Raadsvoorstel toekomstbestendig afvalbrengstion ACV

Raadsvoorstel

Nummer: 591151/592712 Behandeld door: C.J.M. van den Heuvel Datum: 16 juli 2024

Onderwerp: Toekomstbestendig circulair afvalbrengstation ACV

Geachte raad, Samenvatting: ACV heeft het college verzocht om in te stemmen met de realisatie van een nieuw toekomstbestendig en circulair afvalbrengstation op Kievitsmeent II medio 2029. Met de realisatie van een toekomstbestendig afvalbrengstation kan ACV de groei van de regio opvangen, invulling geven aan circulaire doelstellingen en de huidige knelpunten oplossen. Het college is voornemens om positief te reageren op het verzoek en de financiële consequenties op te nemen in de programmabegroting en biedt de raad de mogelijkheid om te reageren met wensen en bedenkingen Inleiding Binnen ACV speelt al geruime tijd de noodzakelijke wens om te komen tot een nieuw circulair centrum op Kievitsmeent II. Op 5 september 2023 heeft ACV hierover een toelichting gegeven aan de raad door middel van een informatieve presentatie. Eind 2023 hebben de aandeelhouders van ACV de huisvestingsvisie van ACV vastgesteld. De huisvestingsvisie van ACV is gebaseerd op de (toekomstige) opgave vanuit circulaire economie, groei van de regio en oplossen van huidige knelpunten. Uit de visie volgen huisvestingsplannen voor de verschillende gemeenten. Het huisvestingsplan Ede is het meest vergevorderd uit het realiseren van een toekomstbestendig afvalbrengstation en Restore 2.0 op het circulair bedrijventerrein Kievitsmeent II. De realisatie van Restore 2.0 draagt bij aan de gehele bedrijfsvoering van ACV.

Op 10 juli 2024 heeft ACV een verzoek gedaan aan het college van Renswoude om in te stemmen met de realisatie van het nieuwe afvalbrengstation. Het toekomstbestendige afvalbrengstation is onlosmakelijk verbonden met de integrale huisvestingsvisie en het integrale huisvestingsplan Ede van ACV. Beide ontwikkelingen kunnen niet los van elkaar gezien worden omdat het wegvallen van één van de delen vanuit het gezamenlijke circulaire belang, logistiek en financieel ongewenst is. Dit project raakt daarmee aan zowel de discussie over servicegraad en circulaire doelen voor de gemeente (rol opdrachtgever) als aan de bedrijfsvoering van ACV (rol aandeelhouder). Dit raadsvoorstel en het verzoek van ACV aan het college richt zich op het eerste deel; een nieuw toekomstbestendig en circulair afvalbrengstation.

Pagina 1 van 5

Huidige situatie ACV is een overheids-NV waaraan gemeente Renswoude deelneemt. Overige deelnemers zijn: Ede, Renkum, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen. ACV is gehuisvest op verschillende locaties: • Ede is de standplaats voor ACV NV met de hoofdlocatie aan de Neonstraat. Daar is he kantoor en de werkplaats gevestigd en wordt een groot deel van het materieel geparkeerd; • ACV huurt de locatie aan de Marconistraat voor ACV-BOR en Restore; • Gemeente Renswoude maakt medegebruik van het afvalbrengstation in Ede; • ACV heeft twee Restorewinkels; in Ede (Zandlaan) en in Veenendaal (Groeneveldselaan); • ACV is gedeeld eigenaar van de afvaloverslag aan de Radonstraat. De gemeente vervult twee rollen richting ACV. Als aandeelhouder ziet Renswoude toe op de (financiele) bedrijfsvoering van de ACV-groep. En als opdrachtgever verleent Renswoude opdracht voor de inzameling van huishoudelijk afval aan ACV. Afspraken hierover zijn vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst (DVO) Bijdrage(n) aan beleidsdoelen Een toekomstbestendig en circulair afvalbrengstation geeft invulling aan de wettelijke zorgplicht van de gemeente op huishoudelijk afval in te zamelen.

Onderbouwing voorgestelde beleidskeuze Voorgesteld wordt om geen wensen en/of bedenkingen kenbaar te maken naar aanleiding van het voornemen van het college om in te stemmen met het verzoek van ACV en om de verwachte meerkosten ten laste te brengen van product afval en de afvalstoffenheffing in het begrotingsjaar waarin het afvalbrengstation in gebruik wordt genomen. De aanleiding van het verzoek van ACV aan gemeente Renswoude is dat ACV een oplossing zoekt voor een aantal uitdagingen. Deze uitdagingen zijn benoemd tijdens de informatieve presentatie van 5 september 2023. 1. Opvangen groei van de regio 2. Invulling geven aan circulaire economie 3. oplossen van huidige knelpunten De regio Foodvalley wil tot en met 2035 groeien met circa 30.000 woningen. De groei voor Renswoude en omgeving leidt tot groei van de dienstverlening van ACV. Voor het afvalbrengstation betekent dit meer bezoekers en meer ingeleverde materialen en grof restafval. Daarnaast zorgt groei ook voor vergroting van het areaal wat ACV moet bedienen; meer huizen, meer grondstoffen en afval wat moet worden ingezameld, meer voertuigen etc. Het huidige afvalbrengstation is gerealiseerd in 2003. Destijds maakten ongeveer 40.000 bezoekers daarvan gebruik, twintig jaar later maken 67.000 bezoekers gebruik van het afvalbrengstation. Dat is een toename van 68% terwijl het aantal huishoudens met 25% is gestegen.

Met de komende groei van Ede is de verwachting dat het gebruik van het afvalbrengstation ook verder zal toenemen. Vergeleken met andere gemeenten is het huidige afvalbrengstation in Ede klein (6.700m2). De nieuwe locatie is twee keer zo groot. De voorgestelde omvang is toekomstbestendig gezien de groei van Ede, Renswoude en omgeving en de circulaire opgave. In vergelijking met andere gemeenten heeft Ede een klein afvalbrengstation. Zo is het afvalbrengstation in Veenendaal iets groter maar bedient 40% minder huishoudens. In Veenendaal is nog geen sprake van een circulair ambachtscentrum met een innamestraat. In opdracht van Rijkswaterstaat is in 2022 onderzoek gedaan naar de milieustraat van de toekomst (https://vang-hha.nl/kennisbibliotheek/onderzoek-milieustraat-toekomst/). Dat onderzoek constateert dat de meeste milieustraten gebouwd zijn in een tijd dat er minder afvalstromen moesten worden ingezameld en er voldoende rekening gehouden is met ruimte

Pagina 2 van 5

voor nieuwe ontwikkelingen. Het onderzoek geeft een indicatie hoeveel ruimte nodig is voor een milieustraat voor de toekomst: • 50.000 m2 om alle ambities op circulaire economie te realiseren op basis van een pioniersgemeente. • 30.000 m2 op basis van 100.000 bezoekers per jaar innamestraat, demontagehal, winkel, werkplaats en startups. Uitgaande van alleen de bezoekersaantallen van lijkt 20.000 m2 een indicatie voor de omvang in Ede (2023 waren er in totaal 67.000 bezoekers, waarvan 1800 uit Renswoude). • 7.500 m2 voor de inzameling van 35+ afvalstromen. Dit voorbeeld betreft een milieustraat in Noordenveld waar 70% minder huishoudens van gebruik maken dan in Ede. Uitgaande van het aantal huishoudens in Ede en Renswoude kom je op een oppervlak van 25.000 m2. Circulaire economie Nederland wil in 2050 circulair zijn. De ontwikkeling van een toekomstbestendig en circulair afvalbrengstation biedt een kans om bij te dragen aan deze ambitie en de circulaire economie zichtbaar en tastbaar te maken voor inwoners. Daarnaast sluit deze ontwikkeling zeer goed aan bij het circulaire karakter van Kievitsmeent II. Het huidige afvalbrengstation biedt geen ruimte om meer invulling te geven aan circulariteit. Met meer ruimte is het mogelijk om meer in te zetten op gescheiden materiaalstromen, hergebruik en hoogwaardigere recycling.

De extra ruimte kan worden ingezet voor meerdere doeleinden: • Een voorwaarde hiervoor is een innamestraat waar inwoners producten en materialen kunnen achterlaten en instructie krijgen in welke container de rest van de spullen kunnen. Op de innamestraat wordt bekeken of het geschikt is voor verkoop via Restore, upcycling, reparatie, materialenbank, ander hergebruik, demontage in verschillende materiaalstromen of alsnog afval naar een verwerker • Meer containers voor verschillende materiaalstromen • Mogelijkheid tot het maken van een materialenbank voor inwoners waar inwoners gebruikte materialen of producten kunnen halen. Bijvoorbeeld: tegels, hout, kozijnen • Een nieuwe locatie biedt ruimte en gelegenheid voor inspiratie en educatie over circulariteit. ACV kan laten zien hoe ingeleverde producten en materialen worden verwerkt, gerepareerd en/of een tweede leven kunnen krijgen • ACV heeft voor het ontwerp van de nieuwe locatie modulair, circulair, energieneutraal en klimaatadaptief bouwen als criterium meegenomen. Dit sluit aan op de ambities en principes in het kader van toekomstbestendig bouwen voor Renswoude. Oplossen huidige knelpunten Het huidige afvalbrengstation is in 2003 in gebruik genomen. Het was destijds een van de eerste activiteiten op het destijds nieuwe bedrijventerrein Kievitsmeent.

Sindsdien is het bezoekersaantal gestaag gegroeid en zijn er aanpassingen doorgevoerd. Zo kunnen er nu meer gescheiden stromen worden ingezameld, is er een innamepunt voor Restore en is er een reserveringssysteem. Die laatste maatregel was noodzakelijk om de toegankelijkheid van Kievitsmeent te verbeteren en de veiligheid voor personeel en bezoeker te verbeteren. De maatregel was noodzakelijk maar is slechts een gedeeltelijke oplossing voor bepaalde knelpunten. Op de nieuwe locatie is meer ruimte voorzien. Dit maakt het volgende mogelijk: • Realisatie van een innamestraat. Een innamestraat is een belangrijke randvoorwaarde om ingeleverde materialen en producten goed te kunnen sorteren en niet onnodig grof restafval naar een verwerker te kunnen sturen. • Meer en betere scheiding van materialen mogelijk. Bijvoorbeeld: er zou meerwaarde gecreëerd kunnen worden als karton en papier gescheiden wordt ingezameld op het afvalbrengstation. Daarvoor is meer ruimte nodig omdat daarvoor twee containers nodig zijn. • Scheiding van werkverkeer en bezoekersverkeer. Vanuit oogpunt van veiligheid voor bezoekers en voor medewerkers is dit een voorwaarde. Op die manier kunnen

Pagina 3 van 5

bijvoorbeeld op drukke dagen volle containers worden omgewisseld voor lege containers zonder veiligheidsrisico’s. Door verplaatsing van het afvalbrengstation creëert ACV ook ruimte aan de Neonstraat. Hierdoor kunnen de BOR activiteiten van de Marconistraat verplaatst worden naar de Neonstraat. De Restore activiteiten aan de Marconistraat komen naar het nieuwe afvalbrengstation op Kievitsmeent II. Hierdoor kan de samenwerking tussen Restore en het afvalbrengstation worden versterkt en hergebruik worden bevordert. De huur van de locatie aan de Marconistraat kan worden opgezegd door ACV waardoor deze locatie beschikbaar komt voor andere bedrijven. Kanttekening bij de voorgestelde beleidskeuze Er wordt voorgesteld om geen wensen en/of bedenkingen richting het college kenbaar te maken. Instemmen met het voorstel van ACV betekent een verhoging van de aanneemsom voor inzameling van huishoudelijk afval medio 2029. Dit is slecht een beperkte verhoging. De financiële aspecten staan omschreven in de paragraaf Kosten, baten en dekking. ACV verwacht het afvalbrengstation medio 2029 in gebruik te kunnen nemen. De ingebruikname hangt af van de ontwikkeling van het circulair bedrijventerrein Kievitsmeent II. Net als bij andere ontwikkelingen is netcongestie een factor om rekening mee te houden. ACV houdt hier rekening mee en heeft dit ook in de risicoanalyse meegenomen.

Naast inwoners van de gemeente Renswoude maken ook inwoners van de gemeente Ede grotendeels gebruik van het huidige afvalbrengstation. In het plan wordt er ook vanuit gegaan dat inwoners uit beide gemeenten het afvalbrengstation gaan gebruiken. De kosten worden naar rato van inwonersaantallen verdeeld. Nadat de gemeenten instemmen met het verzoek van ACV om een nieuw toekomstbestendig en circulair afvalbrengstation te realiseren op Kievitsmeent II moeten de aandeelhouders van ACV besluiten over het integraal huisvestingsplan. Het afvalbrengstation is een onlosmakelijk onderdeel van het integraal huisvestingsplan. Dit betekent dat na instemming van het verzoek ook goedkeuring van de aandeelhouders nodig is op het volledige plan om uiteindelijk tot realisatie over te gaan. Alternatieve beleidskeuzes De raad kan wensen en/of bedenkingen richting het college kenbaar maken zodat het college deze kan meenemen in de reactie richting ACV. Een alternatief is niet in te stemmen met het verzoek van ACV. In dat geval worden de huidige knelpunten niet opgelost, wordt de situatie steeds knellender vanwege de groei van de gemeente en is er geen ruimte voor meer circulariteit. Risico’s ACV heeft een risicoanalyse uitgevoerd. Daarbij vormen de bouwkosten en de renteontwikkeling het grootste risico. ACV schat in dat de meerkosten minimaal € 15.500,- en maximaal € 23.000,zullen bedragen.

Dit is berekend aan de hand van meerdere scenario’s. Door netcongestie is er een risico op een langere doorlooptijd. Daaruit volgen financiële risico’s op bouwkosten en rente. Hoewel de realisatie pas plaatsvindt over een aantal jaar, en in de tussenliggende jaren veel kan veranderen vinden we de schatting van ACV reëel. Kosten, baten en dekking Naar verwachting zijn in 2029 de meerkosten voor de gemeente Renswoude ten opzichte van 2024 voor het toekomstbestendige afvalbrengstation tussen de € 15.500,- en € 23.000,-, afhankelijk van het scenario. De kosten van inzameling van huishoudelijk afval worden betaald vanuit de afvalstoffenheffing. Dit is een gesloten systeem, samen met de reserve. Hierdoor worden deze kosten niet direct ten laste gebracht van de gemeentebegroting.

Pagina 4 van 5

De meerkosten bestaan vooral uit bouwkosten en kapitaallasten. Ook is er rekening gehouden met meerkosten inzet personeel voor innamestraat, mogelijke opbrengsten van beter gescheiden afval. Communicatie Na besluitvorming door de raad zal het college in haar schriftelijke reactie aan ACV het besluit van de raad verwerken. ACV deelt de reactie met de aandeelhouders. Vervolgtraject Na het besluit van de raad reageert het college naar ACV over het verzoek voor de realisatie van het toekomstige afvalbrengstation. Het toekomstbestendige afvalbrengstation maakt onderdeel uit van het integraal huisvestingsplan Ede van ACV. Mits Ede instemt met het toekomstbestendige afvalbrengstation dan kan het integraal huisvestingsplan ongewijzigd worden voorgelegd aan de aandeelhouders. In de paragraaf verbonden partijen in de P&C cyclus worden de ontwikkelingen van ACV verder toegelicht. Naar verwachting zullen de aandeelhouders medio december 2024 besluiten over het integrale huisvestingsplan en hieruit volgende grondaankoop. NB: Ede maakt grotendeels gebruik van het afvalbrengstation in Ede. ACV heeft ook Ede benaderd met het verzoek om in te stemmen met het toekomstbestending afvalbrengstation en meerkosten (voor het deel Ede). De raad van de gemeente Ede heeft op 11 juli het verzoek behandelt. De raad van de gemeente Ede heeft geen wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt richting het college.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude,

de secretaris, E.J. Jansonius

de burgemeester, P. Doornenbal-van der Vlist

Bijlage(n): - Verzoek ACV d.d. 11 juli 2024

Pagina 5 van 5