Scenarioplanning samengevoegd

Bestuurlijke Scenario Planning 2022-2026

Versie: Maart 2022

Inleiding

Dit stuk met de fraaie titel: “Scenarioplanning gemeente Renswoude” is gebaseerd op belangrijke beleidsvormende onderwerpen uit de diverse partijprogramma’s en geeft aan hoe deze volgens de ambtelijke organisatie kunnen worden geoperationaliseerd. Dit overzicht dient ter informatie en inspiratie bij de gesprekken over een nieuw op te stellen bestuursakkoord voor de komende 4 jaar. Na analyse van de verschillende partijprogramma’s 2022-2026 voor de gemeente Renswoude, is een aantal belangrijke punten benoemd, die we ambtelijk hebben voorzien van operationele consequenties. Per thema hebben wij mogelijke keuzes aangegeven. Deze bestaan overwegend uit twee mogelijkheden; ambitie hoog en ambitie laag. Per ambitieniveau wordt er een omschrijving gegeven hoe de realisatie eruit kan zien en welke kosten dit met zich meebrengt. Hiermee hopen wij een gedegen inhoudelijke bijdrage en wellicht inspiratie te leveren aan de discussies rond het opstellen van het nieuwe bestuursakkoord.

Namens de ambtelijke organisatie, Erik Jansonius Directeur

1

Inhoud Informatievoorstel Financiële functie gemeente Renswoude – “basis op orde” ...................... 3 Informatievoorstel Sport, Preventie en Vitaliteit....................................................................... 6 Informatievoorstel Duurzaamheid ............................................................................................. 7 Informatievoorstel Buitendienst ................................................................................................ 9 Informatievoorstel Project Wonen, Zorg en Welzijn ............................................................... 10 Informatievoorstel Woningbouw ............................................................................................. 12 Informatievoorstel Ruimtelijke Ordening Buitengebied Landbouw ........................................ 14 Informatievoorstel Sociaal Domein.......................................................................................... 15 Informatievoorstel VTH ............................................................................................................ 16 Bijlagen ..................................................................................................................................... 18

2

Informatievoorstel Financiële functie gemeente Renswoude – “basis op orde” Huidige situatie In Renswoude staan we voor een aantal uitdagingen. Eén daarvan is het op orde brengen van de basis van de financiële functie van gemeente Renswoude en de borging hiervan. Samengevat in het functioneren van team Financiën en Control en de samenwerking met de organisatie. Bedrijfsvoering in publieke organisaties is een voortdurende veranderende wereld. Overheidsfinanciën en regelgeving worden steeds complexer en vragen meer kennis en kunde. De dienstverlening en financiële producten van de overheid, zijn onderhevig aan een continue proces van doorontwikkeling. De dynamiek die dit met zich meebrengt, vraagt om steeds slimmer te organiseren. In opdracht van de gemeentesecretaris heeft een extern adviseur een rapport geschreven over de financiële functie van gemeente Renswoude. Op basis van veel gesprekken en waarnemingen, is er een goed beeld gevormd van de situatie bij team Financiën en Control, processen en de algemene financiële huishouding van gemeente Renswoude. Er worden meerdere probleemstellingen blootgelegd die alleen al om de risico’s op de bedrijfscontinuïteit niet genegeerd mogen worden. Het team kent enorme uitdagingen en dit maakt het kwetsbaar.

De organisatie is niet in control en team Financiën en Control is nu niet in staat om het financieel comfort te bieden die van ze verwacht mag worden. Ontwikkelingen huidige formatie Door capaciteitsproblemen van de bestaande equipe van team Financiën en Control, wordt er sinds januari 2022 gebruikgemaakt van drie externe adviseurs. 1 hoofd financiën en control, 1 financieel adviseur en 1 adviseur rechtmatigheid.

3

Keuze Vereiste ambitie: Om de basis op orde te krijgen van de financiële functie van gemeente Renswoude is er maar één richting en dat is noodzakelijk om risico’s op continuïteit en bedrijfsvoering te mitigeren. Bij de genoemde probleemstellingen moet er in prioritering onderscheid gemaakt worden naar korte en lange termijn. Met de langere termijn wordt in de loop van 2022 bedoeld. Je kan niet de gehele gewenste ontwikkeling in een keer doorvoeren, een juiste prioritering en begeleiding en aansturing is hierbij essentieel. Om als team Financiën en Control en organisatie in control te komen moet er een doorontwikkeling plaatsvinden van de mensen en processen. Het woord ‘control’ is in deze ambitie wellicht wat gedateerd. De moderne finance professional is tegenwoordig meer een business partner. Een navigator die een belangrijke bijdrage levert aan de resultaten van de organisatie. Een business partner die waarde toevoegt, meedenkt en meestuurt. Inzicht geven in de impact van de verschillende bedrijfsvoering scenario’s. Renswoude moet deze transitie nog maken. Onderstaande prioriteiten zijn hierbij belangrijk. Probleemstelling naar actiepunten, processen en prioriteiten: -

-

Versterken capaciteit en kennis team financiën; Beschrijven, vastleggen en borgen processen; Een jaarrekening traject 2021 inclusief bijbehorende accountantscontrole, waarbij we garant staan voor tijdigheid, juistheid en volledigheid; Personeelsprognose 2022 opstellen (vaste mensen en inhuur); Opvolging bevindingen accountantsverslag en managementletter; Ontwikkelen rechtmatigheidsvraagstuk, plus bijbehorende inrichting VIC en actualisatie verordeningen; Opschonen en bijwerken grootboekrekeningschema; Opschonen en borgen fiscaliteit; Maken van een werkbegroting op productniveau en iv3 structuur, t.b.v. adviesrol; Controle op begrotingswijzigingen in het algemeen (proces borgen en cijfers aansluiten meerjarig); Doorrekenen rijks circulaires en proces borgen; Realisatie en doorontwikkeling van de planning en control cyclus met bijbehorende financiële producten (lay-out, BBV en planning); Ontwikkelen en borgen meerjarig investeringsplan met bijbehorende kapitaallasten; Automatisering administratieve processen; Doorontwikkeling consulentschap en afspraken over rolverdeling tussen beleid en financiën; Onderhoud relatie Veenendaal (afspraken maken over samenwerkingsovereenkomsten).

4

Implementatie rechtmatigheidsverantwoording: -

Opstellen van een plan van aanpak, inclusief advies over de borging van de AO / IC functionaris; Actualiseren van het normenkader, controleprotocol en financiële verordening; Uitwerken van het normenkader tot een toetsingskader; Uitwerken van het toetsingskader tot interne controle checklists; Bepalen van de reikwijdte van de interne controle werkzaamheden (‘scoping’); Opstellen van een werkprogramma per proces; Ondersteunen en begeleiden bij de uitvoering van de interne controle; Opstellen van interne controle rapportages (per proces en/of integraal); Opvolging managementletter en accountantsverslag; Ondersteuning jaarrekeningcontrole.

Automatisering administratieve processen: Veel processen worden nog op ‘basis’ niveau uitgevoerd, hiermee wordt bedoeld niet geautomatiseerd, en de kans op fouten en inefficiënt werken is dus groot. Hier is het noodzakelijk dat er een bepaalde automatiseringsslag gemaakt wordt. Dit dient ook een betere samenwerking met de Provincie en een accountant. Het betreft onderstaande processen: Digitaal versturen nota’s; Activa module; Rente module; Aanvraagformulier nota’s; Aanvraagformulier grootboeknummers; Aanvraagformulier memoriaal; Aanvraagnota’s correctie facturen.

Benodigde middelen Om de verwezenlijking van bovenstaande te garanderen en realiseren zal de bestaande inzet van externe capaciteit voortgezet worden tot eind 2022. Dit betekent concreet dat er bovenop de basisformatie van team Financiën en Control de drie huidige externen ingehuurd blijven tot in ieder geval ultimo 2022. Het hoofd Financiën en Control zal eindverantwoordelijk zijn voor het realiseren van de transitie. De financieel adviseur vervangt de vaste adviseur vanwege een vacature op deze positie en levert een bijdrage aan het plan. De adviseur rechtmatigheid vult een compleet nieuwe functie in welke vanuit wettelijke regelgeving vanaf 2022 verplicht is. Mogelijk dat hier ook vergoeding voor komt vanuit het Rijk. De tijdelijk adviseur rechtmatigheid implementeert de rechtmatigheidsverantwoording en zal ook zorgdragen voor een zachte landing naar de vaste adviseur rechtmatigheid. De extra inzet van de drie externe adviseurs tot ultimo 2022 zal incidenteel ongeveer € 200.000 kosten. Uiteindelijk zal er weer een 2e vaste financieel adviseur geworven moeten worden (formatieplaats is reeds structureel opgenomen in begroting). De adviseur rechtmatigheid is nieuw vanuit een wettelijke taak. Hiervoor zal structureel 0,89 FTE (€ 80.000) structureel in de begroting opgenomen moeten worden.

5

Informatievoorstel Sport, Preventie en Vitaliteit Huidige situatie Het sport- en vitaliteitsakkoord Renswoude is in februari 2021 vastgesteld. Het doel is om ervoor te zorgen dat in Renswoude iedereen, een leven lang plezier in sport en bewegen kan hebben. En ieder op zijn of haar eigen niveau. Ten tweede wordt beoogd dat iedereen in Renswoude vitaal oud kan worden, in positieve gezondheid en met een hoogwaardige kwaliteit van leven. Tot 2023 loopt een subsidieregeling die is benut om een tijdelijke buurtsportcoach aan te stellen die als coördinator een onmisbare schakel is tussen alle betrokken stakeholders. De buurtsportcoach zorgt voor coaching, verbinding en samenhang. Keuzes De keuzes zijn om de doelen uit het akkoord met een hoog of laag ambitieniveau te realiseren. Resultaten van het sportakkoord kunnen zijn bij ambitie hoog: 1. Alle inwoners van Renswoude zijn bekend met het sport- en beweegaanbod van Renswoude en maken hier actief gebruik van. 2. Er is een hecht netwerk van sport, bewegen en preventie ontstaan waarin onderling wordt samengewerkt om zowel Renswoude als haar inwoners vitaal te houden. Ambitie laag: de huidige werkwijze voortzetten, waarbij de buurtsportcoach nog maar 4 uren ter beschikking heeft (i.p.v. 6 uren van 2021). Het resultaat hiervan is, dat er een aantal activiteiten geen doorgang kunnen vinden.

Benodigde middelen Ambitie hoog: Uitbreiding capaciteit door structurele aanstelling (parttime) buurtsportcoach vanaf 2023 in Renswoude. De buurtsportcoach geeft aan dat 16 uur gewenst is om het werk goed uit te kunnen voeren. Mogelijk kan dit meegefinancierd worden door het Rijk via bijv. de brede regeling combinatiefuncties al dan niet gecombineerd met buurgemeenten? De huidige buurtsportcoach kost € 65,- per uur en is ingehuurd via gemeente Nieuwegein. Willen we iemand voor 16 uur per week dan komt het uit op ca € 52.000, dit is uiteraard een veel lager bedrag als we iemand in dienst nemen in plaats van inhuren. Ambitie laag: Inhuur buurtsportcoach voor 4 uur per week. N.B Onderzocht moet nog worden of een eventuele bijdrage via het Rijk mogelijk is via bijv. de brede regeling combinatiefuncties. Ook te onderzoeken is of er mogelijkheid is om samen met buurgemeenten een buurtsportcoach aan te stellen.

6

Informatievoorstel Duurzaamheid Huidige situatie Op dit moment liggen er drie rapporten; de RES, Transitievisie Warmte (TVW) en de Routekaart Duurzaamheid Renswoude. De TVW is in de Raad van 15 februari 2022 vastgesteld en de Routekaart Duurzaamheid is behandeld in de commissievergadering van 22 februari.

Keuzes m.b.t. duurzaamheid kunnen we een tweedeling maken in onze ambitie; hoog en laag 1. Ambitie hoog: Voor de komende periode willen we m.b.t. duurzaamheid sturen op het behalen van de acties, zoals deze in de Routekaart Duurzaamheid Renswoude zijn beschreven. Onze ambitie is om in 2050 30% minder elektriciteit te verbruiken en 70% meer duurzame energie op te wekken door in te zetten op zon op dak. Om dit te realiseren moeten we een aantal zaken regelen: • Subsidieregelingen voor zonnepanelen/isoleren woningen en bedrijven - Gezamenlijke inkoopactie isolatiemateriaal voor particulieren - Provincie Utrecht heeft de subsidie ‘Energietransitie’ beschikbaar gesteld voor o.a. energiebesparing bij bedrijven en activiteiten gericht op duurzame energieopwekking. Dit zou een mooie stimulans kunnen zijn voor bestaande bedrijven en het nieuwe bedrijventerrein Groot Overeem II. De hoogte van de subsidie en maximale subsidiepercentages verschillen per onderdeel en zullen dus per aanvraag verschillen. • Acties: - Voorbereiden RES 2.0 - Verkennen locaties voor grootschalige duurzame opwek. - Onderzoek gevolgen klimaatverandering agrarische sector.

- Onderzoek kleine warmtenetwerken: door een subsidieregeling van de provincie Utrecht kan voor een klein bedrag onderzoek worden gedaan naar de mogelijkheden van Riothermie - Promotiemateriaal stimuleren fietsen en OV/ bewustwording, - energiebesparing.(subsidies) - Opstellen wijkuitvoeringsplannen m.b.t. de warmtetransitie? (duurzaamheidsleningen SVN-verstrekken) - Plan van aanpak tweeledig: o Volledig van gas af o 30% minder elektriciteit in 2050 2. Ambitie laag: We reageren reactief op RES en landelijk beleid

7

Benodigde middelen Ambitie hoog Uitbreiding van de formatie met 1,5 FTE. Voorstel om dit uit te voeren met ingehuurde kracht (Noah) met daarbij een stagiair. De kosten hiervoor zijn structureel 100K Ambitie laag Reactief anticiperen op RES en landelijk beleid

8

Informatievoorstel Buitendienst Huidige situatie Op dit moment is onze buitendienst als volgt opgebouwd: 1 FTE coördinator 3 FTE medewerkers fulltime 3 maal 0.5 FTE medewerkers als gevolg van het generatie pact Samen met inhuur kan daarmee de huidige ambitie IBOR worden uitgevoerd.

Keuzes Voor de komende 4 jaren zijn er 2 mogelijkheden: Ambitie hoog: voorsorteren op pensionering door 2 jongeren te werven, die later in deze posities treden. Ambitie laag: huidige personele situatie behouden.

Benodigdheden Ambitie hoog: De extra kosten hiervan zijn van tijdelijke aard (tot pensionering). Deze investering is voor jaar 1 en 2; 100K per jaar. Voor jaar 3 en 4 zijn deze kosten 50 K per jaar. Totale kosten voor 2 jongeren voor 4 jaar 300K. Door inzet van deze 2 extra krachten, kan een klein deel van de uitbesteding door het team zelf worden verricht. Ambitie laag: geeft geen extra kosten.

9

Informatievoorstel Project Wonen, Zorg en Welzijn Huidige situatie In Renswoude staan we voor een aantal uitdagingen. Ten eerste op het gebied van ouderenzorg. We krijgen te maken met dubbele vergrijzing, zo zal het aantal huishoudens van 75 jaar en ouder tot 2030 met bijna 60% toenemen in Renswoude. Vanwege de ouder wordende inwoners, neemt ook de zorgvraag toe. Dit leidt ook tot stijgende (zorg)kosten, terwijl de kosten van de WMO momenteel al zwaar drukken op de gemeentelijke begroting. Niet alleen zorgkosten zijn een probleem, ook hebben we te maken met personeelstekorten in de zorgsector. Hier komt bovenop dat eenzaamheid onder inwoners stijgt en meer mensen ongelukkig zijn. Daarnaast is er ook een grotere vraag naar jeugdzorg: de psychische klachten onder jongeren nemen toe en de vraag naar zorg wordt groter (en complexer).

Keuzes Er zijn hierbij 2 keuzes: 1. Ambitie hoog: De gemeente Renswoude, High Select en Charim hebben gepraat over een projectsamenwerking waarbij twee Trainees aan de slag gaan om een toekomstbestendig en beter leefbaar Renswoude vorm te geven. Hierbij gaat het om een project waarin uitgezocht wordt hoe mensen van jong tot oud gelukkiger kunnen worden in Renswoude, waarbij domein overstijgend samengewerkt wordt en innovatieve ideeën ontstaan. Niet alleen bedacht vóór onze inwoners, maar met onze inwoners. De hoofdvraag van dit project: hoe kunnen we in Renswoude zorg, wonen en welzijn beter inrichten, waardoor de zorgkosten verminderen en de kwaliteit van leven van onze inwoners kan verbeteren? Hierbij ligt, in lijn met de landelijke ambities, de nadruk op preventie en positieve gezondheid. Gewenste én haalbare situatie: • Meer aandacht voor preventie, om complexere problematiek en hogere kosten te voorkomen. • Project moet leiden tot meer sociale verbinding onder inwoners en draagt bij aan een beter leefbaar Renswoude. • Een pilot op het gebied van wonen, zorg en welzijn , als model voor de toekomst. (Borgwal) 2. Ambitie laag: Alleen uitvoeren motie van de Raad m.b.t. de Borgwal.

10

Benodigde middelen Ambitie hoog: Het inhuren van twee Trainees voor twee jaar. Hierbij zullen de Trainees niet fulltime ingezet worden voor de gemeente Renswoude, maar zijn ze ook deels werkzaam bij Charim en een andere lokale organisatie (bijvoorbeeld: SWO, bibliotheek). De Trainees hebben hiervoor o.a. begeleiding nodig vanuit de gemeente. Het inhuren van twee Trainees die twee jaar parttime met dit project aan de slag gaan (uurtarief is +/- € 40,- per uur). Het project bestaat uit twee fases: onderzoeksfase en pilotfase. Na de onderzoeksfase (+/- 6 maanden) komen de Trainees met een voorstel voor de pilot, in dit voorstel worden de verdere kosten meegenomen. Komt neer op ongeveer 50K (2 jaren x 2 personen á 40 euro x 1/3 ) Ambitie laag: Dit brengt geen extra kosten met zich mee. N.B. Dit project moet breed gedragen worden, domein overstijgende samenwerking met o.a. inwoners en het lokale veld is cruciaal om dit te laten slagen. Verder is het nu nog onduidelijk hoeveel geld dit project uiteindelijk gaat kosten. Het idee is, om na dit onderzoek een pilot te draaien, hierbij zijn we afhankelijk van Rijksmiddelen.

11

Informatievoorstel Woningbouw Huidige situatie De gemeenteraad heeft op 15 februari 2022 de Woonvisie, geamendeerd, vastgesteld. Het amendement was gericht op het versnellen van de woningbouwproductie van gemiddeld 66 woningen per jaar(tot 2030) naar 100 woningen per jaar voor de eerst komende jaren. Dit amendement is ingegeven om zodoende de Renswoudenaren de mogelijkheid te geven om in Renswoude te blijven wonen en voor extra regels om af te dwingen dat er alleen gebouwd wordt voor mensen uit Renswoude.

Keuzes Ambitie hoog: Deze insteek klinkt sympathiek maar kent ook een keerzijde m.b.t. de haalbaarheid: • • • • • •

• •

De beschikbare plancapaciteit is op dit moment onvoldoende om de woningproductie voor de komende jaren op te hogen naar 100 woningen per jaar; Tot 2030 is er behoefte aan 530 woningen, echter staan er hiervan slechts 247 in de fase “bouwvoorbereiding” of “ontwikkeling”; De resterende behoefte bevindt zich nog in de fase “studie”; Gemeentelijke grondpositie is onvoldoende om aan het roer van deze ambitie te staan. Dus zou er meer ingezet moeten worden op actief grondbeleid; Provincie geeft beperkte uitbreiding (max 100 woningen excl. Beekweide II) i.v.m. verkeersdrukte N224; Productie in relatie tot woningbouwprogramma is mede door faciliterend grondbeleid een spanningsveld. Een derde wil voor financiële zekerheid mogelijk een ander programma zoals bijvoorbeeld luxe appartementen, terwijl de gemeente vanuit de woonvisie meer woningen voor starters en senioren wenst bijvoorbeeld. Dat conflict kan leiden tot stagnatie in productie; Op dit moment is er geen personele capaciteit om de gewenste versnelling te realiseren, om deze ambitie te kunnen faciliteren wordt er vanuit gegaan dat er 1 FTE (projectleider) extra nodig is. De vraag is of het verhogen van de woningproductie het gewenste resultaat zal opleveren.

12

Ambitie laag: Wij zien wel kansen on de productie te verhogen door:

• • • • • • • •

Vergroten aanbod seniorenwoningen waardoor doorstroming van senioren wordt bevorderd en daardoor het aanbod voor starters wordt vergroot. Uit het woningmarktonderzoek 2021 blijkt een behoefte van 60 appartementen tot 2030. Hiervoor inplannen van huisbezoeken van 75-plussers; Gebruik maken van wettelijke mogelijkheid om 30% van de woningen toe te wijzen aan eigen inwoners; Meer inzetten op de bouw van kleine woningen zodat deze voor starters betaalbaar zijn; Meer inzetten op splitsen van grote woningen in kleinere woningen; Slimmer Kopen-concept breder inzetten; Starterslening beschikbaar houden; Opnemen van zelfbewoningsplicht (met kettingbeding) in anterieure overeenkomsten met ontwikkelaars; Onderzoeken om lopende ontwikkelingen te versnellen (Beekweide II/Binnen de Beken). Hiervoor is het uitgangspunt dat een externe voor 0.3 fte nodig is; Inzetten op leegstand woningen /bedrijfspanden.

• • Ervaringen leren ons dat gespreid over de jaren een beperkt aantal woningen realiseren, in combinatie met toepassing van instrumenten om de kansen voor inwoners uit Renswoude te vergroten, het hoogste rendement heeft. De komende jaren extra woningen bouwen zorgt er voor dat er mogelijk een aantal jaren zijn zonder dat er woningen worden opgeleverd. De woningbehoefte is er een van alle dag en spreiding van de woningbouwproductie hoort daar bij.

Benodigdheden Ambitie hoog: Uitbreiding binnen de Beken en bouwlocaties ontwikkelen a.d.h.v. een woonvisie op lange termijn kost 1.5 FTE extra. Bestaande uit 1 FTE projectleider en 0.5 FTE adviseur grondzaken. Kosten hiervoor zijn structureel 150K, maar worden gedekt uit de projecten zelf. Ambitie laag: Bestaande locaties binnen stedelijk gebied ontwikkelen volgens de woonvisie. Hieraan zijn geen extra kosten verbonden. N.B. In de provinciale structuurvisie staat opgenomen, dat er na Beekweide ll in Renswoude nog 100 woningen mogen worden gebouwd. Dit staat op gespannen voet met de wensen van de Raad. Hierover is bestuurlijke afstemming tussen provincie en gemeente wenselijk, om de Raad tegemoet te komen.

13

Informatievoorstel Ruimtelijke Ordening Buitengebied Landbouw Huidige situatie Renswoude is een plattelandsgemeente waar de landbouw een belangrijke rol speelt. Dat is zo en dat zal zo blijven. Dit is ook zo in onze ruimtelijke plannen (Bestemmingsplan Buitengebied en Omgevingsvisie) vastgesteld. Onze bestemmingsplannen zijn al 10 jaar oud. Ze voldoen nog redelijk. We ontkomen er echter niet aan dat ook naar de ontwikkelingen in het buitengebied gekeken moet worden. En dat gebeurt ook, met name op regionaal niveau binnen de Regio Foodvalley. Voorbeelden zijn het landbouwperspectief dat binnen de regio geschreven wordt en regionaal functieveranderingsbeleid voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB).

Keuzes Ambitie hoog: 1.

2.

Het is goed om nu al na te denken over de vraag wanneer wij onze bestemmingsplannen willen gaan actualiseren. Met de Omgevingswet worden bureaus nu overstelpt door gemeenten om dergelijke plannen op te stellen. Het is wellicht verstandig om over bijvoorbeeld twee jaar geld beschikbaar te hebben in onze begroting om in 2024 dit uit te kunnen voeren. Volgens de Omgevingswet hebben we een ruimere termijn voor actualisatie, maar het is goed om ook beleid voor ons buitengebied en ontwikkelingen in de landbouw mee te kunnen nemen. De verwachting is dat in 2024 meer concreet plannen bekend zijn om in beleid om te kunnen zetten. Actief aan de slag gaan om een visie op ons landelijk gebied ontwikkelen.

Ambitie laag: Onze bestemmingsplannen voldoen qua uitvoering nog redelijk. Dit laten we zo.

Benodigde middelen Ambitie hoog: 1. Bij een proactief beleid zijn de kosten € 150.000 tot € 200.000. 2. Visie ontwikkelen op ons landelijk gebied kost € 50.000. Beide kosten zijn voor de inhuur van deskundigen. Ambitie laag: Hieraan zijn geen extra kosten verbonden.

14

Informatievoorstel Sociaal Domein Huidige situatie

De afgelopen jaren is veel geïnvesteerd om de basis binnen het Sociaal domein, en concreet binnen het Dorpsteam, op orde te maken. Met als resultaat dat het Dorpsteam een toegankelijke en bekende plek voor onze inwoners is, veel inwoners weten het Dorpsteam voor vragen om informatie en hulp te vinden. Daarnaast is de samenwerking met onze maatschappelijke partners zoals de scholen, het welzijnswerk, de huisartsen, de kerken, de bibliotheek en het Taalhuis, verbeterd en versterkt. Meerjarenraming gemaakt voor de periode 2023-2025

DORPSTEAM ALS HART VAN DE GEMEENTE Om het volgende doel te halen is er enkel een Ambitie hoog: Een leefbaar en aantrekkelijk dorp te zijn voor alle inwoners! Als gevolg van vergijzing in combinatie met het beleid om mensen zo lang mogelijk thuis te laten wonen verwachten we dat kosten binnen de WMO voor hulp en ondersteuning de komende jaren aanzienlijk gaan stijgen. Binnen de Jeugdhulp blijft de uitdaging om problemen bij kinderen en jongeren vroegtijdig te signaleren en de situatie binnen gezinnen zo snel mogelijk te normaliseren. En daarmee specialistische zorg te voorkomen.

Benodigde middelen Ambitie hoog:

• •

•

Totaal 2.4 FTE extra nodig: 0.8 FTE beleidsondersteuner, 0.8 FTE jeugdconsulent, 0.8 FTE beleidsmedewerker Jeugd: activiteiten en voorzieningen realiseren/initiëren voor kinderen en jongeren in samenwerking met vrijwilligers, kerken, scholen. Dit om een gezonde en positieve (opvoed)omgeving aan kinderen en jongeren te bieden. Daarmee willen we problemen bij kinderen en jongeren te voorkomen of zo vroeg mogelijk te signaleren. WMO: inschatten hoe groot de vergrijzing is en welke kosten dit met zich meebrengt. Samen met onze maatschappelijke partners werken aan preventieve en maatregelen en aan voorzieningen waarmee we een steeds grotere groep ouderen en hun mantelzorgers passende ondersteuning en hulp kunnen bieden.

15

Informatievoorstel VTH Huidige situatie Het Team Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) voert de thuistaken (o.a. bouwen, APV, bestemmingsplannen, handhaving) uit. De uitvoering van de basistaken op het gebied van milieu liggen bij de Omgevingsdienst. Bij het team VTH zijn de laatste tijd veel personele wisselingen geweest. Hierdoor is ook veel ervaring en kennis van de gemeente weggegaan. Nieuwe mensen moeten worden ingewerkt, nieuwe wetgeving (en meer taken bij de gemeente (o.a. Omgevingswet, Alcoholwet (voorbeen: Drank en Horecawet (DHW)) moet worden geïmplementeerd, achterstanden moeten worden weggewerkt en lopende zaken moeten worden afgehandeld. Door de inhuur van extra externe expertise: (8-16 uur in de week op ruimtelijke procedures, principeverzoeken en bestemmingsplannen), (8-16 uur op APV en Alcoholwet), (4-8 uur op Beleid VTH en juridische zaken) en (12 uur toezicht), is er voldoende ondersteuning om de werkzaamheden uit te voeren en de nieuwe medewerkers voldoende kennis en ervaring op te laten doen op deze gebieden binnen VTH.

Beschikbare capaciteit 2022 (vooralsnog) thuistaken Functie Fte Vergunningenregisseur Wabo 1,00 Beleidsmedewerker milieu 0,50 Vergunningverlener APV en bijzondere 0,78 wetten en ondersteuning vergunningverlener Wabo Ondersteuning APV (inhuur) deel van het 0,11-0,22 jaar (Beleids)medewerker RO 0,5 RO-ondersteuning (inhuur) 0,33 Toezichthouder Bouwen en RO (inhuur) 0,33 BOA (inhuur) 0,15 Handhavingsjurist 0,67 Beleidsmedewerker VTH (inhuur) 0,11-0,22 Totale capaciteit 4,48 - 4,7 Aan de hand van de kwaliteitscriteria 2.2. moet vanuit de toezichthouder jaarlijks gekeken worden of voldaan wordt aan de kwaliteitseisen voor uitvoering van de VTH-taken (onderverdeeld in aantal, frequentie, borging, opleiding, ervaring en kennis). De reikwijdte van de kwaliteitscriteria betreft uitsluitend de Wabo-taken (voor een volledige analyse en onderbouwing wordt verwezen naar het jaarverslag en uitvoeringsprogramma VTH). APV, Alcoholwet en evenementen vallen buiten de eisen die gesteld worden in de kwaliteitscriteria. Wel geldt hier ook voor dat er termijnen aan deze taken verbonden zijn en de kwaliteitscriteria kunnen worden toegepast op deze taakvelden. Ditzelfde geldt voor een beleidsmedewerker VTH. Voor alle genoemde taakvelden geldt dat er volgens de kwaliteitscriteria in principe 2 medewerkers per gebied moeten zijn. Dit wordt nauwelijks gehaald.

Op basis van deze analyse blijkt dat we als kleine gemeente qua frequentie en aantallen (fte) dus al snel in de knel komen en we bij uitval van een medewerker of bij vermeerdering van de werkzaamheden kwetsbaar zijn. Voornamelijk voor de taakvelden Wabo-vergunningverlening, RO en APV werk je met termijnen, die onder druk staan.

16

Keuzes Veel ruimte om keuzes te maken is er niet omdat het veelal de uitvoering van wettelijke taken betreft. Op het taakveld handhaving kan er gekozen worden om alleen handhavingszaken op te pakken als er daadwerkelijk een verzoek tot handhaving binnen is gekomen en hoog geprioriteerde zaken op te pakken (nu worden alle zaken die binnenkomen in eerste instantie opgepakt en vervolgens geprioriteerd). Daarnaast kan er gekozen worden om de huidige situatie met extra externe inhuur v.w.b. de genoemde taakvelden niet voort te zetten. Mocht deze keuze worden gemaakt dan betekent dit dat de werkdruk op de bestaande mensen hoger wordt waardoor scherpere keuzes gemaakt moeten worden. Hierbij komt de ontwikkeling van de medewerkers onder druk te staan en lopen we ook het risico dat zaken te lang (buiten de wettelijke termijnen) blijven liggen.

Ambitie hoog: De huidige invulling van diverse taken met externe inhuur omzetten in vaste formatie • 0,33 fte toezichthouder • 0,67 fte seniormedewerker VTH (vergunningverlening en beleid) Ambitie laag: Voorzetting van de huidige situatie met externe inhuur.

Benodigde middelen Voldoende middelen beschikbaar stellen voor inhuur mocht er iemand uitvallen en de wettelijke taken nog gewoon uitgevoerd kunnen blijven. Daarnaast de samenwerking opzoeken in de regio voor diverse taken of bij uitval zaken op te kunnen vangen. Flexibele schil inbouwen.

Ambitie hoog: • 0,33 fte toezichthouder in vaste dient: 30K structureel • 0,67 fte seniormedewerker VTH (vergunningverlening en beleid): 60K structureel Ambitie laag: • Voorzetting van de huidige situatie met externe inhuur (op jaarbasis kost dit 100K)

17

Bijlagen Bijlage bij informatievoorstel ruimtelijke ordening buitengebied landbouw •

Agrarisch Hier is nog geen echte visie op. Vraag is: wat willen wij met agrarisch gebied?

Renswoude is een plattelandsgemeente waar de landbouw een belangrijke rol speelt. Dat is zo en dat zal zo blijven. Dit is ook zo in onze ruimtelijke plannen (Bestemmingsplan Buitengebied en Omgevingsvisie) vastgesteld. We ontkomen er echter niet aan dat ook naar de ontwikkelingen in het buitengebied gekeken moet worden. En dat gebeurt ook, met name op regionaal niveau binnen de Regio Foodvalley. Voorbeelden zijn het landbouwperspectief dat binnen de regio geschreven wordt en regionaal functieveranderingsbeleid voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB). Het bieden van perspectief aan de landbouw is moeilijk concreet te maken. Duidelijk is dat het steeds moeilijk wordt om aan alle regels te voldoen. Alle andere ruimtelijke claims (met name woningbouw en bedrijventerreinen) hebben impact op het landbouwareaal. Om echt perspectief te kunnen bieden is het noodzakelijk dat er op korte termijn duidelijkheid komt over bijvoorbeeld de stikstofmaatregelen die vanuit de rijksoverheid worden uitgerold. Veel agrariërs hebben momenteel een afwachtende houding wat betreft het maken van plannen voor de toekomst. In het landbouwperspectief moet aan alle aspecten aandacht besteed worden, zoals natuurinclusiviteit, circulariteit, duurzaamheid en dierenwelzijn.

De gehele landbouwtransitie gaat waarschijnlijk gepaard met meer stoppende agrariërs, maar de blijvers zullen dezelfde of zelfs meer ruimte nodig hebben. Functieveranderingsbeleid heeft elke gemeente nu ingestoken vanuit overkoepelend provinciaal beleid. Momenteel wordt in samenwerking tussen de provincies Gelderland en Utrecht en met alle gemeenten uit de regio’s Foodvalley en Amersfoort gewerkt aan een synchronisatie van dit beleid. Onderdeel van dat gezamenlijke beleid zal ook zijn de uitwisseling van sloopmeters, zodat stoppende agrarische bedrijven bij de toepassing van de Ruimte-voor-ruimteregeling niet altijd meer kiezen voor de bouw van vervangende woningen op de locatie van het stoppende agrarische bedrijf. Er moet ook gekeken worden naar mogelijkheden om bouw aan de randen van dorpskernen te faciliteren en om sloopmeters voor andere ontwikkelingen te kunnen inzetten. Uiteindelijk doel blijft om verrommeling van het buitengebied tegen te gaan en ruimtelijke kwaliteit te creëren door onder andere ontstening van het landelijk gebied. De Menukaart Foodvalley wordt toegepast voor ontwikkelingen die (net) niet binnen het bestemmingsplan passen. In het kader van de ja, mits-benadering (in plaats van nee, tenzij) wordt een initiatief dat niet past binnen het bestemmingsplan niet direct afgewezen, maar wordt gekeken wat er dan wel mogelijk is.

Voor het realiseren van initiatieven moet dan een tegenprestatie geleverd worden, bijvoorbeeld door sloopmeters aan te kopen of door een bijdrage te leveren aan andere doelstellingen (zoals duurzaamheid). Ook wordt binnen de regio Foodvalley gewerkt aan de Verstedelijkingsstrategie en de Regionale Ruimtelijke Verkenning. Beide projecten hebben een doorkijk naar 2040. Waar de verstedelijkingsstrategie met name gericht is op de oplossing van het woningtekort en het tekort aan bedrijventerreinen, legt de Regionale Ruimtelijk Verkenning met name ook verbanden met het karakter van het gebied en de andere aspecten, zoals landbouw, natuur en recreatie. Uiteindelijk moet elke verstedelijkingsregio (Renswoude valt onder de regio Arnhem-Nijmegen-Foodvalley) een verstedelijkingsakkoord met het rijk sluiten. Renswoude neemt ook deel aan het provinciale programma Groen Groeit Mee. Dit programma is vooral ingegeven door projecten op het gebied van natuur, landschap en recreatie. Doel is om ook nadrukkelijk aandacht te hebben voor het (toevoegen van) groen voor het bevorderen van de kwaliteit van de leefomgeving. Per slot van rekening moeten alle inwoners (dus de huidige inwoners, maar ook de door de verstedelijking te vestigen nieuwe inwoners) mogelijkheden om te recreëren. Versterking en robuuster maken van de groen leefomgeving is dan ook essentieel.

18

Bijlage bij Informatievoorstel Sociaal Domein Ontwikkelingen Onderwijs We investeren in de samenwerking en goede contacten met de (basis)scholen. De scholen zijn een belangrijke partner binnen het sociaal domein. Ze kunnen situaties en problemen bij kinderen en gezinnen signaleren en op deze manier een bijdrage leveren aan preventie oplossingen. Goede samenwerking en afstemming tussen de scholen en de gemeente zijn daarbij van belang. Voor- en Vroegschoolse Educatie Per 1 januari 2019 ontvangt de gemeente Renswoude vanuit het Rijk een budget voor onderwijsachterstandenbeleid, dit budget is bedoeld voor Voor- en Vroegschoolse Educatie voor kinderen met een risico op een taalachterstand. Voor kinderen die taalachterstanden hebben, werken we samen met het onderwijs aan extra ondersteuning (project Verlengde schooldag). Leerlingenvervoer In samenwerking met de gemeenten Barneveld, Nijkerk en Scherpenzeel hebben we het leerlingenvervoer per 1 augustus 2020 aanbesteed. Munckhof voert het vervoer uit en heeft daarbij voor één schooljaar toestemming om gebruik te maken van een onderaannemer. In 2022 leggen we een nieuwe verordening aan de gemeenteraad voor. Basismobiliteit Sinds 2017 ligt het beheer van het Wmo-vervoer en het OV-vangnet bij het beheerbureau dat onder de Gemeenschappelijke regeling Regio FoodValley valt.

In 2020 is besloten dit onder te brengen bij de gemeente Barneveld. Sport Begin 2020 heeft het college samen met de voetbal-, tennis- en sportvereniging een intentieverklaring ondertekend om deel te nemen aan de Regeling Lokale Sportakkoorden. Onder begeleiding van de sportformateur hebben we samen met de drie genoemde verenigingen en andere maatschappelijke partners, zoals scholen en welzijn, het lokaal sportakkoord opgesteld om daarmee in aanmerking te komen voor uitvoeringsbudget voor het jaar 2021. Met het toegekende budget gaan we in 2022 het sportakkoord de voorgenomen initiatieven opstarten en/of verder uitvoeren.. Ook hebben we in 2022 de intentie om het preventieakkoord verder te koppelen aan het sportakkoord. Sociaal Domein: Meedoen Gaat over hoe de inwoners van Renswoude zelfstandig of met hulp meedoen aan de samenleving, onderverdeeld in arbeidsparticipatie, begeleide participatie en inkomensregelingen. Doelstelling Inwoners doen zelfstandig of met hulp mee aan de samenleving en de arbeidsmarkt. Inwoners zijn financieel gezond, hebben werk, gaan naar school, hebben een sociaal netwerk en zijn voldoende zelfredzaam. Trends en ontwikkelingen: Meer mensen in de bijstand De afgelopen jaren zien we dat het aantal uitkeringsgerechtigden stijgt. Dit is landelijk te zien.

De stijging komt vooral door instroom van mensen met een niet Nederlandse- of westerse achtergrond en de nieuwe doelgroepen. Het Centraal Planbureau verwacht dat in 2022 zal de werkloosheid weer wat gaat oplopen, waardoor ook het aantal WW-uitkeringen weer toeneemt. De doorwerking op het aantal bijstandsuitkeringen komt met meer vertraging. IW4 De colleges van Veenendaal, Rhenen en Renswoude hebben eind 2020 ingestemd met de nieuwe huisvesting voor IW4, rekening houdend met de krimp van de SW-doelgroep. Er is gekozen voor nieuwbouw op de Transformatorstraat (= bestaande locatie hoofdvestiging). Met de nieuwe huisvesting kiezen de gemeenten voor een energiezuinig en duurzaam gebouw dat tevens structurele kostenbesparingen met zich meebrengt.

19

Nieuwe Wet inburgering In 2022 treedt de Nieuwe Wet inburgering in werking. Het inburgeringsbeleid gaat drastisch op de schop. Het doel is dat nieuwkomers meteen aan het werk gaan en ondertussen de taal leren. Gemeenten gaan voor alle inburgeraars een individueel inburgeringsplan maken. Ook wordt het leenstelsel afgeschaft waarmee nieuwkomers nu nog hun inburgeringscursus inkopen en wordt er een link gelegd met de uitvoering van de P-wet. Reguliere taken Uitvoeren van de inkomensvoorzieningen, uitkeringen en loonkostensubsidies. Dit doen we op grond van de Participatiewet, Besluit bijstandsverlening zelfstandigen, Bijzondere bijstand, schulddienstverlening. Deze dienstverlening is ondergebracht bij de gemeente Veenendaal. Bevorderen participatie Niet iedereen doet nog mee aan de samenleving. Samen met partners zoeken we naar oplossingen om inwoners mee te laten doen. We helpen onze inwoners om aan het werk te komen en te blijven. Ook faciliteren we in de welzijnssfeer, zoals dagactiviteiten en ontmoetingsactiviteiten dichtbij huis in buurt of wijk of kerk, om eenzaamheid te doorbreken. Sociaal Domein: Voorkomen Gaat over preventieve oplossingen voor inwoners die dat nodig hebben en is onderverdeeld in Samenkracht & Burgerparticipatie, Dorpsteam en Volksgezondheid. Doelstelling Voldoende preventieve oplossingen waar inwoners die dat nodig hebben terecht kunnen.

Het gaat om lokale oplossingen, formeel en informeel. Vrijwilligers en mantelzorgers worden ondersteund, bewonersinitiatieven gestimuleerd. Trends en ontwikkelingen: Vergrijzing zorgt voor toenemende druk in de zorg Als gevolg van de toenemende vergrijzing neemt de druk toe op de eerstelijnszorg en de poliklinische zorg. Dit betekent ook een toename van het beroep op de gemeentelijke oplossingen en op het sociaal netwerk. Sociale infrastructuur welzijn en zorg Dit doen we door subsidiëren en contracteren van diverse maatschappelijke organisaties op het gebied van welzijn, zorg, ondersteuning en jeugdgezondheidszorg met als doel het versterken van de sociale infrastructuur. Volksgezondheid De algemene gezondheidszorg wordt uitgevoerd door de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD). Zij neemt ook de jeugdgezondheidszorg (JGZ) van 0 – 19 jaar, infectieziektebestrijding, uitvoering technisch/hygiënisch toezicht, hulpverlening bij rampen, het Regionaal Ambulance Vervoer (RAV) voor haar rekening. Sociaal Domein: Ondersteunen Dit gaat over maatwerkoplossingen voor inwoners die dat nodig hebben. Hieronder vallen maatwerkvoorziening Wmo, maatwerkdienstverlening 18+, maatwerkdienstverlening 18-, geëscaleerde zorg 18+ en geëscaleerde zorg 18-.

Kernopgave is het zoveel mogelijk beperken van het beroep doen op deze oplossingen maar deze wel beschikbaar te houden voor de inwoners die deze ondersteuning (tijdelijk) nodig hebben. De verbinding met voorkomen speelt hierbij een belangrijke rol. Doelstelling Voor inwoners die dit nodig hebben, zijn passende vormen van ondersteuning en oplossingen beschikbaar. Deze zijn afgestemd op de specifieke behoefte en gebruikmakend van dat wat mensen wél kunnen. Trends en ontwikkelingen Abonnementstarief Wmo Het abonnementstarief, een vast tarief voor de eigen bijdragen aan Wmo-voorzieningen, is sinds 1 januari 2020 definitief van kracht. Dit houdt in dat ieder huishouden een vast tarief van € 19,00

20

per maand per huishouden betaalt. Als gevolg van deze wetswijziging zien we het aantal Wmoaanvragen, met name hulp bij het huishouden, toenemen. Doordecentralisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang Vanaf 1 januari 2022 worden de budgetten Beschermd Wonen verdeeld over alle gemeenten. Concreet betekent dit dat we in 2022 gaan kijken hoe we Beschermd Wonen in samenwerking met de lokale betrokkenen verder vorm kunnen geven. De Maatschappelijke Opvang (MO) wordt niet doorgedecentraliseerd en blijft vooralsnog een centrumgemeentetaak. De reden is dat de MO zich m.n. in de centrumgemeenten bevindt. Na vier jaar wordt bezien of de MO alsnog doorgedecentraliseerd wordt of dat het een centrumgemeentetaak blijft. Wet verplichte ggz (Wvggz) Met ingang van 1 januari 2020 is de Wet verplichte ggz (Wvggz) in werking getreden. Deze wet vervangt de huidige wet Bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Bopz) en regelt de rechten van mensen die te maken hebben met verplichte zorg in de ggz. Een belangrijke verandering is dat verplichte zorg straks ook buiten een ggz-instelling kan plaats vinden. In 2019 startten we, samen met Veenendaal en Rhenen, de pilot Advies en meldpunt en verward gedrag, met als doel het bieden van snelle en gecoördineerde hulp voor mensen met verward gedrag.

Aan de pilot namen verschillende partners deel, zoals politie, woningcorporaties en ggz-aanbieders. Gezien goede reuslatten van de pilot gaan we in 2022 het meldpunt verder structureel borgen. Zorgverzekeraars De krappe budgetplafonds van de zorgverzekeraars maken dat inwoners niet tijdig de hulp krijgen die nodig is. Afstemming gemeente(n) en zorgverzekeraars vergt aandacht. Jeugdhulp Aandachtspunt bij de Jeugdhulp zijn de stijgende kosten. Gelet op de werkelijke ontwikkeling van de kosten van jeugdzorg kan worden geconstateerd dat de in de begroting opgenomen budgetten daarvoor, structureel te laag zijn geweest. Daarnaast draagt een toenemende vraag naar de jeugdhulp bij aan het tekort (conform de landelijke trend). De toegang bij het Dorpsteam en via de Huisartsen is in Renswoude goed georganiseerd en er wordt efficiënt gewerkt. Normaliseren is één van de kernthema’s in de transformatie van de Jeugdhulp. Het gaat om de zienswijze dat kwetsbaarheid bij het leven hoort en zeer complexe problematiek rondom opvoeden en opgroeien daar dan ook niet van uitgesloten zijn. Deze zienswijze opent het venster naar een andere kijk op hulp en opvoeden. Het gebruik van gespecialiseerde zorg hoort in die zin bij een fase van kwetsbaarheid. Niet het oplossen van problemen staat centraal, maar het ontzorgen en normaliseren van de situatie rond kinderen.

Het gaat om het herstel van het gewone leven. Deze benadering heeft ook consequenties voor de wijze waarop we de zorg (gaan) organiseren. Dit betekent investeren in de basisinfrastructuur (algemene voorzieningen) waardoor individuele jeugdhulp minder nodig zal zijn. Langer thuis wonen Langer thuis blijven wonen, past bij de huidige samenleving en wordt gestimuleerd. Daarom neemt het aantal intramurale oplossingen af. Deze ontwikkelingen zorgen voor een toenemende vraag naar gemeentelijke oplossingen die passen bij deze ontwikkelingen. Reguliere taken Inkopen maatwerkoplossingen voor en toezichthouden op Wmo en Jeugdzorg Voor inwoners die deze ondersteuning (tijdelijk) nodig hebben, willen we een aanbod hebben. Dit gaat vooral over huishoudelijke ondersteuning, vervoer, woonoplossingen, ondersteuning individueel en dagactiviteiten. De gemeente is ook toezichthouder. Regionale inkoop zorg Dit gaat over jeugdzorg, pleegzorg, jeugdzorg+, (klinische) jeugd geestelijke gezondheidszorg (GGZ), jeugd residentieel, jeugdbescherming, beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Daarnaast is de gemeente Renswoude aangesloten bij Samen Veilig Midden Nederland als er sprake is van gesloten en zwaardere bovenregionale Jeugdzorg. Ook hier speelt de landelijke opgave om het gebruik van de Jeugdzorg met verblijf af te bouwen en meer preventieve en ambulante maatregelen te nemen.

Het onderdeel geëscaleerde zorg 18- en 18+ staat in programma Veiligheid (Veilig Thuis en Save).

21