Raadsvoorstel Regiovisie

Raadsvoorstel

Nummer: 581835/582330 Behandeld door: A. Mulder Datum: 28 november 2023

Onderwerp: Regiovisie Beschermd Wonen en Beschermd Thuis in de Valleiregio

Geachte raad, Samenvatting: De raad wordt gevraagd om de Regiovisie Beschermd Wonen en Beschermd Thuis in de Valleiregio vast te stellen. In de Regiovisie hebben de samenwerkende gemeenten (Barneveld, Ede, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen) opgenomen hoe ze na de doordecentralisatie met elkaar gaan samenwerken en wat hiervoor de uitgangspunten zijn.

1. Inleiding In de Valleiregio is een Regiovisie opgesteld voor Beschermd Wonen en Beschermd Thuis. Beschermd Wonen is nodig voor mensen met psychische kwetsbaarheid, een verslaving, of een beperkt leervermogen, die onvoldoende regie op hun leven hebben om zelfstandig (met of zonder begeleiding) te kunnen wonen. Zij verblijven in een instelling waar 24/7 begeleiding aanwezig is. Inwoners die in een Beschermd Thuis voorziening verblijven zijn zelfstandiger: ze huren zelf kamer/woning en kunnen naast de geplande begeleiding terugvallen op 24/7 ondersteuning in de nabijheid (bereikbaarheid en zo nodig beschikbaarheid). Voor Renswoude gaat het om ongeveer één persoon per jaar, die Beschermd Wonen of Beschermd Thuis nodig heeft. Gemeenten zijn sinds 2015 in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) verantwoordelijk voor het bieden van Beschermd Wonen. Op dit moment ontvangt centrumgemeente Ede jaarlijks de regionale middelen voor de uitvoering van Beschermd Wonen. Het Rijk is voornemens om in 2025 (of 2026) de middelen voor Beschermd Wonen aan alle afzonderlijke gemeenten uit te keren. Zoals in de Regiovisie wordt beschreven, is het advies dat Renswoude de uitvoering en de financiën van Beschermd Wonen ook na de doordecentralisatie bij de gemeente Ede houdt.

In elke regio hebben de samenwerkende gemeenten de verplichting om samenwerkingsafspraken te maken over de wijze waarop zij na de doordecentralisatie met elkaar gaan samenwerken. De samenwerkende gemeenten in de Valleiregio (Barneveld, Ede, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen) hebben in de Regiovisie Beschermd Wonen en Beschermd Thuis de uitgangspunten hiervoor beschreven. De Regiovisie bevat daarnaast leidende principes en ambities, op basis waarvan de samenwerkende gemeenten Beschermd Wonen en Beschermd Thuis verder gaan ontwikkelen.

Pagina 1 van 4

Vooruitlopend op de doordecentralisatie hebben de samenwerkende gemeenten in de Valleiregio afgelopen jaren al aan deze transformatie gewerkt. Het vorige beleidskader ‘Groeidocument Beschermd Wonen Valleiregio 2015’ vormde hiervoor de basis. Voorliggende Regiovisie is hierop een logisch vervolg. Deze Regiovisie ligt ter besluitvorming bij alle gemeenteraden in de Valleiregio. 2. Kaders Wmo 2015 3. Beoogd effect Beschermd wonen blijft ook na de doordecentralisatie beschikbaar voor inwoners en we stimuleren de beweging naar beschermd thuis. 4. Argumenten 1.1 In de Regiovisie staan de uitgangspunten voor de samenwerking uitgewerkt. In de Regivisie gaan we uit van het principe ‘lokaal waar het kan, regionaal waar het meerwaarde heeft’. Hiermee geven we aan dat er situaties zijn waarin lokale uitvoering mogelijk is, maar waar bijvoorbeeld vanuit cliëntperspectief, bundeling van expertise of organisatiekracht een regionale voorziening toch de voorkeur heeft. De gemeenten trekken vervolgens samen op in de beleidsontwikkeling. De kaders die hieruit volgen (Regiovisie, regionaal uitvoeringsprogramma, bepalingen in de verordening en nadere regels) worden door de afzonderlijke gemeenteraden c.q. colleges vastgesteld. 1.2 De Regiovisie sluit aan bij het advies van de Commissie Dannenberg.

De kern van dit advies was dat kwetsbare mensen met psychiatrische - en sociaalmaatschappelijke problemen hun zelfstandigheid vaker kunnen behouden als passende ondersteuning in de thuissituatie beschikbaar is. De ambitie is om samen met alle belanghebbenden een duurzame beweging in gang te zetten om goede, beschikbare en betaalbare ondersteuning te waarborgen, dichtbij mensen: van Beschermd Wonen naar een Beschermd Thuis. 1.3 Met de Regiovisie voldoen we aan de norm voor opdrachtgeverschap. In 2020 hebben gemeenten hebben in de Algemene Ledenvergadering van de VNG een aantal normen vastgesteld waaraan de onderlinge samenwerking moet voldoen: de norm voor opdrachtgeverschap. Met de Regiovisie wordt hieraan voldaan. 1.4 Voor de gemeente Renswoude blijft de toegang bij de gemeente Ede. De gemeente Ede blijft de toegang voor Beschermd Wonen en Beschermd Thuis voor inwoners uit Renswoude uitvoeren. Dit geldt ook voor de gemeenten Rhenen en Scherpenzeel. De administratieve lasten zijn, ten opzichte van het beperkte aantal beschikkingen, te hoog om de activiteiten zelf uit te voeren. Ook is er minder expertise op het gebied van Beschermd Wonen dan bij Ede. Verder zijn de risico’s voor eventuele budgetoverschrijdingen hoger, dan voor een grotere gemeente als Ede. Deze factoren maken dat alle taken voor Beschermd worden gemandateerd aan de gemeente Ede, als “gastheer-gemeente”.

De gemeente Ede zorgt voor goede samenwerking met deze gemeenten in de toegang van Beschermd Wonen en Beschermd Thuis. De gemeenten Barneveld, Ede, Veenendaal, Wageningen voeren de toegang tot Beschermd Wonen en Beschermd Thuis voor haar eigen inwoners uit. 1.5 De gemeente Ede wordt gemandateerd voor de inkoop. De samenwerkende gemeenten mandateren de gemeente Ede voor besluitvorming rond de inkoop van voorzieningen. Naast de inkoop verzorgt de gemeente Ede het contractmanagement. Op dit moment hoeft de huidige mandaatregeling niet aangepast te worden. Het college heeft namelijk al mandaat gegeven aan Ede om met ingang van 2015 alle taken op het gebied van Beschermd Wonen uit te voeren.

Pagina 2 van 4

1.6 De Regiovisie is in goede samenwerking tot stand gekomen. Er is intensief met de regiogemeenten samengewerkt om tot deze Regiovisie te komen. Daarnaast hebben in 2023 diverse bijeenkomsten plaatsgevonden met stakeholders (vertegenwoordigers van zorgaanbieders, zorgkantoren, woningcorporaties), Wmo/participatieraden en cliëntenorganisaties. Ook de Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Renswoude heeft advies uitgebracht op de Regiovisie. 5. Kanttekeningen 1.1 Het woonplaatsbeginsel is controversieel verklaard. Het Woonplaatsbeginsel voor Beschermd Wonen betekent dat gemeenten verantwoordelijk worden voor Beschermd Wonen voor hun eigen inwoners (enkele uitzonderingen daargelaten). Dit geldt óók als cliënten naar een andere gemeente verhuizen om Beschermd te Wonen. Het wetsvoorstel (met daarin het zogenaamde woonplaatsbeginsel) om de verantwoordelijkheid voor Beschermd Wonen door te decentraliseren naar de regiogemeenten is controversieel verklaard, door de val van het Kabinet. Er is nu nog niet bekend of de doordecentralisatie doorgaat en wanneer dat dan gaat gebeuren. Deze regiovisie is echter wel opgesteld in de gedachte dat doordecentralisatie zal gaan plaatsvinden. Mocht de doordecentralisatie niet doorgaan dan blijft de vernieuwde koers en samenwerking voortbestaan, maar zullen de juridische en financiële kaders op een andere wijze moeten worden uitgewerkt.

Voor de gemeente Renswoude zorgt dit niet voor grote wijzigingen, aangezien de financiën voor Beschermd Wonen zonder doordecentralisatie direct naar de gemeente Ede gaan. 1.2 De aanhoudende krapte op de woningmarkt is een belemmerende factor De krapte in de woningmarkt belemmert de doorstroom van inwoners die klaar zijn met hun behandeling in een beschermde woonvorm. Het streven is om mensen zo kort mogelijk in een beschermde woonvorm te laten verblijven en door te laten stromen naar minder zware vormen van zorg in de eigen omgeving. Hiervoor moet er wel een eigen woonomgeving beschikbaar zijn. Dit blijft een aandachtspunt voor de Valleiregio en wordt daarom ook als een belemmering genoemd in de Regiovisie. 1.3 Draagkracht in de wijk is een belangrijk aandachtspunt. Bij de ontwikkelopgave van Beschermd Wonen naar een Beschermd Thuis houden we zoveel mogelijk rekening met de draagkracht en veerkracht in de wijken van de Valleiregio. Gemeenten, welzijnsorganisaties en corporaties hebben een gezamenlijke taak om de veerkracht van de wijk te verbeteren. 6. Risico’s, kosten, baten en dekking Op dit moment ontvangt centrumgemeente Ede jaarlijks de regionale middelen voor de uitvoering van Beschermd Wonen. Het Rijk is voornemens om in 2025 (of 2026) de middelen voor Beschermd Wonen aan alle afzonderlijke gemeenten uit te keren.

Voor de uitvoering van de taken van Beschermd Wonen, zal het budget dat hiervoor aan Renswoude wordt uitgekeerd, één op één doorgezet worden naar de gemeente Ede. Ook de financiële risico’s, bijvoorbeeld van overschrijding, komen bij de gemeente Ede te liggen.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude,

de secretaris, E.J. Jansonius

Pagina 3 van 4

de burgemeester, P. Doornenbal-van der Vlist

Bijlage(n):

-

Regiovisie Beschermd Wonen en Beschermd Thuis in de Valleiregio Raadsbesluit Regiovisie Beschermd Wonen en Beschermd Thuis

Pagina 4 van 4