Overbergs Belang/Werkgroep OVER: Geluidsbelastingkaart 'omgevingslawaai'

Onderzoeksrapport

Geluidsbelastingskaart ‘Omgevingslawaai Zoeklokatie Overberg’

Martijn Versteeg Versie 1.0 24 agustus 2021

Geluidsbelastingskaart ‘Omgevingslawaai”. Onderzoek naar geluidseffecten rond zoeklokatie Overberg in RES 1.0 In de RES 1.0 wordt door de gemeente Utrechtse Heuvelrug, namens clusterregio U16 een zoeklokatie ten noord-oosten van Overberg, voor zonne- en windenergie geplaatst. Bij het vaststellen van deze zoeklokatie wordt deze overgeheven naar de provinciale staten. Binnen de plannen van de RES 1.0 worden per zoeklokatie windturbines ingedeeld. Voor de zoeklokatie Overberg kunnen hier 3 windturbines worden ingedeeld. Hiermee wordt deze door de provincie vergund. Dit ligt niet bij de gemeente zelf, omdat dit niet binnen de bevoegdheid van de gemeente ligt i.v.m. de 5 mW+ capaciteit van de windturbines per bouwwerk. Dit onderzoek is gehouden, nadat onder de omwonenden twijfels zijn gekomen naar de MER (milieu effecten rapportrage). In de MER worden modules gehanteerd voor het meten van geluid, welke op last de van de Wet geluidshinder en later de Omgevingswet worden bepaald aan standaardwaarden en grenswaarden. Dit rapport wil de situatie inzichtelijk maken, door middel van grondig onderzoek en veldmetingen. Doel van rapport Het primaire doel is om lden in kaart te brengen, voor het adviseren bij het plaatsen van windturbines binnen de zoeklokatie RES 1.0 GUH.

Gestelde mogelijkheden zoekgebied windmolens De Gemeente Utrechtse Heuvelrug stelt het volgende: Het gebied ten zuiden van de A12, ten noordoosten van Overberg, is één van de kansrijke zoekgebieden voor windenergie in onze gemeente. Het gebied lijkt geschikt voor windenergie. Extra onderzoek moet uitwijzen of dat ook echt zo is. Als het gebied wordt aangewezen als zoekgebied voor windenergie, gaat er eerst meer onderzoek plaatsvinden. Bijvoorbeeld of de windmolens niet teveel overlast veroorzaken voor omwonenden door geluid of slagschaduw. En het effect van de windmolens op de natuur, denk hierbij aan vogels of vleermuizen. Deze onderzoeken moeten duidelijk maken of windenergie op deze locatie kan of niet. In dit onderzoek wordt enkel de invloed van ‘omgevingslawaai’ bij realisatie van het zoekgebied onderzocht. Rijksmonumenten als liniedijken, speciale bescherming voor leefgebieden van beschermde dieren en juridische uitspraken die invloed hebben op de zoeklokatie worden beschreven in de brief ‘Windturbines, of alternatieven’. Deze brief wordt uitgegeven door OVER (contact: info@martijn-versteeg.nl).

Voor persvoorlichting en vragen kunt u contact openemen met:

Martijn Versteeg info@martijn-versteeg.nl 0610180000 2

Publieke samenvatting Wettelijke normen betreffende omgevingswet bepalen maximale geluidslasten gemeten in Lden en Lnight. Deze normen zijn van toepassing op het omgevingsgeluid afkomstig van snelweg en windturbines. Het onderzoek toont aan dat de normen niet te handhaven zijn, zelfs niet met een verhoogde grenswaarde. De zoeklokatie ‘Overberg’ is juridisch uitgesloten van windturbines van het type Vestas V150 5.6 mw.

Wat is Lden? Lden (Level day-evening-night) bepaalt de norm door middel van omgevingslawaai a van geluidsproducerende bronnen: in het bijzonder weg- en spoorwegvoertuigen en -infrastructuur, vliegtuigen, materieel voor gebruik buitenshuis en in de industrie en verplaatsbare machines. En voor de uitwerking van aanvullende maatregelen op korte, midden- en lange termijn. In dit onderzoek wordt er gemeten met als doel, om alle termijnen in kaart te brengen. Kortom, Lden is het berekende lastgeluid van omgevingslawaai, geïndexeerd door de Europese Unie. a omgevingslawaai: ongewenst of schadelijk geluid buitenshuis dat door menselijke activiteiten wordt veroorzaakt, inclusief lawaai dat wordt voortgebracht door vervoermiddelen, wegverkeer, spoorwegverkeer, luchtverkeer en locaties van industriële activiteiten als beschreven in bijlage I van Richtlijn 96/61/EG van de Raad van 24 september 1996 inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging.

Hoe worden Lden berekend? Rekenvoorbeeld 1: Stel dat op een bepaalde plaats gedurende precies één uur 20 seconden lang een geluidsniveau van 80 dB wordt gemeten. Gedurende 2,0 minuten wordt een geluid van 70 dB gemeten. De rest van de tijd is het rustig, bijvoorbeeld 45 dB. Hoe groot is dan het equivalente geluidsniveau ? • Uit de definitie van geluidsintensiteit volgt dit: Gedurende 20 s is L = 80 dB, gedurende 120 s is L = 70 dB en de rest van het uur (3460 s) is L = 45 dB. • Dan is Etot = Σ (A.I. Δt) = A.Io(108.20 + 107. 120 + 104,5. 3460) • Als je gedurende het hele uur een constant geluidsniveau Leq zou opvangen is de energie: Etot = A . Io . 10Leq/10. 3600 • Dus A.Io(108.20 + 107. 120 + 104,5. 3460) = A . Io . 10Leq/10. 3600 • Dus 10Leq/10. 3600 = (108.20 + 107. 120 + 104,5. 3460)

Rekenvoorbeeld 2: Gedurende één uur passeren er bij een bepaald meetpunt 10 vliegtuigen met 70 dB en 20 met 65 dB en de rest van de tijd is er 45 dB. Elke vliegtuigpassage duurt 15 seconden. Hoe groot is Leq?

Wetgeving Activiteitenbesluit milieubeheer https://wetten.overheid.nl/BWBR0022762/2021-07-01 Besluit van 19 oktober 2007, houdende algemene regels voor inrichtingen (Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer). In de artikelen 2.17 t/m 2.22 zijn niet van toepassing op een windturbine of een combinatie van windturbines. De bescherming tegen geluidhinder door windturbines is in paragraaf 3.2.3 “In werking hebben van een windturbine” geregeld. Dit toetsingskader geldt voor windturbines of een combinatie van windturbines. Een windturbine is in art. 1.1 gedefinieerd als: “een apparaat voor het opwekken van elektrisch of thermisch vermogen uit wind”. Het beschermingsniveau op de gevel van gevoelige gebouwen en bij gevoelige terreinen op de grens van het terrein bedraagt 47 dB Lden en 41 dB Lnight. (art. 3.14a) De beoordelingsgrootheden Lden en Lnight zijn gedefinieerd in Europese Richtlijn nr. 2002/49/EG inzake evaluatie en beheersing van omgevingslawaai. De Europese norm voor het plaatsen van windturbines op afstand van woningen ligt op 10 maal tiphoogte van de te plaatsen windturbine. Voor dit geluidsonderzoek hanteren we een straal binnen 400 meter omdat geluid op grotere afstand weinig effect zal hebben. In dit ondezoek is een straal van 400 meter gesteld. Hierin bevinden zich 18 woningen. Bij 7 woningen zijn metingen gedaan, zie pagina 5: ‘Veldmetingen’.

In Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden d.d. 28 december 2020 #557, worden de huidige normen gesteld. Deze zijn als volgt; Standaardwaarde geluidgevoelige gebouwen Geluidbronsoort

Standaardwaarde

Windturbines

47 Lden / 41 Lnight

Provinciale wegen Rijkswegen

50 Lden

Gemeentewegen Waterschapswegen

53 Lden

Lokale spoorwegen Hoofdspoorwegen

55 Lden

Industrieterreinen

50 Lden / 40 Lnight

Grenswaarde geluidgevoelige gebouwen

• Dus Leq = 10.log(2,5.109) – 35,5 = 58 dB.

Geluidbronsoort

Grenswaarde

Provinciale wegen Rijkswegen

60 Lden

Gemeentewegen Waterschapswegen

70 Lden

Lokale spoorwegen Hoofdspoorwegen

65 Lden

Industrieterreinen

55 Lden / 45 Lnight

Zoals te zien in de tabel hierboven, is er geen mogelijkheid tot het opstellen van grenswaarden bij windturbines. Voorwaarden bij het opstellen van grenswaarden zijn te vinden in de Omgevingswet. www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/omgevingswet

3

Situatie Hieronder ziet u de overzichtskaart “zoeklokatie Overberg’ . Op deze kaart ziet u drie windturbines afgebeeld door middel van letters. De woningen die deel uitmaken van dit onderzoek zijn ook weergegeven.

4

Veldmetingen In de metingen is de datum meegenomen. Ten tijde van de metingen is het verkeer op de snelweg gedaald wegens de vakantieperiode. Er is in de zomervakantieperiode minder verkeer op de snelweg. Deze meting is ook ten tijde van minder omgevingslawaai d.m.v. loofbomen die in de zomer meer geluid tegenhouden. Voor dit onderzoek laat het daarom het minimale van de metingen zien op een jaargemiddelde (leq). De overige drie jaargetijden laten vermoedelijk een hogere waarde in decibellen zien. Ook is in dit onderzoek opzettelijk niet gemeten bij het overvliegen van militaire luchtvaart. Bij de metingen van Parallelweg 8 en Eindseweg 19 zijn de metingen gestopt bij het paseren van deze vliegbewegingen en opnieuw genomen op een rustiger moment. Dit ten behoeve van een realistisch beeld, waarbij geen militaire luchtvaart meer mogelijk is na het plaatsen van windturbines. Ter informatie: militaire helikopters hebben een minimale vlieghoogte van 45 meter. Jachtvliegtuigen minimaal 360 meter. Legenda veldmetingen: dagperiode 07.00 - 19.00 uur avondperiode 19.00 - 23.00 uur nachtperiode 23.00 - 07.00 uur — Windturbine ‘A’ afstand en dB — Windturbine ‘B’ afstand en dB — Windturbine ‘C’ afstand en dB De Grift 5

280 m = 61 dB

2 bewoners

630 m = 54 dB

330 m tot spoor = 50 dB

10.00 uur

53 dB

15.00 uur

50 dB

22 juli

22 juli

20.00 uur 06.00 uur 10.00 uur 17.00 uur

Totaal:

Dag 61

56 dB 59 dB 58 dB

21.00 uur

49 dB

11.00 uur

52 dB

47 dB

Weekend

13.00 uur

51 dB

15.00 uur

49 dB

Weekend

16.00 uur

51 dB

22.15 uur

46,2 dB

Weekend

17.00 uur

48 dB

09.00 uur

45,6 dB

Weekend

20.00 uur

49 dB

17.00 uur

46 dB

Weekend

21.30 uur

48,7 dB

Weekend

06.30 uur 20.49 uur

20 juli 21 juli

18 juli

19 juli

22 juli

23 juli

27 Juli

28 juli

29 juli

30 juli

22.00 uur

48 dB

08.00 uur

50 dB

49,4 dB

11.00 uur

49 dB

49,6 dB

13.00 uur

47 dB

11.15 uur

48,8 dB

16.00 uur

48 dB

14.15 uur

48 dB

17.00 uur

52 dB

20.15 uur

64,1 dB

20.00 uur

47 dB

22.00 uur

57,1 dB

22.00 uur

51 dB

08.00 uur

50,5 dB

00.20 uur

49 dB

12.00 uur

52,8 dB

17.15 uur

56,5 dB

21.00 uur

50 dB

05.35 uur

47,4 dB

09.20 uur

53,35 dB

17.00 uur

56,2 dB

06.35 uur

51,2 dB

08.30 uur

51,5 dB

17.00 uur

53,0 dB

11.00 uur

56,1 dB

15.00 uur

60,7 dB

18.00 uur

57,6 dB

06.00 uur

51,6 dB

12.30 uur

64,2 dB

18.15 uur

48,5 dB

21.40 uur

51,5 dB

05.35 uur

47 dB

09.30 uur

50,5 dB

12.45 uur

50,6 dB

16.30 uur

51,5 dB

31 Juli

09.30 uur

49,1 dB

Totaal:

Dag 54

Avond 52

Eindseweg 19

450 m = 57 dB

5 bewoners

790 m = 52 dB 580 m = 55 dB

610 m tot spoor = 44 dB 980 = 40 dB

19.00 uur

70 dB

19.08 uur

59 dB

22 juli

08.50 uur

69 dB

23 juli

07.54 uur

56 dB

14.50 uur

50 dB

21 juli

63 dB Avond 56

De Grift 1

250 m = 62 dB

2 bewoners

540 m = 55 dB

21 juli

20.10 uur

59 dB

22 juli

06.10 uur

59 dB

Nacht 59

350 m tot spoor = 49 dB

61 dB

17.10 uur

66 dB

Totaal:

Dag 64

Avond 59

Parallelweg 4

330 m = 60 dB

5 bewoners

430 m = 57 dB

310 m tot spoor = 50 dB

21 juli

Nacht 59

16 juli

06.20 uur

52,6 dB

12.45 uur

53,2 dB

06.10 uur

49,1 dB

19.09 uur

1 aug

05.38 uur

50 dB

3 aug

01.18 uur

46 dB

06.50 uur

54 dB

4 aug

00.30 uur

47 dB

05.45 uur

51 dB

Totaal:

Dag 50

Avond 48

Parallelweg 2

340 m = 59 dB

4 bewoners

410 m = 58 dB

430 m tot spoor = 47 dB

23 juli

10.00 uur

Nacht 49,5

760 m = 52 dB 56 dB

18.00 uur

57 dB

24 juli

19.01 uur

56 dB

Weekend

25 juli

14.00 uur

57 dB

Weekend

26 juli

17.30 uur

52 dB

27 juli

06.35 uur

51 dB

29 juli

06.00 uur

52 dB

21.40 uur

52 dB

13 aug

23.15 uur

48 dB

Totaal:

Dag 56

Avond 54

De Grift 5A

300 m = 60 dB

2 bewoners

430 m = 57 dB

330 m tot spoor = 50 dB

27 juli

7.10 uur

47 dB

10.00 uur

51 dB

13.50 uur

45 dB

17.00 uur

48 dB

Nacht 50,3

Nacht 50

Noord gemeten

780 m = 52 dB

20.00 uur

45 dB

12 aug

06.00 uur

52 dB

Totaal:

Dag 48

Avond 45

Nacht 52

60 dB

22 juli

08.51 uur

79 dB

23 juli

07.55 uur

50 dB

23 juli

23.45 uur

50 dB

Totaal:

Dag 61

Avond 63

Nacht 50

Parallelweg 8

390 m = 58 dB 500 m = 56 dB

230 m tot spoor = 50 dB

Zuid

2 bewoners

870 m = 51 dB

790 m = 52 dB 15 juli

23 juli

West gemeten

790 m = 52 dB

10.10 uur

45 dB 52 dB

09.20 uur

17 juli

840 m = 51 dB 21 juli

22.00 uur 08.00 uur

21 juli

gemeten

16.00 uur

54 dB

17.00 uur

50 dB

20.00 uur

47 dB

5

Treinpassages In het gebied bevinden zich twee spoortrajecten te weten; Rhenen - Utrecht en Arnhem - Utrecht. In deze metingen is dit geluid niet gemeten, zodat deze op een betrouwbaardere manier in de berekeningen kan worden toegevoegd. Deze spoortrajecten zijn verdeeld in vier treinbaanvakken die van invloed kunnen zijn voor cumulatief geluid. Dit zijn de baanvakken Veenendaal-de Klomp - de Haar, vice versa en de baanvakken Veenendaal West - de Haar vice versa. Gemiddeld treinverkeer op baanvakken tussen Veenendaal-de Klomp en de Haar, komt uit op een gemiddelde van 155 treinpassages per etmaal. Voor de baanvakken Veenendaal-west - de Haar is dit aantal gemiddeld 95 treinpassages (Bron: ProRail). Het laatste baanvak is niet meegenomen in de berekeningen, omdat deze alleen van invloed is op het woonadres Eindeseweg 19. Dat is minder dan +1 dB. In de berekeningen wordt het geluidsniveau bepaald op 100 dB. Berekening Lden Het bod RES 1.0 omvat 2 - 3 windturbines. Hierdoor is het genoodzaakt om voor meerdere situaties prognoses te maken. Het kan zijn dat 1 windturbine wel mogelijk is, maar 3 niet. Hierdoor zijn de berekeningen per windturbine te lezen. In het conceptbod van de gemeente Utrechtse Heuvelrug wordt gesproken over windturbines van het type Vestas | V150 5.6 mw.

Het onderzoek gaat er van uit dat de windturbines optimaal worden voorzien in geluidsreducerende technieken. Ook wordt er gerekend met optimale omstandigheden zoals luchtdichtheid, invlieghoek, 30% turbulentie op HUB-hoogte zoals gesteld wordt in de prestatiespecificaties door de fabrikant. In onderstaand model gaan we ervan uit dat Windturbine A het meest kansrijk is, omdat Windturbine C een optie is en Windturbine B op een Linidijk en in NNN (bescherm natuurgebied) wordt geplaatst. De veldmetingen zijn gehouden zonder de invloed van treinverkeer, vliegverkeer en ruis van grasmaaiers, bladblazers et cetera. In de prognose is de invloed van treinverkeer toegevoegd d.m.v. berekening.

Windrichting Buiten de berekening om, dient ook rekening te worden gehouden met de afstand van een woning tot het uiteinde van de rotorbladen. Deze uiteinden produceren het grootste deel van het geluid. Bij zuidenwind (meest voorkomende windrichting) draait de turbine richting de wind, waardoor de rotorbladen dichter bij huizen komen te passeren. In het geval bij de woning aan de Grift #1, passeert deze op net iets meer dan 200 meter van de woning. Windturbine A alleen produceert in dit scenario al tot maximaal 87 Lden bij zuidenwind voor de woning op de Grift #1. Conclusie Hierboven ziet u dat binnen de huidige situatie geen mogelijkheid is voor extra omgevingslawaai. Geluidsreducerende maatregelen zullen ervoor zorgen dat de plannen herzien kunnen worden m.b.t. het realiseren van windturbines. Geluidsreducerende maatregelen, zoals een geluidswal kunnen uitkomst bieden. Het plan voor een zonne-lint in combinatie met een geluidswal, is mogelijk kanshebbend bij een nieuw bod met windturbines. Een ruwe schatting zegt dat de kans evenwel zeer klein zal zijn. Bij een bijzonder hoog gemotiveerde wil voor windturbines, kan gekeken worden naar rustige (geen stilte-) gebieden.

Gemeten vanaf de as aan de grond Woning

Huidige situatie

Één windturbine (A)

Twee windturbines (A & B)

Drie windturbines

Grift 1

69 Lden

83 Lden

84 Lden

85 Lden

Grift 5

68 Lden

81 Lden

83 Lden

83 Lden

Grift 5a

61 Lden

79 Lden

83 Lden

83 Lden

Parallelweg 2

61 Lden

79 Lden

82 Lden

83 Lden

Parallelweg 4

60 Lden

79 Lden

83 Lden

83 Lden

Parallelweg 8

59 Lden

76 Lden

80 Lden

80 Lden

Eindesweg 19

66 Lden

74 Lden

76 Lden

79 Lden Voor persvoorlichting en vragen kunt u contact openemen met:

Martijn Versteeg info@martijn-versteeg.nl 0610180000 6