Raadsvoorstel aanvraag Aanwijzing lokale publieke media-instelling

Raadsvoorstel

Nummer: 556523/562706 Behandeld door: R. Pelt Datum: 11 oktober 2022

Onderwerp: Adviesverzoek Commissariaat voor de Media inzake aanvragen

Geachte raad, Samenvatting: Gevraagde beslissing: 1. Het Commissariaat voor de Media (CvdM) te adviseren om de zendmachtiging voor de periode 2022-2027 toe te wijzen aan Omroep 1 Vallei Media; 2. Mede gelet op artikel 2.170b van de Mediawet vanaf 2023 een jaarlijkse bijdrage voor de nieuwe streekomroep beschikbaar te stellen ad. € 2.546 zoals in de begroting 2023-2026 structureel opgenomen is.

Inleiding In 2017 heeft de gemeenteraad het CvdM geadviseerd om de zendmachting voor Renswoude toe te wijzen aan de Stichting Lokale Omroep Midden-Nederland (SLOMN), beter bekend als Midland FM. Het CvdM heeft dit advies overgenomen en de zendmachtiging voor een periode van 5 jaar toegewezen aan SLOMN. Per 21 november 2022 verloopt deze toewijzing en moet deze opnieuw worden toegewezen aan een lokale publieke media-instelling. Binnen de daarvoor geldende termijn heeft het CvdM twee aanvragen ontvangen, van SLOMN (Midland FM) en van Omroep 1 Vallei Media (XON). Het Commissariaat voor de Media (CvdM) is op basis van artikel 2.61, eerste lid van de Mediawet bevoegd om een aanwijzingsbesluit te nemen voor een lokale publieke media-instelling. Voordat het CvdM een beslissing neemt over de voorliggende aanvragen, dient zij gemeenteraad op grond van artikel 2.61, derde lid, van de Mediawet 2008 te vragen om een advies. Hiertoe dient voorliggend voorstel. Beoogd effect Een lokale omroep die de samenleving bedient met radio-, televisie-uitzendingen en nieuws en actualiteit via verschillende kanalen zoals social media, app en het web. En die past bij de

Pagina 1 van 5

streekindeling foodvalley waar de gemeente Renswoude, samen met Woudenberg, Scherpenzeel en Veenendaal, in 2016 haar voorkeur voor uitgesproken heeft. Een omroep die aandacht besteedt aan de lokale politiek, het kerkelijk leven, sport, culturele evenementen, het bedrijfsleven, onderwijs en welzijnszorg. En die intensief samengewerkt met lokale en regionale mediapartners. Argumenten Inleiding Vanaf het jaar 1994 heeft in de gemeente de Midland FM, opgericht in 1993 in Renswoude gebruik gemaakt van de lokale zendmachtiging van de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg. In 2017 is het uitzendgebied van Midland FM (officiële naam SLOMN) uitgebreid met de gemeente Veenendaal. Ook de Stichting Lokale Omroep Kerken (STILOK) maakt voor een bepaald aantal uren gebruik van deze zendmachtiging. De zendmachtiging werd op grond van artikel 2.65 van de Mediawet voor een duur van 5 jaar verleend. In 2015 hebben de VNG, de Organisatie van Lokale Omroepen en de Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO) het Vernieuwingsconvenant gemeenten-lokale omroepen 2015-2018, opgesteld.

In dit convenant kwamen de partijen tot de conclusie dat een lokaal toereikend media-aanbod het beste vormgegeven kon worden door een omroep functionerend in de woon- en leefomgeving van de burgers dus voor een centrumgemeente of streek, die gebruik maakt van verschillende kanalen (televisie, radio, internet/sociale media, mobiel), voldoet aan de wettelijke eisen op het gebied van informatie, cultuur en educatie en kwalitatief verantwoorde producten levert met een professioneel aangestuurde bedrijfsvoering en journalistiek. Het kan in een gebied gaan om één omroeporganisatie met één zendmachtiging van het CvdM of om een samenwerkingsverband van meerdere lokale omroepen. Ten behoeve van de vorming van streekomroepen heeft de NLPO in 2016 een streekindeling gemaakt. De gemeenten kregen vervolgens de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. De gemeente Renswoude heeft toen, in samenspraak met de gemeente Woudenberg, Scherpenzeel en Veenendaal de zienswijze ingediend graag onderdeel te worden van de de streek die zuidelijk deel van de Foodvalley beslaat. Deze streek bestaat uit de gemeenten Ede, Veenendaal, Rhenen, Wageningen, Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg en bediend circa 260.500 inwoners. Door onderlinge samenwerking wint de omroep slagkracht en professionaliteit. Dit maakt ook de gemeentelijke investeringen duurzamer en toekomstbestendiger.

De NLPO heeft deze zienswijze overgenomen. Per 21 november 2022 verloopt deze aanwijzing aan SLOMN. Om die reden heeft het CvdM alle (op te richten) lokale omroepen tot 21 mei jongsleden de gelegenheid geboden een aanvraag in te dienen voor aanwijzing als lokale publieke media-instelling. Dit heeft geresulteerd in twee aanvragen bij het CvdM, van SLOMN (Midland FM) en Omroep 1 Vallei Media, een nieuw opgerichte omroep die intensief samenwerkt en verbonden is met Omroep Ede en Omroep Rhenen en al actief in Veenendaal onder het merk XON. Op grond van artikel 2.61, derde lid, van de Mediawet 2008 dient het CvdM voordat zij een besluit neemt over de toewijzing van de zendmachtiging de gemeenteraad van de betreffende gemeente om advies te vragen. Hiertoe heeft het CvdM op 14 juni 2022 verzocht, zowel aan de gemeenteraden van Renswoude, Scherpenzeel, Woudenberg en Veenendaal. Het CvdM vraagt aan de gemeenteraden om een advies over beide aanvragen, waarbij de gemeenteraad de onderstaande vragen dient te beantwoorden en motiveren.

1.Is de aanvrager een rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige rechtsbevoegdheid? Met andere woorden: is het een stichting of een vereniging? 2.Stelt de aanvrager zich ten doel op lokaal niveau de publieke mediaopdracht uit te voeren door media-aanbod te verzorgen dat is gericht op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in de gemeente leven? 3.Heeft de aanvrager volgens de statuten een orgaan dat het beleid voor het media-aanbod

Pagina 2 van 5

bepaalt? 4.Is dit programmabeleidbepalende orgaan (hierna: pbo) representatief samengesteld? Voor beide aanvragers kunnen alle gestelde vragen met ‘ja’ beantwoord worden. Om toch een voorkeursadvies te kunnen geven is het van belang om nader in te zoomen op de mate waarin de beide omroepen uitvoering geven aan de tweede vraag. Deze vraag is gericht op de output van de omroepen (het media-aanbod) en of de werkwijze van de omroepen bijdraagt aan de landelijke visie van de brancheorganisatie NLPO en de lokale visies van de betrokken gemeenten. Uiteraard wordt ook beargumenteerd of op basis van de opgedane ervaringen met de omroepen er voldoende vertrouwen is in het uitvoeren van de ingediende beleidsplannen voor de komende 5 jaar. 1.1 Omroep 1 Vallei sluit het beste aan bij de gewenste streekvorming In de afgelopen jaren hebben SLOMN en Omroep Ede gewerkt aan een streeksamenwerking. Eind 2021 is deze samenwerking opgezegd en ook uitgesloten met de huidige bestuurssamenstellingen (gebaseerd op uitspraken van de bestuurders van SLOMN). Gezien het stuklopen van de beoogde streeksamenwerking is SLOMN weer terug bij af als het gaat om verdere streekvorming. SLOMN richt zich voor de streekvorming nu op andere gemeenten, waaronder gemeenten die geen onderdeel uitmaken van de vastgestelde streek.

Het toewijzen van de zendmachtiging aan SLOMN draagt niet bij aan de ambitie voor een streekomroep in het zuidelijke deel van de Regio Foodvalley voor of binnen de komende vijf jaar. Er wordt door Omroep 1 Vallei sterk ingezet op verregaande redactionele samenwerking met Omroep Ede en Omroep Rhenen, waarbij het ultieme doel is om op termijn vanuit één organisatie, maar samenwerkend en gebruikmakend van alle lokale stakeholders, de zuidelijke Foodvalley als geheel te bedienen. Omroep 1 Vallei voldoet als onderdeel van RMC Vallei al bijna aan de beoogde streekindeling. Alleen de gemeente Wageningen opereert nog volledig zelfstandig. Door de komende 5 jaar de zendmachtiging aan Omroep 1 Vallei toe te wijzen wordt de snelste stap gezet naar streekvorming. En kan vanuit daar mogelijk verder gebouwd worden naar de lange termijn visie van de gemeentes Renswoude, Veenendaal, Scherpenzeel en Woudenberg: een sterke omroep voor de gehele regio FoodValley. 1.2 De plannen van Omroep 1 Vallei sluiten beter aan bij de gemeentelijke visie op lokale omroep Omroep 1 Vallei wil met radio, televisie en online een aanvulling zijn op de bestaande media. Zij vergroten de lokale aandacht voor onderwerpen als sport, evenementen, politiek, geloofsovertuiging, bedrijfsleven en de persoonlijke levenssfeer. Dat komt ten goede aan de informatievoorziening in de gemeente.

En biedt de gemeente een extra platform om inwoners, ondernemers en instellingen in Renswoude te bereiken. Op dit moment wordt al online (website, social media en app) al content gemaakt over Renswoude. Dit zal na een toewijzing van de zendmachtiging geïntensiveerd worden in samenspraak met het opgerichte pbo. SLOMN streeft naar een innovatief cross-mediaal platform voor de productie, uitwisseling en uitzending van programma’s, ideeën en opinies, maar heeft weinig nagedacht over het maken van de journalistieke content die via het platform verspreid zou moeten worden. 1.3 Het netwerk van Omroep 1 Vallei biedt meer samenwerkingsmogelijkheden en sluit beter aan bij de lokale gemeenten XON is het merk waaronder op dit moment Omroep Ede en Omroep Rhenen en Omroep 1 Vallei samenwerken. Deze samenwerking is verankerd in de overkoepelende stichting RMC Vallei. Door deze stichting kunnen de aangesloten omroepen samenwerken, zoals bij het inhuren van journalisten, kopen of huren middelen en delen van nieuws en informatie. Daarnaast werkt Omroep 1 Vallei intensief samen met RTV Utrecht en Omroep Gelderland, waaronder met personeel en het delen van content. Voor SLOMN geldt dat samenwerkingsmogelijkheden met andere lokale omroepen en mediainstellingen in een verkennende fase zijn.

Daarbij passen de partners waar SLOMN momenteel de samenwerking mee zoekt niet bij de streekvorming die we beogen.

Pagina 3 van 5

1.4 Er is vertrouwen in de ontwikkeling van Omroep 1 Vallei In de afgelopen 5 jaar heeft SLOMN uitvoering kunnen geven aan het toen voorliggende beleidsplan. SLOMN kwam vanuit een negatieve financiële situatie, die tot op de dag vandaag nog niet volledig is gesaneerd. Ook in het kader van streekvorming zijn stappen gezet, echter deze zijn eind 2021 door het stopzetten van de samenwerking met Omroep Ede volledig teniet gedaan. De omroep heeft zich niet verder geprofessionaliseerd, heeft geen andere inkomsten gevonden naast de gemeentelijke bijdrages, er zijn beperkt nieuwe vrijwilligers bijgekomen en het programma-aanbod (deels zonder pbo bepaald) is niet gegroeid, meer divers geworden of beter aangesloten bij de behoeften vanuit de samenleving. Ook de ontwikkeling in kanalen en frequentie zijn niet gerealiseerd. Het vertrouwen in de realisatie van de nu voorliggende plannen is dan ook beperkt. Zeker gezien de constatering (bevestigd door SLOMN) dat het beleidsplan vrijwel geheel gekopieerd is van een omroep actief in een andere gemeente. Er is daarmee onvoldoende rekening gehouden met de lokale situatie in de uitzendgemeenten en daarmee komt de uitvoerbaarheid van dit beleidsplan onder druk te staan.

Op basis van de gesprekken, het beleidsplan en de ervaring met Omroep 1 Vallei (via het merk XON zijn zij al enige jaren actief binnen de gemeente Renswoude en Veenendaal), is er vertrouwen in de bestuurders, medewerkers en de realisatie van de plannen van de omroep. Met een ambitieus maar tevens realistisch plan, een gedegen organisatiestructuur en een goede visie op de realisatie van een streekomroep, verdient de omroep de kans om de komende 5 jaar de plannen te realiseren. Jaarlijks worden de plannen geëvalueerd en dient het beleidsplan te worden bijgesteld. Daarbij reserveert Omroep 1 Vallei geld om een kijk- en luisteronderzoek uit te kunnen voeren. 1.5 Omroep 1 Vallei heeft een degelijke meerjarenbeleidsplan en een sluitende meerjarenbegroting Omroep 1 Vallei wordt bestuurd door ervaren bestuurders, die al jarenlang lokale omroepen (in Ede en Rhenen) leiden. Het beleidsplan is gericht op samenwerking, schaalvergroting en aansluiten bij de lokale wensen en behoeften vanuit de samenleving. Het beleidsplan is ook realistisch, kleine stappen zetten en toewerken naar een stip op de horizon, één streekomroep. Ook de financiële paragraaf ziet er gedegen uit en past bij de beschreven doelstellingen. 1.6 Stilok houdt een plaats in het uitzendschema Stilok zendt op dit moment circa 25 uur per week uit via de uitzendmachtiging van SLOMN.

In de plannen van Omroep 1 Vallei is aandacht voor Stilok en haar radio-uitzendingen. Omroep 1 Vallei zal zorgdragen voor ruimte in het uitzendschema voor Stilok, waarmee er binnen de omroep plaats blijft voor de programma’s van Stilok. Hierover zijn al gesprekken met Stilok gaande. 2.1 De jaarlijkse bijdrage is opgenomen in de gemeentelijke begroting Voor zowel SLOMN als Omroep 1 Vallei geldt dat zij naast de jaarlijkse bijdrage gebaseerd op de richtlijnen van de NLPO, gedurende de looptijd van de zendmachtiging vragen om extra financiële middelen. In de begroting 2023-2026 is structureel een bedrag van €2.546 opgenomen voor bekostiging van de lokale omroep die de zendmachtiging toegewezen heeft gekregen. Deze kosten zijn gebaseerd op de richtlijnen van de NLPO (1,39 per huishouden) en gelijk aan het bedrag voor bekostiging van de lokale omroep die de gemeente ontvangt van het Rijk vanuit het Gemeentefond. Kanttekeningen 1.1 Niet bij voorbaat een verhoging van de financiële bijdrage vanaf 2023 In het beleidsplan en de bijbehorende financiële paragraaf verzoekt Omroep 1 Vallei de

Pagina 4 van 5

gemeente Renswoude om een bijdrage van € 3.000 voor 2023 en een bijdrage van € 6.000 voor de jaren daarna. Zoals beschreven in argument 2.1 is in de gemeentelijke begroting 2023-2026 een bedrag van € 2.546 opgenomen voor bekostiging (gebaseerd op de richtsnoer en het aantal huishoudens in 2022). Het is op dit moment niet duidelijk welke gevolgen de beperktere financiële middelen hebben voor de uitvoering van het beleidsplan. 1.2 Keuze voor een omroep kan gevolgen hebben voor voortbestaan van de andere omroep De lokale omroepen zijn voor hun inkomsten voor een groot deel afhankelijk van de gemeenten binnen hun uitzendgebied. Dit geldt ook voor Omroep 1 Vallei en SLOMN, zo is te zien in beide meerjarenbegrotingen. Het gevolg van het niet toegewezen krijgen van de zendmachtiging, en daarmee de inkomsten, kan zijn dat de omroep onvoldoende financiële middelen heeft om voort te blijven bestaan.

Planning: Er heeft ambtelijk overleg plaatsgevonden tussen de betrokken gemeenten Veenendaal, Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg. Aan alle vier de gemeenteraden wordt een eensluidend advies voorgelegd, zodat de raden zich hier in oktober over kunnen buigen. Risico’s: Er is het risico dat Midland FM een extra subsidie aanvraag zal indienen als zij de toewijzing niet krijgen.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude,

de secretaris, E.J. Jansonius

de burgemeester, P. Doornenbal-van der Vlist

Bijlage(n): Aantal bijlagen: 5 1.Brief Commissariaat voor de Media betreffende advies aanvraag 2.Beleidsplan Omroep 1 Vallei Media 3.Begroting Omroep 1 Vallei Media 4.Beleidsplan SLOMN (inclusief begroting) 5. 20170102_Vastgestelde Streekindeling NLPO

Pagina 5 van 5