Raadsvoorstel - Kadernota VRU 2026

Raadsvoorstel

Nummer: 601140/601147 Behandeld door: Xander Bult Datum: 07-01-2025

Onderwerp: Kadernota VRU 2026

Geachte raad, Samenvatting: De voorliggende kadernota VRU 2026 en geactualiseerde begroting VRU 2025 VRU hebben betrekking op het tweede en derde jaar van de nieuwe beleidsperiode 2024-2027. Binnen de kaders ligt de nadruk op de ontwikkelingen die effect hebben op de hoogte van de bijdrage voor het (collectieve) gemeentelijk basistakenpakket (GBTP). Het gaat hierbij onder om beleidsontwikkelingen vanuit de Bestuursagenda VRU 2024- 2027 en de daaraan gerelateerde toekomstscenario’s. Beslispunten 1 geen zienswijze over de Kadernota 2026 en geactualiseerde begroting 2025 van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) kenbaar te maken. 2 De financiële consequenties als volgt te verwerken: a. Het incidentele voordeel voor 2025 à € 9.000, - te verwerken in de eerste bestuursrapportage 2025 b. De verwachte storting in de algemene reserve van de VRU ten behoeve van de risicoparagraaf incidenteel – als de storting noodzakelijk blijkt- te verwerken in de jaarrekening 2024. c. De hogere jaarlijkse lasten als gevolg van loon- en prijsstijgingen à € 15.000,- structureel te betrekken bij het opstellen van de kadernota 2026.

Waarom naar de raad? Gemeenten worden tweemaal in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze te geven op de begrotingskaders van de gemeenschappelijke regeling VRU; ten eerste bij de behandeling van de kaders voor de begroting VRU 2026 en ten tweede bij de behandeling van de Programmabegroting 2026 VRU. Deze wordt in het voorjaar van 2025 aan gemeenten aangeboden. Ook bij begrotingswijzigingen worden gemeenten in de gelegenheid gesteld een eventuele zienswijze kenbaar te maken. Inleiding Aan de hand van de kadernota 2026 informeert de VRU de gemeenten over de financiële en beleidsmatige kaders voor de begroting 2026 die in het voorjaar van 2025 wordt opgesteld. In de kadernota ligt de nadruk op de ontwikkelingen die effect hebben op de hoogte van de

Pagina 1 van 4

gemeentelijke bijdrage. De kadernota 2026 bevat naast de reguliere bijstelling van het financiële kader een overzicht van ontwikkelingen en risico’s die op termijn mogelijk van invloed zijn op de ontwikkeling van de gemeentelijke bijdrage. De adviezen van respectievelijk de Adviescommissie Gemeentesecretarissen Veiligheid en de Bestuurlijke Adviescommissie Bedrijfsvoering en Financiën zijn verwerkt. De kadernota VRU 2026 is op 2 december 2024 unaniem vastgesteld door het algemeen bestuur. Nu ligt het voor eventuele zienswijzen bij de raden. Beoogd resultaat Renswoude heeft een adequate crisisbeheersings- en brandweerorganisatie. De gemeente participeert in de gemeenschappelijke regeling VRU. Het doel van deze regeling is het door de VRU realiseren van een gelijkwaardig kwaliteitsniveau voor de beheersing van rampen en crises in de Utrechtse gemeenten. Proceshistorie en eerdere besluitvorming In de raadsvergadering van 18 juni 2024 is uw raad akkoord gegaan met de ontwerpbegroting 2025 en de geactualiseerde begroting 2024. Argumenten 1.1 Het kenbaar maken van een zienswijze over de Kadernota VRU 2026 is een bevoegdheid van de raad. De zienswijzen van alle gemeenten worden besproken in de vergadering van het algemeen bestuur bij de behandeling van de ontwerpbegroting 2025 van de VRU.

1.2 Ontwikkelingen en toekomstscenario’s leiden nu nog niet tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage De regio Utrecht heeft de afgelopen jaren een aanzienlijke groei doorgemaakt en blijft zich verder ontwikkelen. Tegelijkertijd worden de risico’s waarmee we te maken hebben steeds groter en complexer. Deze groei heeft tot op heden niet geleid tot een hogere bijdrage aan de veiligheidsregio dankzij schaalvoordelen, voortdurende verbeteringen en slimme samenwerkingen steeds meer te doen met dezelfde of minder middelen. De VRU-organisatie wordt steeds vaker en langduriger ingezet, met name bij crises, terwijl wettelijke verplichtingen en veiligheidseisen toenemen. Daarnaast geeft de VRU aan voor grote uitdagingen te staan door technologische en maatschappelijke veranderingen, krapte op de arbeidsmarkt, hoge inflatie, lange levertijden voor materieel en nieuwe risico’s zoals netcongestie, klimaatverandering, verduurzaming en geopolitieke spanningen. De centrale vraag die de VRU stelt is: “hoe kan de veiligheidsregio in de toekomst meegroeien met de toenemende risico’s en veranderende behoeften van onze gemeenten, en tegelijkertijd rekening houden met de financiële draagkracht van de gemeenten?” Om de taken te blijven uitvoeren en te anticiperen op nieuwe uitdagingen, zijn investeringen noodzakelijk.

Sommige risico’s vragen nu en in de toekomst om een intensievere of andere aanpak. Na jaren van bezuinigen zijn de mogelijkheden om dit binnen de huidige begroting te realiseren beperkt. Veel ontwikkelingen zijn opgevangen binnen de begroting, zoals recent € 1 miljoen aan weggevallen opbrengsten uit het openbaar meldsysteem. De VRU is de veiligheidsregio met de meeste inwoners en vrijwilligers en de brandweerzorg is robuust, maar ook efficiënt georganiseerd. Uit een benchmark van Berenschot blijkt dat ten aanzien van de repressieve brandweerzorg de VRU de op één na laagste personeelskosten per inwoner heeft. 1.3 Er is meer tijd nodig om investeringen en besparingsopties te onderzoeken, ook met een beperkte stijging van gemeentelijke bijdragen Op verzoek van gemeenten is via het Algemeen Bestuur gevraagd de benodigde investeringen en besparingsopties in kaart te brengen. De toekomstscenario’s zijn ambtelijk opgesteld en er heeft nog geen bestuurlijke besluitvorming over plaatsgevonden. In deze scenario’s wordt daarom onderscheid gemaakt tussen; • Scenario ‘op orde’: Investeringen om huidige taken te blijven uitvoeren. • Scenario ‘op koers’: Extra investeringen om de bestuursagenda 2024-2027 uit te voeren. Waar mogelijk zijn besparingsopties gekoppeld aan investeringen om de stijging van de gemeentelijke bijdrage zo veel mogelijk te beperken.

Het algemeen bestuur VRU heeft besloten meer tijd te nemen voor de bespreking en onderbouwing van de voorliggende scenario’s. Daarnaast heeft het bestuur opdracht gegeven

Pagina 2 van 4

een aanvullend scenario te ontwikkelen dat zich richt op een beperktere stijging van de gemeentelijke bijdrage, met als doel de nullijn de komende jaren zoveel mogelijk te handhaven. Volgens de VRU zijn toekomstige investeringen door externe factoren onvermijdelijk en zal dit scenario ingrijpende voorstellen bevatten die impact hebben op de primaire taken van de VRU. De VRU geeft aan dat het daarom onvermijdelijk is om ook het dekkingsplan voor de brandweerzorg te heroverwegen. Daarnaast worden in de komende periode de volgende onderzoeken uitgevoerd: • Onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de waterongevallenbestrijding. • Analyse naar de maatschappelijke en financiële kosten en baten van de AED-taak. • Verkenning doorbelasten dienstverlening ambulancezorg. • Verkenning doorbelasten dienstverlening liftopsluitingen. • Verkennen samenwerkingsmogelijkheden. In afwachting van de verdere bespreking van de toekomstscenario’s is in deze voorliggende kadernota 2026 geen verhoging van de gemeentelijke bijdrage opgenomen op basis van deze scenario’s. 2.1 Effecten van loon- en prijsaanpassing leiden in 2025 tot een verlaging van de gemeentelijke bijdrage en in 2026 tot een verhoging. In de kadernota VRU 2026 (zie bijlage A) zijn de financiële effecten van de loon- en prijsaanpassing en de actualisatie van de verdeelsleutel (ijkpuntscores gemeentefonds) opgenomen.

De loonontwikkeling voor 2025 leidt tot een verlaging van € 453.000. De loonontwikkeling voor 2026 bedraagt € 2.810.000. Per saldo leidt het tot een toename van € 2.357.000.Voor 2025 bedraagt de prijsbijstelling voor de investeringsbudgetten 0,4% en voor 2026 is de prijsontwikkeling op 2,2% geraamd. Dit leidt voor 2025 tot een prijsbijstelling van € 572.000 en voor 2026 tot een prijsbijstelling van € 1.496.000. Per saldo een prijsbijstelling van € 2.068.000. Samengevat leidt bovenstaande tot een verlaging van de gemeentelijke bijdrage in 2025 voor Renswoude van € 9.000, - ten opzichte van primitieve begroting van Renswoude (GBTP en IGPP-taken) Voor 2026 leidt de reguliere loon- en prijsaanpassing tot een stijging van de bijdrage met € 15.000, - ten opzichte van de meerjarenraming van Renswoude (GBTP en IGPP-taken). 2.2 Een extra storting ten behoeve van het weerstandsvermogen VRU is noodzakelijk gezien toename van risico’s. Uit de recente risico-inventarisatie blijkt dat de risico’s zijn toegenomen, wat resulteert in een grotere behoefte aan weerstandscapaciteit (€ 2,6 miljoen). Een belangrijke factor hierbij is het risico op een korting van 10% op de rijksbijdrage vanaf 2026, waarbij deze bijdrage mogelijk wordt overgeheveld naar het gemeentefonds. Daarnaast is het bestaande risico met betrekking tot de vrijwilligheid (verplichtend karakter) nader gekwantificeerd.

Deze ontwikkelingen tonen aan dat het huidige weerstandsvermogen van € 1,4 miljoen ontoereikend is om de risico’s volledig af te dekken. Om het weerstandsvermogen op het gewenste niveau te brengen, is een storting van € 1,2 miljoen noodzakelijk. Het aandeel voor Renswoude zal hiervoor ongeveer € 4.500 bedragen. Kanttekeningen De effecten van toekomstscenario’s zijn nog niet bekend maar zullen wel invloed hebben op toekomstige gemeentelijke bijdragen In de bijlage “Toekomstscenario’s VRU” worden de scenario’s “Op orde” en “Op koers” nader uitgewerkt op verschillende onderdelen en zijn de meerkosten voor gemeenten weergegeven in de tabellen 9.2 en 9.3. op blz. 69 en 70. Voor de bestuurlijke besluitvorming in dit traject wordt meer tijd genomen en zullen effecten van bestuurlijke keuzes ten aanzien van de gemeentelijke bijdrage zichtbaar worden bij de behandeling van de begroting VRU 2026. Aanpak/ uitvoering De zienswijzen worden besproken in de vergadering van het algemeen bestuur op 24 maart 2025 bij de behandeling van de ontwerpbegroting 2026 en geactualiseerde begroting 2025 VRU. De ontwerpbegroting 2026 wordt voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden, waarna het algemeen bestuur de begroting 2026 op 7 juli 2025 vaststelt.

Pagina 3 van 4

Communicatie over dit besluit • De ontvangen zienswijzen worden besproken in aanloop naar de Programmabegroting VRU 2026 in de vergadering van het algemeen bestuur op 24 maart 2025. • De ontwerpbegroting wordt voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden, waarna het algemeen bestuur de begroting 2025 op 7 juli 2025 vaststelt.

Kosten, baten, dekking 2025 Op basis van de gewijzigde begroting 2025 van de VRU bedraagt bijdrage voor Renswoude € 406.000 -. Deze wijziging levert Renswoude een voordeel op van € 9. 000. Hierbij moet wel de kanttekening worden gemaakt dat verwacht wordt dat bij de bij jaarrekening 2024 een bedrag van € 1,2 miljoen via de resultaatbestemming in de algemene reserve gestort moet worden voor de risicoparagraaf. Voor Renswoude betekent deze storting een bijdrage van € 4.500.-. Voorgesteld wordt het incidentele voordeel voor 2025 te verwerken in de eerste bestuursrapportage 2025 en het verwachte incidentele nadeel door een storting in de reserve te verwerken in de gemeentelijke jaarrekening 2024. 2026 Voor 2026 wordt de gemeentelijk bijdrage voor Renswoude € 15.000, - hoger dan de huidige meerjarenraming voor 2026 van Renswoude. Dit betreffen vooral loon- en prijsbijstellingen welke deels gedekt worden vanuit de hogere vergoeding in het gemeentefonds op het onderdeel Veiligheid. Voorgesteld wordt om het structurele nadeel vanaf 2026 te betrekken bij het opstellen van de gemeentelijke kadernota 2026.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude,

de secretaris, E.J. Jansonius Bijlage(n): 4

Pagina 4 van 4

de burgemeester, P. Doornenbal-van der Vlist