Notitie onderzoeksonderwerpen voor auditcommissie Renswoude 11 juni 2024

Suggesties rekenkameronderwerpen voor auditcommissie Renswoude

Aan: Van: Datum:

Auditcommissie Renswoude Rekenkamer Vallei en Veluwerand Ter bespreking in de vergadering van 11 juni 2024

Inleiding De rekenkamer wil een nieuw onderzoek starten voor de gemeente Renswoude. Wij vinden het belangrijk dat de gemeenteraad de keuze voor een onderwerp steunt. Ook al is de rekenkamer onafhankelijk en bepaalt ze in principe zelf welke onderwerpen zij onderzoekt. We vinden het belangrijk dat een onderwerp aansluit bij de actualiteit van en relevantie voor uw gemeente. Daarom staan wij open voor verzoeken van de gemeenteraad en suggesties van de auditcommissie. We willen dit onderzoek starten in 2024 en laten doorlopen in 2025 en benutten hiervoor het beschikbare budget van 2024 en 2025. In dit memo staat een overzicht van onderwerpen die geschikt zijn voor een rekenkameronderzoek. Per onderwerp is aangegeven wat een mogelijke onderzoeksvraag kan zijn. Het zijn onderwerpen die wij en/of andere rekenkamers al eerder hebben onderzocht. Er kunnen natuurlijk ook onderwerpen zijn die specifiek voor uw gemeente zijn. Ook zulke specifieke onderwerpen kunnen geschikt zijn voor een rekenkameronderzoek. We hebben in dit memo ook criteria opgenomen waaraan u moet denken bij het kiezen van een rekenkameronderwerp. Verder geven we een overzicht van verschillende soorten onderzoek. Bij de onderzoeken die we doen, kijken we naar mogelijke verbeteringen in het beleid en doen daar aanbevelingen voor.

Voor meer informatie over de inhoud van een rekenkameronderzoek kunt u ook dit korte filmpje bekijken: https://vimeo.com/789021627. Vraag aan auditcommissie Welk onderwerp vindt u relevant en waarom, en wat zou een rekenkameronderzoek naar het onderwerp moeten opleveren? Criteria voor rekenkameronderzoek De rekenkamer hanteert de volgende criteria bij de onderwerpkeuze: • Een onderwerp is geschikt als er een financieel en/of maatschappelijk belang is. • Een vraag moet niet uitsluitend gericht zijn op een individueel geval. • De rekenkamer vindt het belangrijk dat er leereffecten te verwachten zijn voor de raad, het college en/of de ambtelijke organisatie. • Een onderwerp moet niet recent onderzocht zijn door de rekenkamer of door de gemeente. • Als de vraag op een andere eenvoudige wijze beantwoord kan worden, bijvoorbeeld doordat de raad vragen stelt aan het college, vinden wij een onderwerp vaak minder geschikt. -1-

•

Een onderwerp kan ook geschikt zijn als de raad geen grip of zicht heeft op een bepaald beleidsterrein.

Een rekenkameronderzoek kan ook geschikt zijn als: • er aanwijzingen zijn dat de gemeente of een instelling die aan de gemeente gerelateerd is bepaalde activiteiten niet goed uitvoert, • er vermoedens zijn dat het geld niet wordt besteed zoals het bedoeld is, • de uitvoering niet het gewenste effect heeft, • er vanuit de samenleving klachten zijn over het functioneren van de gemeente of een instelling die aan de gemeente gerelateerd is. Type onderzoek De rekenkamer kan verschillende soorten onderzoeken uitvoeren: • Ex-post onderzoek. Dit zijn evaluatieve onderzoeken naar doeltreffendheid, doelmatigheid en/of rechtmatigheid. Doeltreffendheid betreft de effectiviteit van het beleid, doelmatigheid de efficiëntie en bij rechtmatigheid kijken we of de gemeente voldoet aan geldende wet- en regelgeving. We evalueren achteraf het beleid en/of de uitvoering. Dit type onderzoek komt het meest voor; • Ex-ante onderzoek. Dit is toekomstgericht onderzoek, bijvoorbeeld onderzoek naar de verwachte (neven)effecten en/of de uitvoerbaarheid van beleidsvoornemens. Rekenkamers zijn wat terughoudend met dit type onderzoek, onder andere vanwege het risico later beleid te moeten evalueren dat mede is gebaseerd op adviezen van de rekenkamer; • Quick scan. Dit is een klein onderzoek met maar een paar onderzoeksvragen, die we snel kunnen beantwoorden zonder uitgebreide documentenstudie.

Het doel is een globale evaluatie, waarbij we de belangrijkste kansen, knelpunten en verbetermogelijkheden benoemen. De resultaten van de quick scan kunnen aanleiding geven tot een uitgebreidere analyse. Ook het direct doorvoeren van aangetroffen quick wins kan een vervolgstap zijn. De praktijk leert dat de meeste onderzoeksvragen echter niet ‘quick’ te beantwoorden zijn. De rekenkamer is dan ook wat terughoudend met de inzet van dit instrument. Al deze typen rekenkameronderzoeken richten zich meestal ook op de rol van de raad en het college. Timing van onderzoek Bij de keuze van een onderwerp is belangrijk om rekening te houden met de minimale doorlooptijd van negen maanden bij een standaard onderzoek. Het uitvoeren van het daadwerkelijke onderzoek kost namelijk een aantal maanden en daarna volgen nog de fasen van ambtelijk en bestuurlijk wederhoor. Als de resultaten van het onderzoek al binnen enkele maanden beschikbaar moeten zijn, is een standaard rekenkameronderzoek wellicht niet het meest geschikte middel. In overleg kunnen we kijken hoe een onderzoeksvraag sneller beantwoord kan worden. Onderwerpen die de rekenkamer eerder voor Renswoude heeft onderzocht De rekenkamer streeft bij de onderzoeken naar spreiding over beleidsterreinen. We geven hier een overzicht van de onderwerpen die de rekenkamer eerder heeft onderzocht voor de gemeente Renswoude.

Het zou mooi zijn als een nieuw onderzoek gaat over een beleidsonderwerp dat de rekenkamer nog niet heeft onderzocht voor Renswoude. -2-

Eerdere onderzoeken voor Renswoude: minimabeleid, beleid voor inwoners met lichamelijke beperking, geld en vermogensbeheer, afhandeling klachten, effectiviteit subsidiebeleid en inhuur externen. Voor informatie over eerder uitgevoerde onderzoeken kunt u ook kijken op onze website: www.rkvalleienveluwerand.nl. Suggesties voor onderzoeksonderwerpen met mogelijke onderzoeksvraag Ruimtelijk domein • Woonbeleid / woningbouwproblematiek In hoeverre is het woonbeleid en de uitvoering doeltreffend, mede gezien de huidige vraag naar woningen? Welke instrumenten heeft de raad om het woonbeleid te beïnvloeden? • Multifunctionele accommodaties In hoeverre is het beheer en gebruik van dergelijke accommodaties doeltreffend en doelmatig? • Leegstand / bedrijventerreinen Wat is de staat van de bedrijventerreinen, in hoeverre heeft de gemeente grip op de bezetting van deze terreinen? • Vastgoedbeleid Inzicht in het gemeentelijke vastgoed en beheer, is het beleid doelmatig en doeltreffend? • Beheer en onderhoud openbare ruimte Hoe wordt de openbare ruimte beheerd en gebeurt dit doelmatig en doeltreffend? Hoe ervaren inwoners het huidige niveau van beheer en onderhoud? • Centrumontwikkeling en/of kernenbeleid Wat is het beleid van de gemeente ten aanzien van het centrum en/of eventuele kernen, hoe is daar uitvoering aan gegeven en wat is er bereikt? • Grondbeleid Is het grondbeleid doeltreffend

en doelmatig, draagt het bij aan de huidige opgaven ten aanzien van onder andere wonen en duurzaamheid? Sociaal domein • Participatiebeleid Wat houdt het participatiebeleid in, hoe wordt het uitgevoerd en wat zijn de resultaten? • Wmo-beleid In hoeverre realiseert de gemeenten de doelstellingen uit het Wmo-beleid? • Jeugdbeleid Hoe wordt het jeugdbeleid uitgevoerd en in hoeverre is het beleid effectief? • Schuldhulpverlening Op welke wijze pakt de gemeente de schuldenproblematiek aan, is de uitvoering doeltreffend en doelmatig? • Vrijwilligersbeleid In hoeverre is de gemeente betrokken bij de inzet van vrijwilligers in de gemeente; hoe kan de gemeente invloed op de inzet van vrijwilligers uitoefenen, gezien de steeds grotere vraag naar betrokken vrijwilligers? -3-

•

Wet Taaleis / inburgering Voldoet de gemeente aan de Wet Taaleis (deze wet vereist dat bijstandsgerechtigden de Nederlandse taal leren), hoe geeft de gemeente vorm aan de inburgering van nieuwkomers?

Energie en duurzaamheid • Beleid voor energietransitie / klimaat Is het huidige beleid voor energietransitie/klimaat doeltreffend, worden de doelstellingen met de huidige aanpak gerealiseerd, hoe kan de gemeenteraad invloed uitoefenen? • Afvalbeleid Wat zijn de kwalitatieve en kwantitatieve effecten van het afvalbeleid, realiseert de gemeente de doelstellingen? • Duurzaamheidsbeleid Wat houdt het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid in, slaagt de gemeente erin om de ambities en doelen te realiseren? Veiligheidsdomein • Veiligheidsbeleid Wat is de inhoud van het veiligheidsbeleid, hoe voert de gemeente dit uit, hoe wordt samengewerkt met ketenpartners en welke resultaten worden behaald? • Handhavingsbeleid Hoe ziet het handhavingsbeleid eruit, hoe voert de gemeente het uit en worden de doelstellingen bereikt? • Ondermijning In hoeverre is de aanpak van de gemeente – samen met ketenpartners – om ondermijnende criminaliteit te bestrijden en te voorkomen doeltreffend? • Informatieveiligheid Welk beleid heeft de gemeente op het gebied van informatieveiligheid / cybercrime, hoe geeft de gemeente hier uitvoering aan, hoe kan dit worden verbeterd? Dienstverlening • Gemeentelijke dienstverlening Wat is het gemeentelijke beleid en de visie op de dienstverlening, bereikt de gemeente de gewenste kwaliteit, wat vinden inwoners van de dienstverlening? • Klantcontactcentrum Hoe heeft de

gemeente het klantcontactcentrum ingericht, is dit doelmatig en doeltreffend, hoe ervaren inwoners het contact? • Digitale dienstverlening Wat is de stand van zaken van de digitale dienstverlening, voldoet de gemeente aan landelijke normen bijvoorbeeld ten aanzien van toegankelijkheid?

-4-

Verkeer en vervoer • Verkeer, bereikbaarheid en verkeersveiligheid Wat is het beleid van de gemeente en hoe wordt dit uitgevoerd, welke resultaten worden behaald, hoe betrekt de gemeente inwoners hierbij? Economie en toerisme • Economie Hoe ziet het economische beleid eruit, hoe wordt het uitgevoerd en is het doeltreffend en doelmatig? • Toerisme Hoe ziet het toerismebeleid eruit, hoe wordt het uitgevoerd en is het doeltreffend en doelmatig? In hoeverre is de gemeente in staat om het toerisme te beïnvloeden? • City marketing Hoe ziet het beleid eruit, hoeveel geld en middelen worden hiervoor ingezet, hoe wordt het uitgevoerd, is het doeltreffend en doelmatig, in hoeverre worden ondernemers betrokken? • Beleid voor detailhandel In hoeverre slaagt de gemeente erin om doelmatig en doeltreffend beleid te voeren, zodat de detailhandel en horeca worden versterkt in de gewenste richting? Bestuur en financiën • Legesheffing Hoe berekent de gemeente de kosten van producten en diensten door in de heffingen? Voldoet de gemeente aan de geldende regels, hoe vindt de controle hierop plaats? • Afvalstoffenheffing Hoe is deze heffing opgebouwd en is dat inzichtelijk voor inwoners? • Subsidiebeleid Hoe zorgt de gemeente ervoor dat ze de verstrekte subsidies doelmatig, doeltreffend en rechtmatig inzet? • Uitvoering van taken bij uitbesteden en samenwerken Hoe zorgt de gemeente voor grip op de

uitvoering van de taken, hoe vindt de verantwoording plaats en hoe controleert de gemeente dat de taken worden uitgevoerd zoals afgesproken? • Regionale samenwerkingen / Gemeenschappelijke regelingen / Verbonden partijen Hoe houdt de gemeente grip bij gemeenschappelijke regelingen, hoe kan de gemeenteraad sturen en controleren? • Inhuur derden Wat is de omvang, aard, doelmatigheid en doeltreffendheid van de inhuur van extern personeel en adviseurs? Overig • Privacybeleid Heeft de gemeente het privacybeleid op orde, voldoet de gemeente aan wettelijke regels, heeft de gemeente zicht op de risico’s?

-5-

•

•

•

Integriteitsbeleid Hoe ziet het integriteitsbeleid eruit en hoe wordt het uitgevoerd en hoe wordt hierover gecommuniceerd? Sport- en cultuurbeleid Wat houdt het cultuur- en sportbeleid van de gemeente in, hoe wordt hier vorm aangegeven, is de uitvoering doeltreffend en doelmatig? Hoe worden de beschikbare gelden besteed? Sportvoorzieningen Hoe worden de sportvoorzieningen onderhouden en beheerd, is dit effectief en efficiënt, welke invloed heeft de gemeente hierop?

Onderzoek naar verbonden partijen Gemeenten werken op diverse terreinen met elkaar samen in verbonden partijen. Een rekenkameronderzoek kan zich ook richten op zo’n verbonden partij. We kunnen dan de effectiviteit van de uitvoering van de taken onderzoeken. De gemeente Renswoude heeft tien verbonden partijen (Bron: programmabegroting 2024, p. 55): - Veiligheidsregio Utrecht (VRU) - GGD regio Utrecht - IW4 bedrijven - Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) - Afvalverwijdering Utrecht (AVU) - Regio Foodvalley - Vitens N.V. - Afvalcombinatie De Vallei NV (ACV) - Bedrijfsvoeringsorganisatie Valleihopper - Jeugdhulpregio Een onderzoek naar een verbonden partij doen we meestal samen met andere rekenkamers. Dat zijn dan de rekenkamers van de gemeenten die betrokken zijn bij de verbonden partij. Dat vraagt afstemming en kost tijd, maar kan zeker meerwaarde hebben. Zo heeft de rekenkamer, samen met andere rekenkamers, de schuldhulpverlening door een regionale sociale dienst onderzocht. Ook hebben we op deze manier een regionaal reinigingsbedrijf onderzocht. Het is ook mogelijk dat we hetzelfde onderwerp voor meerdere gemeenten van onze rekenkamer onderzoeken. In het verleden hebben we bijvoorbeeld in meerdere gemeenten het risicomanagement in het sociaal domein onderzocht, de digitale veiligheid, leges en ondermijning.

Actuele onderzoeken die we voor andere gemeenten doen zijn: onderzoek naar woonbeleid, subsidiebeleid, digitale dienstverlening en de rol van de gemeenteraad bij een Regionale Energiestrategie. Een dergelijk onderzoek zouden we ook voor Renswoude kunnen doen.

-6-