Raadsvoorstel doorrekening en toelichting septembercirculaire 2023

Raadsvoorstel

Nummer: 580617/580623 Behandeld door: M. Puttenaar Datum: 17 oktober 2023

Onderwerp: Doorrekening en toelichting septembercirculaire 2023

Geachte raad, Samenvatting: Jaarlijks verschijnen meestal drie circulaires. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september van de vertaling van de Miljoenennota, december is op basis van de Najaarsnota en rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De septembercirculaire 2023 is iets later dan Prinsjesdag verschenen. Daarna is ook nog gebleken dat het ministerie een fout had gemaakt in de berekening, waardoor er vertraging kwam in het doorreken proces. Om de begroting 2024 conform planning te kunnen leveren, is er dus voor gekozen om de effecten van de circulaire niet mee te nemen. Via dit raadsvoorstel informeren wij u als nog over de totale effecten op de begroting. De bijstelling in de septembercirculaire, neemt de meicirculaire als uitgangspunt. Hieronder informeren wij u over de financiele effecten van de septembercirculaire 2023 en geven wij een beleidsmatige toelichting van die effecten.

Voorstel: 1. Kennisnemen van de beleidsmatige uitleg van de septembercirculaire 2023 2. Vaststellen van de financiele effecten van de septembercirculaire 2023 en de begrotingswijzigingen doorrekening septembercirculaire 2023 Bij de actualisatie van de circulaires bestaat er een keuze tussen een doorrekening op basis van constante prijzen en lopende prijzen. De keuze die gemaakt wordt door een gemeente, moet consequent worden doorgevoerd in de begroting. Gemeente Renswoude rekent met lopende prijzen. Daarmee is de algemene uitkering uitgedrukt in het prijspeil van het betreffende jaar. De circulaires worden gespecificeerd en doorgerekend via de volgende hoofdcategorieën: a. Uitkeringsfactor, algemeen Hieronder worden de algemene mutaties verstaan (het accres), zoals de effecten binnen de financieringsmethodiek en de loon- en prijscompensatie. b. Uitkeringsfactor, ontwikkeling uitkeringsbasis Hieronder worden de bijstellingen van de hoeveelheidsverschillen verstaan. Hierbij moet gedacht worden aan veranderingen in inwonersaantallen, of leeftijdscategorieën. c. Taakmutaties Onder taakmutaties vallen de veranderingen binnen de taken die door het rijk aan de gemeente zijn aangewezen. d. IU / DU / SU Dit zijn de mutaties binnen de decentralisatie- en integratie-uitkeringen. Dit zijn uitkeringen voor specifieke beleidsterreinen.

Het is een vorm van financiering die niet de regels van de algemene uitkering volgen.

Pagina 1 van 5

e. WOZ Bij iedere circulaire krijgt de gemeente ook een correctie (positief of negatief), naar aanleiding van de waarde ontwikkeling van onroerende zaken. f. 3 D’s in het sociaal domein Hieronder vallen de mutaties binnen Participatie, Jeugd en WMO. Financieel effect septembercirculaire 2023: Het bruto verschil tussen deze septembercirculaire 2023 en de voorgaande meicirculaire 2023 is als volgt: V = een budgettair voordeel en N = een budgettair nadeel). Onderstaande tabellen zijn in lopende prijzen: Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Stand meicirculaire 2023 (*)

8.973

9.513

10.049

9.641

9.838

10.059

a. Algemene mutaties b. Hvh-verschillen/uitkeringsbasis c. Taakmutaties d. IU/DU e. WOZ f. Stelposten Totaal mutatie (bruto) Eindstand septembercirculaire 2023

V 88 N 150 V1 V 11 N 59 N 79 N 188 8.785

V 104 N 124 V 17 V 11 N 72 0 N 64 9.449

V 89 N 109 V8 V 11 N 72 0 N 73 9.975

V 80 N 96 V2 V 10 N 72 N 18 N 93 9.547

V 242 N 98 V2 V3 N 72 V 16 V 93 9.931

V 338 N 83 V1 V2 N 72 V 10 V 196 10.255

(*) De effecten van de meicirculaire zijn verwerkt in de voorjaarsrapportage en kadernota 2024.

Toelichting belangrijkste financiële effecten septembercirculaire 2023: a. Uitkeringsfactor, algemeen Het accres bestaat uit verschillende onderdelen. Samengevat is de systematiek als volgt: het accres is gesplitst in een volume- en een nominaal deel, waarbij het nominale deel ter compensatie is van loon- en prijsstijging (LPO) en het volumedeel ter compensatie van o.a. bevolkingstoename. Huidige financieringssystematiek: - Volume: o voor 2022 t/m 2025 bevroren op het niveau van de meicirculaire 2022 o vooruitlopend op de nieuwe systematiek is voor 2026 € 1 mld. beschikbaar gesteld, waardoor eigenlijk t/m 2026 is bevroren. - Loon en prijsstijging: o indexering op basis van gecombineerde index (60% loonvoet overheid, 20% consumptie en 20% investeringen. Deze hanteren wij ook in de begroting. Nieuwe financieringssystematiek vanaf 2027 - Volume: o De eenmalige € 1 mld. in 2026 is structureel gemaakt (voorjaarsnota 2023) -

Loon en prijsstijging: o Indexering op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Dit gebeurt op basis van een 8-jaars historisch gemiddelde van het bruto binnenlands product.

Pagina 2 van 5

De totale mutatie van het accres voor gemeente Renswoude is als volgt (ten opzichte van de meicirculaire 2023): Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 2027 2028 Accres septembercirculaire 2023

V 88

V 104

V 89

V 80

V 242

V 338

b. Uitkeringsfactor, ontwikkeling uitkeringsbasis Hieronder worden de bijstellingen van de hoeveelheidsverschillen verstaan. Hierbij moet gedacht worden aan veranderingen in inwonersaantallen, of bijvoorbeeld verandering in aantal jongeren tot 18 jaar. Ten tijde van de meicirculaire zijn deze aantallen nog indicatief en niet volledig. Deze aantallen kunnen dan te hoog of te laag zijn. Bij de septembercirculaire zijn de definitieve aantallen bekend vanuit het CBS. Voor deze septembercirculaire zorgt dit voor een negatieve bijstelling van de algemene uitkering. De totale mutatie voor gemeente Renswoude is als volgt (ten opzichte van de meicirculaire 2023): Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 2027 2028 Uitkeringsbasis septembercirculaire 2023

N 150

N 124

N 109

N 96

N 98

N 83

c. Taakmutaties In de septembercirculaire 2023 zijn de volgende zeven taakmutaties opgenomen. Voor Renswoude gaat het om onderstaande bedragen: ▪ Re-integratie: een verlaging van € 2.000 structureel vanaf 2028; ▪ Wet Visueel beperkten: verlaging van € 100 vanaf 2024; ▪ Bijzondere bijstand en vroegsignalering: € 5.000 eenmalig in 2024; ▪ Hulpmiddelen thuis laten staan: € 100 structureel; ▪ Rijksvaccinatieprogramma: € 1.000 structureel vanaf 2023; ▪ Jeugdzorg loon- en prijsbijstelling: € 10.000 in 2024 en € 6.000 in 2025; ▪ Europese richtlijn energieprestatie gebouwen (EPBD III): € 1.300-1.500 structureel vanaf 2023. Re-integratie Met de Voorjaarsnota 2023 heeft het kabinet besloten om vanaf 2028 het reintegratiebudget voor gemeenten structureel met € 20 miljoen te verlagen. Deze maatregel is onderdeel van de ombuigingen die de Rijksbegroting op orde houden. Wet Visueel beperkten De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel aangenomen dat tot doel heeft om de uitvoering van technische werkvoorzieningen voor mensen uit de doelgroep Participatiewet met een visuele beperking over te dragen aan het UWV. Op dit moment ligt het wetsvoorstel bij de Eerste Kamer.

Het is de bedoeling dat de middelen voor de werkvoorzieningen en de structurele uitvoeringskosten budgettair neutraal worden overgeheveld van het gemeentefonds naar de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Voor 2024 gaat het om € 0,9 miljoen, oplopend naar circa € 1,05 miljoen in 2028. De structurele hoogte bedraagt € 2,3 miljoen per jaar. De incidentele uitvoeringskosten zullen worden opgevangen binnen de begroting van het ministerie van SZW. Bijzondere bijstand en vroegsignalering Het kabinet stelt in totaal € 200 miljoen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Voor 2024 wordt in totaal € 50 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld. Voor Renswoude is dat € 5.000.

Pagina 3 van 5

Hulpmiddelen thuis laten staan De motie Westerveld (GroenLinks) en Bikker (Christen-Unie) verzoekt de regering om met betrokken partijen landelijke afspraken te maken over het behoud van hulpmiddelen thuis voor cliënten die verhuizen naar een instelling in de zin van de Wet langdurige zorg (Wlz) en aangeven thuis te willen logeren. Gemeenten worden hiervoor gecompenseerd. Vanaf 2023 ontvangt gemeente Renswoude hiervoor een bedrag van € 100 structureel. Rijksvaccinatieprogramma Vanaf december 2019 krijgen zwangere vrouwen maternale kinkhoestvaccinatie aangeboden door de Rijksoverheid. Vanaf 1 januari 2024 wordt de uitvoering hiervan formeel overgedragen aan de gemeenten. Bij deze septembercirculaire worden de bijbehorende middelen aan het gemeentefonds toegevoegd. Voor gemeente Renswoude bedraagt dit € 1.000 structureel vanaf 2024. Jeugdzorg loon- en prijsbijstelling In de meicirculaire 2023 is de loon- en prijsbijstelling 2023 voor jeugdzorg, voor zover deze betrekking heeft op de reserveringen voor jeugdzorg op de Algemene Post (AP), aan het gemeentefonds toegevoegd voor de jaren 2024 en 2025. Nu wordt ook de loon- en prijsbijstelling 2022 over de reserveringen jeugdzorg op de AP toegekend. Ook deze overboeking heeft betrekking op 2024 en 2025 (voor Renswoude resp. € 10.000 en € 6.000).

Europese richtlijn energieprestatie gebouwen (EPBD III) De algemene uitkering wordt vanaf 2023 structureel met circa € 1,8 miljoen verhoogd in verband met de tweede herziening van de Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD III). De regeling is op 10 maart 2020 geïmplementeerd en heeft als doel om de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren. d. IU / DU / SU (decentralisatie en integratie) In de septembercirculaire zijn de volgende twee nieuwe decentralisatie-uitkeringen opgenomen: ▪ Regionale doelgroepen specifieke aanpak: macro € 2,4 miljoen eenmalig in 2023 ▪ Verkeersveiligheid structureel € 95.000 vanaf 2023 Voor gemeente Renswoude zijn deze niet van toepassing. In dertien bestaande IU’s en DU’s zijn wijzigingen opgenomen. Voor gemeente Renswoude zijn er slechts twee wijzigingen in de DU’s en IU’s: ▪ Integratie uitkering Participatie: compensatie Wet sociale werkvoorziening voor bijzondere Wet minimumloon-verhoging € 3.700 in 2023, met een afbouw naar € 2.500 in 2028. ▪ Decentralisatie uitkering Veilig wonen: € 7.000 voor de jaren 2023 – 2026. e. Waardering onroerende zaken De WOZ-waarden zijn op basis van de actuele waarden (betaalspecificatie 2023-09 van eind augustus 2023) (voorlopige) naar boven bijgesteld ten opzichte van de meicirculaire. Het rekentarief is ongewijzigd.

Per saldo wordt de algemene uitkering lager: € 59.000 in 2023 en vanaf 2024 € 72.000 structureel. Energietoeslag Omdat de Wetswijziging met betrekking tot de energietoeslag nog niet is aangenomen, is de uitbetaling hiervan nog niet verwerkt in de septembercirculaire. Inmiddels is het voorstel aangenomen door zowel de Tweede Kamer (21 september) en de Eerste Kamer (3 oktober), zodat uitbetaling nog in 2023 zal plaatsvinden.

Pagina 4 van 5

Financieel effect begroting: De financiële effecten van de septembercirculaire moeten in de begroting verwerkt worden. De begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027 heeft het college reeds mee ingestemd. Deze cijfers staan dus stil. In de septembercirculaire zitten aanpassingen voor het begrotingsjaar 2023, maar ook voor 2024 t/m 2028. Onze begrotingscyclus loopt op dit moment van 2023 t/m 2027. De effecten voor het jaar 2023 worden verwerkt in de najaarsrapportage 2023, die nog aangeboden zal worden voor besluitvorming aan het college, audit commissie en de raad. De effecten voor 2024 t/m 2027 worden via dit collegeadvies met bijbehorend raadsvoorstel, besluit en begrotingswijzigingen op 7 november aangeboden aan de raad. De begrotingswijzigingen ten gevolge van de septembercirculaire, worden dan als eerste wijziging doorgevoerd op de begroting 2024.

Na het verwerken van de begrotingswijzigingen septembercirculaire 2023, ontstaat het volgende structurele meerjarenbeeld (deze tabel is niet gecorrigeerd met incidentele baten en lasten): Ontwikkeling primitieve begroting 2024 Saldo begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026 Mutaties kadernota 2024 en voorjaarsrapportage 2023 Saldo begroting na vaststelling kadernota en voorjaarsrapportage Mutaties begroting 2024 en meerjarenraming 2025 - 2027 Saldo begroting na mutaties begroting 2024 en meerjarenraming 2025 - 2027 Mutaties septembercirculaire 2023 Saldo begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

2024 938 -212 726 -251 475 -64 411

2025 1.302 109 1.411 -441 970 -73 897

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude,

de secretaris, E.J. Jansonius

de burgemeester, P. Doornenbal-van der Vlist

Bijlage(n): 1. raadsbesluit doorrekening en toelichting septembercirculaire 2023 2. begrotingswijzigingen doorrekening septembercirculaire 2023, jaren 2024-2027

Pagina 5 van 5

(Bedragen * € 1.000) 2026 2027 902 902 -83 -30 819 872 -133 -52 686 820 -93 93 593 913