Raadsvoorstel GR ontwerpbegroting 2026 ontwerpbijdrageverordening

Raadsvoorstel

Nummer: 590187/609595 Behandeld door: C.J.M. van den Heuvel Datum: 22 juli 2025

Onderwerp: Aangaan van de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht (ODU) en instemming met de ontwerpbegroting en ontwerpbijdrageverordening ODU 2026

Geachte raad, Samenvatting: De Stuurgroep Eén Omgevingsdienst Utrecht heeft het college de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht gestuurd en gevraagd om te komen tot oprichting van de nieuwe Omgevingsdienst regio Utrecht (ODU). Hiervoor dient u het college toestemming te verlenen tot het aangaan van de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht. Daarnaast zijn de ontwerpbegroting 2026 Omgevingsdienst Utrecht en de ontwerpbijdrageverordening gestuurd met het verzoek daaromtrent eventueel een zienswijze kenbaar te maken. Voorgesteld wordt om het college toestemming te verlenen te mogen overgaan tot het aangaan van de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht en geen zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2026 en de ontwerpbijdrageverordening. Inleiding Op 17 oktober 2024 heeft het gezamenlijk algemeen bestuur van de ODRU en de RUD Utrecht (hierna: gezamenlijk algemeen bestuur) ingestemd met de ontwerp gemeenschappelijke regeling om te komen tot de oprichting van één Omgevingsdienst in de provincie Utrecht. De stuurgroep ‘Naar één Omgevingsdienst Utrecht’ heeft dit ontwerp op 24 oktober 2024 aan de colleges van de deelnemende gemeenten en provincie gezonden met het verzoek om hier uiterlijk 3 maart 2025 op te reageren.

Conform het vereiste in de Wet gemeenschappelijke regelingen heeft het college de gemeenteraad om zienswijzen gevraagd op dit ontwerp. De door u op 18 februari 2025 vastgestelde zienswijze is op 20 februari 2025 aan de stuurgroep ‘Naar één Omgevingsdienst Utrecht’ gezonden. Het gezamenlijk algemeen bestuur heeft, naar aanleiding van de zienswijzen, in de vergadering van 18 april 2025 een aangepaste planning en de aangepaste gemeenschappelijke regeling ODU vastgesteld, ten einde de gemeenschappelijke regeling ODU aan te gaan. Op 22 april 2025 heeft het gezamenlijk algemeen bestuur het voorstel tot het aangaan van de gemeenschappelijke regeling ODU aan de colleges van de deelnemende gemeenten en provincie gezonden (bijlage 1). Deze brief bevat ook een toelichting en argumentatie voor de aanpassingen van de ontwerp gemeenschappelijke regeling ODU. Bij deze brief is als bijlage de concept gemeenschappelijke regeling ODU (bijlagen 2 en 3) en ook de reactie op de door de raad ingediende zienswijze opgenomen (bijlage 4). De termijn voor het definitieve collegebesluit om de gemeenschappelijke regeling te aangaan loopt tot en met 8 oktober 2025.

Pagina 1 van 5

Op 11 juli heeft het algemeen bestuur van de ODRU en de RUD Utrecht ingestemd met de ontwerpbegroting ODU 2026 (inclusief kadernota 2026) en de ontwerpbijdrageverordening ODU. Op 14 juli heeft het dagelijks bestuur de ontwerpbegroting ODU 2026 (inclusief kadernota 2026) en de ontwerp bijdrageverordening ODU ter zienswijze aan de colleges van de deelnemende gemeenten en provincie gezonden. De termijn voor het geven van een zienswijze loopt tot en met 17 oktober 2025. Voorgesteld wordt om het college nu definitief toestemming te verlenen voor het aangaan van de gemeenschappelijke regeling ODU. Er is geen sprake van strijdigheid met het algemeen belang of het recht. Beslist u onverhoopt niet tijdig, dan is toestemming van rechtswege verleend. Na het door u verlenen van de gevraagde toestemming zullen wij het besluit tot het aangaan van de gemeenschappelijke regeling ODU bekrachtigen. Bij een positieve besluitvorming vóór de gestelde deadline van 17 oktober 2025 kan de Omgevingsdienst Utrecht per 1 januari 2026 overgaan tot haar taakuitvoering. Beoogd effect Het faciliteren van het tot stand komen alsmede het tijdig in werking treden van de gemeenschappelijke regeling ODU zodat de taakuitvoering door de nieuwe Omgevingsdienst op 1 januari 2026 kan starten.

Er wordt gestreefd naar één robuuste omgevingsdienst in de provincie Utrecht die vanuit kennis en kunde inspeelt op maatschappelijke ontwikkelingen. Deze Omgevingsdienst Utrecht bereikt beter haar doelen en draagt bij aan een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving. Daarbij levert zij een gelijk speelveld voor inwoners en bedrijven voor de hele provincie Utrecht. Argumenten 1.1 Er is brede steun voor de voorgestelde GR-ODU. De deelnemende gemeenten en de provincie Utrecht hebben in hun zienswijzen brede steun en betrokkenheid uitgesproken naar het algemeen bestuur van de ODRU en de RUD Utrecht. De belangrijkste voordelen van de nieuwe omgevingsdienst zijn: - Eén omgevingsdienst in de provincie Utrecht draagt bij aan een gelijker speelveld voor inwoners en bedrijven voor de gehele provincie Utrecht. - Het samenvoegen van de ODRU en RUD zorgt er voor dat de provincie en gemeenten in Utrecht één omgevingsdienst krijgen die voldoet aan de landelijke eisen voor robuustheid. - Eén robuuste omgevingsdienst in de provincie Utrecht verhoogt en waarborgt de kwaliteit van de taakuitvoering. - Een omgevingsdienst die gelijk is met het werkgebied van de provincie, de GGD en de Veiligheidsregio kan slagvaardiger functioneren. - Complexe vraagstukken kunnen beter worden opgepakt.

1.2 U heeft een inhoudelijke reactie ontvangen op de ingediende zienswijze op het 'Voorstel oprichting één omgevingsdienst in de provincie Utrecht'. Uw raad heeft een zienswijze op de ontwerp gemeenschappelijke regeling ODU ingediend. De reactie op deze zienswijze komt tegemoet aan het verzoek om tijdig inzicht te krijgen in de financiële gevolgen van de fusie voor de gemeente. Het proces en de planning zijn zodanig aangepast dat het college nu inclusief de financiële consequenties het verzoek aan u kan doen om definitieve toestemming te verlenen tot het aangaan van de gemeenschappelijke regeling ODU. Daarnaast hebben zienswijzen van twee andere gemeenten geleid tot enkele aanpassingen in de definitieve gemeenschappelijke regeling. 1.3 De fusie levert een voordeel op. De bijdrage van gemeente Renswoude aan de ODU in 2026 bedraagt € 456.600. Dit bedrag bestaat uit een variabele bijdrage van € 295.800 en een vaste bijdrage van € 160.800. In 2025 bedraagt de bijdrage aan de ODRU € 508.113, hiermee levert de fusie een voordeel op.

Pagina 2 van 5

1.4 De ontwerpbegroting ODU 2026 en ontwerpbijdrageverordening zijn zorgvuldig tot stand gekomen. De basis voor deze ontwerpbegroting (bijlage 6) en bijdrageverordening (bijlage 7) zijn de bestuurlijke afspraken zoals deze zijn verwoord in het Richtingsplan. Ook is ingegaan op kwaliteitsverbetering, innovatie en de actuele robuustheidscriteria waar Omgevingsdiensten aan moeten voldoen. Met de twee voorliggende producten ontwerpbegroting en bijdrageverordening is de vaste formatie (pagina 27 bijlage 6) van de nieuwe Omgevingsdienst bekend. Verder is tegemoet gekomen aan de wens van gemeenten voor een soepele regeling bij beperkte afname van uren. Voor gemeente Renswoude is in de basis uitgegaan van het voortzetten van de taken met bijbehorende inzet conform de huidige Dienstverleningsovereenkomst. De ontwerpbegroting ODU 2026 en ontwerpbijdrageverordening ODU onderbouwen de gemeentelijke bijdrage. Kanttekeningen 2.1 In principe is er geen realistisch alternatief Indien u geen toestemming geeft tot het aangaan van de gemeenschappelijke regeling is de gemeente per 1 januari 2026 geen deelnemer in de Omgevingsdienst Utrecht. Voor elke gemeente geldt dat zij verplicht is om de aangewezen wettelijke milieutaken te beleggen bij de Omgevingsdienst van de provincie waarin zij zich bevindt. Vanaf 1 januari 2026 is er binnen de provincie Utrecht nog maar één Omgevingsdienst, de ODU.

De RUD en ODRU zijn op dat moment niet meer operationeel. 2.2 De gemeentelijke financiële bijdrage staat voor de aankomende twee jaar vast. In de gemeenschappelijke regeling ODU is opgenomen dat na de vaste periode van twee jaar weer wijzigingen mogelijk zijn. Hieraan zijn net als in de huidige gemeenschappelijke regeling ODRU in bepaalde situaties voorwaarden en verplichtingen gekoppeld (zoals bijvoorbeeld een doorrekening van frictiekosten). 2.3 Bij niet voorziene grote ontwikkelingen en/of milieucalamiteiten kan de bijdrage hoger uitvallen. Wanneer op jaarbasis het aantal afgesproken DVO-uren wordt overschreden met 10% of meer, vindt er een herrekening plaats van de vaste bijdrage. Door monitoring en zo mogelijk prioritering houden we dit risico beperkt. Uitvoering Inwerkingtreding van gemeenschappelijke regeling ODU De tekst van de gemeenschappelijke regeling ODU wordt op grond van artikel 52 jo 26 Wet gemeenschappelijke regelingen door de provincie bekendgemaakt in het Provincieblad Utrecht. De dag na de bekendmaking in het Provincieblad treedt de regeling Omgevingsdienst Utrecht in werking. Opheffen gemeenschappelijke regelingen RUD Utrecht en ODRU Na de start van Omgevingsdienst Utrecht per 1 januari 2026 zullen de colleges en raden/staten worden betrokken in het besluitvormingsproces om de gemeenschappelijke regelingen RUD Utrecht en ODRU te liquideren.

Daartoe stellen het algemeen bestuur van de ODRU en het algemeen bestuur van de RUD Utrecht een liquidatieplan op in het najaar van 2026. Dit plan wordt ter zienswijze aan de gemeenteraad aangeboden. Juridisch Het college gaat niet over tot het aangaan van een regeling dan na verkregen toestemming van de gemeenteraad (artikel 51, vierde lid van de Wet gemeenschappelijke regelingen). Op basis van dit raadsbesluit besluit het college definitief over het aangaan van de gemeenschappelijke regeling. Communicatie Na verkregen toestemming van de gemeenteraad kan het college definitief overgaan tot het tot het aangaan van de gemeenschappelijke regeling ODU.

Pagina 3 van 5

Financiële gevolgen en risico's De nieuwe financieringssystematiek van de Omgevingsdienst Utrecht: De systematiek bestaat uit twee onderdelen: een vaste bijdrage en een variabele bijdrage in uren. 1. Vaste bijdrage De vaste bijdrage dekt de bedrijfsvoeringslasten (zoals overhead en directe vaste lasten voor uitvoering van taken als vergunningverlening en toezicht) en wordt verdeeld op basis van het aandeel afgenomen uren, zoals vastgesteld in de dienstverleningsovereenkomst (DVO) met het bijbehorende uitvoeringsplan. 2.Variabele bijdrage De variabele bijdrage wordt berekend op basis van de door de deelnemers aangeleverde uitvoeringsplannen voor 2026, uitkomend op een totaal van 349.119 uur. Het gehanteerde uurtarief is daarbij vastgesteld op € 81,75. De variabele bijdrage bestaat uit de afname van concrete producten en diensten uit de producten- en dienstencatalogus, deze bevat twee typen producten: • Kengetal producten, waarvoor op basis van een gemiddeld aantal uren (het kengetal) en het uniforme uurtarief een vaste prijs is bepaald; • Diensten, waarbij vooraf een inschatting van het benodigde aantal uren wordt gemaakt en op basis van de werkelijk bestede uren wordt afgerekend. Voor eventuele aanvullende opdrachten geldt een tariefopslag.

Wanneer het aantal afgenomen uren voor aanvullende opdrachten op jaarbasis niet meer bedraagt dan 10% van het totaal aantal DVO uren, vindt géén herberekening van de vaste bijdrage per deelnemer plaats, boven de 10% is dat wel het geval. Voor projecten die per definitie een afgebakend en individueel karakter hebben, worden maatwerkafspraken gemaakt met de betreffende deelnemer over de vergoeding. Deze afspraken worden schriftelijk vastgelegd. Gemeentelijke bijdrage uitvoeringsplannen 2025 en 2026 Er wordt bij de ODU geen onderscheid meer gemaakt tussen projecturen en 'reguliere' uren. In de totale urenafname zijn dus ook de voormalige projecturen (adviezen RO/omgevingsplannen, archeologie, toezicht lozingen) opgenomen. Daarnaast is door een andere opbouw van de uren in een variabel en een vast deel de systematiek gewijzigd. Per saldo levert de nieuwe systematiek een voordeel op voor de gemeente Renswoude op. In het algemeen kan gesteld worden dat de fusie financieel voordelig is voor de kleinere gemeenten en de voormalige ODRUgemeenten. Uitvoeringsplan 2025 Reguliere uren Projecturen Totaal

Uurtarief € 123,3720 411 4131

Bijdrage € 457.560,€ 50.553,€ 508.113,-

Uitvoeringsplan 2026 Vaste bijdrage Variabele bijdrage Totaal

Uurtarief € 81,75

Bijdrage € 160.800,€ 295.800,€ 456.600,-

3618 Vast + 3618

Uurtarief Het verschil in uurtarief € 123 (2025) en € 81,75 (2026) geeft een vertekend beeld. Doordat een aantal vaste kosten (overhead en directe vaste lasten (huisvesting, ICT, HR)) onder de deelnemende gemeenten wordt verdeeld naar het aandeel af te nemen uren, vallen deze kosten nu buiten het vastgestelde uurtarief. In de oude systematiek van de ODRU waren alle kosten in het uurtarief verwerkt. Het variabele deel van de bijdrage is gebaseerd op de afname van concrete producten en diensten.

Pagina 4 van 5

In algemene zin kan gesteld worden dat de fusie zorgt voor een efficiëntere organisatie. Het is onmogelijk om precies na te gaan wat het uurtarief zou zijn geweest met de oude rekenmethode, maar globaal zou dit neerkomen op ongeveer € 110 tot € 115,--. Voor Renswoude betekent dit dat in de begroting 2026 ongeveer € 50.000 minder opgenomen hoeft te worden als bijdrage aan de GR ODU. Voorstel Voorgesteld wordt om het college toestemming te verlenen te mogen overgaan tot het aangaan van de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Utrecht door middel van bijgevoegde concept gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht. Daarnaast stellen wij voor geen zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2026 Omgevingsdienst Utrecht en de ontwerpbijdrageverordening Omgevingsdienst Utrecht. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude,

de secretaris, E.J. Jansonius

de burgemeester, P. Doornenbal-van der Vlist

Bijlage(n): 1 Aanbiedingsbrief voorstel gemeenschappelijke regeling; 2 Concept gemeenschappelijke regeling ODU; 3 Concept gemeenschappelijke regeling ODU gemarkeerd; 4 Zienswijze d.d. 18 februari 2025 5 Beantwoording zienswijze ontwerp gemeenschappelijke regeling 6 Ontwerp programmabegroting 2026 7Ontwerp bijdrageverordening 2026

Pagina 5 van 5