Raadsvoorstel Huisvestingsverordening

Raadsvoorstel

Nummer: 572465/572474 Behandeld door: I. Walda Datum: 09 mei 2023

Onderwerp: Voorstel verlengen Huisvestingsverordening - van 1-7-2023 tot 1-1-2024

Geachte raad, Samenvatting: De Huisvestingswet 2014 schrijft voor dat een huisvestingsverordening een tijdelijk karakter heeft van maximaal vier jaar, waarna opnieuw schaarste en verdringing moet worden aangetoond. De Huisvestingsverordening Renswoude 2019 is vastgesteld op 13 november 2019 en verloopt op 1 juli 2023. Eind 2022 heeft de regio Foodvalley adviesbureau RIGO opdracht verstrekt om een traject te begeleiden die ertoe moet leiden dat de regio over actuele gemeentelijke huisvestingsverordeningen beschikt die regionaal zijn afgestemd. Deze regionale afstemming heeft stevige voordelen voor de woningzoekende (o.a. uit het oogpunt van transparantie en gelijke behandeling) en de uitvoerders van het woonruimteverdeelbeleid (voornamelijk corporaties, voor Renswoude het Woningbedrijf). Gebleken is dat er meer tijd nodig is om tot goede afstemming van de 8 gemeentelijke Huisvestingsverordeningen. In dit voorstel is ervoor gekozen meer tijd te nemen voor de actualisatie. Om in de tussenliggende periode toch sturing te kunnen blijven geven wordt voorgesteld om de huidige huisvestingsverordening met een halfjaar te verlengen tot 1 januari 2024.

Vooraf De Huisvestingswet 2014 (hierna: HVW 2014) maakt het mogelijk voor gemeenten om in te grijpen in de woonruimteverdeling en samenstelling van de woonruimtevoorraad. Gemeenten kunnen dit doen ter bestrijding van onevenwichtige en onrechtvaardige gevolgen van schaarste aan goedkope woonruimte. Slechts als er aantoonbaar sprake is van schaarste die leidt tot onevenwichtige en onrechtvaardige effecten kan van dit instrumentarium (een huisvestingsverordening) gebruik worden gemaakt. De Huisvestingswet 2014 schrijft voor dat een huisvestingsverordening een tijdelijk karakter heeft van maximaal vier jaar, waarna opnieuw schaarste en verdringing moet worden aangetoond. De Huisvestingsverordening Renswoude 2019 (zaaknummer 511102) verloopt op 1 juli 2023.

Pagina 1 van 5

Beslispunt(en) De Raad wordt verzocht in te stemmen met verlenging van de Huisvestingsverordening Renswoude 2019 tot 1 januari 2024. Toelichting

1. Aanleiding Op grond van de Huisvestingswet hebben huisvestingsverordeningen een maximale werkingsduur van vier jaar. Daarmee verloopt de Huisvestingsverordening Renswoude 2019 (zaaknummer 511102) op 1 juli 2023. Bij niet tijdige actualisatie zou dat ertoe leiden dat er geen gemeentelijke spelregels zouden zijn op het gebied van o.a. woonruimtebemiddeling (woonruimteverdeling incl. urgentieregeling) en woningvoorraadbeheer (o.a. splitsen en samenvoegen van woningen). Zeker in tijden van forse krapte op de woningmarkt wordt dat in de regio Foodvalley als zeer ongewenst gezien. Om diverse redenen (hierover later meer) is ervoor gekozen meer tijd te nemen voor de actualisatie. Om in de tussenliggende periode toch sturing te kunnen blijven geven wordt voorgesteld om de huidige huisvestingsverordening (tijdelijk) te verlengen. De Huisvestingswet stelt als enige eis bij verlenging / nieuwe vaststelling van een verordening dat (opnieuw) schaarste moet worden aangetoond. 2. Inleiding Eind 2022 heeft de regio Foodvalley adviesbureau RIGO opdracht verstrekt om een traject te begeleiden die ertoe moet leiden dat de regio over actuele gemeentelijke huisvestingsverordeningen beschikt die regionaal zijn afgestemd. Deze regionale afstemming heeft stevige voordelen voor de woningzoekende (o.a.

uit het oogpunt van transparantie en gelijke behandeling) en de uitvoerders van het woonruimteverdeelbeleid (voornamelijk corporaties). De HVW 2014 regelt de woonruimteverdeling (regels op grond waarvan bepaald kan worden welke woningzoekende in welke woning mag wonen) en de samenstelling van de woonruimtevoorraad (regels over het splitsen, samenvoegen en onttrekken van woonruimte). Het uitgangspunt van de HVW 2014 is de vrijheid van vestiging. Iedereen die rechtmatig in Nederland verblijft, heeft het recht om zich vrijelijk te verplaatsen en te vestigen. De HVW 2014 maakt het mogelijk voor gemeenten om: a) In te grijpen in de verdeling van woonruimte in de huursector Gemeenten moeten onderbouwen in hoeverre er sprake is van schaarste aan goedkope woonruimte en dat deze schaarste leidt tot onevenwichtige en onrechtvaardige effecten. Bovendien moet duidelijk worden dat het instrumentarium van de wet in de concrete situatie geschikt en proportioneel is om die effecten te bestrijden. b) Een urgentieregeling te hanteren bij woningtoewijzing Een urgentieregeling moet onderdeel uitmaken van de verordening. De gemeenten hebben de vrijheid om zelf te bepalen welke groepen zij aanwijzen als urgentiecategorie. Aan deze vrijheid zijn wel restricties verbonden, die zijn vastgelegd in artikel 12 lid 3 van de Huisvestingswet.

In dit wetsartikel staat dat tenminste twee groepen verplicht moeten worden opgenomen in de urgentieregeling. Dit zijn mantelzorgers- en ontvangers en mensen die verblijven in een voorziening voor tijdelijke opvang vanwege relationele problemen (bijvoorbeeld uitstromers uit blijf-van-mijn-lijf-huizen).

Pagina 2 van 5

c) Voorwaarden te stellen aan wijzigingen in de samenstelling van de woningvoorraad Dit is een uitwerking van artikel 21 van de Huisvestingswet. Met de vergunning als bedoeld in artikel 21 van de wet worden vier soorten wijzigingen in de woningvoorraad gereguleerd, te weten: a. Onttrekking; b. Samenvoeging; c. Omzetting; d. Woningvorming. 3. Achtergrond(en) De gemeenteraad van Renswoude heeft in op 13 november 2019 de Huisvestingsverordening Renswoude 2019 (zaaknummer 511102) vastgesteld.

Bijdrage(n) aan beleidsdoelen In de verordening zijn regels opgenomen met betrekking tot de verdeling van zelfstandige huurwoningen in eigendom van toegelaten instellingen met een huurprijs beneden de huurliberalisatiegrens (€808,06 (prijspeil 1 januari 2023)). Op grond van de Huisvestingswet hebben huisvestingsverordeningen een maximale werkingsduur van vier jaar. Daarmee verloopt de Huisvestingsverordening Renswoude 2019 (zaaknummer 511102) op 1 juli 2023. Bij niet tijdige actualisatie zou dat ertoe leiden dat er geen gemeentelijke spelregels zouden zijn op het gebied van o.a. woonruimtebemiddeling (woonruimteverdeling incl. urgentieregeling) en woningvoorraadbeheer (o.a. splitsen en samenvoegen van woningen). Zeker in tijden van forse krapte op de woningmarkt wordt dat in de regio als zeer ongewenst gezien. Om diverse redenen (zie hieronder) is ervoor gekozen meer tijd te nemen voor de actualisatie. Om in de tussenliggende periode toch sturing te kunnen blijven geven wordt voorgesteld om de huidige huisvestingsverordening (tijdelijk) te verlengen. Onderbouwing voorgestelde beleidskeuze In dit voorstel is ervoor gekozen meer tijd te nemen voor de actualisatie. Om in de tussenliggende periode toch sturing te kunnen blijven geven wordt voorgesteld om de huidige huisvestingsverordening (tijdelijk) te verlengen. Daarvoor zijn de volgende argumenten van toepassing:

1. Er is veel gaande t.a.v. wet- en regelgeving op het gebied van de Huisvestingswet / de huisvestingsverordening. Het gaat dan bijvoorbeeld om de mogelijkheid om meer toe te kunnen wijzen met voorrang voor lokaal woningzoekenden (zelfs mogelijk in de koop) en gemeenten worden op basis van de wet Regie op de Volkshuisvesting mogelijk straks verplicht om vanuit het Rijk bepaalde urgentiecategorieën te hanteren; gemeenten met een aandeel sociale huur onder het landelijke gemiddelde worden – zoals het er nu naar uit ziet – verplicht om ook de particuliere sociale huur te reguleren in hun huisvestingsverordening. Er is meer tijd nodig om de contouren van deze wetgeving helder te krijgen en hierop voor te sorteren daar waar mogelijk. 2. De verschillen tussen de 8 lokale huisvestingsverordeningen in de regio Foodvalley zijn de afgelopen 8 jaar behoorlijk groot geworden op hele wezenlijke punten. De ene gemeente stuurt op de particuliere sociale huur, de ander niet; de ene gemeente stuurt op woonwagens, de ander niet; de inkomens- en vermogenseisen aan woningzoekenden verschillen per gemeente; vrijwel iedere gemeente stelt andere (bindings)eisen aan urgent woningzoekenden etc. Er is behoefte om goed onderbouwde, regionaal afgestemde keuzes te maken op het gebied van woonruimteverdeling. Er is meer tijd nodig om de regionale woonruimteverdeelregels te bespreken en doordenken.

Deze regionale afstemming heeft stevige voordelen voor de woningzoekende (o.a. uit het oogpunt van

Pagina 3 van 5

transparantie en gelijke behandeling) en de uitvoerders van het woonruimteverdeelbeleid (voornamelijk corporaties – in Renswoude het Woningbedrijf).

3. Vanuit de Huisvestingswet is het verplicht om belanghouders goed mee nemen, dit zijn naast regio-gemeenten en corporaties ook huurdersorganisaties. Er is meer tijd nodig voor het betrekken van belanghouders en voor juridische toetsing. In Renswoude kennen we geen huurdersorganisatie, in de andere gemeenten zijn deze wel aanwezig. 4. Het doel is om toe te werken naar gemeentelijke huisvestingsverordeningen die regionaal zijn afgestemd. Deze regionale afstemming heeft stevige voordelen voor de woningzoekende (o.a. uit het oogpunt van transparantie en gelijke behandeling) en de uitvoerders van het woonruimteverdeelbeleid. Niet elke gemeente in de regio heeft te maken met een aflopende huisvestingsverordening in juli 2023. Er was zodoende niet bij elke gemeente in de regio draagvlak voor een nieuwe Huisvestingsverordening per 1 juli 2023 vanwege de argumenten genoemd onder om 1 en 2. Er lijkt op dit moment regionaal wel consensus om te streven naar een regionale afgestemde huisvestingsverordening per 1 januari 2024. De gezamenlijk consensus om meer tijd te nemen voor de actualisatie komt de regionale samenwerking op het totale beleidsveld Wonen ten goede.

Kanttekeningen bij voorgestelde beleidskeuze We werken toe naar gemeentelijke huisvestingsverordeningen die regionaal zijn afgestemd. Regionaal afgestemd is daarbij niet per definitie regionaal gelijk. Gemeenten zullen wellicht andere keuzes maken en bovendien hebben gemeenten eigen besluitvorming in de gemeenteraad, daarbij kunnen ook amendementen worden aangenomen die leiden tot aanpassingen.

Alternatieve beleidskeuzes Het laten verlopen van de verordeningen: dit zou betekenen dat in 5, waaronder Renswoude, van de 8 gemeenten in de regio vanaf juli 2023 geen gemeentelijke sturing op woonruimtebemiddeling en woningvoorraadbeheer mogelijk is. Dit wordt in tijden van forse krapte op de woningmarkt als zeer ongewenst gezien. Voorgesteld wordt daarom om meer tijd te nemen om te komen tot een kwalitatief, actueel (weten regelgeving) en regionaal gedragen verordeningstekst zonder dat dit forse consequenties heeft voor de mate van sturing op de woningvoorraad.

Risico’s Er is veel gaande t.a.v. wet- en regelgeving op het gebied van de Huisvestingswet / de huisvestingsverordening. Grote impact heeft met name de Wet versterking regie Volkshuisvesting. Op dit moment is er nog veel onzekerheid over de precieze contouren van deze wetgeving en de beoogde ingangsdatum. We hebben bij bijvoorbeeld de Omgevingswet gezien dat dit zich moeilijk laat voorspelen. We zullen bij de regionale afgestemde huisvestingsverordening voorsorteren daar waar mogelijk. De verwachting is echter groot dat binnen de periode van 4 jaar tussentijdse aanpassingen nodig gaan zijn.

Burgerparticipatie en communicatie In dit traject heeft overleg plaatsgevonden met de woningcorporaties in de regio Foodvalley.

Pagina 4 van 5

Kosten, baten en dekking Gemeenten worden in dit traject begeleid door RIGO. Hiervoor is vanuit het regiokantoor van de regio Foodvalley eind 2022 opdracht verstrekt. Vervolgtraject ✓ Er is een werkgroep actief met daarin alle gemeenten en een afvaardiging van corporaties. Zij werken met behulp van RIGO toe naar een regionaal gedragen, actuele en afgestemde verordeningstekst; ✓ Uiteindelijk zal omstreeks 1 januari 2024 iedere gemeenteraad in de regio een nieuwe huisvestingsverordening vaststellen, op basis van de regionaal afgestemde tekst. Voor deze verordeningen kunnen de reeds opgestelde en nog actuele schaarste onderbouwing opnieuw als onderlegger worden gebruikt.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude,

de secretaris, E.J. Jansonius

de burgemeester, P. Doornenbal-van der Vlist

Bijlage(n): - Huisvestingsverordening Renswoude 2019

Pagina 5 van 5