Renswoude RIB circulaires gemeentefonds 2021
Tekst van het document
Notitie Onderwerp: Ontwikkeling algemene uitkering en rijks circulaires 2021 Behandelaar: Martijn Puttenaar Datum: 14 maart 2022 Inleiding In de najaarsnota 2021 hebben we u geïnformeerd over de stand van het gemeentefonds over het uitkeringsjaar 2021 tot en met de septembercirculaire 2021. In deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de meest recente ontwikkelingen rond het gemeentefonds , zoals daar zijn: circulaires 2021 effecten regeerakkoord van het kabinet Rutte IV het nieuwe verdeelstelsel Circulaires gemeentefonds 2021 In de voorjaarsnota 2021 hebben we u op de hoogte gebracht van de meerjarige effecten van de septemberen decembercirculaire 2020. In de najaarsnota 2021 hebben we u geïnformeerd over de gevolgen in alleen uitkeringsjaar 2021 van de mei- en septembercirculaire 2021. Ondertussen is een decembercirculaire 2021 verschenen en is intern een systeemwijziging doorgevoerd in het meerjarig ramen van inflatie. Na het vertrek van personeel voelden we ons niet helemaal zeker over dit grote dossier dat verantwoordelijk is voor meer dan de helft van onze inkomsten. Vandaar dat externe deskundigheid ingeroepen is. We hebben alle circulaires opnieuw doorgelopen, ook op hun meerjarige effecten. Daarnaast is de systeemwijziging ten aanzien van het ramen van inflatie teruggedraaid.
Anders gezegd: we gaan ramen weer - net als vòòr 2022 - de meerjarenraming inclusief inflatie zowel aan de baten- als lastenzijde van de begroting, zoals de rijksoverheid dat ook doet. Het voert in dit kader te ver om achteraf alle circulaires apart te bespreken. Ze bestrijken ± 300 pagina’s tekst en tabellen. We volstaan met de cijfers. Daarbij besteden we tevens aandacht aan de compensaties voor extra taken die op ons af komen, die zetten we apart aan de lastenzijde van de begroting. Het grote beeld is dat de circulaires positief zijn. Dan bedoelen we vooral de (meerjarige) accressen, ofwel de extra voeding van het gemeentefonds omdat de rijksuitgaven toenemen ten opzichte van voorgaande circulaires. Volgens het adagium ‘samen de trap op en samen de trap af’ leidt dat tot extra inkomsten. Maar ook het bijwerken van de basiseenheden bij uitkeringsmaatstaven leidt tot een forse plus. Alle circulaires bij elkaar opgeteld geeft dat volgende beeld. Bedragen * € 1.000. bedragen * € 1.000 totaal generaal eindstand december 2020 = beginstand maart 2021 eindstand december 2021 verschil
jaar
2021
2022
2023
2024
2025
2026
6.511 7.325 814
6.580 7.557 977
6.635 7.167 532
6.761 7.270 509
6.929 7.469 540
6.929 7.655 726
2022
2023
2024
2025
2026
83 9 294
94 9
106 9
117 9
127 9
24
18 19 10
18 19
18 18
19 20
19 21
232
433
140
151
165
176
Te corrigeren wegens extra taken aan de lastenzijde van de begroting: te corrigeren jeugdhulp wet open overheid (opvolger WOB) vergoeding raadsleden kleine gemeenten jeugdzorg DU Regionale Energie Strategieën salarislasten zorgdomein verbeteren rechtsbescherming gemeenteraadsverkiezingen subtotaal
jaar
2021 100
108
Ontwikkeling algemene uitkering en rijks circulaires, gemeente Renswoude 2021
1
Het is niet mogelijk nog een begrotingswijziging te maken over 2021 nu dat jaar inmiddels is verstreken. Daarom zal de correctiepost van € 232.000 geheel of gedeeltelijk worden overgeheveld worden naar 2022 via resultaatbestemming bij de jaarrekening 2021, voor zover dit in 2021 niet reeds tot lasten hebben geleid. Het voorlopig batig saldo luidt dan als volgt: jaar netto budgettair effect
2021 582
2022 544
2023 392
2024 358
2025 375
2026 550
Maar daarmee zijn we er nog niet. In het nalopen van alle boekingen moeten nog de volgende correcties worden doorgevoerd. Daarmee wordt ook het eindsaldo bepaald. verschil baten jeugdzorg , te corrigeren reeds geraamde baten in najaarsnota 2021: mei- en sept.circ. 2021 nog te ramen stelpost loon/prijsmutaties lastenzijde
-424
Totaal generaal
158
16
560
-6
-6
-6
-72
-131
-238
-344
-451
254
114
25
27
We zullen deze cijfers verwerken in een begrotingswijziging. Perspectief in regeerakkoord Rutte IV Het kabinet Rutte IV is aan de slag. Een regeerakkoord is gemaakt met daarin een financiële paragraaf. Het Centraal PlanBureau heeft de cijfers getoetst in de zgn. startnota. Daarin staat een aantal belangwekkende zaken, zoals accressen, opschalingskorting en uitbreiding lokaal belastinggebied. Over accressen. De term is hiervoor al toegelicht. Ten opzichte van de septembercirculaire 2021 nemen de accressen gedurende de kabinetsperiode 2022 t/m 2025 toe. Omdat het kabinet niet over de eigen termijn heen wil regeren, valt het accres in 2026 dan weer een heel eind terug. Over opschalingskorting. Hiermee wordt bedoeld de korting die kabinet Rutte II in 2013 heeft ingeboekt om gemeenten te stimuleren te herindelen naar een grotere schaal, bij voorkeur boven 100.000 inwoners. Resultaat zou dan zijn minder bestuurskosten. Er was veel weerstand tegen deze maatregel. Het principe van gedwongen herindeling is verlaten, maar de ingeboekte besparing voor de rijksoverheid is overeind gebleven. Ook hier is veel weerstand tegen. De korting is eerder al voor de jaren 2021 en 2022 bevroren. Volgens de startnota is dat nu ook het geval voor de jaren 2023 tot en met 2025. Helaas herleven volgens huidige plannen in 2026 alle kortingen alsnog met terugwerkende kracht.
Het voordeel is dus maar tijdelijk. Over uitbreiding lokaal belastinggebied. In de plannen is voorzien de mogelijkheid voor gemeenten extra belastingen te heffen vanaf 2026. Dat gaat overigens ten koste van de uitkering uit het gemeentefonds, zodat het budgettair weinig tot niets oplevert. Er moet nog veel uitgewerkt worden over dit onderwerp. Het is dan ook niet cijfermatig vertaald. Over cijfers.
bedragen * € 1.000 jaar accressen opschalingskorting
2022 107 107
2023 160 98 258
2024 315 131 446
2025 362 165 527
2026 80 80
Zichtbaar is een flinke verbetering van het perspectief tot en met 2025. Het valt in 2026 fors terug. De VNG treedt in overleg met het kabinet om die terugval te mitigeren. Dat is ook van belang omdat 2026 onderdeel uitmaakt van de meerjarenbegroting behorend bij de begroting 2023 en daarmee valt onder het provinciaal financieel toezicht. De extra accressen kunnen pas geraamd worden als ze zijn opgenomen in een officiële circulaire. Mei 2022 is de eerstvolgende. Hopelijk worden daarin ook richtinggevende mededelingen gedaan over jaar 2026. Wel kunnen de verwachte extra baten in afwachting van die meicirculaire op voorhand worden meegenomen in het bestuursprogramma 2022 – 2026. De startnota geeft daar voldoende basis voor. Ontwikkeling algemene uitkering en rijks circulaires, gemeente Renswoude 2021
2
Nieuw verdeelstelsel Het nieuwe verdeelstelsel is al enkele jaren in voorbereiding. Het wordt ook wel herijking genoemd. Het zou per 1-1-2023 in moeten gaan. Er zijn al enkele tussenstanden gepresenteerd. De laatste stand is een voordelig herverdeeleffect voor onze gemeente van € 69 per inwoner. Dat zal dan vanaf 2023 in jaarlijkse tranches van € 15 per inwoner opgebouwd worden. Dat ziet er dan zo uit.
bedragen * € 1.000 jaar herverdeeleffecten
2022
2023 83
2024 166
2025 250
2026 333
Het is maar zeer de vraag of de planning wordt gehaald. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) was kritisch en heeft enkele eisen gesteld waar aan voldaan moet worden voordat het nieuwe stelsel in kan gaan. De algemene ledenvergadering van de VNG heeft in een motie zich achter het oordeel van de ROB geschaard. Later in het voorjaar wordt een standpunt van de nieuwe fondsbeheerders (waar onder de minister van Binnenlandse Zaken) verwacht. Gezien de vele onzekerheden in dit dossier wordt sterk afgeraden (een deel van) de voordelige herverdeeleffecten te ramen. Totaal De voorgaande items leiden tot het volgende perspectief.
bedragen * € 1.000 jaar circulaires 2021 regeerakkoord Rutte IV herijking
2022 560 107
2023 254 258 pm
667
2024 114 446 pm
512
2025 25 527 pm
560
2026 27 80 pm
552
107
We stellen voor deze cijfers mee te geven aan de nieuwe raad voor het opstellen van het bestuursprogramma 2022 – 2025.
Ontwikkeling algemene uitkering en rijks circulaires, gemeente Renswoude 2021
3