Raadsinformatiebrief IVP

Raadsinformatiebrief

Nummer 571819/571824 Datum 31 maart 2023 Opgesteld door J. van der Linden/S. Walther Telefoonnummer 0318 578 150 E-mail J.vanderLinden@renswoude.nl

Onderwerp Integraal Veiligheidsplan 2023 - 2026 Samenvatting Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) vormt sinds 2019 het fundament voor een structurele samenwerking tussen de gemeenten Renswoude, Rhenen, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal en Wijk bij Duurstede, de politie en het Openbaar Ministerie. De eerste vierjarige beleidsperiode is afgelopen. Er is gelijkwaardig en gezamenlijk geïnvesteerd in het voorkomen, aanpakken en oplossen van gemeentegrensoverschrijdende veiligheidsvraagstukken. Daarnaast zijn er actief stappen ondernomen om toe te werken naar een IVP 2023 – 2026 dat past in de huidige tijdsgeest én de gezamenlijke uitdaging. Deze raadsinformatiebrief geeft uw raad inzicht in de successen en uitdagingen over de samenwerking in de afgelopen vier jaar en in wat dit betekent voor het gemeenschappelijke en lokale veiligheidsbeeld. Inhoud De conclusie uit de evaluatie is, dat het IVP 2019 – 2022 een grondslag heeft geboden voor een positieve en intensieve samenwerking tussen de gemeenten en politie. De resultaten van deze samenwerking zijn terug te zien in concrete resultaten of (beleids)producten en in een steeds nauwere samenwerking met persoonlijk contact en onderling begrip. Eenieder is het erover eens dat dit het grootste en meest waardevolle resultaat is en dit is dan ook een belangrijke basis voor de aankomende beleidsperiode.

De huidige samenwerking wordt ervaren als open, gelijkwaardig en is gebaseerd op een groot onderling vertrouwen (‘geven én nemen’). De afgelopen vier jaar vonden de samenwerkende partijen via het IVP elkaar steeds gemakkelijker. De contactlijnen zijn inmiddels uiterst kort, warm en komen voort uit een intrinsieke motivatie en betrokkenheid. Dit geldt nadrukkelijk ook voor de politie. Men is bovenal trots op de unieke samenwerking en beschouwt elkaar, ondanks de diversiteit in werkgevers, als directe collega’s met één gezamenlijk doel. Er is een sterke focus op constante verbetering, waarin het streven is om met de gemeenten, die deelnemen in het basisteam Heuvelrug, een voorbeeld te zijn voor andere gemeenten en Gemeente Renswoude basisteams. Verbetermogelijkheden Kenmerkend voor de samenwerking is dat er, naast het enthousiasme en de behaalde resultaten ruimte is en blijft voor kritisch reflecteren op

Pagina 1 van 5

Postadres Postbus 8, 3927 ZL Renswoude Bezoekadres Lijsterbeslaan 18 3927 AE Renswoude Telefoon E-mail Website

0318 - 578 150 info@renswoude.nl renswoude.nl

KvK BTW IBAN

32163726 001104512B01 NL77 BNGH 0285 0070 84

het eigen handelen. Er zijn voor de komende beleidsperiode enkele verbeterpunten voor een nog betere en duurzame samenwerking. Hierbij gaat het om het vergroten van het inzicht in elkaars uitdagingen, het bewust kiezen van prioriteiten (en dus capaciteit) en het nadrukkelijker gebruiken van de bestaande structuren om te sturen op de samenwerking. Er zijn meerdere concrete aandachtspunten geformuleerd in het IVP 2023 – 2026. Zo is het wenselijk om vanuit de gezagsdriehoek nadrukkelijker te gaan benutten om actief te sturen, dit op basis van het IVP 2023 – 2026. Zo kunnen er weloverwogen besluiten genomen worden die ingaan op het behalen van de geformuleerde doelstellingen op de (midden)lange termijn. Idealiter vervullen gemeenten hierin een actieve rol als regisseur en aanjager. Gemeenten kunnen een meer prominente rol op zich nemen, waarbij zij vaker dan voorheen verantwoordelijkheid nemen voor coördinatie en afstemming op gezamenlijke dossiers. De politie krijgt hierdoor meer ruimte voor de praktische uitvoering van hun dagdagelijkse werkzaamheden. De intensiteit van onderling informeel contact is doorslaggevend voor het gezamenlijke succes. Het is wenselijk om deze manier van werken uit te breiden en meer tijd en ruimte te hebben om elkaar op een laagdrempelige manier te ontmoeten, spreken en informeren.

Hierdoor kunnen kleine problemen gemakkelijker klein worden gehouden en onnodige escalaties vaker worden voorkomen. Het is wenselijk om in de toekomst vaker stil te staan bij de onderlinge samenwerking. De uitdaging is om dit niet te beperken tot de noodzakelijke momenten, zoals bij het formuleren van een nieuw IVP, maar met enige regelmaat bewust te organiseren. De focus zou op deze momenten nadrukkelijk kunnen gaan over continue verbeteringen, maar ook om successen en inspanningen te vieren.. Ook mogen inspanningen en resultaten naar buiten meer aandacht krijgen. Dat is goed voor onze zichtbaarheid, positie en het draagvlak. Ontwikkelingen gemeenschappelijk veiligheidsbeeld Het basisteam Heuvelrug bestaat uit vijf gemeenten; elk met een eigen identiteit. Het is een divers en uitgestrekt werkgebied. De gemeenten, de politie en het OM staan in het basisteam Heuvelrug voor de veiligheid van in totaal 167.965 inwoners, verspreid over een oppervlakte van 266 km2. Het gebied kent uitgestrekte natuurgebieden met een landelijke aantrekkingskracht voor recreanten, kleine woonkernen met een sterk agrarisch karakter en gebieden met grootstedelijke veiligheidsproblematiek. Het versterken en borgen van de veiligheid is en blijft altijd een uitdaging.

Totale aantallen registraties Het totale aantal Gemeente/jaartal 2019 2020 2021 2022 Verschil1 geregistreerde Renswoude 231 297 309 261 +13% incidenten bij het Rhenen 1.404 1.483 1.413 1.360 -3,1% basisteam Heuvelrug Utrechtse Heuvelrug 3.582 4.229 4.350 3.524 -1,1% is een eerste en Veenendaal 5.605 6.528 6.044 5.377 -4,1% globale indicatie om Wijk bij Duurstede 1.335 1.666 1.614 1.285 -5,2% de ontwikkelingen in Totaal: 12.157 14.203 13.730 11.807 -2,9% de voorgaande beleidsperiode (2019 Tabel 1: absolute aantal geregistreerde incidenten per gemeente binnen basisteam Heuvelrug. – 2022) objectief zichtbaar te maken. Er zijn tussen de vijf gemeenten grote verschillen in het absolute aantal geregistreerde incidenten zichtbaar. Dit kan onder andere verklaard worden door het inwoneraantal, de ligging en de bevolkingsdichtheid van een gemeente. Gelet op de looptijd is er in vrijwel alle gemeenten een daling zichtbaar van het aantal registraties, tegenover het startjaar waarin het eerste IVP werd vastgesteld (2019). In het hele werkgebied is een daling van -2,9% te zien in het aantal registraties. Voorgaande beleidsperiode was voor iedereen bijzonder door de uitbraak en bestrijding van COVID-19. Dit bood ruimte voor nieuwe en meer moderne vormen van criminaliteit, zoals fraude en oplichting via het internet.

Daarnaast brachten we veel meer tijd thuis door en waren er in 1 Het weergegeven percentage toont de stijging of daling aan in 2022 ten opzichte van het jaar 2019.

Pagina 2 van 5

specifieke perioden geen of beperkte mogelijkheden voor sociale activiteiten. Het resulteerde in een sterke toename van het aantal registraties in de jaren 2020 en 2021. Opvallend hierin is dat het voornamelijk Totale aantallen registraties per thema in basisteam Heuvelrug gaat om Type incident/jaartal 2019 2020 2021 2022 Verschil2 meldingen van Woninginbraak: 321 317 373 313 -2,5% overlastsituaties, 104 90 109 94 -9,6% zoals burenruzies waarvan poging waarvan voltooid 217 227 264 219 +0,9% en jeugdoverlast. 504 474 359 357 -29,2% Echter, het aantal Geweldsdelicten Drugshandel 43 54 36 38 -11,6% registraties van Horizontale 926 1.12 887 611 -34% impactvolle en fraude/oplichting 8 ernstige vormen Melding burengerucht 534 595 593 595 +11,4% van criminaliteit Melding overlast persoon 790 935 944 1.060 +34,2% bleef met verward gedrag onverminderd Melding overlast jeugd 1.30 1.63 1.51 1.143 -12,1% laag. Het laatste 1 8 6 jaar van de Melding overlast vuurwerk 435 500 468 324 -25,5% beleidsperiode Vernielingen 708 718 800 586 -17,2% (2022) stond in het teken van Tabel 2: absolute aantal geregistreerde incidenten per thema binnen basisteam Heuvelrug normalisering en progressie: veel thema’s laten dan ook een daling aan incidenten zien tot onder het startniveau in 2019.

Dit betekent dat het veiligheidsniveau in het werkgebied van het basisteam Heuvelrug in de eerste beleidsperiode van het IVP, op veel vlakken is verhoogd. Overlast door personen met verward gedrag Belangrijke uitzondering op het verhoogde veiligheidsniveau is het aantal meldingen van personen met verward gedrag. De stijgende trend zet door. De al langer bestaande en aanhoudende druk op de geestelijke gezondheidszorg heeft tot gevolg dat (tijdige) hulpverlening vaker dan voorheen beperkt beschikbaar is. Dit resulteert, samen met de ontwikkeling dat personen met verward gedrag vaker in hun eigen omgeving behandeld worden, in een toename van het aantal overlastsituaties in de woon- en leefomgeving van hulpbehoevende inwoners, maar soms ook tot serieuze veiligheidsincidenten. Daarbij gaat het om absolute aantallen bij het aantal geregistreerde meldingen. Dit zijn misdrijven en incidenten die actief gemeld zijn bij de politie. Hierbij kan onderscheid gemaakt worden in het aantal geregistreerde incidenten (1) met een indicatie misdrijf en (2) die zonder een indicatie misdrijf (bijv. overlastmeldingen). In alle gevallen zijn dit geen geverifieerde gegevens en heeft er geen rechtelijke toets plaatsgevonden. Het gaat over ruwe data van binnengekomen meldingen. Het gaat hier nadrukkelijk niet om het aantal unieke veroorzakers of melders.

Zo komt het ook bij het basisteam Heuvelrug met regelmaat voor dat één persoon met verward gedrag, één locatie of één vaste melder verantwoordelijk is voor een groot aantal van alle meldingen. Deze overlastgevende personen worden in de gemeenten aangemeld voor het interventieteam. Na bespreking volgt vrijwel altijd een persoonsgerichte aanpak om de overlast te voorkomen of beperken. Lokale situatie gemeente Renswoude Renswoude is qua inwoneraantal de kleinste gemeente binnen het basisteam Heuvelrug, maar tegelijkertijd groot genoeg om op lokaal niveau een verschil te maken. Enerzijds komt dit doordat het samenwerkingsverband mogelijkheid biedt om de beleidsmatige en operationele slagkracht te vergroten. Anderzijds biedt een kleine en hechte gemeenschap nadrukkelijke voordelen; de sociale controle is groot en de contactlijnen zijn kort waardoor er vroegtijdig opgetreden kan worden. 2 Het weergegeven percentage toont de stijging of daling aan in 2022 ten opzichte van het jaar 2019.

Pagina 3 van 5

Het veiligheidsniveau is in de afgelopen beleidsperiode geborgd. Gelet op de beperkte capaciteit en bovenal de vele maatschappelijke crises en uitdagingen, waaronder de bestrijding van covid en de asielcrisis, is dit een noemenswaardige prestatie. De gemeente Renswoude is daarmee een mooi en veilige plek gebleven om in te wonen en te werken. Het is van belang om bij het analyseren van de lokale situatie binnen de gemeente Renswoude uit te gaan van de absolute aantallen. Het aantal registraties van misdrijven, incidenten en overlast ligt namelijk uitzonderlijk laag. In 2022 ging het om 261 registraties, terwijl het aan het begin van de beleidsperiode (2019) ging om 231 registraties. De absolute verschillen zijn niet groot; er lijkt sprake te zijn van een stabiel beeld. Echter, kijkend naar de procentuele afwijkingen gaat het hier om een toename van 13%. Om de lokale ontwikkelingen in een juiste context te plaatsen is daarom vooral gekeken naar absolute aantallen. De gemeente Totale aantallen registraties per thema in gemeente Renswoude Renswoude kende in Type incident/jaartal 2019 2020 2021 2022 Verschil3 de afgelopen vier jaar Woninginbraak: 12 20 6 10 -16,7% geen grote problemen waarvan poging 6 8 2 2 -66,7% ten aanzien van waarvan voltooid 6 12 4 8 +33,3% leefbaarheid en Geweldsdelicten 14 7 11 6 -57,1% veiligheid .

Het aantal Drugshandel 1 0 0 0 -100% woninginbraken ligt Horizontale fraude/oplichting 22 30 24 18 -18,2% ten opzichte van de omgeving uitzonderlijk Melding burengerucht 18 17 24 18 0% laag. Geweldsdelicten Melding overlast persoon met 3 20 55 31 +933,3% en vernielingen komen verward gedrag in zeer geringe mate Melding overlast jeugd 14 24 20 5 -64,3% voor. Ernstige Melding overlast vuurwerk 5 8 19 12 +140% misdrijven, zoals Vernielingen 10 9 14 16 +60% moord en doodslag, openlijke geweldsplegingen of drugshandel komen in het geheel niet voor. Dit laat zien dat impactvolle en excessieve misdrijven slechts sporadisch voorkomen. Overlastmeldingen zijn een tweede belanghebbend element in de lokale veiligheidssituatie. Er zijn hierin meerdere ontwikkelingen waarneembaar. Allereerst is het opvallend dat, ondanks de covidperiode, het aantal burenruzies stabiel is gebleven. Dit geldt voor omliggende gemeenten niet. Daar zijn significante stijgingen te zien. Reden hiervoor kan de sterke sociale cohesie zijn in Renswoude, alwaar men elkaar goed kent, durft aan te spreken of om hulp durft te vragen. Een tweede aspect is het aantal meldingen van personen met verward gedrag. Dit is sinds 2019 (3 meldingen) sterk toegenomen tot 31 meldingen in 2022. Zoals gesteld betekent dit niet dat het om 31 unieke individuen gaat.

Ook hierin zijn sommige personen verantwoordelijk voor een groter aantal meldingen. Hierop wordt binnen het zorg- en veiligheidskader ingezet om te komen tot structurele oplossingen voor het individu én de omgeving. Een derde, en daarmee laatste, ontwikkeling is die binnen jeugdoverlast. Dit is sinds 2019 (14 meldingen) sterk afgenomen tot 5 meldingen in 2022. Gedurende de covidperiode was er sprake van een lichte stijging (gemiddeld 22 meldingen per jaar in 2020/2021). Echter lijkt jeugdoverlast op dit moment in tijd geen grote rol te spelen binnen de gemeente Renswoude. Waakzaamheid hierop is en blijft van belang. Tot slot De afgelopen beleidsperiode zijn er ondanks uitdagende omstandigheden mooie resultaten geboekt. De impactvolle misdrijven en criminaliteit komen voor, maar beïnvloeden geenszins de 3 Het weergegeven percentage toont de stijging of daling aan in 2022 ten opzichte van het jaar 2019.

Pagina 4 van 5

waan van de dag. Er is sprake van een beheersbare en overzichtelijke situatie, waarin het vooral fijn en veilig leven is in de gemeente Utrechtse Heuvelrug. Desondanks vragen de diverse vormen van overlast om aandacht. Uw raad is gevraagd het IVP 2023 -2026 vast te stellen. Dit staat voor een uitbreiding van de samenwerking zonder het oog te verliezen voor lokale aangelegenheden. De voorgaande resultaten tonen aan dat onze samenwerking loont. Tegelijkertijd is er zicht op verdere verbetering van de samenwerking. De gemeenten blijven zich, in nauwe samenwerking met de politie en het Openbaar Ministerie, continu inspannen om de woon- en leefomgeving veilig te houden. Het IVP 2023 – 2026 is hiervoor een helder leidraad om te werken aan onze ambitieuze doelstellingen. Uw raad blijft tussentijds geïnformeerd over de voortgang. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Renswoude, de secretaris {{esl:Signer1:SigningDate:size(200,20)}} {{esl:Signer1:capture:size(200,50)}} {{esl:Signer1:signature:size(200,50)}} E.J. Jansonius de burgemeester {{esl:Signer2:SigningDate:size(200,20)}} {{esl:Signer2:capture:size(200,50)}} {{esl:Signer2:signature:size(200,50)}}

P. Doornenbal-van der Vlist Bijlage(n):

Pagina 5 van 5