Overbergs Belang/Werkgroep OVER: Verslag Martijn Windturbines of alternatieven 21-8-2021

BRIEF | ‘Windturbines, of alternatieven’ Door Martijn Versteeg, Overberg, 31 augustus 2021

Doel van deze brief:

Wij (inwoners van Overberg en omgeving) constateren onvolledigheid bij besluiten van de RES. Daarom willen wij u inzichten bieden rond de besluiten van de RES 1.0

1.0 Inleiding

De gemeenteraad heeft ingestemd met een ambitie van 0,08 TWh duurzame energie, vergund in 2025. Hiervan is 0,02 voor innovatieve projecten die je niet ziet in het landschap en 0,06 voor wind- en zonne-energie. Indien de innovatieve projecten niet ingediend worden, dan is de ambitie 0,08 TWh voor wind- en zonne-energie. Wind- en zonne-energie moeten hierbij gezien worden als communicerende vaten. Dus meer windturbines betekent minder zonnevelden. Wij verwachten dat er in de gemeente ruimte is voor 2 tot 3 windturbines. De rest wordt dan ingevuld met zonnevelden. De gemeente wil graag dat RWS en ProRail het mogelijk maken, dat er zonnepanelen op de geluidsschermen langs de A12 komen en er een langgerekt zonneveld komt in de strook tussen de A12 en het spoor tussen Driebergen en Maarsbergen. Voor grootschalig zon op dak is er geen kwantitatieve gemeentelijke ambitie bepaald. De gemeente wil zo veel mogelijk zon op dak. Uit de analyse van Mapgear blijkt dat er in onze gemeente reeds 0,008 TWh aan grootschalig zon op dak is gerealiseerd. Hieronder ziet u de kansenkaart van de Gemeente Utrechtse Heuvelrug met woonclusters in Overberg zonder campings.

De gemiddelden per maand zijn over de gehele linie niet heel verschillend. Echter in de wintermaanden is er meer windkracht 3-4 te zien. Zoals in deze windroos te zien is, ligt het gemiddelde op windkracht 2+. In de klimatologie wordt er gesproken over zwakke wind. Dit zijn windsnelheden van 1,6 tot hooguit 4 meter per seconde. Een windmeter geeft geen informatie over de windsnelheid op de ashoogte van een geplande windturbine van 241 meter. Aanvullende informatie van het RVO (schema 1). Op deze hoogte wordt windkracht 3-4 gemeten over een jaargemiddelde. Zoals te zien in de windroos komt de wind vaak uit een andere richting. Het draaien van de wind zorgt ook voor windloze momenten voor de windturbine, omdat de wind niet in een rechte lijn door de wieken wordt opgevangen. Met deze informatie is het redelijk transparant te maken wat de opbrengst van een windturbine zal zijn. Wetende dat een windturbine pas energie begint op te wekken bij een windsnelheid van 3 meter per seconde. Het berekende rendement van een windturbine ligt op 11,5 meter per seconde. Dat betekent dat een windturbine 100% efficiënt is vanaf een windsnelheid van 11,5 meter per seconde, maar wordt stil gezet bij een windsnelheid van ± 25 meter per seconde (windkracht 7). Het rendement daalt weer vanaf een windsnelheid van 18 meter per seconde. De hier uit volgende conclusie is onomstotelijk.

Het is niet rendabel om in Overberg windturbines te plaatsen en is door deze berekening niet als groene energie aan te merken. Gemiddelde windsnelheid per windmolenlocatie Schema 1

25/4/2021

Gemiddelde windsnelheid per windmolenlocatie Gemiddelde windsnelheid per windmolenlocatie

25/4/2021 25/4/2021

Gemiddelde windsnelheid per windmolenlocatie

0

150

Schaal 1: 0

Windopbrengst

Zoals in deze windroos afkomstig van het KNMI (langjarig gemiddelden [1991-2020]) is af te lezen dat de windsnelheid in de Bilt in de maand juni praktisch niet boven windkracht 4 uitkomt. De positie Overberg heeft ten opzichte van de Bilt een vergelijkbare windopbrengst, zoals te zien is op de windkaart van het RVO (Windviewer SDE++ en SCE). De windroos is aan de hand van de windschaal van Beaufort. Ter verduidelijking een index van deze hantering:

300 m

14934

150

300

0Schaal150 1:

300 14934

Schaal 1:

14934

Locatie:

25/4/2021

m m

X0coördinaat (RD) 150 300 m

162841.69 Schaal 1: 14934

Locatie:

Y coördinaat (RD)

ashoogte

windsnelheid (m/s)

450552.69

150

7.42

Windsnelheid per gemeente SDE++ en SCE Locatie: X coördinaat (RD) Y coördinaat (RD) ashoogte

windsnelheid (m/s)

162841.69 X coördinaat (RD)

450552.69 Y coördinaat (RD)

150 ashoogte

7.42 windsnelheid (m/s)

Y coördinaat (RD)

150 ashoogte

7.42 windsnelheid (m/s)

450552.69

150

7.42

Locatie: Gemiddelde windsnelheid in m/s 162841.69 450552.69 X coördinaat (RD) 162841.69

≥ 8,5 m/s

≥ 8,0 en < 8,5 m/s ≥ 7,5 en < 8,0 m/s ≥ 7,0 en < 7,5 m/s ≥ 6,75 en < 7,0 m/s < 6,75 m/s Gemeentegrenzen* per 31 december 2019

Bron: RVO Windviewer, versie juli 2020, gebaseerd op de KNMI winddata over de periode 2004(bron: BAG) 2013

P

Bron: RVO Windviewer, versie juli 2020, gebaseerd op de KNMI winddata over de periode 20042013 Bron: RVO Windviewer, versie juli 2020, gebaseerd op de KNMI winddata over de periode 20042013 Bron: RVO Windviewer, versie juli 2020, gebaseerd op de KNMI winddata over de periode 20042013

P

Gemeente Windsnelheidscategorie

1/1

1/1 P 1/1 P 1/1

Weststellingwerf ≥ 7,0 en < 7,5 m/s

* Vanwege grote verschillen in windsnelheid is gemeente Rotterdam onderverdeeld op wijk- of buurtniveau.

Onderwerp : SDE++ en SCE Windcategorieën per gemeente De gemiddelde windsnelheid (m/s) op 100 meter hoogte over de periode 2004 - 2013 per gemeente. Datum: Februari 2021

Bron: KNMI, CBS en RVO.nl

2.0 Economisch

2.1 Opbrengst en kosten In de opbrengst van de windturbine zien we dat het rendement van een windturbine ± 20% is. De geplande windturbines van het type Vestas V150-5.6 heeft een opbrengst van 5,6 MW bij windsnelheden van 11,5 meter per seconde (windkracht 6,2). We zien in de informatie van het RVO en KNMI dat deze windsnelheden in ons gebied, weinig tot niet worden gehaald. Dit betekent dat er op alternatieve wijzen alsnog energie moet worden opgewekt. Dit wordt gedaan door de capaciteit die we nog moeten behouden aan gascentrales. Dus het plan van de RES 1.0 zal geen gascentrales doen laten sluiten. Het operatief houden van zowel gascentrales en windturbines (± €100.000 per jaar per windturbine) zal de energie rekening doen laten stijgen. Dit wordt ook onderbouwd in het rapport van PWC ‘De energietransitie en de financiële impact voor netbeheerder’ van 7 april 2021 (2.1). Door over te stappen op o.a. windenergie zal het energienetwerk moeten worden aangepast, tegen een kostprijs van €102.000.000.000,00. Volgens het rapport zal t/m 2030 de energieprijs (stroom) met 98% toenemen door de hogere kosten voor Tennet en de RNB’s. • TenneT tarieven zullen stijgen. Prognose is (2021) €100. In 2030 wordt dat waarschijnlijk 177% meer, naar €277,• Stijging netbeheer tarief, gem. van €440,- naar €600,- per huishouden per jaar in 2050 (±50%). Daarnaast wordt o.a.

de overheid belast met structurele extra kosten van het subsidiëren van stimuleringen zoals SDE++ (5 miljard in 2020), SCE, energie-investeringsaftrek en kleinere door gemeenten, en banken. Stimulering Duurzame Energieproductie en klimaattransitie (SDE++) is een subsidie waarmee de overheid duurzame energie wil stimuleren. Omdat de productiekosten van 1 kWh windenergie hoger zijn dan de productiekosten van 1 kWh grijze stroom, wordt er een extra subsidie toegekend waarbij het verschil via de SCE gelijk wordt aangevuld. Een bijkomend probleem is dat een windturbine ± een contractduur krijgt van 15 jaar. Dit zal betekenen dat voor 2050 in totaal 3 maal alle windturbines opnieuw geproduceerd, geplaatst en afgebroken dienen te worden. In het geval een windturbine 100% effectief is, zal het over 10.500 windturbines gaan. Als dit zoals berekend is op ±20% uit zal komen, zal het aantal snel boven 30.000 komen! Voorbeeld: een kerncentrale gaat gemakkelijk 50 jaar mee en daar hebben we er 1 tot 3 van nodig in 2050. Om het geheel concreet te maken met data van Vestas zelf (bron is restricted). Lees ik dat het type Vestas V150 5,6 energie begint te leveren vanaf een windsnelheid van 3 meter per seconde. De exacte output is dan 2%. Het gemiddelde wat op de lokatie in Overberg wordt gemeten is iets meer dan 7 meter per seconde.

De invalshoek van de wind, onderhoud (4% op jaarbasis) et cetera haal ik van het gemiddelde (7,42 mps) om tot 7 meter per seconde uit te komen. Volgens de fabrikant levert de windturbine 42,5% van 5,6 mW bij deze windsnelheid. Dit is bij een luchtdichtheid van 1,225 kg/m3. Dit is redelijk gemiddeld. Op een warme zomerdag kan deze druk afnemen en daarmee het rendement verminderen met 12%. Met een gemiddelde van 7 meter per seconde horen we in de berekeningen mee te nemen dat er geen opbrengst is tussen de windsnelheden 1-3. Met deze informatie maak ik een schatting van hooguit 20% rendement (vergelijkbaar aan de windturbines in Houten). De windturbines in Overberg zullen hoger zijn en daardoor meer wind vangen, maar de windturbines in Overberg liggen in een gebied waar lagere windsnelheden worden gemeten. In het slechtste geval onder slechte omstandigheden kan het zelfs zijn dat de windturbine slechts 5,58% rendement opbrengt. In deze berekening wordt nog geen stilstandsvoorziening zoals bijvoorbeeld voor vleermuizen, grote roofvogels en slagschaduw meegegeteld. Daarnaast moet er ook rekeningen gehouden worden met het moment waarop de windturbine energie opbrengt, ook veel andere windturbines stroom gaan leveren. In verhouding zal het in de praktijk zo werken dat de overtollige energie, bijna altijd uit Overberg zal komen.

De conclusie luidt dat het plan om windenergie op te wekken alleen mogelijk is tegen extreem veel kosten. De overheid is niet in staat om de SDE++ subsidies te betalen vanaf 2030. Dat kan leiden tot het einde van het klimaatakkoord, maar waarschijnlijk is dat gemeenten en provinciën mee moeten gaan betalen aan deze vorm van energie opwekking, als ook de prijs van energie omhoog zal gaan. Een goed voorbeeld hiervan zijn de kosten per KWh in Duitsland, die liggen op 215% van onze prijs, door de sluiting van kerncentrales, bruinkoolcentrales en de transitie naar windturbines. De kans dat de RES in de Gemeente Utrechtse Heuvelrug gaat slagen met 2-3 windturbines voor 2030, is zeer onwaarschijnlijk. In de alinea Energiebehoefte leest u over plannen en alternatieven.

2.2 Participatie In de voorwaarden die worden gesteld door de regio U16, wordt in het document ‘randvoorwaarden voor gebieden voor zonnevelden en windmolens’ (2.2a) gesteld dat onder punt 4 van alinea ‘Voorwaarden voor initiatiefnemer windmolens (5,6 MW’’ moet worden voldaan aan de ‘Gedragscode Wind op Land’ van NWAE en NLVOW (2.2b). In deze gedragscode stelt deze voorwaarde onder 4.1 alinea 3 dat de lokale participatie minimaal 50% verhoudt ten opzichte van de initatiefnemer. Onder lokale participant wordt iedereen gerekend die in een straal van 10 maal tiphoogte van de windturbine woont. Voor de windtrubines in Overberg geldt dat het gaat om ±60.000 potentiële participanten. Daarboven komt dat deze groep mag participeren boven de gestelde norm van minimaal 50%. In de casus Overberg worden de drie windturbines volledig eigendom van lokale participanten met een investering van €240 per inwoner. Bij slechts een windturbine komt dit uit op €80. Ons initiatief OVER (Overberg voor eerlijke RES) is al begonnen met een grote inventaritasie. Dit met het doel de lokale participanten een mogelijkheid te bieden om 100% deel te nemen in eigenaarschap.

3.0 Ecologie en Milieu

De komst van windturbines zal voor de ecologie een heersende rol spelen. Er komt in de natuurlijke voedselpiramide een nieuwe soort bovenaan te staan. Dit is de windturbine. Het type V150-5.6 windturbine maakt inclusief geluidsreducerende technologieën 104,9dB. Dit zijn voor de mens hoorbare en infrageluiden. Dieren hebben een andere schaal waarin zij geluiden waarnemen. Zo heeft een vleermuis bijvoorbeeld een, voor de mens, ultrageluidspectrum. Een dier als bijvoorbeeld een rund, hond of das heeft een spectrum dat door de mens wordt beschouwd als infrageluid. Conclusie is dat de infratonen van de windturbine voor veel diersoorten rond de geplande windturbines een zeer negatief effect zal hebben. 3.1 subsidie tegen subsidie Bekend is dat in het zoekgebied twee dassenburchten aanwezig zijn. Dit zal voor deze unieke dieren problemen kunnen veroorzaken, omdat het leefgebied kleiner wordt. Aan de ene kant worden er miljoenen geïnvesteerd in het behoud van de das, maar hier lijkt het er op dat al deze inspanning teniet wordt gedaan. Een ander voorbeeld van ‘subsidie tegen sibsidie’ is de grutto. De grutto wordt in het Groene Hart voor enkele tientallen miljoenen euro’s beschermd. Met de komst van windturbines zullen de paar broedparen die we hier hebben, helaas verdwijnen. Niet alleen de das en grutto zullen de lasten ondervinden.

De beoogde lokatie is een zeer kwetsbaar broedgebied van o.a.: wespendief, wulp, scholekster, koekoek, ooievaar en roofvogels, zoals: buizerd, slechtvalk, havik, verschillende uilen maar ook de rosse vleermuis en de bosvleermuis. 3.2 Natura-2000 beheerplan Het diersoort dat onlangs al veel in de media voorbij kwam, is de wespendief. Dit komt voort uit het volgende: De Hoge Veluwe is een Natura2000 gebied. Deze gebieden zijn in 2017 opgenomen in Wet Natuurbescherming (A072). In dit geval gaat het specifiek om de doelstelling om 100 broedparen te behouden op De Hoge Veluwe. Op dit moment zijn dat er 94. De wet stelt dat er geen negatief effect mag worden toegevoegd rond dit gebied ten nadele van de hoeveelheid broedparen (2). In het rapport van Altenburg & Wymenga (A&W-rapport 20-140) (3) wordt de invloed bepaald en het effect gewogen. De vrouwelijke wespendief foerageert tot een afstand van 15 km van het nest, waarbij 8-10 km gangbaar is. De kans op mortaliteit door het aanvliegen van een windturbine neemt af per km van het nest. In de wet natuurbescherming is het negatieve effect in een norm bepaald. Deze norm is op 0.26 (1%) sterfte vastgesteld als gevolg van menselijk handelen. De kans op mortaliteit op een afstand van 8 km ligt op 6%. In de statenbrief 2020-003057 (4) wordt hier meer uitleg aan gegeven.

Het hele rapport waarbij mortaliteitskansen worden berekend is te lezen in het rapport van Altenburg & Wymenga. Hoofdstuk 7.3 laat het juridische aspect zien. Deze zaak is te herleiden aan richtlijnen die zijn opgenomen in de Wet Natuurbescherming. Dit heeft gevolgen voor de zoeklokatie in Overberg. Deze zoeklokatie staat op 8.58km van Natura-2000 gebied #57. De mortaliteitskans ligt voor dit gebied eveneens boven 0.26 mortaliteit (Zie infographic).

Modelrekening uit onderzoek van Altenburg en Wymenga. Michiel Malotaux

Dit is dus niet toegestaan volgens de Wet Natuurbescherming. Beknopt gezien wordt de mortaliteit vooral bepaald door afstand, aantal broedparen en hoeveelheid windturbines. Op dit moment staan er reeds 38 windturbines binnen de genoemde afstanden van de broedgebieden. De mortaliteit bij 10 windturbines is dus al niet meer van toepassing. In huidige RES plannen worden er ±50 windturbines bijgeplaatst. Dat komt uit op 87 windturbines. In geen enkel geval is het mogelijk om op last van de Wet Natuurbescherming een windturbine bij te plaatsen volgens het Natura-2000 doelstellingsbeleid. In onze provincie zijn ook broedparen van de Wespendief. Deze bevinden zich op de stuwwal (Utrechtse Heuvelrug), op een afstand van 2-3 km tot de te plaatsen windturbines in Overberg, Renswoude en Woudenberg. Voor deze wespendieven geldt een veel hoger mortaliteitsniveau, omdat hierbij de afstand tot het nest vele malen korter is.

3.4 Rijksmomnumenten Langs de A12, op de zoeklokatie binnen een straal van 400 meter bevinden zich zes rijksmonumenten. Deze rijkmonumenten zijn te identificeren met de rijksmonumentennummers: 528640, 528633 , 528632 , 528639. Dit zijn verdedigingswerken zoals linidijken, militaire gebouwen (drie kazematten) en een inundatiewerk. Net zoals bij de kwesite NNN wordt ook hier gebouwd in een beschermde omgeving. Een van de turbines wordt geplaatst tegen een liniedijk (de windturbines worden aagegeven met een rode stip). In de afbeelding hieronder is de inventarisatie van de rijksmonumenten te zien. Zie bronvermelding voor een digitale versie.

4.0 Energiebehoefte & Alternatief

Het Klimaatakkoord heeft als doel het verminderen van de CO2 uitstoot met klimaatverbetering als gevolg. Hierin wordt afgesproken om het klimaat te verbeteren. De primaire reden is dus klimaatverbetering. Voor de gemeenteraden is het primaire doel een akkoord te geven op RES-besluiten en daarmee deel te nemen aan de RES. Om een transitie te kunnen ondergaan, is het belangrijk om te weten wat we gaan veranderen. De RES voorziet in de behoefte van energie voor iedereen, privé en zakelijke gebruikers.

Juveniele wespendief bron: vroegevogels.nl (horneman69)

3.3 NNN Het huidige zoekgebied bevindt zich tussen Groene Contouren. Dit zijn gesubsidieerde en erkende natuurgebieden. Ook bevinden zich in het zoekgebied nabijgelegen beschermde liniedijken. De aangenomen motie om geen zoekgebieden toe te laten in “Nationale Park en de NNN-gebieden” (25 juni 2020) met een extra straal van 400 meter, onthult een fout bij de selectie van de huidige zoeklokatie. Hierbij een overzicht van de NNN (Natuur Netwerk Nederland). Deze beschermde gebieden worden hieronder weergegeven in de grijze vlakken. Onze beoogde windturbines staan hierbij op een afstand van 4, 20 en 150 meter. Gezien de fundering van de turbines betekent dit, dat de windturbines hierbij in de NNN gebieden in Overberg gebouwd gaan worden (de windturbines worden aangegeven met een rode stip).

Grafiek 1 en 2 gecombineerd

Grafiek: Rendement energie opwek jaar 2020

4.1 Energiebehoefte De behoefte van energie is complex, maar omdat er veel constante gebruikers zijn, is deze redelijk te vereenvoudigen met betrouwbare gemiddelden. Hieronder een aantal grafieken. Grafiek 1 laat zien wat de landelijke behoefte is aan stroom (blauwe lijn). Het weerspiegelt onze actieve momenten. Ik constateer dat er rond middernacht nog op een computer wordt gewerkt met een lamp aan. Als we ontwaken begint het gebruik pas echt. Denk hierbij aan een magnetron, kookplaat, koelkast die extra aanslaat, een televisie gaat aan, et cetera. Als we op ons werk zijn aangekomen (misschien wel met een elektrische auto [is nu al de grootste gebruiker van consumentenstroom]) zijn we volop aan het verbruiken. Het verloop van de dag lijkt mij duidelijk. Er is dus een constante verloop in energiebehoefte. Binnen de RES is het dus belangrijk om constante en reguleerbare energieopwekkers tot de beschikking te hebben. Het beste voorbeeld daarvan is kernenergie. Dit staat niet in de RES en is niet aan een gemeente of RES-regio om over te oordelen. Deze valt dus af. Ook valt gas af. Dit moet juist uitgefaseerd worden door de RES. Dan lijkt het al snel aan te komen op een windturbine of zonnepanelen.

6

4,75

5,4

3,9

4,9

3,05

4,3

2,2

3,7

1,35

3,1

0,5

2,5

Uur v/d dag 03.00

06.00

09.00

gem. verbr. werkdagen weekend x1000

12.00

15.00

18.00

21.00

0.00

Windkracht —>

MWh opbrengst —>

5,6

Werkelijk opgewekt windturbineBerekend

Grafiek 1: Rendement windturbine locatie Overberg 24 uur.

4.2 Windturbine Ik begin bij de windturbine. Zoals de grafiek laat zien lopen de lijnen niet synchroon of parallel. De conclusie hieruit is dat de windturbine wel energie opwekt, maar niet naar onze behoefte. Op papier hebben we dus energie opgewerkt (rode lijn in grafiek 1), alleen kunnen we het niet optimaal gebruiken o.a. omdat we het niet kunnen opslaan. Een alternatief is om het overschot uit te voeren naar Duitsland, België of Noorwegen. Het probleem hier is echter dat we dit al kennen door de hoge pieken, waarbij we gratis (bijna met geld) stroom uit Duitsland krijgen omdat die al eerder hebben geanticipeerd op windenergie. Feit is dat daar de energieprijs al is gestegen naar een ruime dubbele waarde van ons tarief KWh. Conclusie: windenergie is haalbaar op papier, maar niet in de werkelijkheid. zon

wind

merkt als deelnemer in het RES-bod. Vandaag de dag zal dit betekenen dat elk dak met 43 panelen geschikt is. Een van onze alternatieven is een Coöperatie van zon op dak. Een korte toelichting: 4.4 Alternatief Coöperatie Zon Overbergers hebben de handen ineen geslagen om samen energie op te wekken ten gunste van de RES 1.0, RES 2.0 et cetera. Als er door de raad akkoord wordt gegeven is het collectief bereid de coöperatie uit te werken. De vormgeving is het aanleggen van zonne-energie op daken v.a. 15 KWh. Onze vastgestelde prognose mede door ons draagvlakonderzoek (6.2 Draagvlak) is er reeds 4,5 MWh toegezegd. Korte noot: 4,5 MWh zonne-energie levert al 202% meer energie dan de 2 geplande windturbines. Onze prognose is dat we de gestelde 0.08 TWh kunnen opwekken in Overberg. Wel houden wij de mening dat het redelijk wordt geacht dat andere dorpen ook een bijdrage gaan leveren aan de RES. 4.5 Alternatief Zonnelint Zon Als de ambities hoger liggen, is er ruimte om zonne-energie rond de infrastructuur te plaatsen. Dit wordt nog nergens voor gebruikt. Het heeft in ons geval geen speciale status en wordt niet benut zoals landbouwgronden. Een goed voorbeeld voor zonne-energie langs insfrastructuur is een zonnelint langs de A12. Dit idee wordt heel breed gedragen vanaf Zeist onafgebroken tot aan met Ede.

4.6 Kernenergie Een laatste alternatief is het meest rendabele en met grote afstand de groenste manier van energie opwekken. Dat is Kernenergie. Kernenergie wordt niet genoemd in de RES tot 2030. Wel moet er opgemerkt worden dat dit omwille van het argument dat de constructie van een kerncentrale 8 - 10 jaar beslaat. Het voordeel voor dit concept is dat er niet gezocht hoeft te worden naar lokaties voor kernenergie omdat er al lokaties zijn aangeboden. Het vergunnen zal mogelijk ook weinig weerstand bieden omdat de huidige centrale in Borssele een tweede centrale voorstelt. Dit tegen de realisatie van 7 jaar voordat een windturbine constructief vervaardigd is. Het verschil is hooguit 4 jaar en minimaal 1 jaar. Het zorgelijke is dat er geen haast wordt gemaakt met kernenergie zeker met het argument dat het langer duurt, dus niet de voorkeur geniet. In de RES wordt er voor 2050 wel gesproken over kernenergie. Mijn inziens is het nu de tijd om ook al te beginnen aan het vergunnen van nieuwe kerncentrales. Stelt u zich voor dat er over 11 jaar drie kerncentrales zijn gebouwd met een gecombineerd structureel vermogen van 6.000 -11.000 MWh. Dit kan op verschillende manieren met verschillende radioactieve metalen. Én zeker ook met modernere technieken. Denk hierbij, bijvoorbeeld aan EPR (european pressurized reactor) en in de toekomst zelfs aan Thorium.

Aan zonne-energie wordt al meer dan 100 jaar geïnnoveerd en er worden nog steeds grote stappen in rendabiliteit geboekt. Dit laat zien dat kernenergie nog maar in de kinderschoenen staat. Om een voorbeeld te geven, in Groot Brittannië wordt momenteel gewerkt aan een kerncentrale (Sizewell C ) met een gegarandeerd structureel vermogen van 3.340 MWh! Dat is meer dan 5.000 windturbines zoals we die nu in Nederland hebben staan. Als we uit gaan van 20% rendement. Als dit wordt vergeleken met de levensduur van deze kerncentrale met 50 jaar, tegenover een levensduur van gemiddeld 12 jaar voor een windturbine, bespaart deze kerncentrale in totaal 20.000+ windturbines. De kosten voor Sizewell C zijn in totaal €24 miljard en de bouw duurt tussen de 9 en 12 jaar. De kosten van 20.000+ windturbines is vele malen groter, milieu vervuilender en minder duurzaam.

5.0 Gevaren Grafiek 2: Rendement energie opwek maandag 17 mei 2021 (zeer gemiddeld)

4.3 Zon Het eerste alternatief binnen de RES-lijnen is zonne-energie. Als we hierbij naar grafiek 2 kijken, zien we dat de opbrengst van zon, vele malen beter bij ons verbruik past, dan dat van wind. Het enige aan te merken punt is dat 1/5 deel van de dag (avond) energie te kort komt. Maar bij het aanbreken van de dag loopt dit voor bij 100% gelijk aan onze energiebehoefte! In onze huidige gemeentelijke plannen staan 2 of 3 windturbines gepland. Ons voorstel is om dit tegen te gaan. Zoals heel duidelijk wordt onderbouwd door onze cijfers en wetenschappers, is het een bijzonder kansloos concept om windturbines te plaatsen als het beter kan met zonne-energie. Met wind lijkt de RES te mislukken of een factor ±3 duurder te worden! Conclusie: zonne-energie voldoet vele malen beter aan onze behoefte, waar windenergie stroom op zal wekken dat niet geheel wordt gebruikt. In de RES is er ruimte voor 100% zonne-energie. Wij hebben berekend dat zonnepanelen op daken al voldoende is voor ons doel. Zeker met de huidige innovaties. Elk dak dat 15 kWh piekstroom kan leveren, wordt aange-

5.1 IJsafslag Voordat een windturbine wind kan vangen, moet het tegenover de windrichting worden gedraaid. Dit betekent dat de windturbine een ijsafslag heeft over een wijdte van 360°. De windturbines van het type V150-5.6 van Vestas kunnen deze ijsblokken eenvoudig 400 meter of verder afwerpen. Als dit een auto op de snelweg zou raken, zal dat hoogstwaarschijnlijk niet tot dodelijke slachtoffers leiden, maar bestaat de kans dat een automobilist schrikt van een brok ijs op de voorruit en de controle over het stuur verliest. Deze kans is zeer klein in verhouding tot de kans waarop ijs op huizen en zelfs op direct omwonenden kan vallen. In het geval waarbij 1 windturbine wordt geplaatst is de maximale afstand van een eerste woning ruim 200 meter. Het is dus heel waarschijnlijk, dat als ijs van een rotorblad zal vallen, het ijs in de tuin o.i.d. neer zal komen. De kans dat een persoon geraakt wordt door vallend ijs, is een mogelijkheid die heel reëel gehouden moet worden. Dit type windturbine heeft een reducerende technologie op ijsontwikkeling, maar er blijft zich ijs vormen op de rotorbladen. 5.2 Psyche In mijn onderzoek heb ik de negatieve effecten op de psyche van grote windturbines opgezocht en laten onderzoeken door onze Psyche

Wetenschapper Gina van Veldhuysen. Hiervoor wordt momenteel veel onderzocht. Rapporten worden op dit moment gemaakt. Maar zonder rapport, is te stellen dat mensen met epilepsie, autisme en tinnitus niet kunnen leven met deze verandering in hun leven. Ik noem voor nu deze drie omdat ik de in Overberg wonende personen, persoonlijk ken die hiermee gediagnosticeerd zijn. Ik constateer een vergelijking met artsen en wetenschappers die nu waarschuwen voor de gezondheid van omwonenden, tegen een lobby van wind-energie bedrijven, met dezelfde artsen en wetenschappers die waarschuwden voor de gezondheid tegen een zelfde lobby bij het roken. 5.3 Fysiek Windturbines zijn statistisch gezien veilig als het gaat om het omvallen van een turbine of afbreken van een rotorblad. Echter moet dit wel bekend zijn als mogelijkheid. Denk hierbij aan de windval in Leersum. Als een rotorblad afbreekt of de turbine in zijn geheel omvalt, is de kans zeer redelijk dat deze op een huis valt. 5.4 Onderzoek Juridisch gezien is er geen afstandsnorm voor windturbines op woningen. Er wordt minimaal 400 meter geadviseerd. Wel wordt er een geluidsnorm gehanteerd dat geldt voor cumulatief geluid. In Overberg worden de windturbines bij het spoor en een snelweg geplaatst. Er is hier dus al veel geluid.

Cumulatief kan dit boven de wettelijke norm van 47 Lden (WHO voorziet 45 Lden) overdag en 42 dB ‘s nachts uitkomen, gemeten op de gevel van de woning. Dit wordt niet getoetst voorafgaand aan de plaatsing van windturbines. Echter kan dit na het plaatsten wel worden uitgevoerd, de kans bestaat dat de windturbines nog minder rendement zullen behalen als gevolg van het cumulatief geluid. Als er wordt uitgegaan van een rendement van 20% (net zoals bij Windpark Houten B.V.) wordt het totaal rendement nog minder of zelfs totaal 0%. De beoogde 0,08 TWh door GUH zal dan zeker met 50% gereduceerd worden als we te weinig investeren in zonne-energie. Het RIVM kan nog niet adviseren over de beoogde windturbines. De onderzoeken van het RIVM zijn louter onderzoeken gekopieerd van oudere onderzoeken in buitenlanden. Een deugdelijk onderzoek kan gedaan worden, maar omdat de geplande windturbines nog zeer nieuw zijn, zijn er reeds maar een handje vol windparken met deze hoge windturbines. Een deugdelijk onderzoek laat dus nog op zich wachten. Een zeer zorgelijk principe is dat wij worden gebruikt als proefgebied met proefpersonen voor het opwekken van energie met nieuwe hogere windturbines, waarbij nog niet eerder gemeten korte afstanden tot woningen worden gehanteerd. 5.5 Onderzoek Cumulatief geluid Zoeklokatie Overberg.

Wettelijke normen betreffende omgevingswet bepalen maximale geluidslasten gemeten in Lden en Lnight. Deze normen zijn van toepassing op het omgevingsgeluid afkomstig van snelweg en windturbines. Het onderzoek toont aan dat de normen niet te handhaven zijn, zelfs niet met een verhoogde grenswaarde. De zoeklokatie ‘Overberg’ is juridisch uitgesloten van windturbines van het type Vestas V150 5.6 mw. Het volledige onderzoek Geluidsbelastingskaart ‘Omgevingslawaai Zoeklokatie Overberg’ geef een volledige berekening van de inzichten.

6.0 Draagvlak

De RES stelt: Om tot een goede RES te komen is brede maatschappelijke samenwerking in de regio noodzakelijk. Voor de uitvoering van de RES is maatschappelijk draagvlak van groot belang. Wij, de direct omwonenden, zijn niet door de overheden betrokken in het Concept RES. Hierin is de enige overgebleven zoeklokatie bepaald. Andere zoeklokaties zoals bijvoorbeeld in Driebergen hebben gefaald, met als reden dat deze binnen 400 meter van woningen zal komen te liggen. In Maarn/ Maarsbergen kon er geen windturbine geplaatst worden op last van de aanwezige natuur. Door alle zoeklokaties uit te sluiten behalve die in Overberg, is er in het concept al bepaald dat deze in Overberg gaat komen. Dit is niet eerlijk gezien het feit dat de lokatie in Overberg, op een afstand van 260 meter van een eerste woningen ligt. De RES bepaalt dat in het huidige traject een draagvlakonderzoek moet plaatsvinden. Dit onderzoek bepaalt of een lokatie geschikt is onder de direct omwonenden of niet. Wij constateren dat niemand in de directe omgeving is uitgenodigd voor dit onderzoek. 6.1 Als antwoord daarop hebben wij een eigen onafhankelijk onderzoek uit

laten voeren. De resultaten van het onderzoek kent twee afzonderlijke onderzoeken. Het eerste onderzoek genomen door Stichting Duurzaam & Leefbaar heeft een online petitie gehouden waarbij de volgende stelling werd ondertekend: IK WIL GEEN WINDMOLENS IN ONZE LEEFOMGEVING. Het doel van de petitie is om binnen een straal rond de te plaatsen windturbines aan te tonen dat er geen draagvlak is. Veenendaal, Renswoude, Overberg en Scherpenzeel zijn in deze grafiek aanwezig, omdat dit de directe omwonenden zullen zijn en daarmee onderdeel van het draagvlak volgens de RES richtlijnen zijn. In dit onderzoek hebben 5434 unieke IP-adressen hun stem laten horen. Van deze 5434 stemmen is 94% afkomstig vanuit de directe omgeving. Uit deze cijfers blijkt dat 5059 huishoudens zich zo benadeeld voelen, dat ze een tegen geluid moeten maken door middel van o.a. deze petitie te tekenen. Als we uit gaan van een landelijk gemiddelde van 2,2 wonenden per adres, leven er op dit moment ruim 11.000 burgers in de directe omgeving met een tegengeluid.

16 %

8% 1% 7% 69 %

PETITIE: STICHTING DUURZAAM & LEEFBAAR Veenendaal Renswoude Overberg Scherpenzeel Overig

6.2 Het tweede onderzoek is gehouden door Overbergs Belang. Dit onderzoek heeft elk woonadres in Overberg een enquête voorgedragen waarin een keuze werd gesteld. Anders dan de enquête vanuit de gemeente waarin geen keuze werd gesteld, maar informatief en gestuurd een enquête werd gehouden, heeft Overbergs Belang gevraagd of mensen voor of tegen windturbines op de zoeklokatie in Overberg zijn. . De alternatieven bestaan uit zonne-energie op dak of land. Overberg telt ±500 woningen. De uitslagen zijn verdeeld in 99,8% tegen, waarbij 0,2% voor zegt te zijn. Benadrukt moet worden dat de inwoners van Overberg windenergie door middel van windturbines niet verkeerd vinden, maar vanwege de zoeklokatie waar windturbines kortbij huizen komen, tegen stemmen. In het cirkeldiagram wordt aangetoond dat er geen draagvlak is voor windturbines. Veel gehoorde argumenten zijn; ‘Te hoog’, ‘liever alternatieven’, ‘Te dichtbij’, ‘gevaarlijk’, ‘Tinnitus’, ‘Zorgboerderij met autisten’. Zelfs epilepsie waarbij slagschaduw onwenselijk is. Voor zonnepanelen is er als alternatief voldoende draagvlak.

0,2 % VOLKSOPINIE OVERBERG Voor winturbines in Overberg Tegen windturbines in Overberg

99,8 %

7.0 Slotwoord

U als Raadslid bent verantwoordelijk voor het welzijn van de inwoners in deze mooie gemeente. Dit is het laatste moment dat u nog grip heeft op het plaatsten van windturbines in uw gemeente. Na akkoord ligt de verantwoordelijkheid en zeggenschap bij de provincie. Als blijkt dat windturbines toch gezond zijn en andere voordelen blijken te hebben, kan dit over twee jaar in RES 2.0 (1 maart 2023) alsnog geaccodeerd en vergund worden. U kunt dit tijdens de RES-besluiten laten gelden, u kunt laten zien dat u voor duurzaam bent en tegelijkertijd voor het welzijn van ons allemaal. In Overberg is er geen draagvlak voor windturbines. We hebben dit gemeten middels twee onderzoeken. Overbergs Belang toont aan dat 99,8% van de inwoners tegen de huidige plannen zijn, maar wel voor verduurzaming! De Stichting Duurzaam en Leefbaar laat middels een petitie zien dat het niet wordt geaccepteerd door de direct omwonenden. De woningen die het meest dichtbij bij komen te staan, staan straks op 260 meter afstand van de eerste turbine (241 meter hoog). Als deze draait, horen deze gezinnen constant een vervelend ‘woosh’ geluid. Op 300 meter staat er een zorgboerderij, op dezelfde afstand staan grote- en middelgrote agrarische bedrijven, scholen en verschillende kinderopvang lokaties. Samen met snelweg en sporen, zal het cumulatief geluid toenemen.

Uit eigen onderzoek blijkt dat alleen al voor de in Overberg te plaatsen turbines, 853 huishoudens worden belast binnen een straal van 1.500 meter, dit wordt in Europees recht afgekeurd. Het is Overberg maar ook Veenendaal-west en een deel Renswoude, een bijzonder grote zorg. Wij hopen dat u ons hoort en ook inziet dat het plaatsen van windturbines als onderdeel van de RES 1.0 geen betere toekomst biedt. U als Raadslid heeft het mooie voorrecht om te stemmen voor wat goed is, voor ons allemaal!

Bronnen:

(2.1) PWC 20210407-Finaal rapport Project FIEN https://www.netbeheernederland.nl/_upload/RadFiles/New/Documents/20210407-Finaal%20rapport%20Project%20FIEN.pdf (2.2a) https://www.sir.nl/media/bestanden/2021-01-26-werkdocument-met-randvoorwaarden-voor-zoekgebieden-voor-zonnevelden-en-windmolens-in-de-kromme-rijnstreek.pdf (2.2b) https://www.sir.nl/media/bestanden/2021-01-26-werkdocument-met-randvoorwaarden-voor-zoekgebieden-voor-zonnevelden-en-windmolens-in-de-kromme-rijnstreek.pdf (2)Beheerplan Natura-2000 057 https://www.gelderland.nl/bestanden/Documenten/Gelderland/03Natuur-en-milieu/Binnenwerk_Beheerplan%20N2000%20Veluwe_vmaart2018.pdf 3 ( ) Rapport Altenburg & Wymenga in samenwerking met Sovon: Windenergie op en rondom de Veluwe Effecten op Wespendief en andere soorten https://www.altwym.nl/wp-content/uploads/2021/02/AW_Rapportage_Windenergie_op_en_rond_ Veluwe.pdf 3.3 Pdok vieuwer 3.4 Monumentenregister https://rce.webgispublisher.nl/?map=Monumentenregister_grote_kaart&bbox=1 62263%2c450003%2c164263%2c452003&marker=163263%2c451003&profileName=viewer (4) Statenbrief 2020-003057 https://gelderland.stateninformatie.nl/document/9724389/1/Bijlage_Nadere_toelichting_verkenning_ Wind_op_en_rondom_de_Veluwe_(PS2021-104) Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) Windkaart

https://www.rvo.nl/sites/default/files/2021/02/Windkaart%20windsnelheid%20per%20gemeente%20versie%20februari%202021.pdf Koningklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) Windroos www.knmi.nl Windschaal van Beaufort https://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/uitleg/windschaal-van-beaufort Nationale opbrengst wind/ zonne-energie https://energieopwek.nl/ Energie gebruik per dag: Elia transmissienetbeheerder

Visual van de turbines in Renswoude en Overberg samen.

Voor persvoorlichting en vragen kunt u contact openemen met:

Martijn Versteeg info@martijn-versteeg.nl 0610180000