Raadsvoorstel tot vaststelling Speelbeleidsplan

Raadsvoorstel

Nummer: 580475/580736 Behandeld door: P. Nagtegaal Datum: 16 juli 2024

Onderwerp: Speelbeleidsplan

Geachte raad, Samenvatting: Op 16 juli 2024 heeft het college besloten om het Speelbeleidsplan 2024 ter vaststelling aan uw raad voor te leggen. Onderwerp: Raadsvoorstel beleidsplan speelvoorzieningen Voorgestelde besluit: 1. Het Speelbeleidsplan 2024 vast te stellen. 2. Het Uitvoeringsprogramma 2024-2040 vast te stellen behorende bij het Speelbeleidsplan 2024. 3. Een investeringskrediet van €65.000 beschikbaar te stellen voor locatie-onderzoek en realisatie van een skatebaan. Dit betreft een aanvulling op het reeds in de voorjaarsnota 2024 genoemde bedrag van €25.000 voor de skatebaan. 4. Een onderzoeks- en participatiebudget van €15.000 beschikbaar te stellen om de haalbaarheid te onderzoeken van een jongeren ontmoetingsplek. Openbaarheid: Besluit (voorblad) openbaar Advies openbaar Bijlage(n) openbaar Datum: 9 juli 2024

Pagina 1 van 7

Ja Ja Ja Opsteller: P. Nagtegaal Afdeling: FDBin. Aantal bijlagen: 1

1 Inleiding Renswoude is met 16 speellocaties verdeeld over de bebouwde kern goed voorzien. Een groot deel van de speelvoorzieningen zelf, de toestellen, stammen uit de periode omstreeks 2004. Dat betekent dat de afschrijvingstermijn van 15 jaar voor de toestellen al ruim verstreken is. Dankzij het goede onderhoud op het areaal door de medewerkers van de buitendienst zijn de locaties nog steeds veilig en toegankelijk voor hun beoogde doelgroep. Hoe goed het onderhoud ook is, op een gegeven moment is de rek er toch uit en zijn investeringen in nieuwe toestellen en plekken nodig. Dat moment is nu aangebroken. Tegelijkertijd is dat ook het moment om in een bredere context te kijken. Zijn alle plekken nog relevant voor de doelgroepen van destijds? Kunnen de locaties meer aansluiten op de verschillende doelgroepen die Renswoude kent? Meer kansen bieden voor creativiteit, samen, iedereen? Hoe creëren we prettige ontmoetingsplekken die uitnodigen tot het maken van ‘ommetjes’? Om de speellocaties meer te laten zijn dan een eenvoudige verzameling speeltoestellen, heeft de gemeente een speelbeleidsplan laten opstellen waarin spelen en speellocaties een meer sociale, maatschappelijke impact krijgen voor de komende jaren. Al in het IBOR-plan 2020-2025 werd de noodzaak aangegeven voor een structurele aanpak voor vervanging en beheer van de speelvoorzieningen.

Naar aanleiding hiervan heeft het adviesbureau Speelplan begin 2023 in opdracht van de gemeente een onderzoek uitgevoerd naar de staat van de voorzieningen (zowel formeel als informeel), de hoeveelheid en verspreiding van de voorzieningen en de behoeften van inwoners. Op basis van dit onderzoek heeft Speelplan een Speelbeleidsplan opgesteld waarmee de gemeente Renswoude in de toekomst goed kan anticiperen en voorzien in de speel- en beweegbehoeften van haar inwoners. Ook in het Coalitieakkoord 2022-2026 zijn aandachtspunten die als basis dienen voor de ambities in het Speelbeleidsplan. Zo stimuleert de gemeente doelstellingen uit het sport- en vitaliteitsakkoord om ‘fit en gezond te leven gedurende de hele levensloop’ (niet alleen jonge kinderen) en behouden en creëren van verblijfsplekken voor recreatie en ontmoeting. Ook wil de coalitie zich ervoor inzetten om een skatebaan te realiseren, te beginnen met het peilen of deze behoefte onder de jeugd nog steeds bestaat. Met het Speelbeleidsplan ontstaat een gemeente brede investeringsvisie op de vervanging en hervorming van speelvoorzieningen en speellocaties, de aansluiting hiervan op de behoeften van bewoners en de rol die speellocaties kunnen spelen in de integrale waarde en beleving van de openbare ruimte om zo bij te dragen aan “gezond samen leven”.

Door dit speelbeleid vast te stellen neemt de raad een proactieve houding in bij het creëren van een toekomstig speel- en beweeglandschap. Waar iedereen deel kan nemen ongeacht mobiliteit of leeftijd; waar je wordt uitgenodigd tot bewegen en elkaar ontmoeten. De impact van dit beleidsplan Spelen gaat verder dan alleen vervanging speeltoestellen, maar richt zich op uitnodigende, prettige locaties waar het goed toeven is. In het onderzoek zijn de behoeftes, samen met kinderen, jongeren en ouderen, in kaart gebracht. De ambities uit dit Speelbeleidsplan vloeien voort uit dit onderzoek en sluiten aan bij de in het coalitieakkoord genoemde aandachtspunten. Deze ambities zijn: 1. 2. 3. 4.

Ruimte voor ontmoeting Een beweegvriendelijke leefomgeving Een goede speel- en sportruimte voor mens en milieu Actieve participatie en samenwerking

Met de vaststelling van het beleidsplan en het bijbehorende uitvoeringsprogramma voor vervanging ontstaat een doelgerichte aanpak om de speellocaties en -voorzieningen in een periode van 15 jaar te verbeteren, in te richten en te kunnen onderhouden.

Pagina 2 van 7

2 Kaders IBOR 2020 In het bestaande plan Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR 2020-2025) staat benoemd dat voor de speeltoestellen in Renswoude een inventarisatie en een vervangingsagenda moet worden opgesteld. Binnen deze inventarisatie valt ook een onderzoek naar de functionele kwaliteit van de speeltoestellen. De functionele kwaliteit van speeltoestellen houdt niet alleen in dat speeltoestellen veilig zijn en werken, maar ook dat ze aan de eisen van omwonenden en doelgroep voldoen. Speeltoestellen waar bewoners geen gebruik van (kunnen) maken schieten immers hun doel voorbij. Herijking IBOR 2025 Het opstellen van een overzicht met vervangingsinvesteringen voor spelen past in de herijking van het IBOR-plan 2025. Met de herijking worden voor alle onderdelen van de openbare ruimte beleidsregels opgesteld voor inrichting en beheer passend bij de kwaliteiten en beleving van de openbare ruimte; en de meerjarige vervangingsinvesteringen 2025-2030 in beeld gebracht. Afkoppelplan Renswoude 2023 In 2023 is voor de bebouwde kern van Renswoude het afkoppelplan vastgesteld voor de hemelwaterafvoer dat nog via het gemengde stelsel gaat. In het kader van klimaatadaptatie en de capaciteit van het hoofdgemaal is het afkoppelplan opgesteld om hemelwater zo veel mogelijk eerst lokaal op te vangen en indien nodig vertraagd af te voeren naar lokaal oppervlaktewater.

In dit afkoppelplan is ook de potentie van een aantal speellocaties opgenomen als waterbergingsgebieden. Zo kunnen kwalitatieve en functionele herinrichtingen van speellocaties ook bijdragen aan verduurzaming en klimaatadaptatie. Waar mogelijk zullen uitvoerende werkzaamheden van het afkoppelplan en het uitvoeringsprogramma Spelen worden gecombineerd. 3 Voorgenomen besluit: De gemeenteraad stemt in met het voorstel om: 1. Het Speelbeleidsplan 2024 vast te stellen. 2. Het Uitvoeringsprogramma 2024-2040 vast te stellen behorende bij het Speelbeleidsplan 2024. 3. Een investeringskrediet van €65.000 beschikbaar te stellen voor locatie-onderzoek en realisatie van een skatebaan. Dit betreft een aanvulling op het reeds in de voorjaarsnota 2024 genoemde bedrag van €25.000 voor de skatebaan. 4. Een onderzoeks- en participatiebudget van €15.000 beschikbaar te stellen om de haalbaarheid te onderzoeken van een jongeren ontmoetingsplek. 4 4.1

Argumenten Spelen en bewegen is gezond voor iedereen

Het is wetenschappelijk aangetoond dat bewegen voor iedereen belangrijk is voor gezondheid, ontwikkeling en geluk. Op dit moment zijn een groot deel van de huidige speeltoestellen en locaties ingericht voor jongere kinderen in de leeftijdscategorie onder 8 jaar. Ook is niet ieder kind gelijk in de manier van spelen. Met de ambities en het uitvoeringsprogramma worden de kaders gesteld om bij ontwerp en herinrichting van locaties in te zetten op meerdere doelgroepen en behoeften. Het plan is erop gericht om alle leeftijdsgroepen een veilige plek te bieden om te bewegen, samen te zijn en zich te ontplooien. Dit gebeurd door locaties in te richten met een verschillende mate van bewegingsvrijheid. Er wordt gekeken naar de omliggende speel- en sportlocaties om een logische beweegroute; zo ontstaat een beweegvriendelijke leefomgeving (een speel- en beweeglandschap).

Pagina 3 van 7

4.2 Ambities Speelbeleidsplan versterken sociale en duurzame beleidsuitgangspunten van de gemeente Een speelplek kan zo veel meer zijn dan alleen een plek om te spelen. Het speelbeleidsplan voorziet in de mogelijkheid speellocaties in te richten als fijne verblijfsplekken. Daarmee worden bijvoorbeeld ouderen uitgenodigd elkaar te ontmoeten en kan eenzaamheid worden tegen gegaan. Ook worden bij herinrichting van locaties duurzame materialen gebruikt en wordt waar mogelijk ingezet op een klimaatbestendig ontwerp met wadi’s en waterspelen. Een voorbeeld hiervan is om spelen en waterberging te combineren. Zo integreert Renswoude de verschillende programma’s van de openbare ruimte met elkaar. 4.3 Lange termijn vervangingsplanning is nodig voor adequaat beheer en onderhoud van de speel- en sportvoorzieningen Een van de aanleidingen voor het opstellen van dit beleidsplan is de noodzaak voor een lange termijnplan voor vervanging en het onderhoud van de speelvoorzieningen. Met het vaststellen van het uitvoeringsprogramma zijn de investeringsbudgetten voor de komende 15 jaren in beeld gebracht. De investeringen mogen worden geactiveerd, zodat alleen de kapitaallasten impact hebben op de gemeentelijke begroting. Het goed inregelen van financiële consequenties voorkomt versobering, waarbij eventueel toestellen moeten worden verwijderd of zelfs speellocaties moeten worden gesloten. 4.4

Vervangingen en onderhoud in het speel- en sportareaal worden integraal behandeld

In het beleidsplan staan locaties aangeduid welke geschikt zijn voor verschillende speeldoelen en doelgroepen. Bij vaststelling van dit beleid wordt integraliteit van projecten in de openbare ruimte gestimuleerd. Namelijk, door deze locaties al in beeld en aangeduid te hebben als speel- en beweeglocatie kunnen plannen op elkaar inhaken. Het Afkoppelplan heeft bijvoorbeeld al een aantal speeltuinen als waterbergingslocaties aangeduid. Door dit plan naast het speelbeleid (en in het verlengde het vervangingsplan) te leggen worden beide functies geïntegreerd in de plannen en wordt werk met werk gestimuleerd. Hierbij moet gezegd worden dat de planningen van het afkoppelplan en dit speelbeleidsplan niet direct op elkaar aansluiten. Beide plannen hebben immers andere afschrijvingstermijnen. Er kan met deze plannen echter wel oog op de toekomst gewerkt worden op die plaatsen waar uitvoering niet gecombineerd kan worden. Een speelplaats kan bijvoorbeeld al klimaatbestendig ingericht worden waarbij op een later moment nog een aansluiting gemaakt kan worden met de rioolreconstructie. 4.5

Inwoners worden betrokken bij Speelbeleidsplan en Uitvoeringsprogramma

Om locaties zinvol om te vormen is het belangrijk om kinderen en andere inwoners in alle ontwikkelfasen te betrekken bij de inrichting van speel- en sportaanbod. Met een pragmatische leidraad voor participatie-aanpak in het beleidsplan wordt dit ondervangen Bij het opstellen van het Speelbeleidsplan zijn kinderen en overige inwoners van Renswoude betrokken. Met het vaststellen van het Speelbeleidsplan worden ambities en (financiële) kaders vastgesteld die passen bij behoeften en wensen van kinderen en andere inwoners. Het Speelbeleidsplan vormt de ‘kapstok’ voor ontwikkelen van het speellandschap. Binnen het plan is een pragmatische participatieleidraad opgenomen hoe kinderen en andere inwoners op elke moment in het ontwikkelproces betrokken kunnen worden. Voor zowel interne als externe initiatieven is een routeplan opgezet. Bezwaren kunnen zo tijdig behandeld en weggenomen worden en ontwerpen of plannen kunnen eventueel verbeterd worden.

Pagina 4 van 7

4.6 Skatebaan en Jongeren Ontmoetingsplek maken het speellandschap Renswoude compleet Uit het behoefteonderzoek kwam duidelijk de wens voor een skatebaan en voor een Jongeren Ontmoetingsplek naar voren. Op de uitvoeringskaart/kansenkaart staan slechts opties genoemd voor locaties. Samen met inwoners en betrokken wordt een participatieproces doorlopen voor een definitieve locatie en een passende inrichting. Omdat het verschillende ontwikkelrichtingen betreffen, zijn binnen het speelbeleidsplan deze nieuwe locaties apart van het vervangingsprogramma benoemd en als apart beslispunt opgenomen.

5 Kanttekeningen Op de kansen- en uitvoeringstekening staan opties aangegeven voor skatebaan en JOP. Deze locaties gaan in de openbaarheid na vaststellen van het Speelbeleidsplan. De genoemde locaties zijn echter opties; na onderzoek/participatie kunnen andere locaties de voorkeur krijgen. In de communicatie naar buiten toe zal dit goed voor het voetlicht worden gebracht (onderdeel van participatietraject). Zie voor diverse kanttekeningen ook het onderdeel risicobeheersing (7.3). 6

Uitvoering 6.1 Planning: In het uitvoeringsprogramma is de omvorming van de huidige 16 locaties voorzien in een tijdbestek voor de komende 10 jaar. De oudste en meest noodzakelijk locaties worden als eerste aangepast. De locaties die pas over enige jaren hun afschrijvingstermijn bereiken staan uiteraard later in de planning. Het uitvoeringsprogramma is na consultatie van de buitendienst opgesteld. Voor de nieuwe investeringen van skatebaan en JOP worden, na besluitvorming, projecteigen processen en planningen opgesteld. 6.2 Communicatie: Het Speelbeleidsplan zal via de ge-eigende kanalen worden gepubliceerd. Voor de aanpak van meer specifieke locaties heeft de gemeente contacten met de verschillende relevante stakeholders en ketenpartners. Samen met inwoners worden zij vanaf het begin betrokken. Hiervoor zijn proces en richtlijnen opgenomen in het beleidsplan voor zowel interne als externe initiatieven. Op de kansen- en uitvoeringstekening staan opties aangegeven voor skatebaan en JOP. Deze locaties gaan in de openbaarheid na vaststellen van het Speelbeleidsplan. De genoemde locaties zijn echter opties; na onderzoek/participatie kunnen andere locaties de voorkeur krijgen. In de communicatie naar buiten toe zal dit goed voor het voetlicht worden gebracht. 7

Risico’s, kosten, baten en dekking 7.1 Investeringskosten

Vervanging Om een volledig beeld te geven is de vervangingsplanning opgesteld over de afschrijvingstermijn van 15 jaren. Om een eenduidig vergelijk te kunnen maken met de huidige waarde van het areaal zijn de twee nog te maken speellocaties in Beekweide II zowel opgenomen aan het einde van de vervangingsplanning als in de ‘assetwaarde’ van de huidige locaties. De huidige 18 locaties (16 huidige plus 2 nieuwe Beekweide II) vertegenwoordigen een assetwaarde van € 768.000. De investeringen in de vervangingsplanning komen op een totaal voor 15 jaren van € 811.300. De impact op de begroting is in de vorm van kapitaallasten. De tabellen hieronder geven zowel de investeringen (op basis van overzicht over 15 jaar) als de kapitaallasten weer. Pagina 5 van 7

Deze investeringskredieten geven een actualisatie van de reeds in de kadernota 2025 benoemde investeringen van € 72.000 per jaar in de jaren 2025, 2027 en 2028 en € 132.000 voor het jaar 2026. Voorstel investeringenspelenover 15jaar TOTAAL 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 Investering € 57.096 € 80.886 € 52.338 € 71.370 € 38.064 € 66.612 € 42.822 € 52.338 VAT € 16.104 € 22.814 € 14.762 € 20.130 € 10.736 € 18.788 € 12.078 € 14.762 TOTAAL € 73.200 € 103.700 € 67.100 € 91.500 € 48.800 € 85.400 € 54.900 € 67.100

Investering € VAT € TOTAAL €

2033 2034 2035 52.338 € 28.548 € 14.762 € 8.052 € 67.100 € 36.600 € -

€ € €

2036 -

€ € €

2037 -

€ € €

2038 2039 Totaal 33.306 € 57.096 € 632.814 9.394 € 16.104 € 178.486 42.700 € 73.200 € 811.300

Tabel 1: Overzicht investeringen speellocaties conform speelbeleid

Investering Afschrijving15jaar Gemiddelde perjaar

Huidige waarde vervanging1-op-1 € 768.000 €

51.200

Voorstel € 811.300 €

54.087

Tabel 2: Vergelijk gemiddelden investeringen Omschrijving Investeringen 2025 Investeringen 2026 Investeringen 2027 Investeringen 2028 Totaal investeringen

Bedrag 73.200 103.700 67.100 91.500 335.500

Kapitaallasten

2026 5.173 0 0 0 5.173

2027 5.153 7.328 0 0 12.481

2028 5.134 7.300 4.742 0 17.176

Tabel 3: Overzicht kapitaallasten investeringen vervangingen voor de Begroting 2025-2028 (excl. skatebaan en JOP)

Skatebaan Het ingeschatte investeringskrediet voor de skatebaan is, afhankelijk van grootte en inrichting, rond de €90.000,- (€25.000 + €65.000). In het Meerjaren Investeringsplan bij de op 2 juli 2024 vastgestelde Voorjaarsnota/Kadernota, staat een bedrag van €25.000,- gereserveerd. Uitgaande van realisatie in 2025, leidt activeren van het investeringskrediet tot kapitaallasten van respectievelijk €6.360 in 2026, € 6.336 in 2027 en € 6.312 in 2028. Jongeren OntmoetingsPlek Het realiseren van een JOP ligt in de meeste gemeenten uitermate gevoelig. Het voorstel is om samen met jongeren en inwoners in een goed participatieproces de haalbaarheid te onderzoeken naar locatie, gebruik en inrichting van een JOP. Op basis van de uitkomsten van het participatieproces kan definitieve besluitvorming worden voorbereid. 7.2

Onderhoudskosten

Per jaar is gemiddeld €26.400,00 nodig voor het onderhoud van in de toekomst 18 locaties. Voor het huidige areaal van 16 locaties is dat ca. €21.000,00. Omdat niet alle ingrepen tegelijkertijd worden uitgevoerd zal dit bedrag jaarlijks moeten worden bijgesteld.

Pagina 6 van 7

Op dit moment is €10.000,00 in de begroting beschikbaar voor het onderhoud aan de speelvoorzieningen. Als gevolg van areaaluitbreiding in het afgelopen decennium is een inhaalslag noodzakelijk om verouderende toestellen te kunnen blijven onderhouden. 7.3

Risico’s

In het uitvoeringsprogramma is de omvorming van de huidige 16 locaties voorzien in een tijdbestek van 10 jaar. Hiervoor is gekozen om investeringspieken te voorkomen. Gezien de ouderdom van veel speelvoorzieningen kan het zijn dat diverse toestellen het beoogde vervangingsjaar niet halen (qua veiligheid en onderhoudbaarheid). Dit wordt opgelost door of toestellen weg te halen met een (tijdelijke) versobering tot gevolg, of goede toestellen vrijkomend bij andere locaties te plaatsen. In de investeringen voor de vervangingsplanning is nog geen indexering opgenomen. Dit als onderdeel van de algemene begrotingsaanpak van de gemeente ondervangen worden. De afgelopen jaren is een grote fluctuatie te zien in de kosten voor grondstoffen, en daarmee materialen en uurtarieven van werknemers. Tijdens het ontwerp en de uitvoering kunnen en zullen prijsfluctuaties uitgangspunt zijn bij de aanpak.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude,

de secretaris, E.J. Jansonius

Bijlage(n): -

Pagina 7 van 7

de burgemeester, P. Doornenbal-van der Vlist