gebruiken wij de stresstesten en onze uitvoeringsagenda KA 2022 - 2027. Scheiden hemelwater en afvalwater f We scheiden vuilwater zoveel mogelijk van hemelwater en stimuleren particulieren afvalwater en hemelwater te scheiden en af te koppelen. f Bij herinrichtingsprojecten waarbij we openbare ruimte afkoppelen, ontzorgen we aanwonenden met het afkoppelen van de voorzijde van hun woning.
Hemelwater verwerken we zoals voorgeschreven in de voorkeursvolgorde voor het verwerken van hemelwater. Aansluitingen en wijze van inzameling ^ Er wordt geen vuilwater op het hemelwatersysteem geloosd. ^ Er wordt geen hemelwater op de mechanische riolering (zowel druk- als vacuümriolering) geloosd. ^ Particulieren zijn verantwoordelijk voor het inzamelen en verwerken van regenwater dat op hun terrein valt. ^ We zorgen, mits doelmatig, voor de inzameling van hemelwater van particulieren wanneer zij het hemelwater niet op eigen terrein kunnen verwerken (bergen en infiltreren) of kunnen afvoeren naar oppervlaktewater.
Afkoppelen Afkoppelen is het loskoppelen van regenwater van de bestaande gemengde riolering. In nieuwe situaties kiezen we ervoor om het hemelwater niet op het afvalwater aan te sluiten. Afkoppelen kan door een gescheiden systeem aan te leggen voor de afvoer en verwerking van hemelwater en afvalwater. Wanneer we het hemelwater in de bodem laten wegvloeien spreken we van infiltratie. Dit kan zowel via bovengrondse (wadi's, verlaagde groenstroken e.d.) als ondergrondse voorzieningen (IT-riool, infiltratiekratten e.d.).
De doelen zijn in biilaae 3 uitgewerkt
------------------------- 1 Zorgplichten
Ambitie
1
r
Afvalwater
Hemelwater
^ r------------------------ 1 Grondwater
Oppervlakte water
Wat willen we bereiken? Besparen
Werkwijze hemelwater verwerken Voorkeursvolgorde In het waterbeheer werken we volgens de voorkeursvolgorde: besparen-vasthouden-bergenaanpassen-afvoeren. De figuur hiernaast, van het Planbureau voor de Leefomgeving, geeft hier een schematisch weergave van. Bij elke ingreep in de leefomgeving wegen we af hoe we water zo hoog mogelijk in de voorkeursvolgorde kunnen verwerken. Bewoners en bedrijven hebben hier ook een rol in. Het afvoeren van regenwater is niet in alle situaties de meest duurzame oplossing. Immers: hoe meer water we weten vast te houden, hoe minder last we hebben van droogte en hoe minder we onze pompen en gemalen hoeven in te zetten.
Bergen
vasthouden
Natuurlijke verwerking Bij elke stap in het model kiezen we waar mogelijk voor een natuurlijke en bovengrondse verwerking, zoals vasthouden door infiltratie of berging in een retentie. Dit ziet er aantrekkelijker uit, is beter te combineren met andere maatschappelijke functies en opgaven, is goed voor de bewustwording en is eenvoudiger in beheer en handhaving. Bovengrondse verwerking van hemelwater is door onze huidige inrichting qua ruimtegebrek vaak beperkt. Onze bodemgesteldheid en relatief lage grondwaterstanden zijn wel geschikt om het hemelwater
A au passen
ondergronds te infiltreren. Ondergrondse maatregelen treffen we alleen bij beperkte ruimte of als gevolg van een kosten-baten analyse. De voorkeursvolgorde voor ondergrondse maatregelen werken we nader uit in het handboek openbare ruimte.
Bron afbeelding: Grote opgaven in een beperkte ruimte, Planbureau voor de Leefomgeving (2021)
Zorgplichten
Ambitie
1
Afvalwater
r------------------------^ Hemelwater
Grondwater
Oppervlakte water
"
Wat willen we bereiken? Werkwijze hemelwater - Hinder, overlast en schade Inschatten van ernst Teveel water kan tot problemen leiden. Als hulpmiddel om de ernst van een overlastsituatie in te schatten gebruiken we de tabel hier rechts. Relevant hierbij zijn de frequentie van de overlast en het effect daarvan. Factoren die belangrijk zijn om het effect te bepalen zijn begaanbaarheid van wegen, de gezondheid van bewoners en de overlast op particulier terrein of in gebouwen. We proberen iedere overlast situatie gelijk te behandelen, maar in de praktijk is geen situatie gelijk en vraagt dit telkens om maatwerk. De tabel helpt om situaties goed in te schatten, maar is niet leidend.
Zorgplichten
I
Indicator
Hinder
Overlast
Schade
Tijdsduur
Korter dan 1 uur
Langer dan 1 uur
Niet relevant
Begaanbaarheid
Begaanbaar ondanks water op straat
Begaanbaarheid gestremd door water op straat (ondergelopen tunnels en opdrijvende putdeksels)
Wegen zijn niet begaanbaar voor essentiële organisaties zoals brandweer en ambulance
Frequentie
Onbeperkt ^2)
Max lx/10 jaar (T^0)
Max 1X/100 jaar (T^00)
Waterhoogte in de straat
Binnen stoepbanden ^ 10 cm)
10 - 25 cm, waarbij regenwater vanaf openbaar gebied in tuinen tot een minimum wordt beperkt.
> 25 cm en waarbij regenwater vanaf openbaar gebied tegen gevels van particuliere panden komt
Water in panden
Niet van toepassing
Regenwater (vanaf openbaar terrein) op particulier perceel en niet tegen gevel panden
Regenwater (vanaf openbaar terrein) op particulier perceel en tegen gevel panden
max.1 x/10 jaar
max. 1 x/ 10 jaar
Maatregelen meekoppelen
Korte termijn ingrijpen indien doelmatig en rechtmatig
Handelingsperspectief:
Acceptatie en communicatie
met geplande werkzaamheden
r Ambitie
Afvalwater
Hemelwater
^ r------------------------ 1 Grondwater
Oppervlakte water
Wat willen we bereiken? Doelen grondwater Technische staat Voorzieningen voor inzameling en verwerking van overtollig grondwater zijn in de gemeente heel beperkt aanwezig. De voorzieningen die er zijn, verkeren in een zodanige technische staat dat deze kunnen functioneren waarvoor ze zijn aangelegd. Regierol ^ Ten aanzien van het grondwater hebben we een heldere regiefunctie. Voor vragen over grondwater en grondwaterproblematiek zijn wij aanspreekpunt voor inwoners en bedrijven. ^ De gemeente monitort het grondwater in haar gebied middels een grondwatermeetnet. Grondwater over- en onderlast f De aanwezige structurele grondwateronderlast (droogte) beperken we, voor zo ver dit redelijkerwijs kan én valt binnen de verantwoordelijkheid van gemeente. Waar mogelijk sluiten we hierbij aan op de lopende processen van het waterschap. ^ De perceeleigenaar is in eerste instantie zelf aan zet bij het verhelpen van grondwaterproblemen. ^ Daar waar grondwater niet voldoet aan de gewenste ontwateringsdiepte en er sprake is van structurele nadelige gevolgen door te hoge- of te lage grondwaterstand nemen we onder voorwaarden en mits doelmatig, maatregelen.
Nieuwe aanleg • Bij nieuwbouw hanteren we eisen ten aanzien van de aanleghoogte van gebouwen, wegen en groen. Dit kan per plan verschillen en betreft soms maatwerk. 4 Bij nieuwbouwontwikkelingen houden we rekening met grondwaterstanden om tot een robuuste inrichting te komen. Een initiatief mag niet leiden tot nadelige effecten binnen de omgeving. Natuurlijke grondwaterstanden vormen het vertrekpunt van de ruimtelijke ingreep. Hierbij maken we gebruik van de ‘Beekdalen, flanken en hoge koppen' kaart van het waterschap. We houden hierbij niet alleen rekening met de huidige grondwaterstanden, maar ook met de gewenste grondwaterstanden (herstel van kwetsbare gebieden). ^ Bij nieuwe aanleg hanteren we de volgende voorkeursvolgorde: bouwen in gebied dat van nature geschikt is, ophogen dan pas
Foto: Aanleg riolering en putten (Marialaan - Reusel) De doelen zijn in de bijlage 3 uitgewerkt
r Zorgplichten
" Ambitie
r
1
] r
] r Afvalwater
Hemelwater
i
Grondwater h_____________ i
Oppervlakte water
Wat willen we bereiken?
o ® © ®
Werkwijze grondwater Aanleghoogte We hanteren eisen ten aanzien van de aanleghoogte van gebouwen, wegen en groen. We volgen de landelijke richtlijnen voor minimale ontwatering*: ^ Woningen zonder kruipruimte 0,5 m1 ^ Woningen met kruipruimte 0,7 m1 ^ Tuinen en groenvoorzieningen 0,5 mí ^ Hoofdwegen 1,0 mí ^ Gebiedsontsluitingswegen enerftoegangswegen 0,7 mí
Beoordelingscriteria structurele grondwateroverlast. Burgers en bedrijven zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor de gevolgen van overtollig grondwater of een lage grondwaterstand. Wanneer er sprake is van structurele grondwateroverlast kan de gemeente maatregelen nemen, mits dat doelmatig is en geen taak is van de provincie of het waterschap. De gemeentelijke taakopvatting ten aanzien van ‘structurele overlast' met ‘nadelige gevolgen' is als volgt: ^ De overlast dient: o Wederkerend te zijn en gemeld (ten minste jaarlijks); o Én gedurende langere tijd voor te komen (ten minste één maand continu); o Én niet tijdelijk te zijn (tenminste twee jaar); o Én stabiel of toenemend te zijn. ^ Het probleem heeft enige omvang en speelt dus op buurtniveau. • De problematiek wordt aantoonbaar veroorzaakt door (verandering in) de grondwaterstand.
De gemeente heeft te allen tijde het definitieve besluitrecht over de minimaal aan te houden vloerpeilen en ontwateringsdiepten. Daar waar maatwerk noodzakelijk is, beslist de gemeente over de te hanteren peilhoogten en diepten. Bronneringswater lozen op de riolering Het waterschap en de provincie zijn bevoegd gezag voor tijdelijke grondwateronttrekkingen. Bijvoorbeeld bij bouwwerkzaamheden. Bij lozing van bronneringswater is toestemming van het bevoegd gezag nodig. We hanteren de volgende voorkeursvolgorde bij het toetsen van lozingsverzoeken voor lozen op de riolering. Bij lozen op de riolering is de gemeente bevoegd gezag: 1. Voorkomen van bronneringswater 2. Retourbemaling in de grond 3. Lozing op het oppervlaktewater 4. Lozing op de hemelwaterriolering 5. Lozing op de gemengde riolering 6. Lozing op de vuilwaterriolering is niet toegestaan.
Met nadelige gevolgen bedoelen we: ^ Chronische gezondheidsklachten. ^ Schade aan gebouwen of infrastructuur. • Het niet meer mogelijk zijn van de primaire functie vanuit het bestemmingsplan.
* ontwateringscriteria gelden ten opzichte van de gemiddeld hoogste grondwaterstand (GHG) ten opzichte van het aanlegpeil voor vloeren is dit t.o.v. onderkant vloeren voor wegen t.o.v. de kruin van de weg. _____________________ _____________________ _____________________ ____________________
Zorgplichten
I
Ambitie
Afvalwater
ļ
Hemelwater
ļ
Grondwater
ļ
water
Wat willen we bereiken? Doelen oppervlaktewater
© © © ©
Berging- en of afvoercapaciteit í Het oppervlaktewater heeft een belangrijke functie als berging voor overtollig hemelwater, waarmee we ‘water-op-straat' situaties of schade zoveel mogelijk verminderen. In het buitengebied biedt het oppervlaktewater door middel van stuwen (waterschap) de kans om het water in droge periodes lokaal vast te houden. ^ We zoeken in samenwerking met het waterschap naar zoveel mogelijk berging om het oppervlaktewater niet teveel te belasten en om zoveel mogelijk water lokaal te laten infiltreren. We maken afspraken over hoe we het water dat niet gebufferd kan worden kunnen afvoeren.
Beheer en onderhoud • We kiezen voor een natuurvriendelijk ingerichte oever. • Voor een goed watersysteem is onderhoud belangrijk, voor zover het de gemeentelijke verantwoordelijkheid betreft voeren wij dit uit. Waar nodig stemmen we dit af met het waterschap. ^ Bij nieuwe planontwikkelingen zorgen we voor obstakelvrije (doorgaande) onderhoudspaden in het openbaar gebied, zodat de watergangen goed beheerbaar zijn.
Water(bodem)kwaliteit ^ De waterkwaliteit is de verantwoordelijkheid van het waterschap, wij zorgen ervoor dat we geen afbreuk doen aan die kwaliteit. ^ De gemeente zet in op het vergroten van de belevings- en gebruikswaarde van het oppervlaktewater voor inwoners en bezoekers. We geven op een zo natuurlijk mogelijke manier vorm aan stedelijk oppervlaktewater. Relatie oppervlaktewater met hemelwater en grondwater • We voorkomen (binnen onze beleidsverantwoordelijkheid) dat door niet goed functionerend oppervlaktewater toekomstige hemelwater en grondwater over- of onderlast ontstaat.
De doelen zijn in de biilaae 3 uitgewerkt
Zorgplichten
r------------------------1 Ambitie
r
1
] r Afvalwater
] r Hemelwater
i Grondwater
Oppervlakte water
Waar staan we nu? Inleiding In dit hoofdstuk beschrijven we wat we hebben en waar we nu staan. Met de evaluatie kijken we terug op de afgelopen planperiode: welke maatregelen zijn uitgevoerd, wat hebben we bereikt en waar liepen we tegenaan? Onder areaal laten we met eenvoudige illustraties zien hoe ons rioolstelsel is opgebouwd; wat hebben we aan rioolbuizen, gemalen, overstorten, pompen etc. De illustraties geven ook een mooi beeld van hoe ons hele (afval)watersysteem met elkaar samenhangt. Tot slot geven we met de toets huidige situatie aan in hoeverre de huidige stand van zaken van onze rioleringszorg voldoet aan de kwaliteit zoals we deze voor ogen hebben; onze uitgangspunten en normen. In bijlage 3 hebben wij deze toetsing van de huidige situatie in ‘stoplicht' vorm toegevoegd aan de uitgangspunten en normen door bij ieder doel een indicatie te geven over de voortgang. ^ Loopt goed ^ Blijvend aandacht nodig ^ Actie nodig
Evaluatie
Areaal
Toets huidige situatie
Waar staan we nu?
o ® © 3
Evaluatie (samenvatting) Zorgplichten De gemeente voldoet aan de emissieafspraken met het waterschap. Het Kallisto onderzoek heeft uitgewezen dat geen aanvullende maatregelen nodig zijn om aan de KRW-doelstellingen te voldoen. In de planperiode is een deel van de bekende wateroverlastlocaties aangepakt. Daarnaast is een hemelwaterstructuurplan opgesteld als basis voor de aanleg van gescheiden riolering en waterberging. Door de ligging van onze gemeente op zandgrond is er relatief weinig grondwateroverlast (slechts enkele meldingen per jaar), de kans op droogteproblematiek kan wel verder toenemen. Klimaat De afgelopen planperiode is het DPRA ingevoerd. Door het uitvoeren van stresstesten en het voeren van klimaatdialogen is het besef gegroeid dat water en klimaat belangrijke aandachtspunten zijn: ^ Kwetsbare locaties zijn inzichtelijk en wateroverlast, hitte en droogte hebben aandacht bij nieuwe gebiedsontwikkelingen. ^ Klimaatrobuuste ontwerpen bij herinrichting van openbare ruimte. ^ Afkoppelen verhard oppervlak bij vervangingen van de riolering incl. de voorzijde van woningen. ^ Vergroten bewustwording door regentonactie, deelname NK ‘tegelwippen' en meerjarig communicatieplan. Ten opzichte van het VGRP waren dit onvoorziene nieuwe opgaven. Personele middelen Tot 2020 hebben we door middel van inhuur onze taken onder het basisniveau kunnen uitvoeren.
Hierdoor hebben we een achterstand opgelopen. Daarnaast waren nieuwe ontwikkelingen zoals de
r Evaluatie
ļ Areaal
watertransitie van het waterschap en water- en bodemsturend vanuit het Rijk onvoorzien en vragen meer aandacht. Sinds 2020 is structurele invulling gegeven aan de personele bezetting voor water, riolering en klimaat. De benodigde capaciteit voor klimaatadaptatie en de Omgevingswet, kennisoverdracht bij vertrek van (buitendienst-) medewerkers en het wegwerken van de achterstand blijven aandachtspunten. Beheer, onderhoud en vervanging Ondanks de beperkte capaciteit hebben we een grote inhaalslag gemaakt op het gebied van inmeten van het areaal, de gegevens op orde brengen en de kwaliteit in beeld brengen. Uit de inspectiegegevens (alle kernen zijn geïnspecteerd) blijkt dat op sommige locaties de kwaliteit veel slechter is dan verwacht. Gemiddeld gezien is de vervangings- en renovatieopgave groter dan verwacht werd conform het vorige VGRP. Daarnaast is door de beperkte personele bezetting een achterstand ontstaan. In de planperiode zijn diverse projecten uitgevoerd om knelpunten uit het BRP op te lossen en zijn enkele vervangingsprojecten uitgevoerd. Financieel De stand van de voorziening is hoger dan geraamd en het tarief van de rioolheffing is lager dan geraamd. Dit komt met name door het achterblijven van investeringen en een verlaging van de omslagrente. We hebben de komende jaren een grote opgave voor het weer op orde brengen van ons systeem.
Hierdoor worden de riool- en watertaken duurder. Een uitgebreide evaluatie is opgenomen in bijlage 4.
Toets huidige situatie
Waar staan we nu? Areaal Het gehele rioolstelsel met alle objecten en voorzieningen is een kapitaalgoed. De totale vervangingswaarde is afgerond EUR 70,9 miljoen. In onze beheerpakketten houden we alle gegevens over de riolering bij. De tabel hiernaast geeft een overzicht van ons systeem aan leidingen, pompen en gemalen. Op de volgende pagina's vindt u meer informatie over de verschillende onderdelen van de riolering: ^
Riolering onder vrij verval
^
Mechanische riolering
^
Infiltratievoorzieningen
^
Drainage
^
Oppervlaktewater
Object Vrijvervalriolering (incl. deel buitengebied)
59,4
Pers- en druk- en vacuümleidingen
4,0
Gemalen en randvoorzieningen
5,3
Pompunits en bufferputjes
2,2
Totaal
70,9
Foto: Vacuũmstation (Zeegstraat - Reusel)
Evaluatie
Areaal
Vervangings waarde [EUR x mln.]
Toets huidige situatie
Waar staan we nu? Areaal - Vrijvervalriolering De afbeelding rechts laat het principe van vrijvervalriolering zien. Vrijverval wil zeggen dat het water door zwaartekracht kan wegstromen. De vrijvervalriolering is onder te verdelen in een gemengd of (verbeterd) gescheiden stelsel. Onderstaande grafiek toont de leeftijdsopbouw van het vrijvervalstelsel. Uit de grafiek blijkt dat ca. 200Zo van het stelsel 50 jaar of ouder is. De technische levensduur is gemiddeld 60 jaar. De verwachting is daarom dat deze riolen in de komende járen meer aandacht nodig hebben (onderhoud of vervanging).
Vrijvervalriolering (86 km) De rioolbuizen liggen ondereen kleine helling. Door de zwaartekracht stroomt het afval- en hemelwater de juiste kant op. Pompen zijn hierdoor nauwelijks nodig. Hierbij zijn er twee basisprincipes.
Een overzicht van alle overstorten is opgenomen in bijlage 2. Leeftijdsopbouw vrijvervalriolering
Vergroten
25,0
20,0
Gemengd rioolstelsel (44 km)
Gescheiden rioolstelsel (23 km Hemelwater d-19 km Vuilwater)
Afval- en Hemelwater worden samen ingezameld en getransporteerd.
Afval- en hemelwater wordt apart ingezameld en getransporteerd.
15,0
Overstort 10,0
5,0
Zuivering
Zuivering
Afvalwater
II
I
0,0 560 jaar
50-60 jaar
40-50 jaar
I Gemengde riolering
30-40 jaar
10-20 jaar
5-10 jaar
0-5 jaa
M Gescheiden stelsel - DWA + HWA (incl. IT-riool)
r Evaluatie
20-30 jaar
^ ^ ^ i í Hemelwater Afvoer (vla IT-riool)
^
Areaal k_____________ J
Toets huidige situatie Klik hier om terug te gaan naar de pagina Areaal
í
}
Waar staan we nu? Areaal - Mechanische riolering Drukriolering is een vorm van mechanische riolering, meestal toegepast in het buitengebied. Een pomp perst afvalwater in een kleine rioolleiding en pompt het afvalwater uiteindelijk naar de rioolwaterzuivering. Iedere woning of verzameling van woningen heeft een eigen pomp. Vacuümriolering is ook een vorm van mechanische riolering; hierbij wordt het afvalwater door middel van onderdruk afgezogen.
Mechanische riolering buitengebied (59 km) Vooral in het buitengebied is vrijvervalriolering niet mogelijk of ondoelmatig. Daar wordt afvalwater mechanisch door kleine rioolbuizen getransporteerd. Er wordt geen hemelwater mee afgevoerd.
Beide systemen zijn door de beperkte capaciteit niet geschikt voor de afvoer van hemelwater. Het is dan ook niet toegestaan hemelwater op druk- of vacuümriolering aan te sluiten. Buitengebied
Het transport van afvalwater uit de vrijvervalstelsels naar de rioolwaterzuivering gaat via gemalen en persleidingen. Hiermee wordt het afvalwater over grotere afstanden naar het overnamepunt van het waterschap getransporteerd.
Bebouwde kom
Pompunits (205) Zuivering
Bufferputten (19)
De afgelopen periode hebben wij het beheerprogramma SAM aangeschaft, waarmee we het beheer en onderhoud van de mechanische riolering beter kunnen monitoren en plannen. Verschillende onderdelen van de drukriolering zijn aan vervanging toe. Ook uit de jaarlijkse inspecties blijkt een vervangingsopgave voor de drukriolering. Daarnaast is voor één van de vacuümstations op korte termijn renovatie Lengte: noodzakelijk.
9
28Vo Gemengd vrijvervalriolering
2807o Gescheiden vrijvervalriolering
447o Mechanische riolering
Totale vervangingswaarde systeem: f71 miljoen
'
1 Evaluatie
r
^
Areaal
Persleid
9
Toets huidige ^ situatie Klik hier om terug te gaan naar de pagina Areaal
Waar staan we nu? Areaal - Infiltratievoorzieningen Infiltratie is het laten wegzakken van hemelwater in de bodem. Door het aanleggen van infiltratiesystemen kan regenwater beter in de grond zakken en houden we meer water vast. Onze bodemopbouw en grondwaterstand lenen zich bij uitstek voor het infiltreren van hemelwater. Een wadi (zie foto hiernaast) of bodempassage hebben een dubbelfunctie; eerst het opvangen van regenwater en daarna het infiltreren van regenwater in de ondergrond. Op dit moment is het totale areaal onvoldoende in beeld, dit is samen met het beheer en onderhoud een aandachtspunt voor de komende planperiode. Op dit moment maaien we alleen de retenties (bodempassages).
Zie ook onze voorkeursvolgorde voor het verwerken van hemelwater.
r
1 Evaluatie
r
^
Areaal k_____________ á
Toets huidige ^k._____ situatie
à Klik hier om terug te gaan naar de pagina Areaal
Waar staan we nu? Areaal - Drainage Drainage is het afvoeren van overtollig grondwater via een systeem van ondergrondse poreuze buizen. We passen dit met name toe in gebieden met (te) hoge grondwaterstanden die leiden tot bewezen overlast en schade. Daar waar de hoge grondwaterstand niet tot bewezen overlast en schade leidt passen we geen drainage toe. Drainage kan de droogteproblematiek namelijk vergroten door het extra snel afvoeren van de aanwezige grondwate rvoorraad. Waar mogelijk streven we naar het vasthouden van grondwater. Daarnaast beperken we de ingrepen in de (diepere) ondergrond om de natuurlijke bewegingen van grondwater in de bodem niet te verstoren.
t
Op dit moment is het totale areaal onvoldoende in beeld, dit is een aandachtspunt voor de komende planperiode. Zie ook onze voorkeursvolgorde voor het verwerken van hemelwater.
r
1 Evaluatie
r
'ï
Areaal k_____________ J
.
Toets huidige situatie Klik hier om terug te gaan naar de pagina Areaal
t
Waar staan we nu? Areaal - Oppervlaktewater De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud van een deel van de watergangen. Hoofdwatergangen (A-wateren) worden door Waterschap De Dommel onderhouden. De gemeente heeft ongeveer 175 km sloten in beheer. De sloten hebben een belangrijke functie voor de afwatering van wegen, percelen, maar ook voor het vasthouden van water in droge tijden. Daarnaast kunnen oppervlaktewateren ook een belangrijke rol spelen in het verbeteren van de biodiversiteit. Het areaal is niet volledig in beeld, omdat in de afgelopen jaren sloten zijn gedempt of juist opnieuw zijn aangelegd. Het onderhoud bestond voornamelijk uit maaien. Groot onderhoud zoals het uitdiepen van watergangen of het verwijderen van houtopstand is de afgelopen jaren minimaal uitgevoerd. Om de afwaterende functie goed te behouden én de sloten toekomstbestendig te maken, is een robuust onderhoudsprogramma noodzakelijk.
r
'ļ Areaal
Evaluatie ^
á
Toets huidige situatie Klik hier om terug te gaan naar de pagina Areaal
Wat gaan we doen?
o ® o®
Inleiding In het hoofdstuk ‘Wat willen we bereiken' hebben we onze doelen voor afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater gepresenteerd. In bijlage 3 hebben we per doelstelling onze voortgang aangegeven.
Rollen Afhankelijk van de opgave kiezen wij onze rol. We realiseren zelf maatregelen, stellen regulering in, werken samen en/of helpen onze bewoners en bedrijven om zelf maatregelen te treffen.
Waar nodig nemen we (extra) maatregelen om onze doelen te halen. In dit hoofdstuk benoemen we deze. We hebben de maatregelen gesplitst naar type maatregelen en acties gericht op: ^ Onderzoeksmaatregelen; • Fysieke maatregelen; • Communicatie en participatie; ^ Samenwerking.
Regelgeving We geven aan welke regels gelden en waarin deze regels zijn opgenomen.
We beschrijven ook onze speerpunten en hoe wij onze rol als gemeente zien. Speerpunten We streven er de komende jaren naar: ^ Het klimaat robuuster inrichten van de openbare ruimte. ^ Het verbeteren van de kwaliteit van ons stelsel. ^ Het voorkomen en oplossen van foutaansluitingen op de riolering. ^ Het verder inventariseren van het areaal. ^ Verstevigen van de integrale samenwerking.
Onderzoeksmaatregelen We geven aan op welke onderzoeken we ons richten en met welk doel. (Fysieke) maatregelen Dit zijn de maatregelen die we concreet in uitvoering gaan brengen. Het betreffen: • Beheer- en onderhoudsmaatregelen; • Vervangingsmaatregelen; • Klimaatmaatregelen. Communicatie en participatie We beschrijven hoe we verbinding zoeken met onze bewoners en bedrijven. Samenwerking We geven aan op welke wijze en met welke partijen we samenwerken in de planperiode.
Speerpunten
r
Rollen
Regelgeving
Onderzoek
(Fysieke) maatregelen
Communicatie & participatie
Samenwerking
Wat gaan we doen? Speerpunten (I/II) Het klimaat robuuster inrichten van de openbare ruimte In de planperiode zetten we in op het implementeren van klimaatadaptatiemaatregelen om de gevolgen van toenemende weersextremen zoals droogte, wateroverlast en hitte te verminderen. Onderdeel hiervan is het afkoppelen van zo veel mogelijk hemelwater, het realiseren van berging op maaiveld, het vergroenen Z ontstenen van de openbare ruimte en het infiltreren van hemelwater. Bij nieuwbouw gaan we met aangepaste regelgeving werken met een bergingseis. Door middel van een communicatieplan gaan we hier ook nadrukkelijke onze bewoners bij betrekken. Daarnaast zetten we de Impulsregeling en de subsidie van het waterschap in om onze gemeentelijke ambitie aan te vullen en/of te verbreden. We houden contacten met verschillende organisaties en waterpartners om kansen te signaleren en te bekijken waar wij als gemeente kunnen bijdragen en ondersteunen. Nieuwe ontwikkelingen rondom klimaatadaptatie en duurzaamheid (zoals drinkwaterbesparing/hergebruik, beschermen waterkwaliteit of vergroten biodiversiteit), blijven we volgen maar we passen deze pas toe wanneer deze zich bewezen hebben. We gaan zelf geen pilots uitvoeren. Het verbeteren van de kwaliteit van ons stelsel We vinden het belangrijk om het beheer op orde te brengen en te houden om een kwalitatief hoogwaardige ondergrondse infrastructuur
te waarborgen. Als het beheer op orde is kunnen we onderhoud en vervangingen uitvoeren op basis van kwaliteit. We voorkomen hiermee kapitaalvernietiging of het afwentelen van kosten naar toekomstige generaties. We richten ons specifiek op het uitvoeren van het projectenplan, het herstellen en voorkomen van foutieve aansluitingen (zie verder ook hieronder), het afkoppelen van verhard oppervlak voor meer berging in het rioolstelsel en het groot beheer en onderhoud van de sloten voor het verbeteren van het bergend en afvoerend vermogen van onze sloten. Het voorkomen en oplossen van foutaansluitingen op riolering Foutieve aansluitingen hebben een negatieve werking op ons systeem. Het gaat hierbij om zowel foutieve aansluitingen van hemelwater op het vuilwaterstelsel als afvalwater op het hemelwaterstelsel. In het buitgebied zorgt hemelwater op de druk- of vacuümriolering ervoor dat het systeem onnodig veel draaiuren maakt en dat het systeem al snel overbelast is en daardoor uitvalt. Dit gaan we gericht aanpakken. Binnen de bebouwde kom gaan we alleen op basis van (visuele) waarnemingen, klachten en/of meldingen nader onderzoek verrichten en waar nodig foutieve aansluitingen herstellen. Daarnaast richten we ons bij nieuwe aanleg meer op toezicht en handhaving om foutieve aansluitingen in een vroeg stadium te voorkomen.
Wat gaan we doen? Speerpunten (II/II) Het verder inventariseren van het areaal Vanaf 2017 zijn we gestart met een inhaalslag van ons rioolbeheer. We hebben inzicht in de kwaliteit (alle kernen zijn geïnspecteerd) en de benodigde maatregelen zijn opgenomen in het projectenplan. Ook het rioolbeheersysteem hebben we kwalitatief op orde gebracht. Hiermee hebben we inzicht in ons vrijvervalriool areaal. De komende planperiode gaan we ons richten op het uitvoeren van het projectenplan. Daarnaast richten we ons op het inzichtelijk maken van de infiltratievoorzieningen, watergangen en duikers. Dit zijn belangrijke voorzieningen in het tegengaan van wateroverlast. De voorzieningen nemen we op in ons beheerplan. Verstevigen van de integrale samenwerking In de planperiode willen we onze integrale samenwerking verstevigen. Dit geldt zowel intern binnen onze eigen afdelingen als met onze externe partners. We richten ons met hen op de thema's voor ruimtelijke ontwikkeling, de implementatie van ‘Water en Bodem sturend' binnen het stedelijk (afval)waterbeheer. We blijven kennis en expertise over (afval)water en klimaatadaptatie volgen binnen het klimaatportaal* Zuid-Oost Brabant, beleid in het kader van de ‘Water en Bodem sturend' vorm te geven en zoeken de samenwerking met het waterschap voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen.
*Het samenwerkingsverband Klimaatportaal Zuid-Oost Brabant bestaat uit Waterschap De Dommel, Brabant Water en de gemeenten Bladel, Bergeijk, Cranendonck, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Heeze-Leende, Nuenen, Reusel-De Mierden, Son en Breugel, Valkenswaard, Veldhoven en Waalre
Wat gaan we doen? Rollen Traditioneel heeft de gemeente een realiserende en regulerende rol op zich genomen (links in het figuur). Dit wil zeggen dat de gemeente zelfstandig aan de realisatie werkt van een goed functionerend (afval)watersysteem. Waar nodig dwingen we goed gebruik van de riolering en het stedelijk watersysteem af via regelgeving.
Samen
De laatste jaren is een verschuiving gaande naar een nieuwe werkwijze. Samenwerking en het faciliteren van de gemeenschap staan steeds meer centraal (de rechterhelft van het figuur). Denk aan samenwerking met in- en externe partijen om integrale plannen te maken. Of het werken aan bewustwording bij bewoners over goed rioolgebruik. We stimuleren burgers om mee te denken en proactief om te gaan met hun ideeën. Klik op de knop 'Onderzoek' en ‘Fysieke maatregelen' om te lezen welke maatregelen we willen treffen vanuit onze rol als realiserende overheid. Klik op de knop ‘Communicatie en participatie’ en ‘Samenwerking’ om te lezen hoe we invulling geven aan onze ondersteunende en samenwerkende rol.
r----------------------- ^ r----------------------- 1r---------------------- ’ Speerpunten
Rollen
Regelgeving L
Onderzoek - ^
-
(Fysieke) maatregelen
Communicatie 8i participatie
Samenwerking
Wat gaan we doen? Regelgeving Op dit moment hebben we een hemelwaterverordening. In deze verordening is opgenomen hoe omgegaan moet worden met het afvoeren van hemelwater. Met een gebiedsaanwijzing is opgenomen dat het niet is toegestaan om in het buitgebied hemelwater op de druk- en vacuümriolering te lozen.
Bij ontwikkelingen waarbij de ondergrens van de keur van Waterschap De Dommel niet wordt bereikt, geldt de bergingseis van de gemeente, te weten 40 mm. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet gaat de keur over in de waterschapsverordening van Waterschap De Dommel.
Bergingseis In de hemelwaterverordening hebben we op dit moment nog geen bergingseis opgenomen. Dit gaan we aanpassen naar het volgende: ^ Bij nieuwbouw geldt een bergingseis van 40 mm voor het nieuw aangelegde verharde oppervlak. ^ Gesloopt oppervlak geldt niet als compensatie. ^ Indien de initiatiefnemer kan aantonen dat het niet doelmatig is om berging aan te leggen, dan is maatwerk mogelijk. ^ Vergunningsvrije nieuwbouw is vrijgesteld van de bergingseis. Nieuwe ontwikkelingen Bij nieuwe ontwikkelingen waarbij ook openbare ruimte wordt ontwikkeld die naar ons wordt overgedragen dient de berging in de openbare ruimte te worden gerealiseerd.
o
® o ®
We gaan de hemelwaterverordening uitbreiden met onder andere de hemelwaterbergingseis. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet gaat de hemelwaterverordening vanwege rechtswege over in het omgevingsplan.
Speerpunten
Regelgeving
Onderzoek
(Fysieke) maatregelen
Communicatie & participatie
Samenwerking
Wat gaan we doen? Onderzoeksmaatregelen Afvalwater, hemelwater en grondwater • We continueren de monitoring van onze overstorten in samenwerking met het waterschap. ^ We inspecteren jaarlijks ca. 100Zo van onze vrijvervalriolering. Op basis van de inspecties bepalen we of maatregelen (reparaties) of Klimaat vervanging nodig zijn. f Conform DPRA voeren we elke zes jaar stresstesten uit, waar mogelijk ^ Elke 5 jaar stellen we een nieuw programma op. Halverwege elke in combinatie met het SSW. Op basis van de rekenresultaten voeren planperiode actualiseren we de kostendekkingsberekening op we klimaatdialogen en stellen we een nieuwe uitvoeringsagenda op. basis van nieuwe inzichten en behaalde resultaten.
o
® o ®
^
^
Elke 10 jaar actualiseren we de berekening van de riolering en het watersysteem in een SSW (zie kader). Hierbij actualiseren we tevens het aangesloten verhard oppervlak. We laten onze rioolgemalen en pompunits NEN 3140 keuren.
4ļ
De komende planperiode inventariseren we onze hemelwatervoorzieningen, watergangen en duikers en stellen hiervoor een beheerplan op. We liften hierbij zoveel mogelijk mee op kennis en ervaringen binnen het klimaatportaal.
^
De komende planperiode laten we onze beheerdata GWSW*- en IMBOR**-proof (versie 2020) maken door het SSC. We blijven de foutieve aansluitingen in het buitengebied onderzoeken. Naast het onderzoek gaan we ook controleren of daadwerkelijk is afgekoppeld en waar nodig gaan we handhaven. We continueren ons grondwatermeetnet in samenwerking met Brabant Water. Aan het einde van de planperiode evalueren we het grondwatermeetnet. Hierbij kijken we of het meetnet de gewenste inzichten geeft of dat een andere opzet van het meetnet nodig is.
^
^
Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) Het SSW is de opvolger van het basisrioleringsplan (BRP). Het SSW beschrijft alle deelsystemen van het stedelijk watersysteem, het functioneren hiervan, de beoordeling van het functioneren en eventuele maatregelen. Het gaat om het systeem functioneren, ofwel de samenhangende riolerings-, oppervlaktewater- en grondwatersystemen en -voorzieningen in de bebouwde omgeving in beheer bij gemeente, bewoners, bedrijven en waterschap. Niet uitsluitend gebaseerd op modelsimulaties, maar ook op beschikbare metingen, meldingen, klachten, ervaringen en inspectie- en andere onderzoeksresultaten.
*GWSW staat voor Gegevens Woordenboek Stedelijk Water en is een open standaard voor het eenduidig uitwisselen en ontsluiten van gegevens in het stedelijk waterbeheer. ** IMBOR is het Informatiemodel Beheer Openbare Ruimte en is een open standaard voor het uniformeren van de benamingen van alle type objecten in de openbare ruimte en de beheergegevens die per type object vastgelegd kunnen worden
Speerpunten
Regelgeving
Onderzoek
(Fysieke) maatregelen
Communicatie & participatie
Samenwerking
Wat gaan we doen? Fysieke maatregelen (beheer, onderhoud en vervangingen)
Beheer- en onderhoudsmaatregelen We houden de bestaande infrastructuur op een kwalitatief goed niveau door het uitvoeren van beheer- en onderhoudsmaatregelen van onze rioleringsobjecten, kolken en het vegen van wegen. Waar mogelijk kiezen wij voor levensduur verlengende maatregelen. 4Ķ"We krijgen steeds meer hemelwatersystemen en deze systemen staan vaak in verbinding met het oppervlaktewater. Beide zijn belangrijk in de aanpak van wateroverlast en verdroging. Daarom gaan we in de planperiode meer aandacht besteden aan het grootschalig onderhoud van watergangen, duikers en infiltratievoorzieningen. Vervangingsmaatregelen We houden de bestaande infrastructuur op een kwalitatief goed niveau door te zorgen voor tijdige vervanging om storingen te minimaliseren. Voor de planperiode zijn deze maatregelen concreet gepland en opgenomen in de projectenplanning. Dit betreffen de maatregelen met de grootste urgentie. De benodigde investeringen voor vervanging van vrijvervalriolering na de planperiode zijn cyclisch bepaald op basis van aanlegjaar en technische levensduur. Op basis van leeftijd lijkt na de planperiode een theoretische vervangingspiek te ontstaan. Nieuwe inspecties moeten uitwijzen of vervanging van deze riolering ook daadwerkelijk nodig is. In de planperiode vervangen we de riolering binnen een aantal
integrale projecten. Hierin nemen we ook verbetermaatregelen mee om de openbare inrichting klimaatadaptief te maken. Voor de vrijvervalriolering is er rekening mee gehouden dat we het gemengde stelsel vervangen door een gescheiden stelsel voor vuilwater en hemelwater. Per project bepalen we of we kiezen voor een gescheiden stelsel (ondergronds) of bovengrondse berging en verwerking van het hemelwater. Vacuümstation Wilhelminalaan Op basis van leeftijd is dit vacuümstation aan vervanging toe, dit blijkt ook uit nader onderzoek. De renovatie staat op korte termijn gepland. Pompunits buitengebied en hoofdgemalen en randvoorzieningen De afgelopen jaren hebben we de storingen en inspecties in SAM geregistreerd, waardoor we de vervangingen voor pompunits en hoofdgemalen niet alleen op basis van leeftijd, maar ook op basis van kwaliteit kunnen uitvoeren. In 2024 voeren we grootschalige vervangingen en renovaties uit. Voor de randvoorzieningen is geen grootschalig onderhoud noodzakelijk. Overige vervangingen Voor overige onderdelen van het rioolstelsel is vervanging gepland aan het eind van de technische levensduur. De technische levensduur is hierbij gedifferentieerd naar type object en/of onderdeel van het object. Voor een overzicht van alle vervangingsmaatregelen zie bijlage 7.
o
® o ®
Fysieke maatregelen zijn nodig om onze ambitie tot uitvoering te brengen. Deze fysieke maatregelen zijn onder te verdelen in:
Speerpunten
Rollen
r------------------------" Regelgeving
Onderzoek
(Fysieke) maatregelen
T Communicatie [ Å participatie
Samenwerking
Wat gaan we doen? Klimaatmaatregelen
© o © ©
Klimaatmaatregelen Om Reusel-De Mierden klimaatbestendiger te maken richten we ons op de volgende maatregelen (alle bedragen zijn zonder eventuele bijdrage van het waterschap): f Afkoppelsubsidie: we zetten de afkoppelsubsidie voort. Hiervoor hebben we jaarlijks EUR 10.000 beschikbaar in de planperiode. 4 Klimaatcommunicatie: we zetten de communicatie met betrekking tot klimaat voort. Het betreft bijvoorbeeld de communicatie rondom de uitvoeringsagenda, inwoners meer bewust te maken over de omgang met water en het waterbewustzijn binnen de gemeente te vergroten. Hiervoor hebben we jaarlijks EUR 30.000 beschikbaar in de planperiode, zie ‘Communicatie & participatie’ voor verdere toelichting. ^ Uitbreiding formatie: binnen de uitbreiding van de formatie is rekening gehouden met 0,2 fte die zich met name richt op uitvoering van klimaatadaptatie maatregelen en communicatie. 1 Afkoppelen openbare ruimte: bij vervanging van de gemengde riolering koppelen we het verhard oppervlak van de openbare ruimte af. Waar mogelijk kiezen we hierbij voor bovengrondse maatregelen. Omdat op dit moment nog niet inzichtelijk is waar we bovengrondse maatregelen kunnen treffen, zijn we in de berekening vooralsnog uitgegaan van het aanleggen van een gescheiden stelsel. Hiervoor houden we rekening met een extra
Speerpunten
4
4ļ
Onderzoek
investering van 600Zo boven op de vervangingskosten van gemengde rioelering vervangen door gescheiden. Afkoppelen voorzijde woningen bij werkzaamheden: gelijktijdig bij vervangingswerkzaamheden aan de riolering, koppelen we de voorzijde van de aanliggende woningen af. Hiervoor houden we rekening met een extra investering van 507o boven op het totale investeringsbedrag. Klimaatinvesteringen: niet alleen het scheiden van afvalwater en hemelwater is van belang, maar ook het creëren van waterberging is essentieel om de kans op wateroverlast te beperken. De komende planperiode investeren we jaarlijks EUR 100.000 in het klimaatrobuust maken van de gemeente. Dit kan bijvoorbeeld de aanleg van aanvullende waterberging zijn. We zoeken hierbij nadrukkelijk de samenwerking met het waterschap en proberen zoveel mogelijk gebruik te maken van de subsidieregelingen van het waterschap.
(Fysieke) maatregelen
Communicatie à participatie
Samenwerking
Wat gaan we doen? Communicatie en participatie We vinden het belangrijk dat mensen zelf bewust zijn van water en de kansen en risico's die water met zich meebrengt. In het verlengde hiervan moeten onze inwoners weten waarvoor ze zelf verantwoordelijk zijn.
4. De gemeente werkt als loketfunctie voor bewoners. Mensen kunnen met vragen bij ons terecht. Waar nodig en mogelijk helpen we ze verder.
We merken dat niet iedereen dit waterbewustzijn heeft en dat is zorgelijk. Aan een (afval)watersysteem in balans dient iedereen een steentje bij te dragen. We werken aan het creëren van waterbewustzijn in onze gemeente. We doen dat op de volgende manier: 1.
2.
3.
Vanuit ons communicatieplan is een communicatieagenda opgesteld waarmee we gestructureerd communiceren met bepaalde doelgroepen en deze proberen in actie te krijgen (zoals bijvoorbeeld ‘tegelwippen'). Bij ingrepen in de fysieke leefomgeving zoeken we contact met omwonenden. We leggen uit welke maatregelen we nemen en wat het doel hiervan is. Daarnaast proberen we inwoners ook zelf maatregelen te laten nemen door informatie te verstrekken over maatregelen die goed zijn voor het (afval)watersysteem. Denk aan afkoppelen van de regenpijp, het weghalen van tuintegels of het aansluiten van een regenton. Op de website van de gemeente is informatie beschikbaar over het tegengaan van wateroverlast op het eigen terrein en het goed gebruiken van de riolering. Foto: Vergroenen ('tegelwippen') - gemeentewerf
Speerpunten
Rollen
Regelgeving
Onderzoek
(Fysieke) maatregelen
r----------------------- ^ Communicatie Samenwerking & participatie
Wat gaan we doen?
®
o ®
Samenwerking We hechten sterk aan samenwerking met omliggende gemeenten en Waterschap De Dommel. Dit helpt ons om onze doelen te bereiken en het maakt de totale waterorganisatie sterker.
Daarnaast zoeken we de samenwerking met woningbouwcorporaties op, om hen bewust te maken van de opgaven in Reusel-De Mierden en om gezamenlijk naar oplossingen te zoeken.
Klimaatportaal en waterportaal Zuid-oost Brabant Samenwerking op regionaal niveau, zowel ambtelijk als bestuurlijk, wordt vormgegeven binnen het Klimaatportaal Zuid-oost Brabant en het Waterportaal Zuid-oost Brabant. In de komende jaren willen we hier een actieve rol in blijven spelen. Jaarlijks stellen we een gezamenlijk jaarplan op. Momenteel richten we ons op: ^ Beheerplan infiltratievoorzieningen; ^ Invulling beleid ‘Water en Bodem sturend'; ^ Implementatie van de Omgevingswet; • Kennisdeling levensduur persleidingen.
Ontwikkelingen In de planperiode houden we ontwikkelingen en wetgeving rondom klimaatadaptatie en duurzaamheid in de gaten, zodat we hier samen met onze waterpartners, zoals het waterschap, de provincie of Brabant Water, op in kunnen spelen als kansen zich voor doen. Denk hierbij aan de invulling beleid met betrekking tot ‘Water en Bodem sturend', kansen op het vlak van drinkwaterbesparing/hergebruik, verbeteren van de waterkwaliteit of vergroten van de biodiversiteit.
Overige samenwerking Samenwerking met andere partijen zetten we in om kennis te delen, de KRW*-doelstellingen te halen en samen met betrokkenen leefomgeving klimaatadaptief en toekomstbestendig te maken. Het behalen van de KRW-doelen doen we door onze deelname aan het Kallisto-project. Uitvoering hiervan loopt nog tot en met 2027. Uit het Kallisto-onderzoek blijken er voor ons geen aanvullende maatregelen noodzakelijk vanuit de afvalwaterketen.
**
RWZI = rioolwaterzuiveringsinstallatie
o
Het gegevensbeheer wordt uitgevoerd door het Shared Service Centre (SSC) binnen de Kempengemeenten. Zij verwerken alle revisies en maken onze gegevens GWSW-proof.
Kallisto Samen met Waterschap De Dommel en de gemeenten Bladel en Eersel is onderzoek gedaan naar het effect van de afvalwaterketen (riolering en RWZI**) op de waterkwaliteit en ecologie. Hieruit is gebleken dat het effect van piekemissies op het oppervlaktewater beperkt is. Ook al voldoet de ecologische kwaliteit van de Kleine Beerze, De Groote Beerze en de Reusel binnen RWZI Hapert nog niet aan de KRW-doelstellingen, zijn er vanuit de afvalwaterketen geen aanvullende maatregelen noodzakelijk.
* KRW staat voor Europese Kaderrichtlijn Water; dit is een Europese richtlijn over de kwaliteit van het oppervlaktewater en grondwater. Al het water in Nederland moet in 2027 een goed leefgebied vormen voor de planten en dieren die hier thuishoren.
r
Speerpunten
Rollen
^ľ
Regelgeving
1ľ
Onderzoek
1
(Fysieke) maatregelen
Communicatie 8i participatie
ŗ
i Samenwerking
Wat is daarvoor nodig? Inleiding Om aan onze zorgplichten te voldoen zijn middelen nodig. Middelen bestaan zowel uit personele middelen als financiële middelen. Het bedrag dat nodig is om de taken uit te voeren komt uit de rioolheffing. Iedereen in de gemeente die baat heeft bij onze inspanning, draagt daar ook financieel aan bij. De inkomsten uit de rioolheffing besteden we alléén aan de taken beschreven in dit plan.
Dit hoofdstuk is als volgt opgebouwd: "
Personeel ä Organisatie waarin we de benodigde en beschikbare personele middelen beschrijven.