Nota Grondbeleid Renswoude

Op het moment van vaststelling van het bestemmingsplan dient het kostenverhaal voor het plangebied te zijn verzekerd, doordat de verschuldigde exploitatiebijdragen op dat moment al zijn voldaan óf door het stellen van een bankgarantie of het vestigen van een eerste recht van hypotheek.

33

Weerstandsvermogen is te definiëren als: de mate waarin de gemeente in staat is om onverwachte verliezen op te vangen, zonder dat de continuïteit van de gemeente in gevaar komt. Het weerstandsvermogen geeft dus aan hoe robuust de financiële positie is.

34

5. Bevoegdheden & verantwoording

5.1 Bevoegdheden De gemeenteraad en het college hebben ieder hun eigen bevoegdheden. De gemeenteraad heeft een kaderstellende en controlerende rol. De belangrijkste kaders zijn vastgelegd in deze Nota grondbeleid en samengevat in hoofdstuk 6. De gemeenteraad geeft verder richting aan het (ruimtelijk) beleid door het vaststellen van nota’s, bestemmingsplannen en grondexploitaties. Het college voert het grondbeleid uit binnen de door de raad gestelde kaders en legt daarover verantwoording af. Als de uitvoering ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente, is het college verplicht de gemeenteraad vooraf te informeren. Ook als het college afwijkt van de door de raad gestelde (financiële) kaders vraagt het college instemming van de raad. De rolverdeling tussen gemeenteraad en college ten aanzien van het grondbeleid ligt (grotendeels) vast in wet- en regelgeving en laat zich als volgt samenvatten:

35

Onderdeel

Raad

College

Grondbeleid

Vaststellen Nota grondbeleid. Controle uitvoering grondbeleid.

Uitvoeren grondbeleid. Opstellen ontwikkelstrategie. Grondbeleid verantwoorden. Vaststellen grondprijzen.

Verwerving

Goedkeuren aankopen boven €500.000,-

Daadwerkelijke aankopen.

Gemeentelijk voorkeursrecht

Voorkeursrecht vestigen.

Voorbescherming vestigen. Daadwerkelijke aankopen.

Onteigening

Verzoekbesluit nemen.

Uitvoeren procedure. Daadwerkelijke aankopen.

Beheer

Sluiten alle overeenkomsten (huur, pacht et cetera).

Verkoop

Goedkeuren verkopen boven €500.000,-

Vastellen grondprijzen. Bepalen verkoopstrategie. Sluiten alle verkoopovereenkomsten.

Kostenverhaal

Vaststellen exploitatieplan. Na inwerkingtreding Omgevingswet kostenverhaalregeling vaststellen in omgevingsplan.

Sluiten exploitatieovereenkomsten. Na inwerkingtreding Omgevingswet kostenverhaal regelen in omgevingsvergunning.

Financieel

Het beschikbaar stellen van voorbereidingskrediet. Vaststellen grondexploitatie. Winst en verlies nemen. Vormen reserve(s).

Risico’s beheersen. Verantwoording afleggen.

36

Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Artikel 16 van het BBV bepaalt dat de paragraaf over het grondbeleid tenminste de volgende onderdelen omvat:

5.2 Verantwoording In het Besluit Begroting en Verantwoording is opgenomen dat een paragraaf grondbeleid een verplicht onderdeel is van de begroting en de jaarrekening. De paragraaf in de begroting geeft een bij de in de begroting opgenomen beleidsvoornemens passende visie op het grondbeleid weer en gaat in op het te verwachten resultaat, geraamde winstnemingen en reserves. Daarbij gelden de kaders uit deze Nota grondbeleid. Elk voorjaar wordt in de paragraaf grondbeleid van de jaarrekening verantwoording afgelegd over de gerealiseerde resultaten van de grondexploitaties. Op basis van de laatste inzichten worden de exploitatieresultaten opnieuw berekend. Door de geactualiseerde grondexploitaties samen met de jaarrekening vast te stellen kunnen de resultaten van de gezamenlijke grondexploitaties worden betrokken bij de behandeling van de kadernota. Vervolgens legt het college in het najaar, in de paragraaf grondbeleid bij de programmabegroting, de voornemens en verwachtingen vast voor het komende jaar. Met de vaststelling van de nieuwe jaarrekening is de cirkel weer rond. Bij de jaarlijkse vaststelling van de grondexploitaties informeert het college de raad zo nauwgezet mogelijk over alle lopende grondexploitaties.

Daarbij zoomt het college in op de voortgang, de resultaten en risico’s, de inzet grondbeleidsinstrumenten en aan relevante wijzigingen ten opzichte van de oorspronkelijke kaders. Door de jaarlijkse cyclus van begroting en jaarrekeningherziening grondexploitaties en door de periodieke informatieverstrekking over de lopende grondexploitaties kan de raad adequaat controleren of het college binnen de gestelde kaders handelt. De cyclus is hieronder gevisualiseerd.

37

1. Een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen die zijn opgenomen in de begroting; 2. Een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert; 3. Een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie; 4. Een onderbouwing van de geraamde winstneming; 5. De beleidsuitgangspunten ten aanzien van de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van grondzaken.

Gemeenteraad

Stellen kaders

Controleren

Vaststellen: • • • • •

• Paragraaf grondbeleid bij de jaarrekening • Informatie verstrekken • Voorbereidingskredieten

Nota grondbeleid Begroting Grondexploitaties Structuurvisie Mandaten

Besturen

Verantwoorden

College

38

6. Beleidsregels

39

In deze Nota grondbeleid zijn de belangrijkste gemeentelijke uitgangspunten voor het gemeentelijke grondbeleid vastgelegd. De beleidskaders zijn als volgt samen te vatten: Grondbeleid algemeen 1.

De Nota grondbeleid is vier jaar geldig, tenzij er aanleiding is (onderdelen) eerder te herzien.

2.

De gemeente kiest voor situationeel grondbeleid, waarbij actief grondbeleid wordt toegepast als dit een meerwaarde heeft.

3.

In geval van faciliterend grondbeleid kiest de gemeente voor stimulerend faciliterend grondbeleid, tenzij de gemeente daarbij geen belang heeft.

4.

Als de gemeente geen belang heeft bij actief of stimulerend faciliterend grondbeleid beperkt zij zich tot haar zuiver publiekrechtelijke taak door plannen van derden te toetsen.

5.

Voorafgaand aan elke ruimtelijke ontwikkeling bepaalt de gemeente op basis van de in paragraaf 2.3 opgenomen criteria welke vorm van grondbeleid zij toepast.

6.

De gemeente is er voortdurend alert op dat wordt voldaan aan de van toepassing zijnde randvoorwaarden zoals opgenomen in paragraaf 2.4. Verwerving

7.

De gemeente zet op behoedzame wijze in op strategische aankopen.

8.

Een strategische verwerving moet voldoen aan de criteria in paragraaf 3.2.1.

9.

Tot € 500.000,- per transactie kan het college zelfstandig tot verwerving overgaan.

10. Bij een eigendomspositie van een ontwikkelaar/aannemer in een groter plangebied heeft het bouwclaimmodel de voorkeur, waarbij de omvang van de bouwclaim in beginsel wordt bepaald door de omvang van de ingebrachte grondpositie. 11. De Wet voorkeursrecht gemeenten wordt toegepast als dit een duidelijke meerwaarde heeft. 12. De gemeente zet onteigening alleen in als onvermijdelijk sluitstuk van actief grondbeleid. 13. Voorafgaand aan een aankoop taxeert een onafhankelijke taxateur de marktwaarde.

40

Tijdelijk beheer 14. Marktconformiteit, efficiency en transparantie zijn uitgangspunt. 15. Per geval kiest de gemeente de best passende contractvorm. 16. De gemeente streeft naar uniformiteit in contractvorming. 17. Voor gebruik en verkoop snippergroen en voor illegaal grondgebruik geldt de Beleidsnota snippergroen Gemeente Renswoude. Uitgifte 18. Uitgifte vindt plaats tegen marktconforme grondprijzen. 19. De gemeente hanteert gestandaardiseerde koopovereenkomsten. 20. De gemeente stelt algemene verkoopvoorwaarden vast. 21. Kavels voor rijwoningen worden in de regel aan een ontwikkelaar of aannemer verkocht. 22. Kavels voor vrijstaande en halfvrijstaande woningen worden in beginsel particulier verkocht. 23. Bij projectmatige woningen maakt het college per geval de keuze voor één op één verkoop (met zo nodig co-creatie) of voor verkoop in concurrentie. 24. Kavels voor sociale huurwoningen worden overgedragen aan het gemeentelijke Woningbedrijf. 25. Bij uitgifte van kavels voor sociale koopwoningen is het langdurig beschikbaar blijven voor de doelgroep uitgangspunt. 26. Verkoop van bedrijfskavels vindt rechtstreeks aan de eindgebruiker plaats, waarbij een maatschappelijke en/of economische binding aan de gemeente voorwaarde is.

41

Grondprijzen 27. Uitgangspunt is marktconformiteit. 28. Voorafgaand aan de start verkoop in een project wordt de marktwaarde van de uit te geven kavels gewaardeerd door een onafhankelijke taxateur. Faciliterend grondbeleid/kostenverhaal 29. De gemeente streeft naar volledig kostenverhaal. 30. De gemeente geeft de voorkeur aan sluiting van een exploitatieovereenkomst, zodat vaststelling van een exploitatieplan achterwege kan blijven. 31. In een vroegtijdig stadium moet duidelijk zijn of een particulier plan verlieslatend is. In dat geval is een exploitatieovereenkomst noodzakelijk om tot volledig kostenverhaal te komen. 32. Bij sociale huurwoningen streeft de gemeente naar verwerving van de (kavels voor de) sociale huurwoningen ten gunste van het gemeentelijke Woningbedrijf. Als dat niet lukt maakt de gemeente met de ontwikkelaar afspraken over toewijzing en instandhoudingstermijn van de woningen. 33. Bij sociale koopwoningen en middenhuurwoningen maakt de gemeente afspraken over toewijzing en instandhoudingstermijn van de woningen. Duurzaamheid 34. Per project en per geval gaat de gemeente na op welke manier zij haar duurzaamheids-ambitie het beste kan ondersteunen door de wijze van contractvorming, inrichting openbare ruimte, inzet middelen en kennis et cetera. Financiën en risico’s 35. Eénmaal per jaar vindt een risico-inventarisatie plaats van alle grondexploitaties. 36.

Bij een voorzienbaar tekort wordt een verliesvoorziening getroffen. 37. De beschikbare weerstandscapaciteit dient in verhouding te staan tot de benodigde weerstandscapaciteit.

42

43

Bijlage 1. Inventarisatie beleidsdoelstellingen

De gemeentelijke doelstellingen, speerpunten en randvoorwaarden zijn vastgelegd in diverse (beleids-)documenten en zijn hieronder samengevat. Het grondbeleid is bedoeld om (mede) invulling te geven aan deze doelstellingen. 1. Omgevingsvisie Renswoude 2018 – 2030 De Omgevingsvisie, door de raad vastgesteld op 3 juli 2018, somt onder meer de volgende doelen op: • • • • • • • •

Bouwen aan een flexibele woningvoorraad waarbinnen alle doelgroepen een plek vinden; Gezonde balans tussen koop- en huurwoningen, met speciale aandacht voor starters en senioren; Uitbreiding binnen de beken; Een energieneutraal Renswoude in 2035; Per project met partners nagaan hoe zo energieneutraal mogelijk kan worden gebouwd; Een goede bereikbaarheid, waarbij het onderzoeken van een rondweg één van de oplossingsrichtingen is; Uitbreiding huidige bedrijventerrein; Het op peil houden en waar mogelijk uitbreiden van het voorzieningenniveau.

2. Het coalitieakkoord (op dit moment ‘Samen bouwen aan Renswoude’) In het coalitieakkoord 2018-2022 worden verschillende doelstellingen benoemd: • Samen verder bouwen aan een nog sterker zelfstandig Renswoude; • Luisteren naar de burgers en bedrijven en hen waar mogelijk op een open en transparante manier betrekken bij de besluitvorming; • In 2035 energie-neutrale gemeente, op een economisch verantwoorde manier; • Bij de ontwikkeling van nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen worden eisen gesteld op het gebied van duurzaamheid; • Voldoende betaalbare koop- en huurwoningen, zowel voor starters als doorstromers; • Ruimte bieden voor de ontwikkeling van levensloopbestendige woonvormen voor ouderen; • Voldoende vestigingsmogelijkheden voor ondernemers. 3. Beleidsnota Snippergroen Gemeente Renswoude In de op 23 juni 2015 door het college vastgestelde Beleidsnota Snippergroen Gemeente Renswoude is vastgelegd op welke wijze de gemeente omgaat met snippergroen. Samengevat is het volgende opgenomen: • • • •

Bij de ontwikkeling van nieuwe woonwijken is het doel zo min mogelijk potentieel snippergroen te veroorzaken; Er zijn vrij uitvoerige criteria opgesomd op basis waarvan de gemeente bereid is tot verkoop van snippergroen; Bij nieuwe verzoeken wordt (mits voldaan wordt aan de snippergroencriteria) uitsluitend verkocht; Bij bestaande situaties geldt (als voldaan wordt aan de snippergroencriteria) het volgende:

44

-

Verhuurde percelen worden te koop aangeboden aan de huurder; Wanneer de huidige gebruiker niet wil kopen, wordt een gebruiksovereenkomst aangeboden; Als een in gebruik genomen perceel niet voldoet aan de verkoopcriteria wordt het gebruik beëindigd; Als een nieuwe eigenaar (van de naastgelegen woning) een voorheen verhuurd perceel niet wil kopen wordt het gebruik beëindigd.

4. Financiële beheersverordening De Financiële beheersverordening gemeente Renswoude 2019, vastgesteld door de raad op 2 oktober 2018, omvat de bepalingen voor de begroting en verantwoording, administratie en controle et cetera. Enkele bepalingen daarvan hebben betrekking op het grondbeleid: • Het college besluit niet over aan- en verkopen groter dan € 500.000,- dan nadat de raad heeft afgezien van het uitbrengen van wensen en bedenkingen; • Bij verliesgevende complexen wordt in het jaar waarin duidelijk wordt dat het complex verliesgevend zal zijn, het voorzienbare verlies genomen door de vorming van een voorziening; • Bij winstgevende complexen wordt onder voorwaarden tussentijds winst genomen als er voldoende zekerheid bestaat om tussentijds winst te kunnen nemen. 5. Doelgroepenverordening Renswoude 2021 De Doelgroepenverordening Renswoude 2021 is door de raad vastgesteld op 30 maart 2021 en heeft als doel te borgen dat er voldoende sociale huur- en koopwoningen en middenhuurwoningen worden gerealiseerd en dat deze voor een bepaalde periode in stand worden gehouden.

Samengevat is het volgende opgenomen: • Er zijn grenzen gesteld aan de maximale huurprijzen voor sociale huurwoningen en middenhuurwoningen en aan de maximale VON-prijzen voor sociale koopwoningen; • De doelgroepen zijn gedefinieerd door per woningtype een maximaal huishoudensinkomen voor te schrijven; • Er is per woningtype een minimale instandhoudingstermijn voorgeschreven.

45

46

Bijlage 2. Samenvatting - voor de snelle lezer

1.

Nota grondbeleid

Inleiding

Waarom?

Grondbeleid is een belangrijk middel om gemeentelijke ambities te realiseren

Wat?

Uitzetten koers, beschrijven instrumenten en vastleggen kaders

Hoe?

Transparant, samenhangend, eenduidig en persoonsonafhankelijk

Het tijdig voldoende (bouw)grond beschikbaar hebben voor de realisatie van met name de volkshuisvestelijke, economische en maatschappelijke doelen van de gemeente Doelstellingen en ambities opgesomd in bijlage 1.

Doel

Speerpunten

Opbouw Nota Grondbeleid

• • • • •

bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente; een doelmatige inzet van publieke middelen; een evenredige verdeling van de kosten tussen de gemeente en derden; het waar mogelijk maken van winst en het waar nodig beperken van verliezen; een zorgvuldige risicobeheersing;

• Hoofdstuk 2 bepaalt de koers van het gemeentelijke grondbeleid en benoemt de belangrijkste criteria om keuzes te maken. • Hoofdstuk 3 beschrijft hoe de grondbeleidsinstrumenten worden ingezet. • Hoofdstuk 4 gaat in op de financiële aspecten. • Hoofdstuk 5 beschrijft de taakverdeling en verantwoording. • Hoofdstuk 6 vat de Nota samen in concrete beleidsregels, die vanaf nu gelden.

47

2.

Koers grondbeleid Afwegingscriteria voor goede keuze type grondbeleid (2.3)

Randvoorwaarden voor goede uitvoering grondbeleid (2.4)

College maakt voor elke locatie een keuze

Actief

Stimulerend faciliterend

48

Passief faciliterend

Niet meewerken

Actief

Faciliterend Stimulerend

Passief

De gemeente treedt niet alleen op als gemeente, maar ook als ondernemer en verwerft en beheert grond en verkoopt bouwgrond.

De gemeente voert op een actieve manier haar gemeentelijke taak uit, stimuleert en faciliteert initiatieven van derden.

De gemeente beperkt zich tot haar publiekrechtelijke rol door plannen van derden te toetsen.

Volledige regie.

Alleen publiekrechtelijk + door exploitatieovereenkomst. Zo nodig intentieovereenkomst.

Alleen publiekrechtelijk + door exploitatieovereenkomst. Zo nodig intentieovereenkomst.

Risico’s

De gemeente draagt de risico’s.

De gemeente loopt nauwelijks risico.

De gemeente loopt nauwelijks risico.

Resultaat

Het exploitatieresultaat komt ten gunste/ten laste van de gemeente.

De gemeente kan haar kosten verhalen op de initiatiefnemer.

De gemeente kan haar kosten verhalen op de initiatiefnemer.

Financiële uitgangspunten

Marktconformiteit. Adequaat risicomanagement. Winst waar mogelijk en verlies beperken. Sturen op cashflow.

Sluitende business case vereist. Leges bij principeverzoek. Streven naar volledig kostenverhaal via exploitatieovereenkomst + voldoende zekerstelling.

Sluitende business case vereist. Leges bij principeverzoek. Streven naar volledig kostenverhaal via exploitatieovereenkomst + voldoende zekerstelling.

Structuurvisie/Omgevingsvisie. Bestemmingsplan/Omgevingsplan. Beeldkwaliteitsplan. Beleidskaders.

Structuurvisie/Omgevingsvisie. Bestemmingsplan/Omgevingsplan. Beeldkwaliteitsplan. Exploitatieplan. Beleidskaders.

Structuurvisie/Omgevingsvisie. Bestemmingsplan/Omgevingsplan. Beeldkwaliteitsplan. Exploitatieplan. Beleidskaders.

Instrumenten (privaatrechtelijk)

Verwerving. Wet voorkeursrecht gemeenten. Onteigeningswet. Beheer. Gronduitgifte. Diverse overeenkomsten.

Exploitatieovereenkomst. Zo nodig intentieovereenkomst.

Exploitatieovereenkomst. Zo nodig intentieovereenkomst.

Verantwoording

Paragraaf grondbeleid in begroting en jaarrekening. Periodieke informatieavond.

Paragraaf grondbeleid in begroting en jaarrekening.

Paragraaf grondbeleid in begroting en jaarrekening.

Rol gemeente

Sturing

Instrumenten (publiekrechtelijk)

49

3.2 3.2.1

3.2.2

Actief grondbeleid Verwerving Voorwaarden

Strategisch en slagvaardig Marktconform en behoedzaam

Waar mogelijk

Strategische aankopen, mits • de verwerving (in potentie) bijdraagt aan de realisatie van de gemeentelijke doelstellingen; • uit een globale exploitatieopzet blijkt dat sprake kan zijn van een rendabele ontwikkeling; • de solvabiliteit en de liquiditeit het toelaten én • de risico’s gedekt kunnen worden binnen het beschikbare weerstandsvermogen.

Als zinvol

Wet voorkeursrecht gemeenten

Indien onvermijdelijk

Onteigening

Tijdelijk beheer Doelstelling

Nuttig gebruik tegen marktconforme voorwaarden Opbrengsten genereren

Randvoorwaarde

Tijdig beschikbaar krijgen

Mogelijkheden

Pacht, verhuur, verhuur op basis van de Leegstandswet en bruikleen

Inzet

Per geval meest passende keuze maken

50

3.2.3

Verkoop Doelstelling

Verkoop tegen marktconforme voorwaarden Waar mogelijk eerst eigen bewoners en ondernemers de kans bieden

Sociale woningbouw

Sociale woningen naar gemeentelijk Woningbedrijf Goedkope woningen behouden voor doelgroep

Vrijstaand en tweekappers

Verkoop aan particulieren, tenzij

Projectmatige bouw

Onderhandse verkoop (co-creatie) of meer partijen uitnodigen om bieding te doen om optimum te bereiken qua opbrengst, kwaliteit, duurzaamheid et cetera,

Bedrijventerrein

Voorwaarde is maatschappelijke en/of economische binding aan Renswoude Uitgifte conform vast te stellen uitgiftebeleid Groot Overeem II

Algemeen

Opstellen algemene verkoopvoorwaarden

51

3.3

Faciliterend grondbeleid Doelstelling

Contracteren/opleggen van alle relevante beleidsdoelstellingen Streven naar volledig kostenverhaal Eerlijke verdeling kosten (als sprake is van meer partijen)

Noodzakelijk

Er moet sprake zijn van een ruimtelijk aanvaardbare ontwikkeling Tijdig toetsen of sprake is van rendabele ontwikkeling Sociale woningen behouden voor de doelgroep

Waar mogelijk

Exploitatieovereenkomst(en) sluiten Sociale huurwoningen naar gemeentelijke Woningbedrijf (in de toekomst) bijdragen bovenwijkse voorzieningen en ruimtelijke ontwikkelingen in rekening brengen

Waar nodig

Exploitatieplan vaststellen (als niet met alle partijen exploitatieovereenkomst is gesloten)

52

3.4

Duurzaamheid Doelstelling

Renswoude binnen afzienbare tijd energieneutraal Grondbeleid wordt nadrukkelijk ingezet om duurzaamheidsdoelstelling te ondersteunen

In de openbare ruimte en bij planopzet

Goede stedenbouwkundige opzet (bijvoorbeeld voor gunstige oriëntatie zonnepanelen) Duurzaam bouw- en woonrijpmaken Duurzame inrichting (waterhuishouding, oplaadpunten et cetera)

Op de kavels

Beperken oppervlakte verharding en waterberging op eigen terrein

Woningen/bedrijfspanden

Bouwbesluit is bepalend, maar: de gemeente probeert meer te bereiken. Mogelijkheden: • stimuleren • extra duurzaamheidsprestatie af te dwingen • duurzaamheid zwaar te laten wegen in tender of aanbesteding • verstrekken duurzaamheidsleningen

Algemeen

Per geval nagaan wat mogelijk is Duurzaamheidsmaatregelen goed verankeren in bijvoorbeeld bestemmingsplan en (koop)overeenkomsten Duurzaamheidseisen kunnen effect hebben op het financiële resultaat

53

3.5

Omgevingswet Inzet gemeente

In de geest van de Omgevingswet, maar passend bij Renswoude Voorkeur voor concreter eindbeeld, maar wel: • Flexibel en divers • Door eigenaren, initiatiefnemers en belanghebbenden vroeg en actief te betrekken Waar zinvol geeft de gemeente invulling aan organische gebiedsontwikkeling en bijbehorend kostenverhaal

Gevolgen voor grondbeleid

Er zijn behoorlijk wat wijzigingen aangebracht, maar • Voor de koers van het grondbeleid heeft het geen gevolgen • de grondbeleidsinstrumenten blijven intact, maar moeten deels (behoorlijk) anders worden gehanteerd

54

4.

Financiën en risico’s 4.1 Kaders grondexploitatie

De Commissie Besluit Begroting en Verantwoording schrijft grotendeels bindend voor: • op welke wijze verslaglegging en verantwoording moeten plaatsvinden en • hoe (tussentijds) winst en verliesnemingen moeten worden gedaan

4.2 Risicomanagement

Actief grondbeleid brengt risico’s met zich mee. Met actief en continu risicomanagement beoogt de gemeente de risico’s te beheersen. Bij de begroting en de jaarrekening wordt aandacht besteed aan risicobeheersing.

4.3 Risico’s en risicobeheersing

Voorzienbare risico’s: • zijn tegenvallers in kosten en opbrengsten door wijzigingen in plan, planning et cetera • zijn projectgerelateerd en worden verwerkt in de grondexploitatie • worden, bij een voorzienbaar tekort, ondervangen door een verliesvoorziening Onvoorzienbare risico’s: • zijn risico’s waarmee niet op voorhand wordt gerekend, zoals rentewijzigingen en marktomstandigheden • gelden gemeentebreed • worden afgedekt door de gemeentelijke reserves De beschikbare risicocapaciteit (totale buffers) moet in de juiste verhouding staan tot de benodigde weerstandscapaciteit (de opgetelde risico’s).

55

5.

Bevoegdheden en verantwoording 5.1 Bevoegdheden

De rol en taakverdeling tussen gemeenteraad en college ligt grotendeels vast in wet- en regelgeving. In hoofdstuk 5.1 is vastgelegd hoe de taakverdeling er uit ziet.

5.2 Verantwoording

In de begroting en jaarrekening wordt een paragraaf grondbeleid opgenomen. De paragraaf in de begroting beschrijft: • de visie op het grondbeleid, passend bij de in de begroting opgenomen beleidsvoornemens • het te verwachten resultaat, de geraamde winstnemingen en reserves In de jaarrekening: • wordt verantwoording afgelegd over de gerealiseerde resultaten • worden de exploitatieresultaten opnieuw berekend In hoofdstuk 5.2 is de cyclus gevisualiseerd.

56

57