Renswoude IBOR 2 rapportage definitief
Tekst van het document
Reiniging Er zijn geen specifieke beleidsuitgangspunten voor reiniging. De opgaven in dagelijks beheer en investeringen voor reiniging zijn als volgt. ➢ Het dagelijks beheer bestaat uit het onderhouden op de gekozen kwaliteit. ➢ Groot onderhoud gebeurt conform het meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.. ➢ Heldere prestatienormering met contractant.
Samenvatting opgaven Op basis van de huidige situatie en de beleidsuitgangspunten werden in dit hoofdstuk per beheercategorie enkele opgaven opgesomd. Het betreft opgaven die hoe dan ook spelen en daarom een rol hebben in alle scenario’s. De concrete opgaven, zoals vervangingsachterstanden, dienen hoe dan ook te worden opgevangen of weggewerkt. In dit scenario ”Conserverend” worden deze opgaven in 10 jaar opgepakt.
IBOR Renswoude
27
17 september 2021
Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste concrete opgaven voor de komende jaren. Beheercategorie Algemeen
Achterstand
Verharding
Vervangingsachterstanden met name buitengebied wegwerken. Verouderd groen vervangen in samenloop met andere projecten.
Groen
Water
Mogelijk omvorming naar natuurlijke oevers. Reconstructie duiker aan de Oude Holleweg.
Civiele kunstwerken Openbare verlichting
Achterstand vervanging armaturen en lichtmasten wegwerken.
Sportvelden
Meubilair
Overig Regulier klein onderhoud, groot onderhoud en vervangingsagenda’s Herprofilering Eikenlaan.
Functionele kwaliteit speelmeubilair onderzoeken.
Revitaliseringen en toplaagrenovaties verschillende velden. Afvalbakken toevoegen.
Tabel 15. De belangrijkste concrete opgaven voor de komende periode per beheercategorie. Beleidsuitgangspunten zijn niet in deze tabel opgenomen. De rioleringsopgave wordt bepaald in het nieuwe Gemeentelijk rioleringsplan en is derhalve niet in de tabel opgenomen.
IBOR Renswoude
28
17 september 2021
4. Beheermethodiek Allereerst volgt een algemene beschrijving van de belangrijkste kenmerken en uitgangspunten voor het beheer in de gemeente Renswoude. Daarna komen per beheerdomein nog enkele specifieke beheeraspecten -uitgangspunten aan de orde.
Beheer Onder het beheer van de openbare ruimte verstaan we alle maatregelen die er op gericht zijn om de openbare ruimte niet alleen in stand te houden maar ook mee te ontwikkelen in de veranderende eisen en behoeften vanuit de samenleving. Tot de maatregelen behoren onder meer inventarisaties, kwaliteitsopnames, het bijhouden van areaalgegevens, contacten met bewoners, het opstellen van onderhoudsplannen, de voorbereiding van maatregelen en contractering van uitvoerende partijen.
Onderhoud Onderhoud betreft de fysieke uitvoering van maatregelen aan de infrastructuur. We maken bij onderhoud onderscheid in: ➢ klein of dagelijks onderhoud ➢ groot onderhoud en ➢ vervangingsonderhoud. Dagelijks onderhoud betreft relatief kleine maatregelen die gericht zijn op herstel/reparatie of conservering van delen van objecten. Dit zijn onder andere service-onderhoud, maatregelen die voortkomen uit klachten en meldingen en calamiteitenonderhoud. Dagelijks onderhoud heeft dus voor een groot deel een ad hoc karakter en is niet planbaar. Groot-onderhoud betreft grootschalige werkzaamheden op een substantieel deel van een object die periodiek noodzakelijk zijn en tot doel hebben het kwaliteitsniveau zodanig te verbeteren dat de beoogde levensduur wordt bereikt. Kenmerk van groot-onderhoud is dat dit gepland kan worden. Vervangingsonderhoud is noodzakelijk wanneer het object het einde van de levensduur heeft bereikt en het rendement van klein en groot onderhoud te klein geworden zijn waardoor dit type onderhoud te duur is geworden. Het oude object wordt hierbij vervangen door een nieuw object.
In de beheeraanpak van gemeente Renswouden hanteren we de volgende uitgangspunten: ➢ PDCA-cyclus: We sluiten zo veel als mogelijk aan op de gemeentelijke planning en control cyclus (PDCA-cyclus) (zie bijlage 3) ➢ Participatie: Daar waar dit toegevoegde waarde levert betrekken wij inwoners bij de inrichting van hun omgeving waarbij we verschillende, op de situatie afgestemde vormen van participatie (van raadplegen tot coproduceren en meebeslissen) ➢ Levenscyclus denken: Bij de beoordeling van de objecten en maatregelbepaling nemen we de gehele levenscyclus, van aanleg tot sloop in ogenschouw. ➢ Integrale beschouwing: Beoordeling van objecten en maatregelbepaling geschiedt zo veel mogelijk integraal. Dat wil zeggen dat er afstemming tussen beheercategorieën plaatsvindt (bijvoorbeeld tussen wegen- en rioleringswerkzaamheden) als afstemming met andere activiteiten (van de gemeente zowel als van derden) in de openbare ruimte
IBOR Renswoude
29
17 september 2021
➢ Duurzaamheid: Wij passen zo veel als mogelijk duurzame materialen toe. ➢ Klimaatadaptatie: Wij spelen bij de uitvoering van onderhoud zo veel mogelijk in op de verandering van klimaat. Daarbij kan onder meer gedacht worden aan aanpassing van wegprofielen in het kader van de creatie van waterberging. ➢ Landelijke normen: Beoordeling van objecten en maatregelbepaling gebeurt zo veel mogelijk aan de hand van algemeen geaccepteerde landelijke normen, zoals bijvoorbeeld de CROW kwaliteitsniveaus en de Nederlandse Praktijkrichtlijn (NPR) 13201 voor de Openbare Verlichting. ➢ Afstemming activiteiten op seizoen: adequate afstemming planning uitvoering; technische maatregelen en binnen-werkzaamheden gebeuren zo veel mogelijk in de winterperiode (november tot en met februari). Uitvoerende verzorgende werkzaamheden (onkruid, zwerfvuil) zo veel als mogelijk in het groeiseizoen (maart tot en met oktober). Dit komt de levensduur van de objecten ten goede. ➢ Kiezen van passende contractvorm: Contracten met leveranciers/aannemers sluiten aan bij de beheerfilosofie van gemeente Renswoude. Dit betekent dat daar waar mogelijk integraal, meerjarig en in de vorm van een prestatiecontract. Daarbij maken wij daar waar mogelijk ook gebruik van lokale partijen met lokale kennis.
Hoe beheren we in Renswoude? We hanteren een programmatische aanpak waarin onderscheid gemaakt wordt in: ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢
Inventarisaties en kwaliteitsinspecties Bepalen investeringsprogramma Bepaling onderhoudsmaatregelen Budgettering onderhoudsmaatregelen Uitwerking maatregelen Contractering uitvoerende partijen Uitvoering maatregelen Verwerking uitgevoerde maatregelen in informatiesysteem
Deze maatregelen vormen een continue cyclus. Om zo goed mogelijk aan te sluiten op de gemeentelijke PDCA-cyclus geldt de door de gemeente aangehouden planning. Op deze wijze zorgen wij ervoor dat we de voor het onderhoud benodigde budgetten tijdelijk inzichtelijk hebben ten behoeve van de kadernota en de begroting.
Informatiemanagement Voor een goed geolied beheerproces zijn kwalitatief goede areaalgegevens een eerste vereiste. Momenteel maken wij voor het beheer van de gegevens gebruik van de programma’s: ➢ Kikker (voor verhardingen, rioleringen, openbaar groen en meubilair) ➢ Inspectierapporten voor de vrijvalrioleringen en drukrioleringen In de komende periode vindt een beoordeling plaats of deze programma’s nog voldoen aan de huidige eisen. Bij deze beoordeling wordt ook de aansluiting op de basisregistratie grootschalige topografie (BGT) en basisregistratie ondergrond (BRO) in de beschouwing meegenomen.
IBOR Renswoude
30
17 september 2021
Rollen In een professionele beheer- of assetmanagementomgeving onderscheiden we gewoonlijk drie rollen: ➢ Asset eigenaar ➢ Asset manager ➢ Dienstverlener
Ad 1 - Asset eigenaar De asset eigenaar is de strategisch beheerder. Hij bepaalt de strategische kaders waaraan de openbare ruimte moet voldoen. De asset eigenaar: ➢ Stelt de organisatiedoelen vast ➢ Stelt de beleidskaders vast ➢ Stelt de beheerkwaliteit van de openbare ruimte vast ➢ Stelt de beschikbare budgetten vast ➢ Stelt andere middelen beschikbaar (o.a. capaciteit/kennis)
Ad 2 - Asset manager De asset manager is de tactisch beheerder. Hij brengt de risico’s in kaart, managet de assetprestaties en komt met beheersmaatregelen. De asset manager: ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢
Vertaalt beleid naar prestatiedoelen Weegt risico's af en formuleert beheerscenario's Stelt meerjarenplannen op Monitort de assets Is opdrachtgever voor de dienstverlener (contractering en contractmanagement) Adviseert de asset eigenaar Rapporteert aan de asset eigenaar
Ad 3 - Dienstverlener De dienstverlener is de operationeel beheerder. Hij voert het beheer en onderhoud uit. De dienstverlener: ➢ Verricht metingen, inspecties, e.d. ten behoeve van het beheer ➢ Voert onderhoudswerkzaamheden uit ➢ Rapporteert over voortgang en prestaties aan de asset manager In gemeente Renswoude fungeert de raad als asset eigenaar. De rol van asset manager is belegd bij de senior beheerder openbare ruimte die daarbij ondersteuning krijgt van de projectmedewerker leefomgeving en de toezichthouder buitendienst. Aannemers, leveranciers maar ook de buitendienst (met als aanspreekpunt: de toezichthouder buitendienst) zijn dienstverleners.
IBOR Renswoude
31
17 september 2021
Specifieke beheeraspecten -uitgangspunten per beheerdomein Voor elk beheerdomein worden de uitgangspunten voor beheer en onderhoud hier vastgelegd. De planning van het beheer en onderhoud voor de planningsperioden is vastgelegd in het ‘Integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.’
Verharding De uitgangspunten voor beheer van verharding zijn als volgt. ➢ ad-hoc schouwen op onverwachte calamiteiten en schades ➢ reguliere visuele inspectie (eens per twee jaar) ➢ draagkrachtmetingen als optionele aanvulling op de visuele inspectie (alleen voor asfaltverhardingen) ➢ opstellen van een maatregelenoverzicht voor een periode van twee jaar voor onderhoud en vervanging (elke twee jaar) ➢ opstellen meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (elke 4 jaar) ➢ gegevensbeheer Het verdelen van taken tussen de gemeente en externe partijen wordt vastgelegd in het ‘Integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.’ Voor klein-, groot- en vervangingsonderhoud gelden voor verharding de volgende werkzaamheden (tabel 16). Klein en groot onderhoud hebben het doel de levensduur van verharding te verlengen. Klein onderhoud Reparaties uitvoeren Slijtlagen aanbrengen
Bermversterkingen en aanvullingen
Groot onderhoud Overlaging van asfaltverhardingen Gedeeltelijke reconstructie van asfaltverhardingen
Vervangingsonderhoud Reconstructie van asfaltwegen Herstraten in combinatie met aanleg/vervaning fundering en/of aanpassen profiel
Volledig herstraten van elementverhardingen
Tabel 16. Werkzaamheden in het beheer van verharding.
Riolering De beheeruitgangspunten voor beheer en onderhoud riolering zijn als volgt. ➢ ➢ ➢ ➢
ad-hoc schouwen op onverwachte calamiteiten en schades reguliere visuele inspectie (1 x per 2 jaar) opstellen gemeentelijk rioleringsplan (1 x per 8 jaar) gegevensbeheer
Riolering staat los van dit plan. Omdat riolering vooral raakvlakken heeft met de beheercategorieën verhardingen en groen dient vooral met deze beheerdomeinen goede afstemming plaats te vinden. De maatregelen voor riolering staan in het actuele ‘Gemeentelijk Rioleringsplan’ (GRP 2021-2028).
IBOR Renswoude
32
17 september 2021
Groen De beheeruitgangspunten voor beheer van groen zijn als volgt. ➢ ➢ ➢ ➢
reguliere schouw openbaar groen (1 x per jaar) toetsen aannemer ‘onderhoud groen’ boomveiligheidscontrole (VTA-onderzoek) (1 x per 5 jaar, circa 100 attentiebomen elk jaar) gegevensbeheer
Het verdelen van beheertaken tussen de gemeente en externe partijen wordt vastgelegd in het ‘Integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.’ Er wordt in het onderhoud onderscheid gemaakt tussen klein en groot onderhoud. De maatregelen die hieronder vallen staan in tabel 17. Klein onderhoud Onderhoud bomen (snoeien, kappen, sprot van stam halen) Accentenonderhoud (schoffelen, onkruid, snoeien) Onderhoud bosplantsoen (dunnen) Onderhoud hagen (snoeien) Maaien Specialistisch snoeiwerk (snoeien bovenkanten) Inboet beplanting
Groot onderhoud Omvorming (herinrichting) plantsoenen
Tabel 17. Werkzaamheden in het beheer van groen.
Het verdelen van onderhoudstaken tussen de gemeente en externe partijen wordt vastgelegd in het ‘Integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.’ Het groot onderhoud betreft herinrichting. Dit gebeurt wanneer daar aanleiding voor is op basis van onderzoeken of wanneer achterstallig onderhoud daar om vraagt.
Water De beheeruitgangspunten voor beheer van water zijn als volgt. ➢ schouw watergangen (1 x per jaar) ➢ gegevensbeheer De verdeling van de beheertaken is verdeeld tussen gemeente en waterschap. De verdeling is vastgelegd in het ‘Integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.’ Het onderhoud bestaat uit de volgende werkzaamheden. ➢ maaien/klepelen oevers (1 x per jaar de helft) ➢ uitdiepen sloten/baggeren ➢ omvorming oevers i.v.m. ecologisch bermbeheer Het verdelen van onderhoudstaken tussen de gemeente en externe partijen wordt vastgelegd in het ‘Integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.’ De omvang van het onderhoud door baggeren van watergangen en omvormen van oevers wordt nader bepaald naar aanleiding van onderzoeken.
IBOR Renswoude
33
17 september 2021
Civiele kunstwerken De beheeruitgangspunten voor beheer van civiele kunstwerken zijn als volgt. ➢ ad-hoc schouwen op onverwachte calamiteiten en schades ➢ reguliere inspectie (elke 5 jaar) ➢ gegevensbeheer Wanneer matige of slechte beoordeling uit de inspectie blijkt of de theoretische levensduur onder de 15 jaar is worden de volgende nadere onderzoeken uitgevoerd. ➢ Gedetailleerde visuele inspectie met constructieve beschouwing. ➢ Eventueel nader onderzoek op basis van boorkernen en/of metingen met constructieve doorrekening. Het verdelen van beheertaken tussen de gemeente en externe partijen wordt vastgelegd in het ‘Integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.’ In het onderhoud vinden de volgende maatregelen plaats (tabel 18). Klein onderhoud Jaarlijks reinigen van de civiele kunstwerken
Groot onderhoud Levensduurverlengend onderhoud zoals renovatie, restauratie of (constructieve) verbetering van het kunstwerk
Vervangingsonderhoud Vervanging kunstwerk door nieuw kunstwerk
Kleine ad hoc reparaties Regulier onderhoud of vervanging van onderdelen of beschermlagen/afwerkingen met een kortere levensduur dan het totale kunstwerk (bijv. conserveringslagen, slijtlagen, leuningwerk, houten onderdelen, voegafdichtingen, etc.) Tabel 18. Werkzaamheden in het beheer van civiele kunstwerken.
Meubilair De beheeruitgangspunten voor beheer van meubilair zijn als volgt. ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢
ad hoc schouwen van meubilair (bebording, banken en afvalbakken) periodieke controle speeltoestellen (2 x per jaar) periodieke controle kabelbaan (1 x per jaar) periodieke inspecties door derden gegevensbeheer in de looptijd van dit beheerplan IBOR zal gericht op Spelen beleid worden opgesteld.
Het verdelen van beheertaken tussen de gemeente en externe partijen wordt vastgelegd in het ‘Integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.’
IBOR Renswoude
34
17 september 2021
De onderhoudsmaatregelen zijn als volgt. Klein onderhoud Reparatie van schades
Vervangingsonderhoud Vervangingen van bebording, banken en afvalbakken Vervanging van bestaande speeltoestellen Upgrade speellocaties
Schilderwerk Tabel 19. Werkzaamheden in het beheer van meubilair.
Openbare verlichting In het beheer en onderhoud van openbare verlichting zijn er regie- beheer en uitvoerende taken. Vaak is dit een taakverdeling tussen de gemeente, een externe beheerpartij en een externe aannemer. De daadwerkelijke verdeling van deze taken in Renswoude wordt vastgelegd in het ‘Integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.’ De activiteiten die elke partij uitvoert zijn als volgt. Regie Contractbeheer beheerpartij Voortgangsoverleg met beheerpartij (1 x per maand) Voortgangsoverleg met beheerpartij en aannemer (1 x per kwartaal)
Beheer Doorvoeren mutaties in de areaalgegevens Storingsafhandeling Schadeafhandeling
Begeleiding groepsremplace en schilderwerk door uitvoerend aannemer Directievoering en toezicht bij onderhoud en vervanging door uitvoerend aannemer
Uitvoering Storingswachtdienst Reparatie van storingen en schades Remplace
Schilderwerk
Opstellen meerjarenplan (1 x per 3 jaar) Opstellen jaarplan (1 x per jaar) Renovatie van bestaande verlichting Vervangingen van masten en armaturen
Tabel 20. Werkzaamheden in het beheer van openbare verlichting.
Sportvelden Voor het tennisbanen en voetbalvelden bestaan de beheeractiviteiten uit het volgende. ➢ Dagelijkse schouw ➢ Reguliere inspectie (tennisvelden 1 x per 5 jaar; voetbalvelden 1 x per 2 jaar) ➢ Jaarlijks beheeroverleg gemeente en vereniging Over het algemeen zijn de verenigingen verantwoordelijk voor het dagelijks onderhoud van de terreinen en opstallen. Vervangingsinvesteringen worden gepleegd in overleg met de gemeente en IBOR Renswoude
35
17 september 2021
deels door de gemeente en deels door de vereniging bekostigd. Een en ander is vastgelegd in gebruiksovereenkomsten en het ‘Integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.’ De onderhoudsactiviteiten verschillen voor tennisbanen en voetbalvelden. Bij de onderhoudsactiviteiten maken we onderscheid in onderhoud dat de vereniging uitvoert en onderhoud dat de gemeente uitvoert. In het algemeen geldt dat de kleinere onderhoudswerkzaamheden door de vereniging en de grotere onderhoudswerkzaamheden door de gemeente worden uitgevoerd. Onderhoud dat door de vereniging wordt uitgevoerd gebeurt op kosten van de vereniging. De nadere verdeling tussen gemeente en vereniging wordt vastgelegd in het ‘Integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan. De volgende werkzaamheden vallen onder het onderhoud. Tennisbanen Schoonhouden van de mat (verwijderen van vuil, bladen, etc.) Controleren van naden
Voetbalvelden Schoonhouden van de velden (verwijderen van vuil, bladen, etc.) Slepen van de toplaag van de kunstgrasvelden (1 x per week) Inzaaien en maaien van grasvelden
Slepen van het instrooizand (1 x per twee weken) Bestrijding van mos en alg Opborstelen en eventueel mechanisch reinigen van de mat (1 x per jaar) Vervanging instrooizand (gemiddeld eens per 8 jaar) Vervanging lampen lichtinstallatie Doorspuiten drainage (1 x per 5 jaar) Vervanging kunstgrasmat met instrooizand, naar verwachting gemiddeld eens per 15 jaar
Bestrijding van mos en alg Opborstelen en eventueel mechanisch reinigen van de kunstgrasmat (1 x per jaar) Reiniging afvoerkolken (1 x per jaar) Doorspuiten drainage (1 x per 3 jaar) Vervanging infill (gemiddeld eens per 8 jaar) Vervanging kunstgrasmat met infill, naar verwachting gemiddeld eens per 15 jaar Vervanging natuurgrasveld, naar verwachting gemiddeld eens per 40 jaar Vervanging kunstgrasmat met infill + onderbouw (fundering) (1 x per 24 jaar) Vervanging masten, armaturen en lampen lichtinstallatie
Vervanging kunstgrasmat met instrooizand + onderbouw (fundering) (1 x per 24 jaar) Vervanging masten en armaturen lichtinstallatie Tabel 21. Werkzaamheden in het beheer van sportvelden.
Reiniging Binnen de beheerdiscipline reiniging bestaat het beheer uit de volgende zaken. ➢ toetsen aannemers ➢ legen afvalbakken ➢ reiniging bestrating (6 x per jaar) Het onderhoud bestaat uit de volgende reinigingsactiviteiten. ➢ onkruidbeheersing op verhardingen ➢ onderhoud groen Wanneer er wordt gewerkt met aannemers worden die door de gemeente getoetst. De verdeling van beheer- en onderhoudstaken wordt nader bepaald in het ‘Integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan.’
IBOR Renswoude
36
17 september 2021
5. Beheer De lijst met mogelijke acties die naar voren komen uit de opgaven is lang. Daarin zijn keuzes mogelijk. De keuzes hangen samen met de ambities en de – met name financiële – mogelijkheden op basis van de huidige situatie. Keuzes hebben consequenties. Niet enkel financieel, maar op de kwaliteit en het beeld van de openbare ruimte. Daarmee hebben deze keuzes maatschappelijk effect. In deze paragraaf wordt het mogelijke scenario voorgelegd dat past binnen de budgettering van de gemeente Renswoude 2021-2022.
Effecten scenario Conserverend Het scenario brengt in beeld wat er de komende vijf jaar mogelijk is in Renswoude in het beheer van de openbare ruimte met het in 2021 beschikbare budget. Bijzondere aandacht is er in het scenario voor het inlopen van achterstanden. Het staat vast dat achterstanden moeten worden weggewerkt. Het tempo waarin dat gebeurt staat echter niet vast: door de extra investeringen voor het inlopen van achterstanden over een lagere periode te verdelen kunnen de jaarlijkse lasten worden verlaagd. Een overzicht van de achterstanden staat in tabel 22. Beheercategorie Verharding Groen Openbare verlichting Meubilair
Achterstand Met name in het buitengebied achterstand in vervanging van verouderde wegen. Achterstand in vervangen van gedateerd groen. Vervanging oude lichtmasten en armaturen. In afwachting tot het beleid met betrekking tot spelen vervangen van niet veilig functionerend speelmeubilair, waarbij telkens moet worden beoordeeld of het speelmeubilair nog wenselijk is.
Tabel 22. Overzicht vervangingsachterstanden.
Een andere keuze is de beeldkwaliteit die wordt nagestreefd. De huidige beeldkwaliteit in de gemeente Renswoude is gemiddeld B, met in sommige categorieën zelfs A. Voor een hogere beeldkwaliteit met een nettere uitstraling is intensiever beheer en een hoger budget nodig. Ambitie openbare ruimte Wooncomfort
Beoogde invulling ambitie - Streven naar hoge kwaliteit woonomgeving. - Toegankelijkheid, veiligheid, alledaagse recreatie en spelen staan centraal Recreatie, economie en - Veilig verkeer en goede bereikbaarheid in het buitengebied. bedrijvigheid - Bedrijventerrein aantrekkelijk voor ondernemers. - Dorp en dorpsplein prettige verblijfsplek. - Meer voorzieningen in buitenruimte voor toeristen. Duurzaamheid - Waar mogelijk duurzame keuzes. Daaronder verstaan we: o Werkmethoden en materiaalkeuze o Luchtkwaliteit o Klimaatadaptatie o Biodiversiteit Rentmeesterschap - Verantwoordelijk beheer - Geen kapitaalsvernietiging - Zorgvuldige en weloverwogen toedeling van middelen Tabel 23. Beknopte weergave ambitie van Renswoude voor de openbare ruimte. Zie voor meer detail hoofdstuk 1.
IBOR Renswoude
37
17 september 2021
In de visie zijn ambities voor de openbare ruimte van Renswoude uitgesproken. Het werken aan deze ambities vereist investeringen in verschillende beheercategorieën. Het scenario verwoordt de werkwijze hoe er kan worden gewerkt aan deze ambities. Het scenario laat zien wat mogelijk is met het huidige budget. Mogelijk zijn er ook andere scenario’s te bedenken, welke zijn gebaseerd op een oplopende kwaliteit van de openbare ruimte. Gezien de financiële ruimte beperkt is, worden deze scenario’s niet verder uitgewerkt. Het scenario ‘Conserverend’ loopt achterstanden grotendeels in 10 jaar in en resulteert in een basiskwaliteit, welke overeen komt met de huidige belevingskwaliteit voor de openbare ruimte. Het budget 2021 voor het beheer van de openbare ruimte bedraagt, exclusief het Rioleringsbudget, € 1,325 miljoen. Riolering is niet meegenomen in de berekening, omdat het nieuw Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2021-2028) voldoende inzicht geeft om deze aparte financieringsbron en structuur te behandelen. In dat plan wordt onder andere meer aandacht gegeven aan klimaatadaptie door middel van afkoppeling (waterberging), hetgeen voor de gehele openbare ruimte van belang is. Wel is er een bedrag ten laste van Riolering aan onderhoud openbare ruimte van totaal € 71.050 toegekend, voor straatvegen € 27.750 en € 43.300 voor klepelen en maaien sloten. BESCHIKBAAR 2021 TOTAAL Openbare Ruimte
TAALVELD
BEHEERCATEGORIE
2.1 VERKEER EN VERVOER - Verhardingen - Gladheidsbestrijding - Openbare verlichting - Straatmeubilair - Straatreiniging en onkruidbestrijding - Civiele kunstwerken - Toegekende rioleringkosten vegen 5.7 OPENB.GROEN /OPENL.RECREATIE - Bomen - Wegbermen - Openbaar Water - Volksfeesten - Openbaar Groen - Onderhoud plantsoenen 3den - Speelvoorzieningen - Toegekende rioleringkosten water 7.5 BEGRAAFPLAATSEN-CREMATORIA - Begraafplaats - Begraven - Rouwcentrum en Baarhuisje 5.2 SPORTACCOMMODATIES - Zwembad - Tenniscomplex Dicke Rijst - Sporthal De Hokhorst - Sportcomplex De Hokhorst 1.1 Openbare orde en veiligheid - Brandkranen 1.2 Openbare orde en veiligheid - Vernielingen, beschadigingen 7.4 Milieubeheer - Ongediertebestrijding
JAARLIJKSE ONDERHOUDSKOSTEN
ONDERHOUD
KAPITAALSLASTEN
TOTAAL EXPLOITATIE
EXPLOITATIE incl. personeel uitvoerend
ONDERHOUD LEVERING DERDEN
EIGEN PERSONEELWERF UITVOERING
VASTE LASTEN - AFSCHRIJVING BEHEERKOSTEN + RENTE
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
549.640 354.700 15.620 77.020 11.400 36.990 26.160 27.750 462.410 26.030 16.250 69.380 3.570 217.590 83.250 3.040 43.300 105.490 41.810 42.390 21.290 190.090 1.200 9.430 59.960 119.500 7.640 7.640 1.040 1.040 8.250 8.250
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
442.000 282.270 15.620 53.770 11.400 36.990 14.200 27.750 462.410 26.030 16.250 69.380 3.570 217.590 83.250 3.040 43.300 77.100 30.100 42.390 4.610 71.510 1.200 900 49.500 20.000 5.920 5.920 1.040 1.040 8.250 8.250
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
€
1.325.000
€
1.068.000 €
289.020 159.470 5.460 35.270 9.880 36.990 14.200 27.750 199.610 5.000 16.250 59.580 2.000 30.490 83.250 3.040 43.300 19.970 9.780 8.190 2.000 19.290 540 18.750 5.920 5.920 230 230 3.750 3.750
538.000 €
41.750 37.780 3.970 85.190 8.220 3.830 73.140 21.180 7.940 13.240 320 320 1.760 1.760
150.000 €
111.230 85.020 6.190 18.500 1.520 134.310 12.810 5.970 1.570 113.960 35.950 12.380 20.960 2.610 52.220 1.150 400 49.470 1.200 490 490 2.740 2.740
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
107.640 72.430 23.250 11.960 28.390 11.710 16.680 118.490 8.530 10.460 99.500 1.720 1.720 -
337.000 €
256.000
Tabel 24. Huidig budget (2021)
IBOR Renswoude
38
17 september 2021
• Totaal exploitatie: Totaal beschikbaar bedrag in begroting • Onderhoud exploitatie: Jaarlijks benodigd bedrag exclusief kapitaalslasten o Onderhoud derden: Jaarlijkse uitbesteed onderhoud o Eigen personeel uitvoering: Financiële waarde fysieke uitvoering o Vaste lasten / beheerkosten: interne organisatie, bijdragen aan derden, Belasting en Verzekeringen • Kapitaalslasten: Afschrijvingen uit het verleden en rente 2020 - 1%; 2021 en verder – 0,4% Voor het IBOR-plan zijn kosten die van toepassing zijn voor de openbare ruimte. Onderdelen als gladheidsbestrijding, volksfeesten, begraven, rouwcentrum, zwembad, sporthal, brandkranen en ongediertebestrijding zijn hier buiten gelaten. Deze hebben geen invloed op kwaliteitskeuze. BESCHIKBAAR 2021 IBOR TAALVELD
BEHEERCATEGORIE
ONDERHOUD
€
KAPITAALSLASTEN
EXPLOITATIE incl. personeel uitvoerend
ONDERHOUD LEVERING DERDEN
EIGEN PERSONEEL UITVOERING
VASTE LASTEN - AFSCHRIJVING BEHEERKOSTEN + RENTE
534.020 354.700 77.020 11.400 36.990 26.160 27.750 415.540 26.030 16.250 69.380 217.590 83.250 3.040 43.300 41.810 41.810 128.920 9.470 119.450 1.040 1.040
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
426.380 282.270 53.770 11.400 36.990 14.200 27.750 458.840 26.030 16.250 69.380 217.590 83.250 3.040 43.300 30.100 30.100 20.890 940 19.950 1.040 1.040
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
1.164.000
€
937.000 €
TOTAAL EXPLOITATIE
2.1 VERKEER EN VERVOER € - Verhardingen € - Openbare verlichting € - Straatmeubilair € - Straatreiniging en onkruidbestrijding € - Civiele kunstwerken € - Toegekende rioleringkosten vegen € 5.7 OPENB.GROEN /OPENL.RECREATIE € - Bomen € - Wegbermen € - Openbaar Water € - Openbaar Groen € - Onderhoud plantsoenen derden € - Speelvoorzieningen € - Toegekende rioleringkosten water/bermen € 7.5 BEGRAAFPLAATSEN-CREMATORIA € - Begraafplaats € 5.2 SPORTACCOMMODATIES € - Tenniscomplex Dicke Rijst € - Sportcomplex De Hokhorst € 1.1 Openbare orde en veiligheid € - Brandkranen € 1.2 Openbare orde en veiligheid € - Vernielingen, beschadigingen €
JAARLIJKSE ONDERHOUDSKOSTEN
283.560 159.470 35.270 9.880 36.990 14.200 27.750 240.910 5.000 16.250 59.580 30.490 83.250 3.040 43.300 9.780 9.780 19.290 540 18.750 230 230
554.000 €
37.780 37.780 85.190 8.220 3.830 73.140 7.940 7.940 320 320
131.000 €
105.040 85.020 18.500 1.520 132.740 12.810 5.970 113.960 12.380 12.380 1.600 400 1.200 490 490
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
107.640 72.430 23.250 11.960 11.710 11.710 108.030 8.530 99.500 -
252.000 €
227.000
Deze begroting is verder omgevormd naar de beheersysteem die in het IBOR wordt gebruikt.
IBOR Renswoude
39
17 september 2021
Beheerplan gemeente Renswoude Budgetten IBOR
Datum:
Onderhoud type
TOTAAL
Totaal VERHARDING GROEN WATER CIVIELE KUNSTWERKEN OPENBARE VERLICHTING SPORTVELDEN MEUBILAIR (INCL SPELEN) REINIGING DIVERSEN (Begraafplaats)
€ 1.164.000 € 354.700 € 364.770 € 91.030 € 26.160 € 77.020 € 128.920 € 14.440 € 64.740 € 41.810
ONDERHOUD LEVERING DERDEN
€ 554.000 € 159.470 € 156.640 € 81.230 € 14.200 € 35.270 € 19.290 € 12.920 € 64.740 € 9.780
EIGEN PERSONEEL UITVOERING
€ 131.000 € 37.780 € 81.360 € 3.830 € 00 € 00 € 00 € 00 € 00 € 7.940
BEHEERKOSTEN € 252.000 € 85.020 € 126.770 € 5.970 € 00 € 18.500 € 1.600 € 1.520 € 00 € 12.380
16-9-2021
VASTE LASTEN BEHEER KOSTEN € 937.000 € 227.000 € 282.270 € 72.430 € 364.770 € 00 € 91.030 € 00 € 14.200 € 11.960 € 53.770 € 23.250 € 20.890 € 108.030 € 14.440 € 00 € 64.740 € 00 € 30.100 € 11.710
EXPLOITATIE
Het scenario ‘Conserverend’ wordt nu verder toegelicht. De bijbehorende opgaven, de kosten en het resultaat worden gepresenteerd. De kostenberekening is specifiek voor Renswoude. De beheerobjecten en kosten van het beheer en Renswoude zijn gebruikt om het theoretisch benodigde budget per beheercategorie in elk scenario te berekenen.
Scenario Conserverend Het scenario Conserverend behoudt de belevingskwaliteit van Renswoude zoals deze nu is. De beeldkwaliteit blijft redelijk gelijk. Vervangingsinvesteringen worden opgepakt wanneer veiligheid in het geding is. Voor overige vervangingen wordt een gematigde koers gekozen, waarbij gestaag wordt ingelopen op kapitaalsintensieve vervangingsinvesteringen die in het verleden zijn uitgesteld (asfaltwegen buitengebied). In dit scenario verbetert het wooncomfort iets doordat achterstallige vervangingsinvesteringen gestaag worden ingelopen. Het betreft vooral een investering in functionaliteit en om te voorkomen dat de ‘kwaliteit’ door de bodem zakt. De beeldkwaliteit zal iets teruglopen, behalve op spelen, banken en afvalbakken. Dit is te danken aan de vervangingen. Een overzicht van de beeldkwaliteit in dit scenario per gebied vindt u in tabel 25. Deze beperkte inhaalslag vertaalt zich tevens in een toename van de kwaliteit voor recreatie, economie en bedrijvigheid. De investering in duurzaamheid is beperkt. Met slimme maatregelen wordt in een gestaag tempo de biodiversiteit versterkt. Evenals de overige duurzaamheid door het vervangen van de huidige openbare verlichting door Ledverlichting. In dit scenario toont Renswoude zich als een goed rentmeester doordat voorkomen wordt dat grote kapitaalintensieve vervangingen verder achterop raken.
De kleinere achterstallige vervangingsinvesteringen, die zeer zichtbaar zijn, worden vlotter opgepakt. Verbeteringen worden gerealiseerd door slim werkzaamheden en ambities te koppelen.
IBOR Renswoude
40
17 september 2021
Renswoude beheer Openbare Ruimte
CONSERVEREND
B
WATER
A-B
B
CIVIELE KUNSTWERKEN
A-B
OPENBARE VERLICHTING
Sportvelden
GROEN
Buitengebied
B
Woonwijk
B
A-B B-C B
3-3-2021 A-locaties
Bedrijventerreinen
A-B
Renswoude beheer Openbare Ruimte
HUIDIGE KWALITEIT
A
B-C B B-C A-B
B
C
nvt
B
B-C
nvt
A
B
nvt
A
B-C A B-C A
B
B
nvt
OPENBARE VERLICHTING
A
B
B
B
B
nvt
B
SPORTVELDEN
nvt B-C nvt
nvt
nvt
A-B
B-C
nvt
MEUBILAIR
A
B-C A-B
B
A-B
nvt
B-C
nvt
REINIGING
A
B-C A-B
B
B
nvt
Sportvelden
Woonwijk
VERHARDING
Scenario
Buitengebied
Onderhoud type
A-locaties
3-3-2021
Onderhoud type
B-C
nvt
VERHARDING
B-C
nvt
GROEN
A
B
B-C
nvt
WATER
A
B
B
B-C
nvt
CIVIELE KUNSTWERKEN
A-B
B
B
B-C
nvt
SPORTVELDEN
nvt
nvt
nvt
nvt
MEUBILAIR
A-B
B
B
REINIGING
A
B
B
Bedrijventerreinen
Scenario
Tabel 25. Haalbare beeldkwaliteit met het budget in het scenario 'Conserverend'.
Hoofdpunten ➢ Het benodigde budget t.o.v. budget 2021 van € 1,164 miljoen per jaar is toereikend om deze kwaliteit te waarborgen. ➢ De noodzakelijke investeringen worden in 10 jaar weggewerkt. ➢ De beeldkwaliteit is ‘basis-plus’ met A/B-kwaliteit op A-locaties, buitengebied B/C kwaliteit en overig B Woongebieden en Bedrijfsterreinen. ➢ De kwaliteit gaat licht achteruit, maar voor het beeld is dit aanvaardbaar. ➢ Het effect op de ambities is licht positief.
Kosten Met een model zijn de kosten van dit scenario berekend. De gegevens die zijn gebruikt in het model zijn specifiek voor Renswoude, met de beheerobjecten en beheerkosten van Renswoude. Meer details van de berekening vindt u in bijlage 2. Beheerplan gemeente Renswoude Investering en kapitaalslasten Scenario Investering 2021-2025 Verwachte investering 2026-2030 Totaal investering 2021-2030
Investering 2021-2030 Conserverend € 2.566.000 € 1.490.000 € 4.056.000
Kapitaalslasten per jaar 2021-2025
€ 238.000
Kapitaalslasten per jaar 2026-2030
€ 246.000
Tabel 26. Investeringen voor het bekostigen van achterstanden en de kapitaalslasten per jaar voor afschrijven over een langere periode.
De investeringen voor de noodzakelijk voorzieningen en het op de gewenste kwaliteit houden van de investeringen bedragen in de periode 2021-2025 € 2.566.000 (tabel 26). De grootste investeringen vinden de eerste 5 jaar plaats (buitenwegen). Deze investeringskosten worden over een langere periode verdeeld, waardoor de kapitaalslasten per jaar in de periode 2021-2025 gemiddeld uitkomen IBOR Renswoude
41
17 september 2021
op € 238.000 (tabel 26). Op langer termijn gaan de gemiddelde kapitaalslasten naar € 229.000 per jaar, zie grafiek Investering versus Kapitaalslasten. Vanaf 2026 valt de inrichting sportvelden vrij (aanleg 2010).
Figuur 4. Investeringen en kapitaalslasten scenario Conserverend 2021 - 2030.
In dit scenario is € 656.000 nodig voor het fysieke onderhoud en € 225.000 aan beheerkosten. Samen met de kapitaalslasten voor vervanging levert dit het benodigde budget van € 1.147.000 per jaar voor de periode 2021-2025. Dit is per jaar € 17.000 minder dan het budget 2021. Zie tabel 27. Vanaf 2026 zal door de toenemende kapitaalslasten dit overschot vervallen. Meer details van de doorrekening bijlage 2. Beheerplan gemeente Renswoude Jaarlijkse kosten 2021-2025 Scenario Benodigd onderhoud per jaar Gemiddelde kapitaalslasten 2021-2025 Beheerkosten Gemiddelde kosten per jaar 2021-2025
Conserverend € 656.000 € 238.000 € 253.000 € 1.147.000
Beschikbaar budget 2021
€ 1.164.000
Overschot op de IBOR-begroting
€ 17.000
Tabel 27. Jaarlijkse gemiddelde kosten 2021-2025 voor onderhoud en de kapitaalslasten voor inlopen achterstanden in het scenario 'Conserverend'.
Indien per jaar wordt beoordeeld dan fluctueren de kosten per jaar. Ten opzichte van het gemiddelde is er in 2021 -2025 een licht overschot. Door Beheerkosten (gepland onderzoek) en stijgende kapitaalslasten worden het verschil genivelleerd.
IBOR Renswoude
42
17 september 2021
In dit scenario wordt gestreefd naar een openbare ruimte die voldoet aan de basiskwaliteit met extra aandacht voor de A-locaties. Die worden onderhouden op niveau A/B. De beeldkwaliteit die daar bij hoort is weergegeven in tabel 25. Dit ligt dicht bij de beeldkwaliteit die nu wordt ervaren.
Effecten Het effect van de keuzes in dit scenario op de ambities die de gemeente stelt voor de openbare ruimte vallen positief uit. Door de nette uitstraling wordt het wooncomfort als positief ervaren. Ook het effect op recreatie, economie en bedrijvigheid is licht positief. Door meer onderhoud van groen en infrastructuur zijn er meer kansen om verduurzaming tegelijk op te pakken. De keuze voor het scenario ‘conserverend’ zorgt voor minder risico op kapitaalsvernietiging. De positieve uitwerking en de kansen voor een financieel en ecologisch duurzame aanpak zorgen voor goed rentmeesterschap. Ambitie openbare ruimte
Wooncomfort Recreatie, economie en bedrijvigheid Duurzaamheid Rentmeesterschap
Verandering t.o.v. huidige situatie in scenario ‘conserverend’ 0/+ 0/+ 0/+ +
Tabel 28. Effect van dit scenario op de ambities van de gemeente voor de openbare ruimte.
Verharding ➢ Beeldkwaliteit op niveau B; A-locaties op kwaliteit A/B; Buitengebied B/C. ➢ Achterstallig onderhoud in asfaltwegen wordt binnen 10 jaar teruggebracht tot maximaal 2 jaarbudgetten voor de reguliere vervangingsinvesteringen (2 jaar achterstand). ➢ Regulier meelopen met grootschalige vervanging met riolering (herstraten met nieuw materiaal en nieuw profiel). ➢ Reguliere vervangingsinvesteringen realiseren. Groen ➢ Beeldkwaliteit op niveau B; A-locaties op kwaliteit A/B, buitengebied op niveau B/C. ➢ Investeren in meer biodiversiteit op een wijze waarmee beheerkosten niet toe nemen. Wel zijn er eenmalige herinrichtingskosten. ➢ Investeringen in biodiversiteit richten op het beperken van de overlast Eikenprocessierups. ➢ Investeren in biodiversiteit door mee te lopen bij alle andere groene transformaties indien neutraal resultaat voor lasten in dagelijks beheer. ➢ Transformeren/vernieuwen van groen op plekken waar aantoonbaar sprake is van verslechterde beeldkwaliteit door veroudering of vitaliteitsverlies. ➢ Transformaties groen meelopen met noodzakelijke vervangingen verharding. Water ➢ Beeldkwaliteit op niveau B; A-locaties op kwaliteit A, buitengebied op niveau B/C. ➢ Vervangingsinvesteringen volgen conform het onderzoeksrapport “Inspectie en meerjarenplanning kunstwerken.” ➢ Baggeren realiseren conform periodieke inspecties.
IBOR Renswoude
43
17 september 2021
Civiele Kunstwerken ➢ Beeldkwaliteit op niveau B; A-locaties op kwaliteit A, buitengebied op niveau B/C. ➢ Groot onderhoud conform het onderzoeksrapport “Inspectie en meerjarenplanning kunstwerken”. ➢ Noodzakelijke vervangingsinvesteringen realiseren. Openbare verlichting ➢ Armaturen vervangen voor Ledverlichting op masten met een restlevensduur groter dan 10 jaar. ➢ In 2021 zijn masten ouder dan 40 jaar en alle armaturen ouder dan 20 jaar vervangen. ➢ De vervangingen gaan samen op met de vervanging van riolering, verharding, meubilair en wegmarkering. ➢ Beeldkwaliteit B, A op A-locaties A/B, buitengebied verzorgend B/C / technisch op B. Sportvelden ➢ Revitalisering 4 tennisbanen en 2 kunstgrasvoetbalvelden. ➢ Toplaagrenovatie van kunstgrasvoetbalveld. ➢ Toplaagrenovatie van 4 tennisbanen. ➢ Geen onderscheidend scenario mogelijk, sportvelden dienen aan de functionele eisen te voldoen; standaard op B. Straatmeubilair, speelvoorzieningen en bebording ➢ Banken, prullenbakken en speeltoestellen op beeldkwaliteitsniveau B, behoudens A-locaties A/B. ➢ Gewenste functionele kwaliteit speeltoestellen, banken en prullenbakken inventariseren ➢ In een periode van 10 jaar gebiedsgericht realiseren van functionele kwaliteitsslag in speeltoestellen, banken en prullenbakken ➢ Deze vervangingen gaan samen op met de vervanging van bebording, riolering, verharding en wegmarkering.
Reiniging ➢ Beeldkwaliteit A-locaties A, buitengebied op B/C en overige gebieden niveau B
6. Conclusie en advies Het scenario Conserverend geeft een beeld van de keuzes die voorliggen in het beheer van de openbare ruimte in Renswoude voor de komende 5 jaar. Omdat er grote investeringen voorliggen, is er financieel gekeken naar de periode 2021-2030. Het scenario Conserverend, dat gebaseerd is op het budget 2020, is het uitgangspunt. De investeringen zijn nodig voor vervangingen en renovaties. Vooral in de eerste 5 jaar veel investeringen noodzakelijk om de voorziening heel en veilig te houden (met name de buitenwegen). In volgende grafiek zien we de investeringen en de kapitaalslasten.
IBOR Renswoude
44
17 september 2021
Figuur 5. Gemiddelde investeringen/ kapitaalslasten per jaar, 2021 - 2030. De kapitaalslasten zijn bij investeringen bepalend voor de exploitatierekening. Kapitaalslasten zijn de afschrijvingen per jaar plus de rente (gesteld op 1% tot en met 2020; vanaf 2021 is de rentevoet gesteld op 0,4% ). In de volgende grafiek zien we de investeringen van het scenario. De jaarlijkse kosten bestaan uit de kapitaalslasten en de kosten van verzorgend en technisch onderhoud. Deze totaalbedragen zijn in onderstaande grafiek aangegeven.
Figuur 6. Gemiddelde exploitatiekosten per jaar, 2021 - 2030.
IBOR Renswoude
45
17 september 2021
Conclusie Ambitie openbare ruimte
Conserverend
Beeldkwaliteit Noodzakelijke investeringen (jaar) Wooncomfort Recreatie, economie en bedrijvigheid Duurzaamheid Rentmeesterschap Jaarlijkse gemiddelde kosten (beheer + lasten vervanging) 2021-2025 Verschil met huidig jaarlijks budget 2021 (2021-2025)
B+ 10 0/+ 0/+ 0/+ + € 1,147 miljoen
Vervangingsinvesteringen 2021-2025 (miljoen) Kosten lasten vervanging (relatief)
€ 2,566 miljoen 20%
€ 0,017miljoen
Tabel 29. Consequenties op beeldkwaliteit, achterstanden, ambities en financiën.
Op dit moment wordt de openbare ruimte in Renswoude ervaren op niveau A-B. Om deze ervaring te kunnen blijven bieden komt het scenario ‘conserverend’ de beste papieren. Met deze opzet zorgt dit scenario ‘Conserverend’ er daarnaast voor, dat er gewerkt kan worden aan de gestelde ambities en door meer anticipatie in vervangingen het risico op kapitaalsvernietiging wordt verlaagd. Dit scenario vergt echter wel op termijn extra middelen. Dit scenario is daarom een aantrekkelijke optie om het huidige beeld te behouden en vooruit te kunnen kijken op de ambities. Wanneer de prioriteit ligt bij het financieel gezond houden en behouden van de belevingskwaliteit van de openbare ruimte, dan is het scenario ‘Conserverend’ de juiste keuze. In dit scenario zal de beleving van de openbare ruimte gelijk blijven aan de huidige beleving. Ook biedt het kansen om opgaven in duurzaamheid en aantrekkelijkheid van het dorp te koppelen aan andere grote opgaven. Denk aan afkoppelen riolering. Het risico op Figuur 7 Jaarlijkse kosten onderhoud en kapitaalslasten investeringen. kapitaalsvernietiging is gering Vervangingen worden over een periode van 10 jaar opgepakt. De openbare ruimte zal technisch weer op orde zijn, de woongebieden gaan naar een acceptabele basiskwaliteit.
Basiskwaliteit is een niveau dat door veel vergelijkbare gemeenten wordt nagestreefd in de openbare ruimte en ook daarom een verantwoorde keuze. De noodzakelijke investeringen worden in 10 jaar uitgevoerd. Dit scenario is ten opzichte van het budget 2020 neutraal. Dit scenario is daarom een goede balans tussen het blijven bieden van een nette openbare ruimte en het behoudend omgaan met financiële middelen.
IBOR Renswoude
46
17 september 2021
Advies: stappen om te komen tot scenario Conserverend Door de opgave voor de gemeente Renswoude om een inhaalslag te maken in de vervangingsachterstanden, blijft er minder geld over voor het onderhouden van de openbare ruimte op een hoog niveau. Daarom is in de afgelopen periode vooral gekeken naar de noodzaak van de investeringen. Binnen het gelijke budget van 2020 ligt er nu een advies om de belevingskwaliteit redelijk op het huidige niveau te houden en kapitaalsvernietiging tegen te gaan. ➢ Differentiatie in beeldkwaliteit (beleving) moet binnen de organisatie worden geïmplementeerd ➢ Met de inwoners en bedrijven dient te worden gecommuniceerd over veranderingen in kwaliteit. ➢ Inzichtelijk maken van bepaalde onderdelen om nut en noodzaak vast te leggen, denk aan beleid ten aanzien van spelen, maar ook wijzigingen van de openbare ruimte ten gevolge van klimaat. Om de kwaliteit langdurig te behouden is een aantal mitigerende maatregelen mogelijk. ➢ Wanneer de openbare ruimte bij het niet uitvoeren van bepaalde onderhoudsmaatregelen toch schoon, heel en veilig blijft kan er voor gekozen worden om deze maatregelen niet uit te voeren. Dit betreft met name de herstructurering/omvorming van groenvoorzieningen. ➢ De omvang van het areaal kan op onderdelen verkleind worden.
Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan verkleining van het (relatief grote) aantal speelvoorzieningen of het terugbrengen van het aantal tennisbanen van vier naar drie ➢ Er kunnen gebruiksbeperkingen ingesteld worden voor bepaalde objecten in de openbare ruimte om zo de levensduur te vergroten. Bijvoorbeeld het beperken van het gebruik van een aantal asfaltwegen in het buitengebied voor alleen bestemmingsverkeer of het verbieden van zwaar verkeer over bepaalde bruggen. Voor dit scenario geldt als uitgangspunt de huidige areaalomvang en het huidige gebruik van de infrastructuur. Er is dus nog geen rekening gehouden met deze mitigerende maatregelen. Daarnaast kan de dekking van een beperkt aantal beheer- en onderhoudswerkzaamheden wellicht bestaan uit subsidiebijdragen. Bijvoorbeeld werkzaamheden in het kader van het verbeteren van de verkeersveiligheid. Met deze potentiële meevaller is vooralsnog geen rekening gehouden, ook omdat het aandeel hiervan naar verwachting relatief klein is en subsidie bovendien incidenteel is. Vanwege het grote aantal opgaven waarmee de gemeente momenteel te maken heeft en in het licht van de toenemende druk op de financiële middelen vinden wij het op dit moment niet reëel om duurdere scenario's te adviseren.
Voorstel is daarom om het scenario Conserverend (financieel) jaarlijks te toetsen, gezien door de kapitaalslasten op termijn druk wordt gelegd op de begroting. Hiermee moet ook rekening worden gehouden met de hiervoor genoemde opties en de huidige begroting. Een keuze voor dit scenario, betekent dat er in de periode 2021-2025 € 2,565 miljoen geïnvesteerd wordt in het inlopen van vervangingsachterstanden. Doordat de kosten van de vervangingen worden gespreid is er de eerste jaren een rekenkundig overschot. Vanaf 2023 nemen de kapitaalslasten toe, waardoor het overschot verdwijnt.
IBOR Renswoude
47
17 september 2021
Bijlage 1: Rapportage schouw van de openbare ruimte Inleiding Voor het opstellen van dit IBOR-plan voor de gemeente Renswoude was het van belang te inventariseren welke beeldkwaliteit op dit moment gehaald wordt. Daarom is de openbare ruimte beoordeeld op basis van de in Nederland alom gehanteerde CROW-inspectiemethodiek. Hierbij worden de locaties beoordeeld op een schaal van A+ tot en met D. De meting in de gemeente Renswoude is uitgevoerd in juni 2019 door twee schouwers van Cyber Adviseurs/iFocus op basis van de CROW-systematiek. De methode van de metingen kenmerkte zich door de volgende punten: -
Er is gemeten op 37 meetlocaties, waarvan 16 in het buitengebied lagen en 21 binnen de dorpskern Renswoude, om een representatief beeld te krijgen. De meetlocaties hebben een omvang van 100 bij 100 meter. Binnen de meetlocatie is per beeldmeetlat de laagste kwaliteit bepalend voor de score (CROW). Er zijn 47 beeldmeetlatten gebruikt in de beheergroepen groen, meubilair, verharding, water en civiele kunstwerken. Groen is uitgesplitst in beplanting, bomen en gras en kruidachtigen. Alle 47 gebruikte beeldmeetlatten per categorie zijn op de volgende pagina’s te vinden.
De bijlage start met een toelichting op de meetsystematiek. Vervolgens zijn de resultaten toegelicht en is aangegeven in welke mate achterstanden zijn of bijzonderheden zijn aangetroffen. De bijlage sluit af met aanbevelingen.
Beeldsystematiek Meetlatten CROW Om een objectieve beoordeling te kunnen geven van de kwaliteit van de openbare ruimte is de beeldsystematiek toegepast. Deze door het CROW ontwikkelde systematiek hanteert vijf kwaliteitsniveaus voor de beoordeling van de kwaliteit van arealen. De niveaus lopen van zeer hoog (A+) tot zeer laag (D), zoals weergegeven in Figuur 12. Voor het bepalen van ambities worden alleen niveaus A, B en C gebruikt. A+ is een opleveringskwaliteit die in de
praktijk moeilijk is vast te houden. Niveau D wordt gebruikt om aan te geven dat niveau C niet is gehaald en kan niet als ambitie worden gebruikt. Alle niveaus kunnen in de praktijk worden aangetroffen. A+ Zeer hoog Nagenoeg ongeschonden, nieuwstaat, geen schade
CROW 5 kwaliteitniveaus B Basis
A Hoog Mooi en comfortabel, zeer beperkte schade
C Laag
D Zeer laag
Kapitaalvernietiging, uitlokking Onrustig beeld, discomfort of Functioneel en sober, beperkte van vernieling, functieverlies, enige vorm van hinder, schade schade juridische aansprakelijkstelling komt voor of sociale veiligheid.
Figuur 8. Vijf kwaliteitsniveaus volgens de beeldsystematiek.
Voor verschillende soorten arealen zijn meetlatten gedefinieerd die voor het type areaal vereisten weergeven voor het voldoen aan een bepaald onderhoudsniveau. Een voorbeeld van een meetlat vindt u in Figuur 13. Het gaat in dit geval om een meetlat voor de bevuiling van lichtmasten. Deze meetlat is onderdeel van het bepalen van het kwaliteitsniveau van verlichting binnen de beheergroep meubilair. Als een object voldoet aan de eisen die binnen een beeldmeetlat gelden voor Figuur 9. Voorbeeld van een beeldmeetlat met eisen voor het voldoen aan een bepaald niveau.
IBOR Renswoude
49
17 september 2021
niveau B, dan scoort het areaal een B voor die beeldmeetlat. In het voorbeeld zal een lichtmast die minder dan 20% maar meer dan 10% bevuild is een Cscore krijgen.
Resultaten Meetresultaten De resultaten van de meting vindt u in enkele grafieken en tabellen met toelichting. Er is uitgegaan van een B-ambitie, waarbij 90% van de beeldmeetlatten aan de beeldkwaliteit B voldoen. Aan deze ambitie wordt op dit moment net niet voldaan.
Figuur 10. Gemeten beeldkwaliteit over heel Renswoude.
Zoals te zien is aan de ambitie per beheergroep zijn er ook groepen die hoger scoren dan het ambitieniveau B. De gemiddelde beeldkwaliteit wordt omlaag gehaald door waterlot, wat snel opgelost kan worden in een onderhoudsronde, en de verharding in het buitengebied, wat al op de agenda staat voor vervanging. Op de overige beheergroepen wordt op of boven het ambitieniveau gescoord.
IBOR Renswoude
50
17 september 2021
Tabel 30. Vergelijking ambitie en meting beeldkwaliteit per gebied en categorie in Renswoude.
Als gekeken wordt naar de scores per beheergroep die niet uitgesplitst zijn naar gebied, dan zijn er geen D-scores en is er maar één C-score, namelijk wat betreft waterlot. Aan deze twee grafieken is te zien dat er over alle beheergroepen en gebieden zeer veel A-scores zijn. Dit zijn er substantieel meer dan bij andere gemeente die een B-niveau aanhouden als ambitieniveau.
Conclusie Overwegend voldoet minimaal 90% van de beheerobjecten minimaal aan kwaliteitsniveau B. Binnen de beeldkwaliteitsschouw vielen enkele zaken in negatieve zin op. Binnen het groen is in 3 typen (Bosplantsoen, bodembedekkers en heesters) relatief veel overgroei over de rand waargenomen. Ook is het snoeibeeld van zowel de gesloten hagen als de heesters slordig. Tevens is er een opvallend groot aantal bomen waar waterlot (wildgroei van takken bij de wortel of op de stam) waargenomen. Al deze schadebeelden zijn echter verklaarbaar door het moment van schouwen, dat was medio juni. Op dat moment is er altijd een achterstand doordat het groen in de voorliggende weken snel groeit.
IBOR Renswoude
51
17 september 2021
Bij de verharding is relatief veel onkruid en veegvuil waargenomen. Ook zijn er veel zichtbare reparaties en is de wegmarkering op verschillende plaatsen niet meer afdoende. Daarnaast zijn er veel rafelingen zichtbaar op dicht asfalt, voornamelijk in het buitengebied. Onderstaande foto’s zijn voorbeelden van bovenstaande observaties. De markeringen (zie bijvoorbeeld foto hieronder linksboven) zijn in 2020 opgefrist. Voor het meubilair geldt dat er op twee meetlocaties binnen de bebouwde kom meerdere schadebeelden gemeten zijn. Het gaat hierbij vooral om deuken, scheefstand en graffiti, zoals hieronder te zien is. In het buitengebied zijn relatief veel schadebeelden van het meubilair gemeten. Ook hier zijn veel deuken, gaten en scheefstand te zien. Voor de precieze resultaten per beeldmeetlat verwijzen we u door naar de volgende pagina’s.
IBOR Renswoude
52
17 september 2021
Meetresultaten gebruikte beeldmeetlatten
IBOR Renswoude
53
17 september 2021
IBOR Renswoude
54
17 september 2021
IBOR Renswoude
55
17 september 2021
IBOR Renswoude
56
17 september 2021
Bijlage 2: Financiële doorrekening Deze bijlage bevat een beschrijving van de gebruikt methode voor de in hoofdstuk 5 gepresenteerde financiële doorrekening en geeft een gedetailleerd overzicht van de resultaten van de berekeningen. De bijlage gaat in op de beheerbudgetten die nodig zijn om de beheerdoelstellingen van de in hoofdstuk vier beschreven scenario’s te realiseren en vergelijkt deze met de beschikbare budgetten. Daarbij wordt bij de beheerbudgetten onderscheid gemaakt in: -
Benodigde budgetten voor regulier onderhoud Benodigde budgetten voor vervanging
Uitgangspunten Algemeen De benodigde beheerbudgetten zijn berekend op basis van de bekende areaalgegevens, uurtarieven uitvoerend personeel en derden, maatregelpakketten en eenheidsprijzen materialen, materieel en werkhandelingen. De maatregelpakketten en eenheidsprijzen zijn gebaseerd op landelijk erkende normen en marktprijzen. Deze zijn aangepast op de objectieve specifieke uitgangspunten van de gemeente Renswoude, zoals de grondslag, bepaalde uitvoeringsmethoden (o.a. maaimethodes, onkruidbestrijdingsmethode) en vervuilingssnelheid. De berekening omvat de kosten die gemaakt worden voor het dagelijks onderhoud (voornamelijk verzorgend) en de kosten voor groot onderhoud (voornamelijk technisch) en vervanging. De kosten voor vervanging zijn inclusief jaarlijkse reserveringen voor het vervangen van een object. Op deze manier worden de totale kosten van het onderhoud van objecten berekend: de life cycle costs. Voor deze berekening zijn de objecten (het areaal) van de gemeente Renswoude gebruikt. De berekening van de life cycle costs van voorzieningen is een theoretische calculatie uit het Impact online kostenmodel, aangevuld met activiteiten en budgetten die specifiek zijn voor Renswoude. Voor elk kwaliteitsniveau (A+, A, B, C en D) en voor elke voorziening zijn eenheidsprijzen berekend op basis van de werkpakketten en de huidige situatie.
Het kostenmodel is gebruikt om te berekenen wat
Figuur 11. Methode calculatie
IBOR Renswoude
57
17 september 2021
de beheerkosten zijn bij de na te steven kwaliteitsniveaus. De volgende figuur geeft calculatiemethode weer. Proces doorrekening Het kostenmodel gaat uit van eenheidsprijzen die zijn gebaseerd op de gemiddelde kosten per jaar voor een beheeronderdeel. De eenheidsprijzen vermenigvuldigd met het areaal geeft het totaal benodigde budget om de voorzieningen op een bepaald niveau te onderhouden. Het is een theoretische calculatie die uitgaat van een homogene kwaliteit en leeftijd van het te onderhouden areaal. Het gaat niet uit van achterstanden, die er in de praktijk wel degelijk zijn. Jaarlijks kunnen de kosten variëren omdat kwaliteit niet statisch is. Door allerlei invloeden neemt de kwaliteit in de loop van de tijd af. Bijvoorbeeld door gebruik, materiaalveroudering en weersinvloeden. Dit heeft invloed op de urgentie van vervanging. Een weg kan bijvoorbeeld enkele rafelingen of lengtescheuren bevatten, maar nog prima functioneren. Bij een langere vorstperiodes bestaat de kans dat de wegen dusdanig in kwaliteit achteruitgaan en vervanging dringend noodzakelijk wordt. De snelheid waarmee dit gebeurt, is verschillend per beheercategorie. Een stalen brug gaat bijvoorbeeld langer mee dan een houten bruggetje.
Om dit te beheersen zijn op gezette tijden technische inspecties noodzakelijk en is toepassing van de principes van Assetmanagement (onderhoud uitvoeren wanneer dat noodzakelijk is voor het doel) noodzakelijk. Bij (her)inrichting wordt geïnvesteerd. Daarna vindt onderhoud plaats en aan het eind van de levenscyclus moet er opnieuw een investering plaatsvinden. Tijdens de levenscyclus vindt dus continu dagelijks of klein onderhoud plaats en planmatig groot onderhoud om de technische kwaliteit weer op peil te krijgen dan wel zo lang mogelijke duurzaam in stand te houden. Investeringen in vervanging worden eens in de zoveel jaar gedaan. De kosten en omloopsnelheid zijn verschillend per beheeronderdeel. Een reconstructie van een weg kost bijvoorbeeld meer dan het vervangen van een boom. Een weg schrijft sneller af dan een boom. Al deze kosten samen vormen de kosten voor de gehele levenscyclus, de life cycle costs. De theoretische berekeningen geven de life cycle costs per jaar weer. Theoretisch zijn die elk jaar gelijk. In paragraaf 5.6 Investeringsplan zal verder worden ingegaan op de investeringen van de komende periode. Uitgangspunten vervanging Iedere voorziening (bijvoorbeeld: sierheester, lichtmast, elementenverharding) kent een andere levensduur of afschrijvingsperiode. Deze afschrijvingstermijnen zijn gebaseerd op landelijke normen.
Aan de hand van de levensduur wordt per beheervoorziening de jaarlijkse reservering voor vervanging bepaald. Rekenvoorbeeld vervangen boom in bebouwde kom: -
Levensduur van 50 jaar; Het vervangen van 1 boom kost ca. € 350,- (arbeid, materieel en materiaal); In Renswoude staan circa 1.800 bomen, waarvan circa 50% in de bebouwde kom; Totale investering voor vervanging van alle bomen in de bebouwde kom komt hiermee op circa 0,315 miljoen euro; Gedeeld door 50 jaar is dit € 6.300 per jaar aan theoretische vervangingsbehoefte voor bomen in de bebouwde kom.
IBOR Renswoude
58
17 september 2021
Benodigd vervangingsbudget in theorie Voor elk beheeronderdeel in Renswoude is een berekening uitgevoerd om de theoretische vervangingsbehoefte te bepalen. Samen met de beheerkosten vormt de theoretische vervangingsbehoefte de life cycle costs. Benodigd vervangingsbudget in de praktijk In de praktijk schommelt de vervangingsbehoefte jaarlijks. Deze schommeling heeft onder andere te maken met de mate waarin in het verleden nieuwe voorzieningen zijn aangelegd. Denk aan aanleg van grootschalige woonwijken in een beperkte periode. Ook de gebruiksdruk of verandering van gebruik heeft invloed op de hoogte van de benodigde investering op een bepaald moment. Daarnaast heeft de wijze waarop het dagelijks en groot onderhoud zijn geregeld invloed op het vervangingsmoment. Bij uitstel van vervanging zal langer en aanvullend dagelijks onderhoud en groot onderhoud nodig zijn om de kwaliteit op een acceptabel peil te houden. Andersom zal bij het achterblijven van dagelijks en groot onderhoud (‘verwaarlozing’) eerder vervanging nodig zijn. Er is daarom een duidelijke relatie aanwezig tussen dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervanging.
Grafiektitel
vervanging theorie vervanging praktijk
Voorbeeld theoretische vervangingsbehoefte in relatie tot de vervanging in de praktijk
Het jaar van aanleg en de vervangingscyclus zijn dus belangrijke basisgegevens om een eerste indicatie te maken voor een praktijkgerichtere benadering van het vervangingsbudget voor de lange termijn. Technische inspecties geven vervolgens inzicht in de daadwerkelijke benodigde vervanging voor de korte termijn. Bij achterstanden zal vanuit veiligheid en functionaliteit de vervanging sneller moeten plaatsvinden.
Beschikbare middelen In de huidige exploitatiebegroting voor het onderhoud van de gemeente Renswoude is een aantal beheeronderdelen specifiek benoemd. De beschikbare financiële middelen voor het uitvoeren van het dagelijks en groot onderhoud IBOR bedragen circa € 665.000, inclusief uitvoeringsgerichte personeelslasten (eigen personeel), maar ook inhuur derden. In de onderhoudsexploitatie zijn ook beheerkosten (interne organisatie, advieskosten, belastingen en verzekeringen opgenomen, zodat de totale onderhoudsexploitatie op € 937.000 komt. Als we huidige afschrijvingen en voorzieningen meenemen is het budget € 1.164.000.
IBOR Renswoude
59
17 september 2021
BESCHIKBAAR 2021 IBOR TAALVELD
BEHEERCATEGORIE
ONDERHOUD EXPLOITATIE incl. personeel uitvoerend
ONDERHOUD LEVERING DERDEN
EIGEN PERSONEEL UITVOERING
VASTE LASTEN - AFSCHRIJVING BEHEERKOSTEN + RENTE
534.020 354.700 77.020 11.400 36.990 26.160 27.750 415.540 26.030 16.250 69.380 217.590 83.250 3.040 43.300 41.810 41.810 128.920 9.470 119.450 1.040 1.040
€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €
426.380 282.270 53.770 11.400 36.990 14.200 27.750 458.840 26.030 16.250 69.380 217.590 83.250 3.040 43.300 30.100 30.100 20.890 940 19.950 1.040 1.040