Renswoude IBOR rapportage

Integraal plan beheer Openbare Ruimte gemeente Renswoude

Auteur Frans Bouwman Datum 14 oktober 2021 Status Definitief Projectleider Frans Bouwman

1. Inhoudsopgave 1.

Visie ................................................................................................................................................. 5

2.

Huidige situatie in beeld ................................................................................................................ 10

3.

Beleid en opgaven ......................................................................................................................... 22

4.

Beheermethodiek .......................................................................................................................... 29

5.

Beheer ........................................................................................................................................... 37

6.

Conclusie en advies ....................................................................................................................... 44

Bijlage 1: Rapportage schouw van de openbare ruimte ....................................................................... 48 Bijlage 2: Financiële doorrekening ........................................................................................................ 57 Bijlage 3: PDCA-cyclus ........................................................................................................................... 61

IBOR Renswoude

2

14 oktober 2021

Inleiding De openbare ruimte is een van de juwelen van Renswoude. Het geeft de woonomgeving een ontspannen sfeer, is de plaats waar inwoners elkaar ontmoeten, het visitekaartje voor recreanten en de natuurlijke habitat van veel flora en fauna. Renswoude is trots op haar openbare ruimte. Op weinig plaatsen is er sprake van spanning tussen functies en overwegend ziet de buitenruimte er goed uit. De buitenruimte past bij de cultuur van Renswoude: bescheiden, mensvriendelijk en verzorgd. Goed rentmeesterschap voert de boventoon. Dit resultaat wordt niet vanzelf bereikt. Daarvoor is het nodig om keuzes te maken, te weten wat er nodig is, wat prioriteit heeft en vooral ook om te weten wat men wil. Keuzes binnen de openbare ruimte hangen met elkaar samen. Daarom wordt de openbare ruimte integraal beheerd. Voor dit Integraal Beheer van de Openbare Ruimte is dit plan: het IBOR-plan van de gemeente Renswoude. Dit integrale plan is een belangrijke stap in de professionalisering van het beheer van de openbare ruimte in gemeente Renswoude. Een eerste stap in dit proces is reeds gezet met het vaststellen van het Groenbeleidsplan Renswoude in 2011. In 2018 is in het kader van de verandering van de onkruidbestrijding besloten om voor de onkruidbestrijding hierop aan te sluiten. Voor de overige beheercategorieën zijn tot op heden nog geen kwaliteitsniveaus voor het beheer vastgesteld.

In het kader van dit integrale plan zal dit voor deze domeinen alsnog gebeuren. De gemeente Renswoude heeft iets meer dan 5.500 inwoners waarvan het grootste gedeelte binnen de kern Renswoude woont. Het beheren van de kern Renswoude is daarom anders dan het buitengebied van de gemeente. De openbare ruimte wordt op dit moment onderhouden op een hoog niveau. Dit wil de gemeente Renswoude doorzetten. Dit plan geeft de kaders aan voor het integraal beheer van de openbare ruimte. Het plan legt de relatie tussen de huidige en gewenste kwaliteit en laat zien welke beheerkwaliteit mogelijk is binnen de beschikbare beheerbudgetten. Het IBOR-plan maakt de keuzes die voorliggen in de onderhoudskwaliteit van de openbare ruimte zichtbaar en bespreekbaar voor bewoners, bestuur en de eigen organisatie.

Doelstelling Het doel van dit IBOR-plan is om keuzes te maken in de kwaliteit en kosten van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Het helpt het bestuur inzicht te krijgen in de gevolgen van de beleidskeuzes. De geldigheidsduur van het IBOR-plan is niet bepaald. De verwachting is dat dit plan in ieder geval de komende circa 10 jaar dienst doet. Een ander belangrijk doel is om het integraal werken en kostenefficiëntie te versterken. Dit plan is daarom overkoepelend en geeft doelstellingen en kaders die invloed hebben op alle beheercategorieën en de relaties daartussen. Het vormt het de basis voor het opstellen van meerjarenplannen per beheercategorie (zoals groen, verharding, meubilair e.d.), de uitvoeringsovereenkomsten met aannemers en het monitoren van de gekozen beheerkwaliteit. Daarmee is het IBOR-plan richtinggevend voor de beheerders van de gemeente. In 2020 is een presentatie gegeven waar vier mogelijke scenario’s zijn aangegeven. Gezien de financiële situatie en gewenste kwaliteitsbeleving is gekozen om het scenario “Conserverend” verder uit te

IBOR Renswoude

3

14 oktober 2021

werken, waarbij de doelstelling is, geen verhoging van het benodigd budget ten opzichte van 2021 nodig is en de achterstanden in vervanging in 10 jaar zijn weggewerkt.

Leeswijzer In hoofdstuk 1 wordt de visie van de gemeente Renswoude voor de openbare ruimte beschreven. Aan de hand van enkele thema’s worden voor het beheer van de openbare ruimte enkele ambities uitgesproken. Deze ambities geven richting aan het beheer en de keuzes die daarin gemaakt worden. In hoofdstuk 2 wordt de huidige situatie van de openbare ruimte in Renswoude in beeld gebracht. Het areaal van elke beheercategorie wordt beschreven en op kwaliteit beoordeeld. Zowel de technische staat, de beeldkwaliteit en beleving van de openbare ruimte komen aan bod. Per beheercategorie worden het huidige beleid en de opgaven toegelicht in hoofdstuk 3. In dit hoofdstuk komen ook de vervangingsopgaven en achterstallig onderhoud terug. Hoofdstuk 4 behandelt de manier van beheer van de openbare ruimte in Renswoude. De verantwoordelijkheden en onderhoudstaken komen in beeld. Dit vormt de basis voor meer uitvoerende beheer- en meerjarenplannen. Op basis van de visie, huidige kwaliteit en opgaven is het scenario ”Conserverend” als uitgangspunt voor het beheer van de openbare ruimte gekomen, dit komt terug in hoofdstuk 5. Ook worden hier verschillende keuzes voor de beleidsagenda voorgelegd. Tot slot worden in hoofdstuk 6 conclusies en aanbevelingen gegeven. Het scenario “Conserverend” is uitgewerkt in een separaat onderhouds- en vervangingsplan voor de periode 2021 tot en met 2025.

IBOR Renswoude

4

14 oktober 2021

1. Visie In deze visie schetsen we de gewenste ontwikkeling binnen de openbare ruimte van Renswoude voor de komende 10 jaar. Daarbij maken we onderscheid in ambities op het vlak van rentmeesterschap, financiën, veiligheid, wooncomfort, recreatie, economie en bedrijvigheid en duurzaamheid.

Rentmeesterschap en financieel gezond beheer openbare ruimte In het beheer van de openbare ruimte is het woekeren met het budget. Het dagelijks onderhoud is het minst kostbaar, maar het dagelijks onderhouden van voorzieningen die niet langer gewenst zijn is ten allen tijden een verspilling. Vernieuwing en verbetering is noodzakelijk om te blijven voldoen aan de maatschappelijke vraag. Tegelijkertijd vertegenwoordigt de buitenruimte een immens kapitaal: immaterieel zoals bijvoorbeeld de volgroeide bomen en materieel wanneer de gehele inrichting wordt gekapitaliseerd in vervangingskosten (Tabel 1). Voor veel objecten geldt dat tijdig onderhoud aanzienlijke meerkosten door uitgesteld werk, voorkomt. En in het algemeen geldt dat inwoners, ondernemers en bezoekers veel prijs stellen op een verzorgde buitenruimte. Het doel is daarom een verzorgde buitenruimte terwijl kapitaalvernietiging wordt voorkomen. De afweging tussen onderhoud en vervanging is daarin belangrijk. Het helpt hierbij om de gehele levensduur van een voorziening in acht te nemen in de kostenafweging: de kosten over de gehele levenscyclus. Dit helpt om plannen te maken voor de lange termijn. Deze kosten moeten in een beheerplan daarom duidelijk zijn.

De integrale benadering van de openbare ruimte in dit plan zorgt ervoor dat onderhoud en vervanging op verschillende beheercategorieën aan elkaar kan worden gekoppeld, wat leidt tot kostenbesparingen. IBOR gemeente Renswoude Arealen Onderhoud type Totaal WEGEN GROEN WATER CIVIELE KUNSTWERKEN OPENBARE VERLICHTING SPORT MEUBILAIR

Omvang areaal

Waarde (€ )

333.000 m2 259.000 m2 Waarvan 3.500 bomen 37.000 m1 80 stuk o.a. bruggen en duikers 900 stuk deels LED 24.000 m2 3 voetbaveldenl, 4 tennisbanen, 1 sporthal 1.000 stuk 16 speelplaatsen 125 speeltoestellen 850 verkeersboren

€ € € € € €

20.000.000 5.000.000 2.200.000 2.500.000 900.000 2.000.000

€

900.000

Tabel 1. Overzicht vervangingswaarde van arealen Renswoude

IBOR Renswoude

5

14 oktober 2021

Ambitie Rentmeesterschap Goed rentmeesterschap betekent daarom dat het beheer van de openbare ruimte op een kostenefficiënte manier die zorgt voor het behoud van waarde en een leefbare omgeving wordt uitgevoerd. Naast inhoudelijke ambities is er daarom een organisatorische ambitie om te balanceren tussen beperkte middelen en uiteenlopende wensen. Het doel is om te komen tot een zorgvuldige en weloverwogen toedeling van middelen.

Wooncomfort Voor prettig wonen zijn goede toegankelijkheid, veiligheid en eenvoudige, maar gewenste, recreatieve voorzieningen voor jong en oud van belang. Denk hierbij aan vlakke bestrating, veilige wegen, bankjes, speeltoestellen en verlichting. Ook voorzieningen waarmee bewoners worden ondersteund in de zorg voor hun omgeving, zoals de beschikbaarheid van prullenbakken, zijn nodig. Deze woonvoorzieningen zijn in Renswoude aanwezig. Renswoude is bovenal een prettige woongemeenschap. De kleinschaligheid en relatief perifere ligging maken dat het rustig wonen is. De belasting op de buitenruimte is relatief laag, omdat voorzieningen niet heel intensief gebruikt worden en Renswoudenaren het normaal vinden om zorg te dragen voor hun omgeving. De woonvoorzieningen blijven daardoor zeer lang in een redelijke staat. De woonvoorzieningen zijn al lange tijd niet geëvalueerd op hun toegevoegde waarde. Dragen de bestaande voorzieningen nog bij aan het behoud van het aangename wooncomfort? Sluiten de voorzieningen aan op de huidige wensen? Ontbreken er voorzieningen? Zijn er voorzieningen die onnodig in stand worden gehouden? Uit inspecties blijkt dat de laatste jaren alle aandacht is uitgegaan naar dagelijks beheer van de aanwezige voorzieningen.

Voor het behoud van het wooncomfort en voor een kosteneffectief beheer is het ook nodig om ook na te gaan of de voorzieningen nu en later nog gewaardeerd worden. Bewoners zelf willen dit ook graag weten. Bij een uitvraag onder een beperkte groep bleek dat juist de voorzieningen voor wooncomfort werden genoemd als punten van aandacht. Het is nu niet duidelijk of de voorzieningen aan de wensen voldoen. Voldoende parkeerruimte is belangrijk in de woonomgeving. Het aantal parkeerplaatsen in de woonomgeving is in het algemeen voldoende. Er worden geen ontwikkelingen voorzien waardoor dit op middellange termijn zal veranderen. Ambitie Wooncomfort Gemeente Renswoude zorgt voor comfortabel wonen. De woonomgeving heeft een hoge kwaliteit, net als de voorzieningen. Daarin staan toegankelijkheid, veiligheid en alledaagse recreatie en spelen centraal. Met de gebruikers samen wordt onderzocht of verbeteringen in de huidige voorzieningen nodig zijn en of de voorzieningen daadwerkelijk aan het comfort bijdragen. Het is belangrijk om alert te zijn op kansen bij onderhoud of vervanging in een wijk. Dit kan bijvoorbeeld bij vervanging van het riool. Er wordt dan gezocht naar mogelijkheden om tegelijk de woonomgeving op die plaats te verbeteren.

Recreatie, economie en bedrijvigheid Renswoude is ook een gemeenschap waar veel bedrijvigheid is. Ook is Renswoude een belangrijke schakel in het regionale toerisme. De bedrijvigheid concentreert zich rond het bedrijventerrein en de

IBOR Renswoude

6

14 oktober 2021

agrarische sector in het buitengebied. Daarnaast heeft Renswoude een dorpskern met ondernemingen. Het dorpsplein is een punt van aandacht omdat het (nog) niet de levendigheid kent waarop werd gehoopt. Een goede bereikbaarheid in Renswoude is belangrijk over wegen, met de fiets en lopend. Voor de agrarische sector is bereikbaarheid belangrijk. De toegangswegen naar de ondernemingen zijn niet altijd in goede staat. Er is een achterstand in het onderhoud van asfaltwegen in het buitengebied. De verkeersveiligheid in het buitengebied staat op verschillende plaatsen onder druk. De smallere wegen, het fietsverkeer en het zware bedrijfsverkeer gaan vaak niet goed samen. Plaatselijk zijn verbeteringen nodig en mogelijk. Op het bedrijventerrein is niet altijd duidelijk waar parkeergelegenheid beschikbaar is. Dit leidt tot fout parkeren en irritatie bij de ondernemers en andere gebruikers. In de inrichting van de openbare ruimte is weinig aandacht voor toerisme, terwijl toerisme voor Renswoude belangrijk is. Er zijn weinig bankjes of andere voorzieningen die het voor recreanten aantrekkelijk maken om in Renswoude te verblijven. Uitzondering hierop zijn de hanging baskets waarmee de buitenruimte rond de VVV extra aandacht heeft gekregen. De buitenruimte op het dorpsplein nodigt niet uit tot verblijf. Het is niet duidelijk of inwoners daar behoefte aan hebben.

Het stimuleren van toerisme op het dorpsplein kan de levendigheid ook vergroten. Ambitie Recreatie, economie en bedrijvigheid Voor het behouden van de economische waarde en het verbeteren van de verkeersveiligheid in het buitengebied wordt bereikbaarheid gegarandeerd door betere asfaltwegen. In inrichting is aandacht voor de combinatie van langzaam en snel verkeer. Problemen met parkeren op het bedrijventerrein worden aangepakt om het ondernemen aantrekkelijk te houden. Onderzocht wordt hoe van het dorpsplein een fijnere verblijfsplek kan worden gemaakt. Er komen meer voorzieningen in de buitenruimte voor toeristen zodat Renswoude aantrekkelijker wordt. Dat komt de lokale economie ten goede.

Duurzaamheid In Renswoude is goed rentmeesterschap een belangrijk begrip. Een meer duurzaam gebruik van grondstoffen en energie is daarom van belang. De buitenruimte staat niet enkel ten dienste aan mensen, maar ook aan andere vormen van leven. Ook het inspelen op klimaatveranderingen die zich aandienen wordt steeds belangrijker. In de openbare ruimte zijn er talloze keuzes te maken die kunnen bijdragen aan het versterken van duurzaamheid. In de eerste plaats betreft dit materiaalkeuze, bijvoorbeeld bij meubilair. Chemische bestrijdingsmiddelen worden niet langer gebruikt. Maar ook binnen de werkmethoden liggen kansen. Met andere manieren van maaien kan bijvoorbeeld een impuls aan de insectenpopulatie worden gegeven. Het gebruikte materieel kan ook een steentje bijdragen. Een wagenpark dat geen fossiele brandstof gebruikt, maar elektriciteit, belast de leefomgeving minder. Er kunnen keuzes worden gemaakt om de luchtkwaliteit te verbeteren en de hoeveelheid fijnstof te verminderen. Ondanks deze inzet verandert het klimaat. Daar moet Renswoude ook rekening mee houden. Nederland wordt warmer en krijgt te maken met meer droogte en warmte aan de ene kant en grotere pieken in neerslag aan de andere kant. Dit verandert de natuur, zorgt voor meer hittestress bij mensen

IBOR Renswoude

7

14 oktober 2021

en het kan gebeuren dat er meer regen valt dan de afvoeren aankunnen. Extra capaciteit om dat water op te vangen is dan noodzakelijk. Renswoude zal relatief weinig schade ervaren van de klimaatveranderingen, omdat het is ingebed in een groene omgeving en geen dichte verstedelijking kent. Enige overlast is volgens de klimaatstresstest wel te verwachten. Hitte zal ervoor zorgen dat het aantal warme nachten oploopt van enkele per jaar naar minstens twee weken per jaar. De wateroverlast zal zich vooral voordoen in verharde gebieden. In Renswoude is dat met name het bedrijventerrein. Bodemdaling is in het buitengebied te verwachten. Bij aanpassingen in de buitenruimte is het verstandig om rekening te houden met de mogelijke overlast van het veranderende klimaat. Het behoud van bomen en het versterken van het bomenbestand, voor schaduw en om de wateropslag in de bodem te verbeteren, dragen daaraan bij. Het afkoppelen van de riolering zorgt ervoor dat regenwater het riool niet instroomt. Dit zorgt voor minder overlast bij hevige regen en is goed voor de grondwaterstand. Waar mogelijk kan natuurlijke berging voor neerslagpieken worden gecreëerd: goed tegen wateroverlast in de winter en droogte in de zomer. Het verminderen van de hoeveelheid verhard oppervlak helpt bij zowel hitte, droogte en wateroverlast.

Het weghalen van bestrating op zowel gemeentegrond als private grond, zoals tuinen, draagt daarom bij aan klimaatbestendigheid. De gemeente kan hierin het goede voorbeeld geven en een coach zijn voor haar inwoners. De insectenpopulatie neemt landelijk af. Regionaal kan dit leiden tot een gebrek aan bestuivers waardoor de voedselproductie wordt bedreigd. Het ecosysteem komt ook onder druk te staan, waardoor ziekten en plagen zich makkelijker verspreiden. Voorbeelden hiervan zijn de afname van het aantal vogelsoorten en de plagen van de eikenprocessierups. Dit komt onder andere door de manier waarop we grond gebruiken. Met maatregelen in beheer en inrichting van de openbare ruimte kan aan biodiversiteit worden bijgedragen. Dit heeft echter consequenties. Op dit moment is het beheer gericht op een zo goed mogelijke (beeld)kwaliteit tegen zo laag mogelijke kosten. Biodiversiteit is daar niet bij gebaat. Voor het versterken van de biodiversiteit is variatie in gebiedseigen boom- en plantsoorten en kruiden belangrijk. Ook het ‘laten’ groeien van beplanting en een gelaagdheid creëren is voor de biodiversiteit belangrijk. Deze beheermaatregelen zorgen voor meer variatie in planten, insecten en vogels. Het ecosysteem is stabieler en plagen verspreiden zich minder snel. De maatregelen zorgen wel voor een beeld dat door velen als slordiger wordt ervaren.

Acceptatie door bewoners is daarom niet vanzelfsprekend. Het lukraak transformeren van het gehele beheer en de volledige inrichting is zeker niet nodig. Niet alle plantvakken en beheerelementen zijn van grote waarde voor het versterken van de biodiversiteit. Vaak kan door een gerichte inzet op enkele elementen met een relatief lage investering een zeer groot effect worden bereikt. Zo is bijvoorbeeld de verbinding tussen twee grotere groenelementen veel waardevoller dan het transformeren van geïsoleerde kleinschalige plantvakken. Ambitie Duurzaamheid Binnen het beheer openbare ruimte belasten werkmethoden en in te zetten materiaal en materieel de omgeving niet onnodig. Waar mogelijk zullen in het beheer keuzes gemaakt worden die bijdragen aan het verbeteren van de duurzaamheid. Luchtkwaliteit maakt onderdeel uit van de afwegingen. Een duurzaam gebruik van bestaande voorzieningen draagt hieraan bij. Klimaatadaptatie krijgt een vaste plaats in het dagelijks denken en handelen en wordt meegewogen in herinrichtingen en beheerplannen. Er zal bewuste aandacht zijn voor het terugdringen van het verhard

IBOR Renswoude

8

14 oktober 2021

oppervlak en het vergroten van de waterbergende capaciteit van de ondergrond om piekbelasting op de riolering te voorkomen en verdroging van de ondergrond tegen te gaan. De aandacht voor klimaatadaptatie wordt uitgedragen naar inwoners. De biodiversiteit wordt versterkt op strategische locaties. Voorwaarde voor de locaties is dat ze van grote toegevoegde waarde zijn voor het regionale ecosysteem en dat aanpassingen niet leiden tot grote weerstand van bewoners of gebruiksconflicten. Bij de soortkeuze in deze gebieden zal wanneer mogelijk worden gekozen voor plantsoorten die van waarde zijn voor het plaatselijke ecosysteem.

Samenvatting ambities Ambitie openbare ruimte Rentmeesterschap

Beoogde invulling ambitie - Verantwoordelijk beheer - Geen kapitaalsvernietiging - Zorgvuldige en weloverwogen toedeling van middelen Wooncomfort - Streven naar hoge kwaliteit woonomgeving. - Toegankelijkheid, veiligheid, alledaagse recreatie en spelen staan centraal Recreatie, economie en - Veilig verkeer en goede bereikbaarheid in het buitengebied. bedrijvigheid - Bedrijventerrein aantrekkelijk voor ondernemers. - Dorp en dorpsplein prettige verblijfsplek. - Meer voorzieningen in buitenruimte voor toeristen. Duurzaamheid - Waar mogelijk duurzame keuzes. Daaronder verstaan we de volgende zaken. - Werkmethoden en materialen die de omgeving niet onnodig belasten. - Luchtkwaliteit maakt onderdeel uit van afwegingen. - Klimaatadaptatie heeft een vaste plaats in denken en handelen en wordt meegewogen in herinrichtingen en beheerplannen. Dit gaat om terugdringen verhard oppervlak, vergroten waterbergende capaciteit en riolering die extreme neerslag kan verwerken. Inwoners worden geïnspireerd ook te handelen. - Biodiversiteit op geschikte locaties verbeteren door soortkeuze en maaibeheer. Voorwaarden zijn dat de locatie geen gebruiksconflicten oplevert en dat er een bijdrage aan het regionale ecosysteem wordt geleverd. Tabel 2. Samenvatting van de ambities in Renswoude voor de openbare ruimte zoals die volgen uit de visie.

IBOR Renswoude

9

14 oktober 2021

2. Huidige situatie in beeld De openbare ruimte bestaat uit veel verschillende onderdelen: beheercategorieën. In Renswoude maken wij onderscheid in: -

Verhardingen Riolering Groen Water Civiele kunstwerken Openbare verlichting Sportvelden Meubilair Reiniging

Elk van die verschillende beheercategorieën heeft een ander beheer nodig en heeft een eigen levensduur. Door maatschappelijke ontwikkelingen is er soms voor een bepaalde beheercategorie een aanpassing noodzakelijk, terwijl andere beheercategorieën zonder noemenswaardige aanpassingen hun gehele levensduur doorkomen. Goed onderhoud van de verschillende beheercategorieën is vaak specialistisch. Vaak zijn separate inspecties nodig. Landelijke normen geven kaders voor de gewenste kwaliteit van verschillende beheercategorieën. In dit hoofdstuk wordt de huidige staat van de openbare ruimte in Renswoude in kaart gebracht. Per beheercategorie wordt uiteengezet hoe het huidige areaal er aan toe is, hoeveel Renswoude er van heeft en hoe het er technisch aan toe is. Er zijn in de afgelopen periode voor de verschillende beheercategorieën diverse technische- of veiligheidsonderzoeken en -inspecties gedaan als onderdeel van het beheer. Welke onderzoeken dit zijn is hierna per beheercategorie benoemd. Voor het beoordelen van de beeldkwaliteit is een beeldkwaliteitsschouw uitgevoerd in Renswoude. Per beheercategorie laat deze beoordeling zien hoe de openbare ruimte oogt. Hiervan wordt in de paragraaf ‘beeldkwaliteit’ verslag gedaan. Er wordt beoordeeld op een schaal van A+ t/m D. Als ambitie zijn alleen A t/m C gangbare doelen. Zie tabel 3 voor een overzicht. Niveau A+ A B C D

Betekenis Beeld prachtig, als nieuw Beeld goed, in orde Beeld voldoende, heel en veilig Beeld sober, verminderd comfort Beeld verloederd, functieverlies

Gebruik Metingen Metingen en ambitie Metingen en ambitie Metingen en ambitie Metingen

Tabel 3. Overzicht niveaus beeldkwaliteit volgens CROW-normen.

Tenslotte is in klein comité doorgesproken hoe de openbare ruimte door de gebruiker beleefd wordt. In de slotparagraaf wordt hier kort verslag van gedaan.

Gebiedstypen binnen de openbare ruimte Binnen de openbare ruimte in gemeente Renswoude onderscheiden we een aantal specifieke gebiedstypen, elk met hun eigen specifieke kenmerken en gebruik. Voor deze gebiedstypen kunnen beheernormen, maatregelen en beheerscenario’s verschillend zijn. Deze gebiedstypen zijn:

IBOR Renswoude

10

14 oktober 2021

-

Woonwijk Bedrijventerrein Buitengebied en A-locaties: rotondes, de begraafplaats en gemeentehuis

IBOR Renswoude

11

14 oktober 2021

Huidige situatie beheercategorieën Per beheercategorie wordt de staat en hoeveelheid areaal besproken. Elke categorie wordt afgesloten met de belangrijkste conclusies. De huidige staat is de aanleiding voor de belangrijkste opgaven per categorie, die u terugvindt in het volgende hoofdstuk, Hoofdstuk 3. IBOR gemeente Renswoude Arealen Onderhoud type Totaal WEGEN GROEN WATER CIVIELE KUNSTWERKEN OPENBARE VERLICHTING SPORT MEUBILAIR

Omvang areaal 333.000 m2 259.000 m2 37.000 m1 80 stuk 900 stuk 24.000 m2 1.000 stuk

Figuur 1. Overzicht beheerareaal Renswoude. Zie voor details de afzonderlijke beheercategorieën.

Verharding De verhardingen binnen de bebouwde kom liggen er in het algemeen goed bij. Met het reguliere onderhoud kunnen deze verhardingen in goed staat worden gehouden. Uit de inspectie blijken, behalve de Eikenlaan, geen noemenswaardige achterstanden. Voor laatstgenoemde locatie is er sprake van een functionele opgave (parkeren en riolering) waardoor het profiel aan heroverweging toe is. In het buitengebied zijn deze achterstanden er wel. Uit een recente weginspectie en draagkrachtmetingen is gebleken dat we de komende jaren te maken krijgen met een piek aan reconstructies. Oorzaak ligt erin dat de meeste wegen in het buitengebied in dezelfde periode zijn aangelegd, inmiddels ruimschoots over de gebruikelijke levensduur zijn en daarom in de komende periode aangepakt moeten worden. Daarbij speelt tevens mee dat de verkeersbelasting in de jaren is toegenomen, zowel door een toename in intensiteit als door de feitelijke belasting van de voertuigen. De beeldkwaliteit van de verharding buiten de bebouwde kom is zichtbaar lager dan die van de verharding binnen de bebouwde kom. In de afgelopen jaren is een aantal van deze wegen met intensief onderhoud ‘in de lucht gehouden’. Dit is voor een aantal wegen, zowel uit financieel als uit veiligheidsoogpunt, niet langer acceptabel.

IBOR Renswoude

12

14 oktober 2021

Buitengebied

5.000 3.600 0 0 1 1

Bedrijventerrein

156.352 155.987 990 19.464 100 40

Woonwijk

m2 m2 m2 m2 km m2

A-locaties

Totaal

VERHARDING Gesloten verharding Open verharding Halfverharding Overhard-zand Belijning Markering

Eenheid

Onderhoud type

12.742 124.439 990 3.854 54 24

13.052 14.372 0 0 20 10

125.558 13.577 0 15.610 25 5

Tabel 4. Omvang areaal in de beheercategorie verharding.

Verricht onderzoek ➢ Visuele inspecties elementenverhardingen (StadLandWater, 2019) ➢ Verhardingsonderzoek en advies asfaltverhardingen (Kiwa-Koac, 19 juni 2019) ➢ Schouw openbare ruimte Cyber, juni 2019 (bijlage 1) ➢ Visuele inspecties asfaltverhardingen buitengebied (StadLandWater, februari 2021) ➢ Visuele inspecties asfaltverhardingen buitengebied (De Rooij Wegenbouw, augustus 2020) Conclusies ➢ Wegen binnen de bebouwde kom in het algemeen op gewenste kwaliteitsniveau (B). ➢ Asfaltwegen in buitengebied in het algemeen onder het gewenste niveau (niveau C richting D). ➢ Eikenlaan voldoet functioneel niet meer. ➢ Hopeseweg, Oude Holleweg, Kooijweg en Bekerweg zijn op korte termijn aan reconstructie toe. ➢ Fietspad Barneveldsestraat op termijn aan reconstructie toe (inschatting 2026).

Riolering De staat van de riolering en vervangingsverwachting zijn uitgewerkt in het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2028. Uit de quick scan blijkt dat de degradatie van de riolering trager verloopt dan werd verwacht. Een aantal locaties wordt op korte termijn meer in detail onderzocht, maar grote opgaven op dit gebied worden in de komende tien jaar niet verwacht. Naar aanleiding van de Regionale Stresstest Renswoude blijkt dat er op het gebied van klimaatadaptatie wel een opgave ligt, omdat met name Renswoude Noord gevoelig is voor extreme regenval. De riolering voorziet daar nu niet in gescheiden waterafvoer, wat wel nodig is. De riolering aan de Eikenlaan is wél aan verbetering toe. Dit betreft onder andere de huisaansluitingen. Verricht onderzoek ➢ Visuele inspecties in 2019 en 2020. ➢ Regionale Stresstest Renswoude (september 2019). Conclusies ➢ Degradatie riolering verloopt minder snel dan verwacht. ➢ Riolering Eikenlaan is aan verbetering toe. ➢ Renswoude Noord is gevoelig wateroverlast door extreme regenval.

IBOR Renswoude

13

14 oktober 2021

329 405 0 0 0 0 69

11.360 13.981 1.440 12 11 2 2.393

Buitengebied

Bedrijventerrein

13.000 16.000 48.000 400 227 2 3.000

Woonwijk

m m m m stuk stuk m

A-locaties

Totaal

RIOLERING Kolken en putten Vrijval gemengd stelsel Vrijval gescheiden stelsel Drukrioleringen Persriolering Pompunits en gemalen Bergbezinkbassins Drainage

Eenheid

Onderhoud type

1.311 1.614 960 8 0 0 276

0 0 45.600 380 216 0 262

Tabel 5. Omvang areaal in de beheercategorie riolering.

Groen

3.583 35.700 22.140 201.020

405 4.000 4.080 14.270

1.286 14.300 15.320 48.650

103 4.400 1.900 4.000

Buitengebied

Woonwijk

stuk m2 m2 m2

Bedrijventerrein

A-locaties

GROEN Bomen Bosplantsoen Sierplantsoen Gras- en kruidachigen

Totaal

Beheercategorie

Eenheid

Het openbaar groen bestaat uit plantsoenen, grasvelden/oevers en bomen. In Renswoude is veel openbaar groen aanwezig. Dankzij goede bodemgesteldheid floreert het groen. Er zijn relatief veel bomen die het goed doen, maar het zijn vaak ook veel van dezelfde bomen. Dat maakt de structuur potentieel kwetsbaar. Groen wordt beheerd op basis van het ontwikkelen van een ‘verzorgd’ beeld. De natuurlijke waarde heeft als gevolg hiervan minder aandacht gekregen. Het dagelijks onderhoud van groen is goed, maar er wordt niet structureel gerenoveerd of omgevormd. Dat is wel nodig omdat groeninrichting ook aan slijtage onderhevig is en na enkele jaren of decennia toe is aan vernieuwing. Ontwikkelingen in landelijke wetgeving maken dat de onkruidbeheersing niet meer met chemische bestrijdingsmiddelen plaats mag vinden. Het onkruidbeheer is daardoor veranderd en vooralsnog geeft dit een slordiger beeld.

1.789 3.000 840 134.100

Tabel 6. Omvang areaal in de beheercategorie groen.

Verricht onderzoek ➢ Groenbeleidsplan 2011 inclusief evaluatie 2019 ➢ Schouw openbare ruimte Cyber, juni 2019 (bijlage 1) ➢ Boomveiligheidscontrole (VTA-onderzoek) 2016 ➢ Verkenning Natuurkansen Gemeente Renswoude (Buiting advies, oktober 2020) Conclusies ➢ Renswoude kent veel openbaar groen dat door de goede bodem floreert. ➢ Het groen is in het algemeen op het gewenste kwaliteitsniveau (B). ➢ Inrichting oud en aan slijtage onderhevig. Structurele vernieuwing/omvorming is noodzakelijk.

IBOR Renswoude

14

14 oktober 2021

➢ Vaak dezelfde bomen wat zorgt voor een monocultuur. ➢ Eikenprocessierups is ook in Renswoude een probleem. ➢ Verandering in onkruidbeheer zorgt voor minder net beeld, maar wel voor meer biodiversiteit.

Water

Buitengebied

A-locaties 65 3.924 1.635 2.000 1.635

Bedrijventerrein

1.324 79.440 33.100 62.000 33.100

Woonwijk

WATER Lichte beschoeiing (hout) m Natuurlijke oever m2 Sloten en watergangen m Vijvers m2 Baggeren sloten m2

Totaal

Onderhoud type

Eenheid

De beheercategorie water omvat de watergangen met de bijbehorende oevers (natuurlijke oevers en beschoeiingen). Een deel van de watergangen wordt beheerd door de gemeente Renswoude. Een deel valt echter onder verantwoordelijkheid van het waterschap (A-watergangen). Eind 2019 is het Waterschap, in opdracht van de gemeente, begonnen met het in kaart brengen van de watergangen die gebaggerd moeten worden. De verwachting is weliswaar dat er een baggeropgave ligt, maar dat deze beperkt van omvang is. Twee beschoeiingen (Kerkstraat en Beekwijde) zijn recent gereconstrueerd, de overige beschoeiingen zijn voldoende goed onderhouden. Ook zijn er verschillende natuurlijke oevers die in het algemeen in goede staat verkeren.

174 10.438 4.349 40.000 4.349

11 660 275 20.000 275

1.074 64.418 26.841 0 26.841

Tabel 7. Omvang areaal in de beheercategorie water.

Verricht onderzoek en resultaten ➢ Onderzoek naar baggeropgave (Waterschap, lopend) ➢ Onderzoek naar ecologische inrichting oevers (Heem Advies, lopend) Conclusies ➢ Baggeropgave in onderzoek, beperkte omvang verwacht. ➢ Beschoeiingen in goede staat, twee recent gereconstrueerd. ➢ Enkele natuurlijke oevers, die in goede staat zijn.

Civiele Kunstwerken Onder civiele kunstwerken verstaan wij in het geval van Renswoude bruggen en duikers. In de gemeente Renswoude liggen 79 bruggen/duikers. De bruggen zijn in 2018 geïnspecteerd. Vijftien van de negentien bruggen hebben een restlevensduur van minimaal 25 jaar. Drie bruggen behoeven aandacht. Dit geldt voor de bruggen aan de Emminkhuizerlaan en de Hopeseweg. De duikerbrug aan de Oude Holleweg over de Munnikenbeek wordt in 2021 gereconstrueerd.

IBOR Renswoude

15

14 oktober 2021

CIVIELE KUNSTWERKEN Beton brug stuk Duiker stuk Damwand beton m

19 60 1.500

0 5

7 10 1.000

Buitengebied

Bedrijventerrein

Woonwijk

A-locaties

Totaal

Eenheid

Onderhoud type

2 5

10 40 500

Tabel 8. Omvang areaal in de beheercategorie civiele kunstwerken.

Verricht onderzoek ➢ Inspectie en meerjarenplanning civiele kunstwerken (IV-Infra, 11 december 2018) ➢ Onderzoek Brug Hopeseweg Renswoude (Movares, 30 maart 2020) Conclusies ➢ Het merendeel van de civiele kunstwerken verkeert in goede conditie ➢ Uit het nader onderzoek blijkt dat voor de Duikerbrug Oude Holleweg op korte termijn vervanging noodzakelijk is, dit wordt in 2021 opgepakt. ➢ Uit het nader onderzoek blijkt dat de Brug Hopeseweg nog een restlevensduur van minimaal 10 jaar heeft. Wel zal een constructieve toets van deze brug plaatsvinden. ➢ De gemeente heeft ten aanzien van de veiligheid van civiele kunstwerken een zorgplicht. Vanwege de toegenomen verkeersintensiteiten en verkeersbelastingen is voor drie bruggen nader constructief onderzoek nodig.

Openbare verlichting

897 797 100

63 63

678 588 90

Buitengebied

Bedrijventerrein

Woonwijk

stuk stuk stuk

A-locaties

OPENBARE VERLICHTING Conventioneel LED

Totaal

Onderhoud type

Eenheid

De openbare verlichting bestaat uit ongeveer 900 lichtmasten met de bijbehorende armaturen. In 2016 is een onderzoek verricht waaruit naar voren kwam dat een aanzienlijk deel van het areaal sterk is verouderd. 9% van de lichtmasten is ouder dan 40 jaar, 40% is ouder dan 20 jaar. Destijds is een meerjaren-vervangingsprogramma opgesteld dat door de raad is vastgesteld. Dit programma houdt in dat in de periode 2017 tot en met 2021 in totaal circa 80 masten en 375 armaturen worden vervangen, waarbij tevens op Ledverlichting wordt overgegaan. Van het totale vervangingsprogramma was op 1 januari 2020 nog maar een klein gedeelte uitgevoerd, namelijk in totaal 68 masten en 43 armaturen. Gezien de redelijke kwaliteit van de masten, ook al zijn deze ouder dan 20 jaar, zal het resterende deel in het lopend onderhoud worden vervangen, hetgeen neerkomt op 10 á 15 lantaarnpalen per jaar. De armaturen worden vervangen door LED-verlichting. Op deze wijze zal het aandeel Ledverlichting, dat op 1 januari 2016 nog slechts 8% bedroeg, toenemen naar ruim 50% op 1 januari 2025 (in 2020: 13%).

69 67 2

87 79 8

Tabel 9. Omvang areaal in de beheercategorie openbare verlichting.

IBOR Renswoude

16

14 oktober 2021

Verricht onderzoek ➢ Openbare verlichting gemeente Renswoude – beoordeling overeenkomst voor beheer en onderhoud (Van de Griend Management & Advies, 9 december 2015) Conclusies ➢ Er loopt een vervangingsprogramma om het sterk verouderde areaal te vernieuwen of te verduurzamen. ➢ Het merendeel van het in 2016 door de raad vastgestelde programma wordt in 2020 en 2021 uitgevoerd. ➢ Het areaal is de afgelopen jaren als gevolg van uitbreidingen met circa 100 masten en armaturen uitgebreid. ➢ Nader onderzoek naar extra energiebesparing door het toepassen van dimbare verlichting is wenselijk.

Sportvelden Renswoude kent een tennispark, met vier kunstgrastennisbanen. De voetbalvereniging heeft twee kunstgrasvelden en één natuurgrasveld.

0 0 0

7.000 7.000 0

0 0 0

Sportgebied

Buitengebied

23.817 7.000 16.817

Bedrijventerrein

m2 m2 m2

Woonwijk

Totaal

SPORT Natuurgrasvelden Kunstgrasvelden

A-locaties

Onderhoud type

Eenheid

Vier tennisbanen en twee kunstgrasvoetbalvelden zijn de komende jaren aan onderhoud toe.

0 0 0

16.817 16.817

Tabel 10. Omvang areaal in de beheercategorie sport.

Verricht onderzoek ➢ Technische tekeningen archief sportpark Hokhorst. Conclusies ➢ Vier tennisbanen en twee kunstgrasvelden voetbalvelden zijn op korte termijn aan onderhoud toe. ➢ Voor twee kunstgrasvoetbalvelden en drie tennisbanen is binnen vijf jaar toplaagrenovatie nodig. We nemen op om de kunstgrasvelden te vervangen. In een later stadium zal met de voetbalvereniging worden beoordeeld of omvorming tot een natuurgrasveld een mogelijkheid is.

Meubilair Onder meubilair verstaan we speelvoorzieningen, bebording, banken en afvalbakken. Renswoude kent een groot aantal, veelal kleinere speelvoorzieningen. De speeltoestellen in Renswoude zijn op leeftijd, economisch zijn zij inmiddels afgeschreven. De buitendienst onderhoudt de toestellen nauwgezet. Daardoor is vervanging tot nog toe uitgesteld zonder veiligheidsrisico’s. De speelplekken in Renswoude zijn talrijk en kleinschalig. Op veel plaatsen staan één of enkele toestellen verspreid in het dorp. Bewoners zijn altijd nauw betrokken geweest bij de plaatsing van

IBOR Renswoude

17

14 oktober 2021

toestellen. Er is op het moment geen inzicht in de verhouding tussen het aantal speelplekken en toestellen en het aantal kinderen in de buurt. Wat wel duidelijk is, is dat er in de komende periode een piek in vervangingen en vernieuwingen aan zit te komen. Om dit precies in beeld te krijgen is het voornemen om een onderzoek te starten naar de wijze waarop wij de speelvoorzieningen kunnen vernieuwen en verbeteren. Dit moet resulteren in een beleidsstandpunt dat ingaat op de inrichting en verdeling van de speelvoorzieningen in Renswoude in de toekomst. De bebording is in 2019 grootschalig onderhouden waardoor hier sprake is van een areaal op orde. Hier kan dus gerekend worden met de reguliere vervanging. Ook voor de banken geldt dat een groot deel ervan onlangs vervangen is, en wel door banken van gerecycled materiaal dat prettiger is in het dagelijks onderhoud. De functie en plaatsing van deze banken is daarbij niet heroverwogen. Ook voor de banken geldt daarom dat het areaal op orde is en is er de komende jaren slechts sprake is van regulier onderhoud.

MEUBILAIR Straat (bank en afvalbak) stuk Speelvoorzieningen stuk Bebording stuk

68 72 858

12 0 20

18 71 684

Buitengebied

Bedrijventerrein

Woonwijk

A-locaties

Totaal

Beheercategorie

Eenheid

Voor de afvalbakken geldt dat deze regulier vervangen worden op basis van ouderdom en als gevolg van schades/vandalisme. Ook voor deze categorie is het areaal dus op orde.

0 0 79

38 1 75

Tabel 11. Omvang areaal in de beheercategorie meubilair.

Verricht onderzoek ➢ Inventarisatie verkeersborden (Ronnico, 2019) Conclusies ➢ Speeltoestellen: functionele kwaliteit niet in beeld, vervangingspiek op komst. Voornemen om onderzoek te starten. ➢ Bebording, banken en afvalbakken zijn op orde.

Reiniging Uit de meting van de beeldkwaliteit uit juni 2019 blijkt dat de reiniging op een niveau-B ligt. In het dagelijks onderhoud, onderdeel van reiniging, zijn geen noemenswaardige ontwikkelingen. Renswoude is voldoende schoon met een zeer normale en acceptabele inzet van reinigingsactiviteiten (borstelen, vegen en prikken in groen en in straten en wegen). Reiniging omvat ook huisvuilinzameling. De organisatie en financiering van de afvalinzameling valt buiten het IBOR-plan. In het budget van de reiniging wordt geanticipeerd op het invoeren dat er per lediging van de afvalbak betaald moet gaan worden.

IBOR Renswoude

18

14 oktober 2021

Woonwijk

23,00 578 413 3.338 1.570 10 1.564 33.100

4 81 51 86 36 0 50 1.635

0 296 362 1.430 1.254 10 127 4.349

Buitengebied

A-locaties

stuk are are are are are are m1

Bedrijventerrein

Totaal

REINIGING Afvalbakken legen Vuil in beplanting Vuil op gazon Vuil op verharding Onkruid op open verharding Vuil op halfverharding Onkruidbestrijding langs gesloten verharding Vuil in watergangen

Eenheid

Onderhoud type

0 63 0 274 144 0 131 275

19 138 0 1.547 136 0 1.256 26.841

Tabel 12. Omvang areaal in de beheercategorie reiniging.

Conclusies ➢ Reiniging is op orde en kent geen bijzonderheden. Beeldkwaliteit niveau B.

Beeldkwaliteit Alle beheercategorieën zijn in juni 2019 door middel van een schouw van de openbare ruimte beoordeeld op beeldkwaliteit. De details van de methode en uitgebreide resultaten staan in bijlage 1. Een herhaling van de kwaliteitsniveaus vindt u in tabel 13. De resultaten laten zien hoe de openbare ruimte in Renswoude er op het oog bij ligt.

Figuur 3. De beeldkwaliteit in Renswoude in de dorpskern Renswoude (links) en de in het buitengebied verspreide huizen verschilt (juni 2019).

Figuur 2. Beeldkwaliteit openbare ruimte Renswoude per beheercategorie (juni 2019). In bijna alle categorieën wordt minimaal niveau B gehaald.

De resultaten per beheercategorie staan in figuur 2. Hieruit blijkt dat in bijna alle categorieën 90% van de beheerobjecten een kwaliteitsniveau B heeft, of in het geval van water en civiele kunstwerken zelfs A. Veel gemeenten stellen kwaliteitsniveau B als ambitie voor het beeldgericht werken. Als we de resultaten nemen van 2 gemeenten die in stedelijkheid en grondsoort vergelijkbaar zijn aan IBOR Renswoude

19

14 oktober 2021

Renswoude, dan valt op dat er bij Renswoude opvallend veel A- en A+-kwaliteit is. Dat zijn de hoogste kwaliteitsniveaus. Dat klopt met het beeld dat wordt waargenomen: Renswoude binnen de bebouwde kom ziet er zeer verzorgd uit. Echter wordt er ook meer C- en D-niveau waargenomen dan gebruikelijk is bij vergelijkbare gemeenten. Niveau A+ A B C D

Betekenis Beeld prachtig, als nieuw Beeld goed, in orde Beeld voldoende, heel en veilig Beeld sober, verminderd comfort Beeld verloederd, functieverlies

Gebruik Metingen Metingen en ambitie Metingen en ambitie Metingen en ambitie Metingen

Tabel 13. Overzicht niveaus beeldkwaliteit volgens CROW-normen.

Bij de beeldkwaliteitsschouw vielen enkele zaken in negatieve zin op. In het groen werd relatief veel overgroei en achterstallig snoeiwerk aangetroffen. Deze achterstand is goed te verklaren door het tijdstip van de schouw, medio juni. Bij de verharding is relatief veel onkruid en veegvuil waargenomen. Ook waren zijn er veel zichtbare reparaties. Daarnaast zijn er veel rafelingen, scheurvorming en gaten zichtbaar op dicht asfalt, voornamelijk in het buitengebied. Enkele foto’s vindt u in bijlage 1. De wegmarkering is in 2020 daar waar het nodig was aangepakt en nu op kwaliteit. In figuur 3 is te zien dat er een verschil is in beeldkwaliteit tussen de bebouwde kom en het buitengebied. Binnen de bebouwde kom wordt de 90%-grens voor een B-niveau gehaald, terwijl in het buitengebied een C-niveau gehaald wordt en het aandeel D veel groter is. Het lagere niveau in het buitengebied is vooral te verklaren door de grote hoeveelheid waterlot op bomen, de rafeling en reparaties. Daarnaast scoort ook de vullingsgraad van afvalbakken en de scheefstand van het meubilair laag. In de bebouwde kom staan overgroei, het snoeibeeld van hagen en zichtbaarheid van de markering er minder goed voor staan dan in het buitengebied. Voorbeelden hiervan zijn hieronder te zien in de foto’s in bijlage 1.

Voor het meubilair geldt dat er op twee meetlocaties binnen de bebouwde kom meerdere schadebeelden gemeten zijn. Het gaat hierbij vooral om deuken, scheefstand en graffiti. In het buitengebied zijn relatief veel schadebeelden van het meubilair gemeten. Ook hier zijn veel deuken, gaten en scheefstand te zien. Conclusies ➢ Achterstanden in groen zijn te verklaren door het meetmoment medio juni. ➢ Verharding in het buitengebied is een aandachtspunt door onkruid, veegvuil, zichtbare reparaties. ➢ Meubilair is een aandachtspunt op enkele locaties in het dorp en meer algemeen in het buitengebied door deuken, gaten, scheefstand en graffiti.

Opinie In juni 2019 is met een deel van de gemeenteraad gesproken over de kwaliteit van de leefomgeving. Overwegend waren zij zeer positief over het beheer en de inrichting van de openbare ruimte. De gemeente neemt wensen uit de maatschappij serieus en de buitenruimte ziet er verzorgd uit. De buitendienst handelt klachten vlot af. Zorgen bleken er te zijn over het wegonderhoud in het buitengebied. Daarnaast werd aandacht voor het versterken van de biodiversiteit en klimaatadaptatie gemist. Biodiversiteit kan versterkt worden IBOR Renswoude

20

14 oktober 2021

als een deel van de groenelementen anders wordt beheerd of ingericht. De consequentie is veelal een slordiger beeld. Mogelijk vindt een deel van de inwoners dit storend. De verwachting is niet dat het voor Renswoude heel noodzakelijk is haar buitenruimte anders in te richten wegens een veranderd klimaat, maar inzicht in de exacte risico’s en kansen wordt gemist.

Samenvattend We benoemen de aandachtpunten in de huidige staat van het areaal in Renswoude. ➢ Wegen zijn binnen de bebouwde kom goed, maar in het buitengebied onder het gewenste (veiligheids)niveau. De Eikenlaan voldoet functioneel niet meer en de Oude Holleweg en fietspad Barneveldsestraat zijn aan reconstructie (2026) toe. In 2020 is er onderhoud gepleegd om de worteldruk door bomen op het asfalt te verminderen. De Kooiweg en de Hopeseweg hebben groot onderhoud nodig. ➢ Riolering verkeert in goede staat. Aan de Eikenlaan is verbetering nodig. Renswoude Noord is gevoelig voor wateroverlast door extreme regenval. Riolering staat los van het IBOR-plan, maar kan wel worden gecombineerd met herinrichting van het wegdek en beplanting. ➢ Groen is er veel in Renswoude en het ziet er in het algemeen goed uit. Structurele vernieuwing is door ouderdom wel nodig. Monocultuur in bomen, de eikenprocessierups en onkruidbeheer verdienen aandacht. ➢ Water is in goede staat. De omvang van de baggeropgave is nog niet bekend. ➢ Civiele kunstwerken algemeen goed. Duikerbrug Oude Holleweg wordt in 2021 vervangen. Brug Hopeseweg en enkele oudere bruggen moeten constructief worden onderzocht. ➢ Het verlichtingsareaal is gegroeid. De piek in het vervangingsprogramma loopt in 2021 ten einde. Energiebesparing is wenselijk. ➢ Binnen meubilair verdienen speeltoestellen aandacht.

Het is niet duidelijk of het huidige areaal voldoet op de plaatsen waar het staat en er komt een vervangingspiek aan. Er start binnenkort een onderzoek. Renswoude Openbare Ruimte van de Debeheer totale inventarisatie

Scenario

Renswoude beheer Openbare Ruimte

Woonwijk

Bedrijventerreinen

Buitengebied

Sportvelden

17-2-2021 A-locaties

huidige staat van het areaal is HUIDIGE KWALITEIT gemiddeld weergegeven in tabel 14. Voor details en nuance Onderhoud type verwijzen we u naar de rest van het hoofdstuk.

A

B

C

nvt

B

B-C B B-C B

B

B

nvt

A

B-C A-B

B

B-C

nvt

WATER

A

A

B

nvt

CIVIELE KUNSTWERKEN

A

B-C A B-C A

B

B

nvt

OPENBARE VERLICHTING

A

B

B

B

B

nvt

SPORTVELDEN

nvt

nvt

A-B

MEUBILAIR

nvt B-C nvt A B-C A-B

B

A-B

nvt

REINIGING

A

B-C A-B

B

B

nvt

VERHARDING RIOLERING GROEN

Tabel 14. Huidige ervaren kwaliteit in de gemeente Renswoude.

IBOR Renswoude

21

14 oktober 2021

3. Beleid en opgaven In dit hoofdstuk beschrijven we de belangrijkste beleidsuitgangspunten. Deze beschrijving bestaat uit drie onderdelen. Allereerst volgt een overzicht van de kaders die een rol spelen in het beheer van de openbare ruimte. Vervolgens krijg u een overzicht van de algemene uitgangspunten van het beleid van de gemeente Renswoude die voor alle beheerdomeinen van toepassing zijn. Daarna vindt een beschouwing per domein plaats.

Kaders De gemeente heeft een algemene zorgplicht voor de veiligheid in de openbare ruimte. De ruimte moet veilig en duurzaam zijn ingericht. De gemeente kan aansprakelijk worden gesteld voor gevolgschade bij nalatigheid. Ook moet de gemeente inzicht geven en zich kunnen verantwoorden. Daarom worden beheerplannen en meerjarenprogramma’s opgesteld. Wettelijke kaders De algemene zorgplicht is van toepassing op de gehele openbare ruimte. Hiernaast is de volgende weten regelgeving aanvullend van belang: ➢ De Wegenwet schrijft voor dat de gemeente de openbare wegen in stand houdt door onderhoud, gladheidsbestrijding en openbare verlichting. ➢ De Waterwet en de Wet milieubeheer verplichten de gemeente om zorg te dragen voor afvalwater en het afvloeien van hemelwater. Het rioleringsbeheer moet financieel worden verankerd. Dit gebeurt in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). ➢ Voor het groen kan de Wet Natuurbescherming aanvullende voorschriften stellen. ➢ De Woningwet en het Bouwbesluit schrijven voor dat bouwwerken, waaronder civiele kunstwerken, geen gevaar voor de gezondheid of veiligheid moeten vormen. ➢ Voor speeltoestellen geldt het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen. ➢ Voor openbare verlichting gelden de richtlijnen ‘Nationale Praktijk Richtlijn’ van de NSvV en het Politiekeurmerk Veilig Wonen.

➢ De gemeente is verantwoordelijk voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. In de Wet milieubeheer staat regels voor vloeibaar en vast afval. Verder is de volgende algemene wet- en regelgeving relevant: ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Gemeentewet APV Omgevingswet (implementatie juli 2022) Besluit bodemkwaliteit CROW-richtlijnen

Beleidskaders Het onderhavige beleidsdocument vormt een verbreding en actualisering van het bestaande beleid voor met name de wegen en het groen dat is beschreven in de volgende documenten: -

Groenbeleidsplan Renswoude, februari 2011 met bijbehorende evaluatie van 16 februari 2018 Groot onderhoud wegen Renswoude: Meerjarenplan (2018)

IBOR Renswoude

22

14 oktober 2021

Andere beleidsdocumenten vormen een uitwerking van dit plan of staan er op een andere manier mee in verbinding: -

Het meerjarenonderhouds- en vervangingsplan is een beheeruitwerking van de beleidsdoelen en algemene beheeruitgangspunten in dit IBOR-plan. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2021-2028) stelt het beleid en beheer voor riolering vast. Het geeft invulling aan het beleid en beheer van riolering en kan aanvullend zijn op dit IBOR-plan.

Algemene beleidsuitgangspunten Voor het beheer van de openbare ruimte zijn beleidsuitgangspunten van toepassing die voor het gehele beheer gelden. Deze volgen uit de visie voor de gemeente Renswoude. Het overkoepelende thema voor het beheer van de openbare ruimte in Renswoude is goed rentmeesterschap. De gemeente heeft een verantwoordelijkheid om te zorgen voor haar inwoners en flora en fauna in de gemeente. De beleidsuitgangspunten dragen bij aan die zorg. ➢ Veiligheid. Het uitgangspunt van het beheer in de gemeente is een veilige omgeving. De gemeente heeft ten aanzien van veiligheid een zorgplicht tegenover haar inwoners. Beheerobjecten zijn voldoende schoon en heel om de veiligheid te waarborgen. ➢ Wooncomfort. Het is prettig wonen in de gemeente Renswoude en de juiste voorzieningen en het onderhoud van de openbare ruimte dragen hier aan bij. ➢ Aantrekkelijk dorp. Voor bezoekers heeft Renswoude een prettige uitstraling die uitnodigt tot recreatie. Daarvoor zijn de juiste voorzieningen aanwezig op centrale plekken en is er aandacht voor beeldkwaliteit op deze plekken. ➢ Bereikbaarheid. Het is belangrijk dat ondernemingen bereikbaar zijn. Voldoende onderhouden wegen zijn daarvoor belangrijk. ➢ Klimaatadaptatie. Het is belangrijk dat Renswoude de risico’s van wateroverlast door extreme neerslag vermindert en deze manier van denken uitdraagt naar haar inwoners.

De inrichting van de openbare ruimte zorgt voor meer waterbergend vermogen en riolering wordt op de plaatsen met de hoogste risico’s zoveel mogelijk losgekoppeld. ➢ Biodiversiteit. Op plaatsen waar dat mogelijk is wordt beheerd op een manier die zorgt voor meer biodiversiteit in groen en dieren die leven in het groen. ➢ Duurzame financiën. De gemeente wil een veilige, aantrekkelijke, ondernemende en duurzame omgeving bieden zoals in de andere uitgangspunten is beschreven. Het is belangrijk dat dit gebeurt op een manier die voorkomt dat er onnodige financiële lasten ontstaan. Met kapitaalsvernietiging is niemand geholpen. Daarom wordt er niet vervangen wanneer dat (nog) niet nodig is, maar zorgen we ook dat wordt voorkomen dat we dingen blijven onderhouden die al vervangen (hadden) moeten worden. Hier hoort ook bij dat wordt geanticipeerd op ontwikkelingen die tijdelijk grote investeringen vergen. Op dit moment staat Renswoude voor een grote vervangingsopgave terwijl er de afgelopen tijd relatief weinig kosten waren aan vervanging in de openbare ruimte. Dit zorgt voor een financiële vervangingsachterstand, die de komende jaren goed moet worden opgevangen. Het in kaart brengen van de kosten over een lange periode is daarvoor belangrijk.

IBOR Renswoude

23

14 oktober 2021

Beleidsuitgangspunten en opgaven per beheercategorie Verharding Beleidsuitgangspunten voor verharding zijn als volgt. ➢ Het dagelijks en groot onderhoud van verharding binnen de bebouwde kom wordt ongewijzigd gestructureerd doorgezet. De Eikenlaan zal daarbij binnen enkele jaren worden voorzien van een nieuw profiel. Dit dient in samenspraak met de omgeving te gebeuren (participatiepilot). ➢ Bij herinrichting wordt altijd overwogen hoe de nieuwe situatie een meer positief effect kan hebben op omgaan met klimaatverandering (hitte, waterabsorptie, waterpieken, droogte). De opgaven in dagelijks beheer en vervanging zijn als volgt. ➢ Dagelijks beheer bestaat uit het handhaven op gekozen kwaliteit. ➢ Groot onderhoud gebeurt conform het meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.. ➢ Reguliere vervangingsagenda volgen van groot onderhoud en vervangingsinvesteringen, aandacht voor het buitengebied en Eikenlaan. ➢ De achterstand in het vervangingsonderhoud van asfaltverharding in het buitengebied wordt planmatig opgepakt. ➢ Meelopen met grootschalige vervangingen van riolering bij elementenverharding. ➢ Functionele vraagstukken (verkeersveiligheid Dorpsstraat, verkeersveiligheid Buitengebied) vallen buiten de scope van IBOR en worden via projectvoorstellen geagendeerd. De volgende bijzondere aandachtspunten zijn belangrijk bij verharding.

➢ In buitengebied is achterstand in vervanging van de asfaltwegen. Om een acceptabel kwaliteitsniveau in de komende jaren te garanderen en forse toename kosten door gevolgschade aan constructieve onderlagen te voorkomen is inlopen op achterstalligheid noodzakelijk.

Riolering In Renswoude Noord ligt een aanzienlijke afkoppelopgave. Deze afkoppelopgave impliceert ook aanpassingen in het profiel van de openbare ruimte. Deze afkoppelopgave zal ook bij de herinrichting van de Eikenlaan een rol spelen en meegenomen moeten worden. Vanwege het ontbreken van andere grote wegreconstructies in Renswoude Noord in de komende jaren zullen de overige afkoppelopgaven of uitgesteld moeten worden tot het moment dat er andere reconstructies in beeld komen of, indien dit te lang gaat duren, zullen deze sec als rioleringsproject uitgevoerd moeten worden. Integrale afstemming met groen, water en verharding is gewenst. De opgaven krijgen zijn beschreven in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2021-2028). Beleidsuitgangspunten voor riolering zijn als volgt. ➢ Het vernieuwen van bestrating en het vernieuwen van de riolering worden indien redelijkerwijs mogelijk gelijktijdig opgepakt, waarbij beide beheercategorieën de aanleiding kunnen zijn om de vervanging op te pakken. ➢ Er wordt gewerkt naar een gescheiden rioleringsstelsel. Dit wordt minimaal opgepakt daar waar aanleiding tot herstel of renovatie is.

IBOR Renswoude

24

14 oktober 2021

➢ Er wordt gestreefd naar integrale afstemming met de beheerdomeinen groen, water en verharding.

➢ Er is nu geen aanleiding om naast de riolering alternatieve bergingscapaciteit te realiseren voor het opvangen van piekbelastingen door hevige regenval, de verwachting is dat afgekoppeld regenwater naar het oppervlaktewater (diverse beken, kasteelgracht) kan worden afgevoerd.

Groen Beleidsuitgangspunten voor groen zijn als volgt. ➢ Gestructureerd en geprogrammeerd onderhoud en vervangingsinvesteringen in het groen realiseren. ➢ Vervangingsopgaven in het groen prioriteren en meeliften met andere ontwikkelingen in de buitenruimte. ➢ Versterken van het ecologische netwerk van groene elementen, met name de verbinding tussen de bebouwde kom en het buitengebied. ➢ Waar mogelijk en wenselijk het huidige beheer wijzigen in beheer gericht op het versterken van biodiversiteit. Bermen en bosplantoenen kunnen eenvoudig van meer betekenis worden voor de biodiversiteit door deze anders te beheren. In 2021 is begonnen om aan dit uitgangspunt invulling te geven. ➢ Bij nieuwe aanplant en omvorming inrichtingskeuzes maken die bijdragen aan betere klimaatadaptatie, het versterken van de biodiversiteit en het verkleinen van de kwetsbaarheid die is ontstaan door gebrek aan diversiteit (monoculturen). ➢ Inzetten op minder monocultuur in boomsoorten. ➢ Voorkomen en beheersen van overlast door de eikenprocessierups. ➢ Keuze voor gebiedseigen groen bij nieuwe aanleg en vervanging. De opgaven in dagelijks beheer en vervanging van groen zijn als volgt. ➢ Het dagelijks beheer bestaat uit het onderhouden op de gekozen kwaliteit. ➢ Groot onderhoud gebeurt conform het meerjarenonderhouds- en vervangingsplan..

➢ Het vergroten van de biodiversiteit door daarmee rekening te houden in soorten- en maaibeheer. ➢ Het vernieuwen van het groen in samenloop met grootschalige verhardingsprojecten. ➢ Reguliere vervangingsinvesteringen. Beheer van groen kent de volgende bijzondere aandachtspunten. ➢ De eikenprocessierups moet gericht en actief bestreden worden. Hiervoor is het waardevol om een ecologische inrichting en beheer op variaties in soorten toe te passen ter aanvulling op feitelijke bestrijding. Door variatie op de inrichting van soorten en toegepast beheer ontstaat een beter evenwicht. Uit onderzoeken blijkt dat koolmezen de eikenprocessierups als voedsel gebruiken. Koolmezen hebben echter ook nestgelegenheid en zaden vanuit bloemenbermen nodig.

Water Beleidsuitgangspunten voor water zijn als volgt. ➢ Regelmatig worden de watergangen geïnspecteerd en waar nodig gebaggerd. IBOR Renswoude

25

14 oktober 2021

➢ Waar zich kansen voordoen worden harde beschoeiingen vervangen door natuurlijke oevers. ➢ De watergangen worden op termijn geheel overgedragen aan het waterschap. ➢ Inzetten op meer ecologisch beheer oevers. De opgaven in dagelijks beheer en vervanging van water zijn als volgt. ➢ ➢ ➢ ➢

Het dagelijks onderhoud bestaat uit het onderhouden op de gekozen kwaliteit. Groot onderhoud gebeurt conform het meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.. Baggeropgave in onderzoek, beperkte opgave verwacht. Mogelijkheden omvorming naar natuurlijke oevers in onderzoek.

Civiele kunstwerken Beleidsuitgangspunten voor civiele kunstwerken zijn als volgt. ➢ De bruggen worden onderhouden op schema. Waar noodzakelijk worden op basis van inspectie aanpassingen of reconstructies gerealiseerd. De opgaven in dagelijks beheer en investeringen van civiele kunstwerken zijn als volgt. ➢ Het dagelijks beheer bestaat uit het onderhouden op de gekozen kwaliteit. ➢ Groot onderhoud gebeurt conform het meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.. ➢ De duiker aan de Oude Holleweg reconstrueren (2021).

Openbare verlichting Beleidsuitgangspunten voor openbare verlichting zijn als volgt. ➢ Omdat op het gebied duurzaamheid en veiligheid van openbare verlichting in de afgelopen tientallen jaren veel vooruitgang is geboekt worden in beginsel lichtmasten na 40 jaar en armaturen na 20 jaar vervangen, tenzij uit een inspectie blijkt dat deze langer meegaan. ➢ Het realiseren van energie- en kostenbesparing door bijv. terugbrengen van het lichtniveau in het buitengebied: ’donker waar het kan en licht waar het moet’. De opgaven in dagelijks beheer en investeringen openbare verlichting zijn als volgt. ➢ Het dagelijks beheer bestaat uit het onderhouden op de gekozen kwaliteit. ➢ Groot onderhoud gebeurt conform het meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.. ➢ Achterstand in vernieuwing van masten en armaturen verkleinen of wegwerken. Bijzondere aandachtspunten zijn: ➢ Het toepassen van ledverlichting en dimmen in de openbare verlichting.

Sportvelden Beleidsuitgangspunten voor sportvelden zijn als volgt. ➢ Verantwoordelijkheid voor dagelijks onderhoud ligt bij de verenigingen. Vervangingsinvesteringen en groot onderhoud worden per zaak besproken en grotendeels door de gemeente gefinancierd. De opgaven in dagelijks beheer en investeringen sportvelden zijn als volgt.

IBOR Renswoude

26

14 oktober 2021

➢ Groot onderhoud gebeurt conform het meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.. ➢ Revitalisering 4 tennisbanen en 2 kunstgrasvoetbalvelden. ➢ Toplaagrenovatie van 2 kunstgrasvoetbalvelden en 4 kunstgrastennisbanen.

Meubilair Beleidsuitgangspunten voor meubilair zijn als volgt. ➢ De bebording moet voldoen aan de gestelde eisen. ➢ Straatmeubilair dient naast schoon, heel en veilig tevens functioneel te zijn. Om de functionaliteit te bewaken wordt bij vervangingen nagegaan of het meubilair nog voldoet. ➢ Op einde technische levensduur wordt altijd nagegaan of de functionaliteit nog voldoende hoog is. ➢ Teneinde vervangingspieken te voorkomen wordt slechts incidenteel en enkel met argumenten geaccepteerd dat een object zijn technische levensduur met meer dan 20% overschrijdt. De opgaven in dagelijks beheer en investeringen meubilair zijn als volgt. ➢ Het dagelijks beheer bestaat uit het onderhouden op de gekozen kwaliteit. ➢ Groot onderhoud gebeurt conform het meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.. ➢ Het voorgenomen onderzoek resulteert mogelijk in de opgave het speelmeubilair een update te geven. Bijzondere aandachtspunten zijn: ➢ Functionele kwaliteit van banken, prullenbakken en speeltoestellen inventariseren en vervangingsagenda opstellen.