Raadsvoorstel instelling Commissie Ruimtelijke Kwaliteit

Raadsvoorstel

Nummer: 562169/562172 Behandeld door: M.H.T. Jansen / R. ter Avest Datum: 13 september 2023

Onderwerp: Instelling Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Renswoude

Geachte raad, Samenvatting: Voorgesteld wordt over te gaan tot instelling van een Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Renswoude door middel van vaststelling van een Verordening daartoe. Geadviseerd wordt om in de besluitvorming zo dicht mogelijk bij de huidige praktijk van advisering te blijven.

1. Inleiding Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 dient elke gemeente een Commissie Ruimtelijke Kwaliteit te hebben. 2. Kaders Omgevingswet. 3. Beoogd effect Eén van de doelen van de Omgevingswet is het bereiken van een goede omgevingskwaliteit. Daarbij gaat het om het belang van aspecten als cultureel erfgoed, architectonische kwaliteit van bouwwerken, stedenbouwkundige kwaliteit en kwaliteit van natuur en landschap. In eerste instantie gaan het huidige vastgestelde gemeentelijke beleid en regelgeving voor welstand, ruimtelijke kwaliteit en cultureel erfgoed één op één mee naar de Omgevingswet via de zogenaamde Bruidsschat. Wel is het adviesstelsel aangepast in de Omgevingswet. Hierdoor is het noodzakelijk om voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet een verordening op de werking van de gemeentelijke adviescommissie vast te stellen en de leden daarvan te benoemen. Een adequate invulling van de taak en de werkwijze van deze commissie draagt bij aan het doel van een goede omgevingskwaliteit. 4. Argumenten en kanttekeningen Het is voor 1 januari 2024 wettelijk verplicht om een gemeentelijke adviescommissie ingesteld te hebben en de leden daarvoor te benoemen ten aanzien van de advisering aan het college over aanvragen voor omgevingsvergunningen bij Rijksmonumenten.

Om het huidige gemeentelijke beleid en de gemeentelijke regelgeving ten aanzien van de welstand, ruimtelijke kwaliteit en cultureel erfgoed na 1 januari 2024 voort te kunnen zetten onder de Omgevingswet moet een gemeentelijke adviescommissie worden ingesteld en de leden daarvoor worden benoemd.

Pagina 1 van 4

De huidige situatie is dat voor welstandstoetsing van bouwaanvragen Mooisticht wordt ingeschakeld. Voor overige disciplines wordt op ad hoc-basis advies gevraagd. Voor aangelegenheden met betrekking tot rijksmonumenten de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de gemeentelijke Monumentencommissie. Voor gemeentelijke monumenten de gemeentelijke Monumentencommissie (inclusief de uitvoering van de subsidieregeling voor restauratie en onderhoud van gemeentelijke monumenten). Ten aanzien van landschappelijke inpassing en beoordeling van landschaps- en inrichtingsplannen wordt ad hoc advies ingewonnen bij een landschapsdeskundige van Landschap Erfgoed Utrecht of een landschapsdeskundige van een andere gemeente. Ingewonnen adviezen ten aanzien van de oprichting van een Commissie ruimtelijke kwaliteit De Omgevingswet pleit voor de instelling van één commissie voor ruimtelijke kwaliteit. Er zijn diverse varianten denkbaar om dit vorm te geven. Om tot een afgewogen keuze te komen is nagegaan hoe andere gemeenten dit georganiseerd hebben en is advies ingewonnen bij Mooisticht en onze gemeentelijke monumentencommissie. De werkwijze bij veelal grotere gemeenten is vaak anders en niet vergelijkbaar met onze huidige praktijk, omdat bij die gemeenten op sommige disciplines eigen deskundigheid aanwezig is.

Advies Mooisticht Vanuit Mooisticht (momenteel verantwoordelijk voor het welstandstoezicht) is aangegeven dat zij alle disciplines in huis heeft en dat zij voor meerdere gemeenten integrale toetsing op alle disciplines voor haar rekening kan nemen. In dat geval dient Mooisticht als Commissie ruimtelijke kwaliteit benoemd te worden en wordt aan de eisen van de Omgevingswet voldaan. Voordelen: • Integrale toetsing (efficiency, alles in één hand); • Minder kwetsbaar om de verschillende disciplines op orde te houden; • Gemeente heeft geen coördinerende capaciteit nodig. Nadelen: • Waarschijnlijk iets hogere kosten; • Minder flexibiliteit, indien advisering op korte termijn wenselijk is; • Kwaliteit huidige gemeentelijke monumentencommissie gaat verloren. Advies gemeentelijke Monumentencommissie De gemeentelijke Monumentencommissie functioneert momenteel tot volle tevredenheid. Deze commissie adviseert ons om de nu aanwezige kwaliteit en deskundigheid niet verloren te laten gaan. De huidige monumentencommissie zou als subcommissie in stand kunnen blijven, zodat de commissie ruimtelijke kwaliteit uiteenvalt in twee subcommissies: 1. Mooisticht voor welstandstoetsing en eventueel aanvullende ad hoc-adviezen, waaronder rijksmonumenten; 2. Gemeentelijke monumentencommissie voor advisering inzake gemeentelijke monumenten (inclusief de uitvoering van de subsidieregeling).

Voordelen: • Huidige deskundigheid en betrokkenheid blijft behouden; • Huidige flexibiliteit en snelheid van advisering blijft behouden; • Waarschijnlijk iets goedkoper dan advisering door Mooisticht. Nadelen: • Wellicht kwetsbaar om bezetting op diverse disciplines op orde te houden; • Te nauwe betrokkenheid leden bij plannen; • Coördinerende capaciteit bij de gemeente blijft nodig.

Pagina 2 van 4

Hybride variant Ook denkbaar is om een hybride variant te kiezen, die een mengvorm is tussen de twee bovengenoemde varianten. In dat geval kunnen plaatselijk deskundige burgerleden (vanuit de huidige gemeentelijke monumentencommissie) toegevoegd worden aan de commissie van Mooisticht. Deze burgerleden kunnen op ad hoc-basis bij plannen betrokken worden, indien plaatselijke deskundigheid gewenst is. Voordelen: • Integrale toetsing (efficiency, alles in één hand); • Minder kwetsbaar om de verschillende disciplines op orde te houden; • Gemeente heeft nauwelijks coördinerende capaciteit nodig. • Deskundigheid en betrokkenheid gemeentelijke Monumentencommissie blijft behouden. Nadelen: • Duidelijke afspraken nodig wanneer burgerleden worden ingeschakeld; • Minder aantrekkelijk voor burgerleden om incidenteel ‘aan te schuiven’ bij Mooisticht • Uitvoering subsidieregeling gemeentelijke monumenten niet belegd. De verordening regelt de instelling van de gemeentelijke adviescommissie, de delegatie van de benoeming van haar leden en de werking van de commissie. De werking en functie van elk artikel wordt uitgelegd in de toelichting van de verordening. De verordening is gebaseerd op de modelverordening die in gezamenlijkheid is opgesteld door de VNG, Federatie Ruimtelijke Kwaliteit en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Het model is daarbij in- en aangevuld om zoveel mogelijk aan te sluiten op de bestaande Renswoudse praktijk van advisering. De verordening die de werking op de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit regelt treedt per 1 januari 2024 in werking (gekoppeld aan de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet). Omdat gebruik gemaakt blijft worden van de bestaande instanties hoeven er geen verordeningen te worden ingetrokken. 5. Uitvoering a. Planning: De Commissie ruimtelijke kwaliteit dient benoemd te zijn op de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet. Dat is ook zo opgenomen in de verordening. b. Communicatie: Na vaststelling van de verordening door de raad dient benoeming van de leden van de commissie door het college te geschieden en dienen deze leden daarvan op de hoogte te worden gesteld. 6. Risico’s, kosten, baten en dekking Conform de huidige praktijk worden de meeste advieskosten via de legesverordening doorberekend aan initiatiefnemers. Voorstel: Voorgesteld wordt te kiezen voor de variant van één commissie ruimtelijke kwaliteit met twee subcommissies, namelijk Mooisticht voor welstandstoetsing en de gemeentelijke monumentencommissie voor advisering over monumenten. Ad hoc advisering blijft dan plaatsvinden op andere onderdelen (o.a. landschap, archeologie) door Landschap Erfgoed Utrecht, ODRU, Mooisticht of anderszins.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude,

de secretaris,

Pagina 3 van 4

de burgemeester,

E.J. Jansonius

P. Doornenbal-van der Vlist

Bijlage(n): - Raadsbesluit met verordening

Pagina 4 van 4