Raadsvoorstel Toekomst afvalinzameling Renswoude

Nummer: 536670/536671 Behandeld door: E. Vega Datum: 3 juni 2021

Onderwerp: Toekomst afvalinzameling Renswoude

Geachte raad, Samenvatting: De wijze van afvalinzameling in gemeente Renswoude is sterk in beweging. In de afgelopen jaren is er, op basis van een raadsbesluit uit maart 2018, een aantal grote veranderingen doorgevoerd. De situatie zoals deze momenteel functioneert geldt voor enkele onderdelen nog als een tijdelijke situatie. Enerzijds omdat de situatie nog maar deels invulling geeft aan de besluiten van de raad in dit dossier en anderzijds omdat de situatie nog niet geheel voldoet aan de landelijke richtlijnen, eisen en milieudoelstellingen. Dit geldt met name voor het afvalbrengstation (ABS) op de gemeentewerf. Het doel is dat deze tijdelijke situatie per 1 januari 2022 overgaat naar een meer definitieve situatie. In dit voorstel zijn de verschillende opties voor de definitieve situatie uitgewerkt en is een voorkeuroptie bepaald. Daarbij is ook rekening gehouden met de financiële haalbaarheid van de opties.

Inleiding De laatste jaren is de toekomstige inzameling van afval dat niet huis aan huis wordt opgehaald, maar wordt aangeboden aan een afvalbrengstation, herhaalde malen onderwerp van gesprek geweest in de gemeenteraad. Inzameling van plastic/metalen/drankkartons (PMD), flessenglas, groente/fruit/tuinafval (GFT) en papier verlopen niet via een afvalbrengstation maar worden door ACV in Renswoude opgehaald. Tijdens de laatste raadsvergadering waar het aanleveren van afval bij een afvalbrengstation aan de orde kwam, te weten op 5 november 2019, lagen twee ambtelijke voorstellen voor: 1. De burgers vanaf 1-1-2020 de mogelijkheid te bieden om gebruik te maken van het afvalbrengstation in Veenendaal, met als consequentie dat de tarieven van de afvalstoffenheffing in 2020 ten opzichte van 2019 met gemiddeld 35 % zullen stijgen; of 2. De burgers vanaf 1-1-2020 niet de mogelijkheid bieden om gebruik te maken van het afvalbrengstation in Veenendaal, maar voor afval dat niet wordt ingezameld door ACV te verwijzen naar particuliere afvalbrengstations, waardoor de afvalstoffenheffing gemiddeld ten opzichte van 2019 maar met 16 % behoeft te stijgen. De raad heeft vervolgens besloten voor optie 2, dus om voor afval dat niet door ACV wordt ingezameld, te verwijzen naar particuliere afvalbrengstations.

Eerder was al besloten om de gemeentewerf, die tot op de dag van vandaag voor een groot aantal stromen als afvalbrengstation functioneert, op de bestaande locatie te herbouwen (raadsbesluit 30 januari 2018); dit omdat geoordeeld werd dat de huidige gemeentewerf niet meer aan de eisen van deze tijd voldoet. Verder is tijdens de Raadsvergadering van 6 maart 2018 besloten een aandeel te nemen in de NV ACV-Groep. Motivatie en opzet De eisen die aan afvalinzameling verbonden zijn worden steeds strenger en de tarieven die daaraan verbonden zijn, hoger. Daarnaast bleek achteraf dat de situatie waarbij inwoners hun afval aan een particuliere aanbieder aanbieden, financieel minder aantrekkelijk dan vooraf gedacht (zie opmerkingen hieronder, derde bullet). Voordat actie wordt ondernomen, wordt het daarom van belang geacht om nogmaals het scenario van aanleveren bij ACV te beschouwen. Voor de volledigheid is ook de mogelijkheid om een eigen afvalbrengstation -al dan niet samen met Scherpenzeel- te realiseren in combinatie met de nieuw te bouwen gemeentewerf, meegenomen. Naast kosten speelt bij de afweging ook serviceniveau, afstand, en de wens om zelfvoorzienend te zijn tegen de achtergrond een zelfstandige gemeente te blijven, mee. De volgende 6 scenario’s zijn geanalyseerd: 1.

Op een nieuw te bouwen werf tevens een afvalbrengstation (ABS) te realiseren waar de inwoners van Renswoude hun afval aan kunnen leveren; 2. Op een nieuw te bouwen werf tevens een ABS te realiseren waar de inwoners van Renswoude en Scherpenzeel hun afval aan kunnen leveren; 3. Op de bestaande werf het bestaande afvalbrengstation (beperkt) moderniseren zodat de afvalstomen die daar nu worden aangeboden, in de toekomst daar ook kunnen worden aangeboden 4. Op de bestaande werf een volledige professionele milieustraat inrichten 5. Uitbesteding van de afvalinzameling en verwerking aan ACV; 6. Uitbesteding van de afvalinzameling en verwerking aan Cees Boonzaaijer BV te Renswoude. Opmerkingen: • Indien voor scenario 2, 5 of 6 wordt gekozen, dan heeft dat invloed op de uitgangspunten die aan het raadsbesluit van 30 januari 2018 tot herbouw van de werf op de huidige locatie ten grondslag hebben gelegen. Scenario 2 vergt een groter terrein dan waarvan werd uitgegaan terwijl scenario’s 5 en 6 uitgaan van een externe oplossing, waardoor er juist een minder groot terrein nodig zal zijn. Indien voor een van deze drie scenario’s wordt gekozen, dan is het advies de herbouw van de gemeentewerf op de huidige locatie te heroverwegen. • Eerder werd gesproken over dienstverlening door het afvalbrengstation ACV Veenendaal.

Aangezien de locatie van ACV te Ede substantieel dichterbij Renswoude ligt en ook makkelijker te bereiken is, is met ACV het gesprek opgestart om de mogelijkheid van gebruik van dat afvalbrengstation te verkennen. ACV staat hier welwillend tegenover. De nieuwe financiële berekeningen laten zien dat er geen verschil bestaat tussen een keuze voor ACV Veenendaal of ACV Ede. Er moet echter met het oog op de nu al grote toeloop op de zaterdagen nog wel door de gemeente Ede besloten worden dat het gebruik van het afvalbrengstation ACV Ede mogelijk is. Onze mogelijke interesse is wel al bij het college van gemeente Ede bekend. Wij hebben contractuele verplichtingen met verwerkers van PMD, glas en grof huishoudelijk afval via de AVU. Contact met AVU heeft aangetoond dat ACV hier ook een contract mee heeft, dus hier rijst geen probleem. • Als basis voor het raadsbesluit van 5 november 2019 is onderzoek gedaan naar mogelijkheden om bij het bestaande afvalbrengstation in Scherpenzeel aan te sluiten, waarbij de verwerkingstarieven van Remondis uitgangspunt zijn. Nadat het raadsbesluit genomen was, kwam het signaal dat vanuit Remondis ook nog een “fee” van 3.500 euro per

maand verlangd werd, ofwel voor Renswoude ongeveer 20 euro per huishouden per jaar. Daarmee was het veronderstelde gunstige financiële plaatje voor deze optie verdwenen. Aangezien het lokale bedrijf “Cees Boonzaaijer BV” heeft aangegeven geïnteresseerd te zijn, is realisatie van een afvalbrengstation op het terrein van dit bedrijf in plaats van het Remondis-scenario als optie meegenomen. Financiële uitwerking scenario’s In tabel 1 zijn de kosten voor het aangeleverde/te verwerken afval per scenario verrekend tot stijgingspercentages van de afvalstoffenheffing ten opzichte van de bedragen in 2021. Dit is per huishouden berekend (raadsbesluit 8 december 2020: € 245,=). De “0-optie” is de situatie zoals de afvalinzameling op dit moment op de Gemeentewerf Renswoude gebeurt. Scenario 0. Huidige situatie; ABS op de huidige gemeentewerf (zonder modernisering, dus alles bij het oude laten) 1. Nieuw ABS op nieuwe werf, alleen voor Renswoude 2. Nieuw ABS op nieuwe werf, samen met Scherpenzeel 3. Beperkt ABS op bestaande werf 4. Volwaardig ABS op bestaande werf 5. Uitbesteden aan ACV 6. Uitbesteden aan Cees Boonzaaijer BV Tabel 1

Stijging afvalstoffenheffing per huishouden per jaar (%) 0

50 21 5 15 2 (all inclusive) 27

Optie 0 voldoet niet meer aan de wettelijke verplichtingen. Regels voor afvalinzameling staan verwoord in het Landelijk Afval Beheerplan 3 (LAP-3). Daar staat onder andere in dat een gemeente burgers de gelegenheid moet geven hun afval wat niet opgehaald wordt, bij een afvalbrengstation aan te laten bieden. Zo’n afvalbrengstation moet de faciliteiten hebben om 18 fracties gescheiden in te kunnen nemen. De huidige gemeentewerf voldoet daar niet aan; daar wordt alleen KCA, grof huishoudelijk afval, grof tuinafval, vlak glas, elektrische apparaten, kleding, metalen en hout ingezameld . Voor de stromen die niet op de werf worden ingezameld bieden we geen oplossing. Voort opties 1 en 2 zijn hoge investeringen benodigd, te weten respectievelijk € 1.744.000,= en € 2.209.000,=, welke in een periode van 30 jaar afgeschreven worden. Ook optie 4 vergt een aanzienlijke investering, namelijk € 600.000,= . Opgemerkt wordt verder dat deze berekening van € 600.000,= gebaseerd is op een “minimale” milieustraat. Naast de verwerkingskosten zijn de resulterende kapitaalslasten in bovenstaand overzicht over de huishoudens in de berekening meegenomen. Bij optie 6 wordt de investering door Cees Boonzaaijer BV gedaan, waarna een vergoeding voor de kapitaalslasten wordt doorbelast en omgeslagen per huishouden.

De hoogte van deze doorbelasting is ondanks navraag (nog) niet bekend maar afgeschat en in bovenstaande tabel verwerkt. Overige afwegingscriteria Gevoelsmatig en/of praktisch is nog een aantal criteria van belang: • Scenario’s 1, 2 en 4 en 6 passen in de wens activiteiten lokaal uit te (doen) voeren in het kader van de ambitie zelfvoorzienend en daarmee zelfstandig te blijven;

•

• • • •

• •

• •

•

Een korte afstand tot een afvalbrengstation is comfortabel voor bewoners. Scenario’s 1, 2, 3, 4 en 6 betreffen realisatie van een afvalbrengstation in Renswoude en scoren daarmee gunstig op dit vlak. Aansluiten op een bestaand afvalbrengstation van ACV (scenario 5) geeft, gerekend vanaf het Dorpshart Renswoude, een reisafstand van ongeveer 7 kilometer (Ede) of 10 kilometer (Veenendaal) en scoort daarmee op dit punt minder gunstig. Scenario 5 biedt de meeste service wat betreft openingstijden (6 dagen per week) en scoort samen met scenario’s 1, 2, 4 en 6. – goed op het feit dat inwoners bij 1 loket alle soorten afval kwijt kunnen. Renswoude heeft per 1 januari 2019 een aandeel genomen in de NV ACV Groep, waarmee het gebruikmaken van de faciliteiten die ACV biedt, voor de hand ligt. Dit betekent dat tegen deze achtergrond scenario 5 het meest in lijn ligt met de intensievere samenwerking met ACV. Scenario 5 gaat uit van een partij die zeer veel ervaring heeft met inzameling van afval op een afvalbrengstation en de administratieve registratie daarvan. Scenario 6 gaat uit van inzameling op een afvalbrengstation door een lokaal bedrijf dat met name gespecialiseerd is in bouw- en sloopwerkzaamheden. De vraag is of scheidingspercentages goed vastgesteld kunnen worden aangezien verwerking door diverse partijen plaatsvindt.

Daarnaast geldt voor dit scenario dat de verwerking van de afvalstromen waar het relevant voor is deels niet plaatsvindt door bij AVU aangesloten partijen, hetgeen voor onze gemeente een contractuele verplichting is. Feitelijk valt de optie Cees Boonzaaijer hiermee af. Dat geldt ook voor scenario’s 0 en 3 waarbij een deel van de afvalstromen niet zelf wordt ingezameld maar door Cees Boonzaaijer BV of anderen. Enkelvoudig onderhands aanbesteden is voor scenario 6 niet mogelijk conform de aanbestedingsregels van Gemeente Renswoude en waarschijnlijk ook niet op basis van Europese aanbestedingsregels. Landelijk zijn de doelstellingen op het gebied van afvalscheiding vastgelegd in het programma “Van Afval naar Grondstof” uit 2014. Dit programma gaat uit van maximaal 100 kg aan te leveren restafval en een afvalscheidingspercentage van ten minste 75% in 2020. Aan de maximaal aan te leveren hoeveelheid restafval voldoet Renswoude ruimschoots (73 kg/jaar in 2020). Aan het gewenste scheidingspercentage voldoen we in de huidige situatie (78%), waarbij vermeld moet worden dat deze 78% berust op een schatting. We kunnen voor scenario’s 0, 3 en 6 de scheidingspercentages niet ondubbelzinnig vastleggen aangezien we daar geen volledig zicht hebben hoe alle 18 stromen afval ingezameld/verwerkt worden. Bij scenario 6 is er minder grip op toekomstige tarieven dan bij de andere scenario’s.

Bij scenario’s 1, en 2 moet er een (nieuw) afvalbrengstation gerealiseerd worden, hetgeen inclusief grondaankoop en vergunningverlening een aanzienlijk tijdstraject (ordegrootte: 2-3 jaar) zal vergen. Bij scenario’s 3, 4 en 6 is de grond reeds in bezit waardoor op dit vlak tijdswinst behaald kan worden, maar wordt nog steeds uitgegaan dat er 1- 2 jaar nodig is voor realisatie. Al die tijd zal de huidige gemeentewerf voor deze activiteit beschikbaar moeten blijven. Bij scenario 5 kan relatief snel aangehaakt worden op een bestaande inrichting. Scenario’s 0, 1, 2, 3 en 4 gaan uit van inzet van eigen personeel. Gezien het aantal werknemers dat gecertificeerd is om klein chemisch afval in te zamelen, is sprake van een kwetsbare situatie: uitval van 1 of meerdere werknemers in verband met ziekte of verlof kan de bedrijfsvoering in gevaar brengen. Dit risico speelt voor scenario’s 5 en 6 veel minder.

Gevraagd besluit van de gemeenteraad Het besluit van de gemeenteraad van 5 november 2019 om de inzameling van afval bij een afvalbrengstation extern te laten verlopen wordt door het voorgaande (nogmaals) onderstreept. In onderstaande tabel is e.e.a. samenvattend weergegeven.

Serviceniveau

Aansluiting bijcontractuele verplichtingen

Realisatietijd

Afvalscheidingspercentage inzichtelijk?

Aansluiting bij zelfstandigheid

Invloed op tarieven

Enkelvoudig onderhands aanbesteden mogelijk?

Kwetsbaarheid m.b.t. inzet personeel

+ -+ + -

+ + + + + +

-+ + 0 ++ 0

+ + + + -

++ --0 0 ++ 0

+ + + + -

+ + 0 + + +

+ + 0 + ++ + -

0 + + + + + -

----++ +

Totaaloordeel

Afstand

Optie 0. Huidige situatie 1. Nieuw ABS op nieuwe werf voor alleen Renswoude 2. Nieuw ABS op nieuwe werf samen met Scherpenzeel 3. Beperkte ABS op bestaande werf 4. Volwaardig ABS op bestaande werf 5. Uitbesteden aan ACV (indien mogelijk locatie Ede) 6. Uitbesteden aan Cees Boonzaaijer BV

Kosten

Beoordelingscriterium

--/0 -/0 + -

"Kick-out" criterium

Het aan de gemeenteraad gevraagde besluit is om de inwoners van Renswoude vanaf 1 januari 2022 de gelegenheid te bieden afval aan te bieden bij het afvalbrengstation van de NV ACV Groep. Dit zal een stijging van de afvalstoffenheffing met zich mee brengen van ongeveer 6 euro per huishouden per jaar vergeleken met 2021, ofwel een stijging van circa 2 %. Kosten, serviceniveau, continuïteit, expertise, snelheid van realisatie, optimaal inzicht in scheidingspercentages, nakomen van contractuele verplichtingen wat betreft verwerking en het feit dat de gemeente Renswoude al een belang heeft in de NV ACV Groep worden van doorslaggevend belang geacht.