Raadsvoorstel vaststelling afwegingskader functieveranderingsbeleid

Raadsvoorstel

Nummer: 592167/592747 Behandeld door: M.H.T. Jansen Datum: 9 juli 2024

Onderwerp: Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024

Geachte raad, Samenvatting: Uw raad wordt voorgesteld het Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024 Regio Foodvalley/Regio Amersfoort vast te stellen als basisinstrumentarium voor functieveranderingen in het landelijk gebied in de regio’s Foodvalley en Amersfoort. Inleiding De afgelopen jaren is binnen het VAB-programma van Regio Foodvalley gewerkt aan een tweetal deelprojecten. Eén van deze deelprojecten betreft de “beleidsmatige samenwerking en visievorming functieverandering”. In 2021 heeft er een evaluatie plaatsgevonden van het huidige functieveranderingsbeleid 2016 van de Gelderse gemeenten binnen de Regio Foodvalley. Daarnaast is er vanuit de Utrechtse gemeenten van de Regio Foodvalley en Regio Amersfoort de wens om meer kaders op te stellen voor hoe om te gaan met Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB). Gezien de vergelijkbare problematiek met VAB en de overeenkomsten wat betreft landschapstypen en te behalen ruimtelijke kwaliteit, is besloten om de regionale samenwerking uit te breiden met de Utrechtse gemeenten. Deze samenwerking heeft geresulteerd in het afwegingskader dat nu voorligt. Het afwegingskader gaat uit van een gemeenschappelijke basis voor de sloopmetersystematiek, groencompensatie, voorwaarden voor herbestemming en de kwaliteitsverbetering van het landelijk gebied. Daarnaast biedt het afwegingskader mogelijkheden voor eigen lokale uitwerkingen.

Het afwegingskader betreft een instrument en is niet een ruimtelijke visie. In Renswoude is daarom gekozen om voor het landelijk gebied een visie op te stellen, waarin wel keuzes gemaakt gaan worden waar iets wel of waar iets juist niet wenselijk is. Uiteraard binnen de speelruimte die ook het provinciaal beleid ons biedt. Een ruimtelijke visie op het landelijk gebied van Renswoude zal de volgende stap zijn, waarbij momenteel samen met Woudenberg en Leusden gesprekken met bureaus gevoerd worden om inzicht te krijgen in de benodigde middelen. Uiteindelijk moet deze ruimtelijke visie ook weer input zijn voor het uiteindelijk op te stellen omgevingsplan. Het omgevingsplan zelf is veel omvangrijker, want daarbij zal ook weer op perceelsniveau bekeken moeten worden wat een passende bestemming (onder de Omgevingswet heet dat “evenwichtige toedeling van functies aan een locatie”) is. Gestelde kaders  Bestemmingsplan Buitengebied 2010/herziening 2013  Omgevingsvisie 2018-2030

Pagina 1 van 4



Bestemmingsplan Parapluherziening parkeren, woningsplitsing en kamergewijze verhuur

Beoogd effect Het Afwegingskader geeft een basissystematiek voor berekening, registratie en inzetbaarheid van sloopmeters in het landelijk gebied. Op deze manier wordt gewerkt aan een economisch en sociaal vitaal landelijk gebied met versterkte ruimtelijke kwaliteit, doordat (initiatieven voor) bedrijfsbeëindigingen kunnen worden gefaciliteerd en in plaats daarvan woon- en werkfuncties kunnen worden toegevoegd. De ruimte voor gemeentelijke uitwerkingen stellen de deelnemende gemeenten in de gelegenheid om zelf aanvullende keuzes te kunnen maken die passen bij de lokale situatie. Argumenten 1.1 Met het afwegingskader worden de uitgangspunten voor het functieveranderingsbeleid van de deelnemende gemeenten gelijk getrokken De uitgangssituatie is voor de Gelderse gemeenten en de Utrechtse gemeenten anders. In de Gelderse gemeenten van de Regio Foodvalley is al vanaf 2008 functieveranderingsbeleid van kracht met een samenwerking tussen gemeenten op het gebied van registratie en inzet van sloopmeters. In de Utrechtse gemeenten wordt functieverandering tot nu toe voornamelijk toegepast door middel van maatwerk. Met dit afwegingskader wordt een gemeenschappelijke basis gelegd, waarbij de uitgangspunten voor functieverandering gelijk zijn voor alle deelnemende gemeenten.

Dit gemeenschappelijk kader biedt meer rechtszekerheid voor zowel initiatiefnemers, gemeenten als andere belanghebbenden. Hiermee wordt voorkomen dat alle initiatieven met maatwerk worden uitgevoerd. 1.2 Het bestaande Gelderse beleid is geëvalueerd Het huidige Regionale beleid ‘Functieverandering Regio Foodvalley 2016’ is geëvalueerd. De uitkomsten van deze evaluatie zijn betrokken bij de opstelling van het nu voorliggende afwegingskader. Voor de actualisatie van het functieveranderingsbeleid is het bestaande Gelderse beleid als uitgangspunt gebruikt. Op een aantal onderwerpen zijn beleidsaanpassingen doorgevoerd om het beleid toekomstbestendig en flexibeler te maken. Daarnaast biedt het afwegingskader haakjes om het beleid gemeentespecifieker te maken. 1.3 Het afwegingskader functieveranderingsbeleid zorgt voor meer ruimtelijke kwaliteit en flexibiliteit in het landelijk gebied Ruimtelijke kwaliteitswinst staat altijd voorop en dat betekent sloop van bebouwing, landschappelijke inpassing van ontwikkelingen en bredere landschappelijke versterking. Bij volledig stoppen biedt het afwegingskader onder voorwaarden mogelijkheden van functieverandering naar ‘wonen’ of ‘werken’. Bij gedeeltelijke beëindiging biedt het afwegingskader onder voorwaarden mogelijkheden voor gedeeltelijk slopen of voor het ontwikkelen van een nevengebruiksfunctie.

Bij sloop van overtollige bebouwing dient een berekening plaats te vinden van inzetbare sloopmeters. Om ruimtelijke kwaliteitswinst te behalen voorziet het afwegingskader in een afromingssystematiek. Sloopmeters die na afroming kunnen worden ingezet voor ontwikkelingen, worden geregistreerd door de deelnemende gemeenten en kunnen ook worden uitgewisseld tussen die gemeenten. Daarbij spelen gemeente-, regio- en provinciegrenzen geen rol meer. Hoe meer gemeenten deze methode van gezamenlijke registratie en inzet van sloopmeters onderschrijven, des te groter en flexibeler is de toepasbaarheid van het afwegingskader. 1.4 Het Afwegingskader biedt ruimte voor eigen gemeentelijke uitwerkingen Na een gebiedsanalyse en de gehouden interviews met deelnemende gemeenten en externe stakeholders, werd duidelijk dat de ruimtelijke keuzes die verband houden met functieverandering gemaakt moeten worden door de gemeenten zelf. Het bleek niet mogelijk om dit voor het projectgebied in zijn geheel te doen. Het nu voorliggende afwegingskader voorziet daarom in een gemeenschappelijke basis en ruimte voor lokale gemeentelijke uitwerkingen. Het is aan de gemeenten zelf om in een nadere uitwerking (bijvoorbeeld een visie op het landelijk gebied) te bepalen waar welke ontwikkelingen wenselijk zijn en waar niet.

Andere aspecten waarvoor gemeenten worden uitgenodigd om een lokale afweging te maken zijn:  Mogelijkheden groencompensatie in plaats van inzet sloopmeters

Pagina 2 van 4

  

Ruimtelijke afweging locaties voor wonen en werken Verbrede toepassing binnen wonen/niet-agrarische bedrijvigheid (bijv. woningdifferentiatie) Verbrede toepassing systematiek inwinning en inzetbaarheid sloopmeters naar andere gebruiksfuncties (bijv. vakantieparken, niet-agrarische bedrijvigheid)

1.5 De Coördinatiegroep VAB wordt ingezet voor kennisdeling en casusbespreking In de Regio Foodvalley wordt al langer gewerkt met een Coördinatiegroep VAB. Deze groep bestaat nu uit ambtenaren van de deelnemende gemeenten en de provincie Gelderland. Deze coördinatiegroep richt zich op kennisdeling en casusbespreking. Deze coördinatiegroep zal worden uitgebreid met de nieuwe Utrechtse deelnemende gemeenten. In de coördinatiegroep monitoren we het functieveranderingsbeleid, bepalen we de koers, houden we de ontwikkelingen van het landelijk gebied in de gaten en bepalen we hoe we het registreren van sloopmeters op een juiste en eenduidige manier kan worden vormgegeven. Kanttekeningen 1.1 Het afwegingskader voorziet voor de Utrechtse gemeenten in een andere rekensystematiek voor sloopmeters De Utrechtse gemeenten zijn nu gewend om met maatwerk “ruimte-voor-ruimte” toe te passen voor het terugbouwen van woningen in ruil voor sloop van agrarische opstallen. Voor deze provinciale regeling geldt een staffeling bij de inzet van sloopmeters:  Minimaal 750 m2 (in Renswoude 1.000 m2) voor de terugbouw van één woning;  Minimaal 2.500 m2 voor de terugbouw van twee woningen;  Minimaal 4.000 m2 voor de terugbouw van drie woningen. Met het nu voorliggende afwegingskader wordt een andere systematiek voorgesteld, waarbij op een andere manier afroming van sloopmeters plaatsvindt.

Afhankelijk van de situatie kan dit tot enigszins andere uitkomsten leiden. In Renswoude is alleen binnen verwevings- en extensiveringsgebied de ruimte-voorruimteregeling voor maximaal één woning van toepassing verklaard door middel van een wijzigingsbevoegdheid in het bestemmingsplan buitengebied. De praktijk leert dat in nagenoeg alle gevallen de afgelopen 20 jaar maatwerk is toegepast om tot een ruimtelijk aanvaardbare oplossing te komen. Het nu voorliggende afwegingskader betekent minder maatwerk, maar bevat nog steeds de flexibiliteit om gemeentespecifieke keuzes te maken. 1.2 De ruimtelijke kwaliteit wordt regionaal bezien Met het vergroten van het werkingsgebied worden de mogelijkheden voor inzet van sloopmeters verruimd. Enerzijds vergroot dit de flexibiliteit, anderzijds kan de angst ontstaan dat er in de ene gemeente meer ruimtelijke kwaliteit wordt geleverd dan in de andere gemeente. In het algemeen wordt echter met dit afwegingskader de ruimtelijke kwaliteit in het totale gebied vergroot. De ervaring leert uit de Gelderse praktijk dat de verhouding tussen vraag en aanbod van sloopmeters per gemeente redelijk in evenwicht is. Dat wil zeggen dat er niet onevenredig veel sloopmeters landen in een specifieke gemeente. In de nieuwe situatie zal dit gemonitord blijven worden.

1.3 Het risico van staatssteun bij functiewisseling is onderzocht In het kader van de Landelijke Beëindigingsregeling Veehouderijlocaties met piekbelasting (LBV+) is in 2023 juridisch onderzoek gedaan naar het risico van staatssteun bij toepassing van die regeling in combinatie met toepassing van het functieveranderingsbeleid. Toen is geconcludeerd dat het risico van staatssteun nagenoeg niet aanwezig is. Wel is toen in de regio de vraag gesteld of het functieveranderingsbeleid op zich al een risico op staatssteun zou kunnen betekenen. In een memo dat als bijlage is toegevoegd wordt geconcludeerd dat de eerder getrokken conclusie door dit afwegingskader niet anders wordt. Proces Vervolg/besluitvormingsproces Het Afwegingskader wordt ter vaststelling aan uw raad voorgelegd en ter kennisname gestuurd aan Gedeputeerde Staten van Utrecht en Gelderland. Hiermee is het project “beleidsmatige samenwerking en visievorming” formeel afgerond. Het is aan de individuele gemeenten om

Pagina 3 van 4

nadere invulling te geven aan de gemeentelijke uitwerkingen. Dit kent dan een separaat besluitvormingsproces. Participatie In circa 1,5 jaar is toegewerkt naar een document waarin de regio’s samen hebben gewerkt aan de totstandkoming van een afwegingskader dat een vaste basissystematiek kent en tegelijkertijd ruimte biedt aan eigen gemeentelijke beleidskeuzes. Door middel van verschillende ambtelijke sessies (afvaardiging vanuit alle 16 gemeenten, 2 provincies en 2 regio’s) en interviews met externe stakeholders is dit afwegingskader tot stand gekomen. Communicatie Het Afwegingskader is na instemming door beide regio’s ter kennisname toegezonden aan alle betrokken stakeholders. Daarbij is aangegeven dat het ter vaststelling aangeboden wordt aan colleges en gemeenteraden. Daarnaast is het aan elke gemeente afzonderlijk om het afwegingskader te publiceren. Evaluatie/controle: De registratie van sloopmeters en de aan- en verkopen daarbij worden per gemeente bijgehouden en periodiek tussen gemeenten onderling gecontroleerd. Ook vindt daarbij een monitoring plaats van de marktsituatie rondom vraag en aanbod van sloopmeters. Daarnaast zal er periodiek afstemming plaatsvinden tussen de deelnemende gemeenten in de Coördinatiegroep VAB. Financiën Het project “beleidsmatige samenwerking en gezamenlijke visievorming” is een onderdeel van het VAB-programma van de regio Foodvalley.

Het voorliggende afwegingskader is het eindproduct van dit project en is voor 50% gefinancierd door subsidie van de provincie Utrecht en voor 50% vanuit het VAB-programma Foodvalley. Voorstel Voorgesteld wordt het Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024 Regio Foodvalley / Regio Amersfoort vast te stellen. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude,

de secretaris, E.J. Jansonius

de burgemeester, P. Doornenbal-van der Vlist

Bijlage(n):  Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024 regio’s Foodvalley en Amersfoort;  Concept-raadsbesluit;  Memo staatssteun en herziening funciewisselingsbeleid;  Verdiepend memo staatssteun.

Pagina 4 van 4