Raadsvoorstel t.b.v. vaststelling afkoppelplan riolering en ontwikkeling rioolheffing

Raadsvoorstel

Nummer: 568651/572512 Behandeld door: F. van Drie Datum: 9 mei 2023

Onderwerp: Besluitvorming Afkoppelplan + herziening rioolheffing t.g.v. langere afschrijftermijnen

Geachte raad, Samenvatting: Voor de hele kern Renswoude is nagedacht over het afkoppelen van het hemelwater. De benodigde maatregelen en de indicatie van de daarbij behorende kosten zijn verwerkt in het afkoppelplan. Dit afkoppelplan ligt voor ter vaststelling. Bij het vaststellen van het GRP in 2021 is rekening gehouden met kosten ten behoeven van het afkoppelen van het hemelwater. Het implementeren van dit afkoppelplan kan hierdoor kostenneutraal heeft dus geen effect op de rioolheffing. Daarnaast is t.g.v. het herzien van de economische levensduur (afschrijftermijnen) van de vrijvervalriolering de rioolheffing opnieuw doorgerekend. Hierdoor kunnen de investeringskosten ten gevolge van de aanleg / vervanging van de riolering over een langere periode worden afgeschreven, wat (op termijn) een positief effect heeft op de rioolheffing. Voorgesteld wordt om de gekozen lijn van de ontwikkeling van de rioolheffing bij het vaststellen van het GRP ook nu te hanteren: voorkomen dat de kosten in de toekomst worden afgewikkeld op de toekomstige generatie, door een structurele stijging van 2% op de rioolheffing. Het herzien van de economische levensduur van de vrijvervalriolering heeft bij deze keuze op korte termijn geen impact op de rioolheffing. Besluit 1: het voorliggende afkoppelplan (bijlage 1: Toelichting afkoppelplan, P22-1024-011 d.d. 16 november 2022) vast te stellen.

Implementatie van dit afkoppelplan heeft geen effect op de rioolheffing. Besluit 2: in te stemmen met het wijzigen van de rioolheffing, waarbij de in het GRP vastgestelde lijn van de ontwikkeling van de rioolheffing wordt gehanteerd (variant D, 40 jaar uit de memo m.b.t. de Financiële dekking (bijlage 2: Notitie Financiële dekking afkoppelplan en ontwikkeling rioolheffing, P22-0123-012 d.d. 7 april 2023)). Deze wijziging van de rioolheffing is pas op termijn merkbaar.

Pagina 1 van 5

1. Inleiding In opdracht van gemeente Renswoude is voor de kern Renswoude een afkoppelplan, zie bijlage 1, opgesteld door Buro BOOT. Dit is een plan voor een doelmatige inzameling en verwerking van hemelwater in de openbare ruimte, waarbij wordt aangesloten bij het doel uit het GRP: ‘De waterketen in Renswoude wordt natuurlijker ingericht’. De beleidslijnen die hierbij wordt aangehouden zijn: ‘Vermindering afvoer hemelwater via riolering’ en ‘Duidelijkheid over infiltratiekansen en het stimuleren van maatregelen op particulierterrein’. Het afkoppelplan is een verzameling van concreet uitgewerkte acties die zullen resulteren in een ‘klimaatadaptievere’ kern waarbij hemelwater lokaal wordt opgevangen en/of vertraagd wordt afgevoerd naar het omliggende oppervlaktewater. In dit plan zijn de locaties opgenomen waar nu nog een gemengd stelsel aanwezig is en waar het hemelwater nog moet worden afgekoppeld. Deze locaties liggen in de wijken Renswoude Noord (tussen de Dorpsstraat en het Dickerijstlaantje vanaf de Ubbeschoterweg tot aan de Barneveldsestraat) en Spikhorst I (vanaf de Van Arkelweg en de Duyst van Voorhoutweg via de Spikhorst naar het zuiden). Het afkoppelplan is opgesteld met toekomstige projecten in de openbare ruimte in gedachten zodat werk met werk gecombineerd kan worden.

Voorbeelden hiervan zijn het aanleggen van een gescheiden stelsel bij het renoveren van de Eikenlaan, afkoppelen van woningen aan de Meidoornlaan bij de uitvoering van Beekweide II en het verzwaren van het stelsel in de van Reedeweg bij het aankomende vervangen van de verhardingen. Daarnaast is ook gekeken naar de leeftijd van de aanwezige riolering, en het daaraan gekoppelde jaar van vervanging. Naast het feit dat zo de hinder voor omwonenden tot een minimum beperkt wordt, scheelt een dergelijke uitvoering ook in de kosten. Bij de totstandkoming van dit afkoppelplan is er ook gekeken naar de ontwikkeling van de rioolheffing. Buro Boot heeft de uitvoeringskosten van het plan in beeld gebracht en heeft deze kosten naast de dekking vanuit de rioolheffing gelegd. In de rioolheffingsberekening behorende bij het GRP 2021-2028 is reeds een behoorlijke kostencomponent opgenomen m.b.t. het afkoppelen van de riolering. Het afkoppelen kan dan ook (vrijwel geheel) worden gerealiseerd zonder dat de rioolheffing moet worden verhoogd. In de recent vastgestelde de ‘Financiële beheersverordening gemeente Renswoude 2021’ is voor de vrijvervalriolering een langere economische levensduur bepaald. Deze levensduur komt dichter in de buurt van de werkelijke levensduur van de riolering, en is derhalve ook goed te motiveren.

Een langere economische levensduur heeft impact dat de rioolheffing hierop moet worden aangepast. Door middel van verschillende scenario’s is er gekeken naar financiële consequenties van de veranderingen in de afschrijvingstermijn van de riolering op de rioolheffing. Deze consequenties staan beschreven in de “Notitie Financiële dekking afkoppelplan en ontwikkeling rioolheffing“, zie bijlage 2. 2. Kaders GRP 2021-2028 In het GRP 2021-2028 staan de ambities en uitdagingen waarop de uitgangspunten voor het afkoppelplan zijn gebaseerd zoals de ambitie om de openbare ruimte klimaatbestendiger in te richten. Hiernaast worden enkele maatregelen in het GRP genoemd welke zijn opgenomen in het afkoppelplan. Tevens is bij de vaststelling van de financiële dekking van dit GRP de rioolheffing vastgesteld. Door de raad is destijds nadrukkelijk gekozen voor scenario D (‘de berg waar tegenop te fietsen is’) waarbij voorkomen wordt dat de kosten in de toekomst worden afgewikkeld op de toekomstige generatie, door een structurele stijging van 2% op de rioolheffing toe te passen. Financiële beheersverordening In de financiële beheersverordening en de nota waardering en afschrijving vaste activa, wordt o.a. ingegaan op de economische levensduur van de activa (zoals o.a. de riolering) en de

Pagina 2 van 5

methodiek van afschrijven. De recente wijziging van deze economische levensduur in deze documenten heeft ook direct een relatie met de hoogte van de rioolheffing. Dit voorstel voorziet in de mutatie hiervan. 3. Beoogd effect Het afkoppelplan wordt vastgesteld als integraal plan voor de afkoppelopgaven in Renswoude, zodat er minder schoon hemelwater naar de zuivering wordt getransporteerd en gezuiverd, er een ‘klimaatadaptievere’ kern wordt gerealiseerd en de geplande uitbreiding van zowel woningbouw als bedrijventerrein mogelijk wordt gemaakt. Op basis van de “Notitie Financiële dekking afkoppelplan en ontwikkeling rioolheffing“ wordt de rioolheffing gewijzigd. Bij het voorgestelde scenario is deze wijziging pas op termijn merkbaar. 4. Argumenten 1.1 Water lokaal opvangen en vertraagd afvoeren vergroot de klimatologische weerbaarheid van Renswoude. Door hemelwater lokaal op te vangen en vertraagd af te voeren wordt de grondwaterstand weerbaarder tegen droogte. De maximaal benodigde afvoercapaciteit van de riolering zal bij extreme neerslag beduidend lager zijn omdat deze neerslag op de locatie eerst wordt vastgehouden. Dit resulteert in een waterhuishouding van de bebouwde kern die klimaatadaptiever zal zijn in de toekomst.

Met de verwachte toename van droge periodes en de hogere intensiteit van de neerslag is het voor de leefbaarheid van Renswoude van groot belang om nu te anticiperen. 1.2 Het riooldebiet moet worden ingedamd omdat het rioleringspompgemaal zijn maximale capaciteit heeft bereikt Niet alleen is afkoppelen belangrijk voor de klimaat adaptieve doelen maar ook vanwege een pure pragmatische reden: Het pompgemaal dat het rioolwater naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie pompt heeft de maximale capaciteit bereikt. Het waterschap, als beheerder van het gemaal, heeft aangegeven geen intenties te hebben tot vergroting van de capaciteit. Met de komst van de nieuwe woonwijk Beekweide II en het bedrijventerrein Groot Overeem II maar ook de toekomstige bouwprojecten moet het systeem ontlast worden. Hemelwater lokaal opvangen en/of vertraagd afvoeren naar de beken zorgt voor een grote verlichting van de last op het systeem. Door de maatregelen in het afkoppelplan uit te voeren wordt er capaciteit vrijgespeeld en kan Renswoude haar uitbreidingsambities gelet op het aspect waterhuidhouding alsnog uitvoeren. 1.3 Door het afkoppelplan als beleid vast te stellen wordt integraliteit van rioolwerken met andere werken gestimuleerd. Door met het afkoppelplan vast te stellen kunnen ingrepen op een integrale wijze worden gepland en uitgevoerd.

Door een lange termijntraject op te starten voor afkoppelingrepen kunnen andere ingrepen die in de grond moeten worden uitgevoerd op deze planning aanhaken. Zo doende kan werk met werk gestimuleerd worden en worden overlast en kosten beperkt. 1.4 Het afkoppelplan is in lijn met het vastgestelde rioolbeleid (GRP 2021-2028) In het GRP is ingegaan op het afkoppelen van het schone hemelwater, waarbij de volgende beleidsdoelen zijn gesteld: 1: De vuilvracht (overstort van ongezuiverd rioolwater) verminderd door maatregelen 2: Verminderen afvoer hemelwater via riolering. Om deze beleidsdoelen te behalen is bij de berekening van de rioolheffing rekening gehouden met de daarvoor benodigde activiteiten / werkzaamheden zoals het afkoppelen van hemelwater en de daarbij behorende planvorming. De werkzaamheden zoals deze voortvloeien uit dit afkoppelplan hebben dan ook geen effect op de ontwikkeling van de rioolheffing.

Pagina 3 van 5

2.1 De technische levensduur van de riolering is veel langer dan de economische levensduur Op dit moment is de economische levensduur van de vrijvervalriolering in Renswoude 25 jaar. De praktijk leert echter dat de technische levensduur vele jaren langer is. Er liggen momenteel rioleringsstelsels die ouder zijn dan 40 jaar en nog steeds in goede staat zijn. Door de economische levensduur aan te laten sluiten bij de technische levensduur worden de kosten over de (langere) levensduur van het riool gespreid, wat op termijn een positief effect heeft op de rioolheffing. 2.2 Een wijziging in de economische levensduur resulteert in een lagere ‘maximum’ rioolheffing die een aantal jaren eerder wordt bereikt In de notitie ‘Financiële afdekking afkoppelplan en ontwikkeling rioolheffing’ (zie bijlage 2) d.d. 7 april 2023 is door middel van een aantal scenario’s inzichtelijk gemaakt hoe omgegaan kan worden met de ontwikkeling van de rioolheffing. Door ook hier in lijn met de vastgestelde rioolheffing bij het GRP (in 2021) te kiezen voor een geleidelijke stijging (scenario D), wordt voorkomen dat de kosten naar de toekomst worden verschoven. Het effect hiervan is dat de rioolheffing minder lang hoeft door te stijgen en dat het benodigde niveau van de rioolheffing eerder is bereikt.

Wanneer in scenario D de economische levensduur wordt verlengd tot 40 jaar, betekent dat dat de heffing stijgt tot ca. € 575 dat wordt bereikt in 2058 (cf. GRP: € 600 in 2062). De wijziging cf. het voorgestelde scenario heeft geen impact op de mate van stijging van de rioolheffing, en zal daarom ook op de korte termijn niet resulteren in een lagere rioolheffing. Op deze wijze wordt er een stevige reserve gevormd (ruim 4.5 miljoen) om de grote kosten te kunnen dekken. 5. Kanttekeningen 1.1 Ingrepen in de openbare ruimte veroorzaken overlast Bij de uitvoering van het afkoppelplan zullen de wegen uiteraard opgebroken worden wat tot zal hinder zal leiden. Echter, door zoveel mogelijk werk te combineren zal deze overlast tot een minimum beperkt worden. Ingrepen die nu als eerste mogelijkheid aangegeven staan zijn ingrepen op locaties waar als projecten voor staan ingepland. Latere afkoppelwerkzaamheden zullen plaatsvinden op locaties waar de afschrijvingstermijn van het riool vrijwel is verstreken en er hoe dan ook werkzaamheden nodig zijn. 2.1 De cijfers gebruikt in de Notitie, zijn in lijn met het GRP 2021-2028 De bedragen die gebruikt zijn voor de berekeningen zijn zoals ze in het GRP 2021-2028 staan. Sinds het ontwerp van het GRP zijn o.a. de bouwkosten behoorlijk veranderd en representeren deze bedragen niet meer exact de actuele stand van zaken.

Omdat er een langjarige prijsontwikkeling is opgenomen in de berekening wordt er nu niet gecorrigeerd op de huidige (extreme) situatie. 2.2 Bij het kiezen van een ander scenario voor de ontwikkeling van de rioolheffing is de impact van de langere levensduur direct merkbaar In bijlage 2 zijn in lijn met het GRP ook een aantal andere scenario’s inzichtelijk gemaakt. Voorgesteld wordt om een gelijkmatige stijging in de rioolheffing toe te passen zodat de lasten niet fluctueren maar een consistente ontwikkeling kennen. Overwogen kan worden om een van de andere scenario’s toe te passen op de rioolheffing. De impact hiervan kan zijn dat: -

Scenario A: daling – stijging met 5% indien mogelijk: periodes met hoger stijging, geen stijging, een hoge rioolheffing: veel fluctuatie. Scenario B: een stijging van 5%, en daarna vlak: veel in de reserve, dus sparen voor later. Nu (te) hoge lasten t.b.v. later lagere lasten Scenario C: directe financiering: bij hoge kosten, ook hoge rioolheffing. Bij lage kosten een lage rioolheffing. Het verschuiven van de kosten naar de toekomstige generatie

Pagina 4 van 5

6. Uitvoering Planning: Het afkoppelplan is opgesteld met bekende aankomende ontwikkelingen in de openbare ruimte in gedachten. Om het plan zo pragmatisch mogelijk in te steken is zoveel mogelijk werk-met-werk in de fasering opgenomen. Dat betekent dat op plaatsen waarvan bekend is dat zij een reconstructie ondergaan rekening is gehouden met de afkoppelkansen die er liggen. Die plaatsen waar het doelmatig zou zijn om af te koppelen zijn opgenomen in het plan en de financiële doorrekening. Hierdoor kan een ruwe planning opgesteld worden. Omdat dit plan betreft over vele jaren uitgespreid gerealiseerd wordt moet deze planning vooral beschouwd worden ter indicatie. Bij akkoord van dit voorstel is het afkoppelplan gereed voor uitvoering, en zullen de eerste werkzaamheden t.b.v. het afkoppelen worden opgestart. Gestreefd wordt om de planning zoals in GRP is opgenomen zoveel mogelijk te benaderen. Communicatie: Het Afkoppelplan wordt gepubliceerd. 7. Risico’s, kosten, baten en dekking -

-

De financiële gevolgen voor het plan staan uitgewerkt in de “Notitie financiële dekking afkoppelplan en ontwikkeling rioolheffing“ (zie bijlage). Uit deze notitie blijkt dat in de huidige rioolheffing reeds rekening is gehouden met kosten t.g.v. de werkzaamheden De langere economische levensduur van de riolering maakt dat de rioolheffing uiteindelijk lager zal zijn dan oorspronkelijk was begroot. Concreet betekent dit dat de ontwikkeling van de rioolheffing op korte termijn niet wijzigt t.o.v. de situatie bij de vaststelling van het GRP. Op de langere termijn is deze wijziging wel merkbaar: de eerder voorgestelde stijging tot 2060 kan ca. 2 jaar eerder eindigen, waardoor de rioolheffing uiteindelijk lager zal uitkomen dan was geprognosticeerd.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude,

de secretaris, E.J. Jansonius

de burgemeester, P. Doornenbal-van der Vlist

Bijlage(n):

-

bijlage 1: Toelichting afkoppelplan, P22-1024-011 d.d. 16 november 2022 bijlage 2: Notitie Financiële dekking afkoppelplan en ontwikkeling rioolheffing, P22-0123-012 d.d. 7 april 2023

Pagina 5 van 5